39. Paṇītabhojanasikkhāpada (PLI-TV-BU-VB-PC39)

Theravāda Vinaya

Mahāvibhaṅga

Pācittiyakaṇḍa

Bhojanavagga

39. Paṇītabhojanasikkhāpada

Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū paṇītabhojanāni attano atthāya viññāpetvā bhuñjanti.

Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma samaṇā sakyaputtiyā paṇītabhojanāni attano atthāya viññāpetvā bhuñjissanti.

Kassa sampannaṁ na manāpaṁ, kassa sāduṁ na ruccatī”ti.

Assosuṁ kho bhikkhū tesaṁ manussānaṁ ujjhāyantānaṁ khiyyantānaṁ vipācentānaṁ.

Ye te bhikkhū appicchā …pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma chabbaggiyā bhikkhū paṇītabhojanāni attano atthāya viññāpetvā bhuñjissantī”ti …pe…

“saccaṁ kira tumhe, bhikkhave, paṇītabhojanāni attano atthāya viññāpetvā bhuñjathā”ti?

“Saccaṁ, bhagavā”ti.

Vigarahi buddho bhagavā …pe…

kathañhi nāma tumhe, moghapurisā, paṇītabhojanāni attano atthāya viññāpetvā bhuñjissatha.

Netaṁ, moghapurisā, appasannānaṁ vā pasādāya …pe…

evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Yāni kho pana tāni paṇītabhojanāni, seyyathidaṁ— sappi navanītaṁ telaṁ madhu phāṇitaṁ maccho maṁsaṁ khīraṁ dadhi. Yo pana bhikkhu evarūpāni paṇītabhojanāni attano atthāya viññāpetvā bhuñjeyya, pācittiyan”ti.

Evañcidaṁ bhagavatā bhikkhūnaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ hoti.

Tena kho pana samayena bhikkhū gilānā honti.

Gilānapucchakā bhikkhū gilāne bhikkhū etadavocuṁ—

“kaccāvuso, khamanīyaṁ, kacci yāpanīyan”ti?

“Pubbe mayaṁ, āvuso, paṇītabhojanāni attano atthāya viññāpetvā bhuñjāma, tena no phāsu hoti;

idāni pana ‘bhagavatā paṭikkhittan’ti kukkuccāyantā na viññāpema, tena no na phāsu hotī”ti.

Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“anujānāmi, bhikkhave, gilānena bhikkhunā paṇītabhojanāni attano atthāya viññāpetvā bhuñjituṁ.

Evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Yāni kho pana tāni paṇītabhojanāni, seyyathidaṁ— sappi navanītaṁ telaṁ madhu phāṇitaṁ maccho maṁsaṁ khīraṁ dadhi. Yo pana bhikkhu evarūpāni paṇītabhojanāni agilāno attano atthāya viññāpetvā bhuñjeyya, pācittiyan”ti.

Yāni kho pana tāni paṇītabhojanānīti

sappi nāma

gosappi vā ajikāsappi vā mahiṁsasappi vā, yesaṁ maṁsaṁ kappati tesaṁ sappi.

Navanītaṁ nāma

tesaññeva navanītaṁ.

Telaṁ nāma

tilatelaṁ sāsapatelaṁ madhukatelaṁ eraṇḍatelaṁ vasātelaṁ.

Madhu nāma

makkhikāmadhu.

Phāṇitaṁ nāma

ucchumhā nibbattaṁ.

Maccho nāma

udako vuccati.

Maṁsaṁ nāma

yesaṁ maṁsaṁ kappati, tesaṁ maṁsaṁ.

Khīraṁ nāma

gokhīraṁ vā ajikākhīraṁ vā mahiṁsakhīraṁ vā, yesaṁ maṁsaṁ kappati, tesaṁ khīraṁ.

Dadhi nāma

tesaññeva dadhi.

Yo panāti

yo yādiso …pe…

bhikkhūti

…pe… ayaṁ imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti.

Evarūpāni paṇītabhojanānīti

tathārūpāni paṇītabhojanāni.

Agilāno nāma

yassa vinā paṇītabhojanāni phāsu hoti.

Gilāno nāma

yassa vinā paṇītabhojanāni na phāsu hoti.

Agilāno attano atthāya viññāpeti, payoge dukkaṭaṁ.

Paṭilābhena “bhuñjissāmī”ti paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa.

Ajjhohāre ajjhohāre āpatti pācittiyassa.

Agilāno agilānasaññī paṇītabhojanāni attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti pācittiyassa.

Agilāno vematiko paṇītabhojanāni attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti pācittiyassa.

Agilāno gilānasaññī paṇītabhojanāni attano atthāya viññāpetvā bhuñjati, āpatti pācittiyassa.

Gilāno agilānasaññī, āpatti dukkaṭassa.

Gilāno vematiko, āpatti dukkaṭassa.

Gilāno gilānasaññī anāpatti.

Anāpatti—

gilānassa,

gilāno hutvā viññāpetvā agilāno bhuñjati,

gilānassa sesakaṁ bhuñjati,

ñātakānaṁ,

pavāritānaṁ,

aññassatthāya,

attano dhanena,

ummattakassa,

ādikammikassāti.

Paṇītabhojanasikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ navamaṁ.