34. Kāṇamātusikkhāpada (PLI-TV-BU-VB-PC34)

Theravāda Vinaya

Mahāvibhaṅga

Pācittiyakaṇḍa

Bhojanavagga

34. Kāṇamātusikkhāpada

Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

Tena kho pana samayena kāṇamātā upāsikā saddhā hoti pasannā.

Kāṇā gāmake aññatarassa purisassa dinnā hoti.

Atha kho kāṇā mātugharaṁ agamāsi kenacideva karaṇīyena.

Atha kho kāṇāya sāmiko kāṇāya santike dūtaṁ pāhesi—“āgacchatu kāṇā, icchāmi kāṇāya āgatan”ti.

Atha kho kāṇamātā upāsikā “kismiṁ viya rittahatthaṁ gantun”ti pūvaṁ paci.

Pakke pūve aññataro piṇḍacāriko bhikkhu kāṇamātāya upāsikāya nivesanaṁ pāvisi. Atha kho kāṇamātā upāsikā tassa bhikkhuno pūvaṁ dāpesi.

So nikkhamitvā aññassa ācikkhi. Tassapi pūvaṁ dāpesi.

So nikkhamitvā aññassa ācikkhi. Tassapi pūvaṁ dāpesi.

Yathāpaṭiyattaṁ pūvaṁ parikkhayaṁ agamāsi.

Dutiyampi kho kāṇāya sāmiko kāṇāya santike dūtaṁ pāhesi—“āgacchatu kāṇā, icchāmi kāṇāya āgatan”ti.

Dutiyampi kho kāṇamātā upāsikā “kismiṁ viya rittahatthaṁ gantun”ti pūvaṁ paci.

Pakke pūve aññataro piṇḍacāriko bhikkhu kāṇamātāya upāsikāya nivesanaṁ pāvisi.

Atha kho kāṇamātā upāsikā tassa bhikkhuno pūvaṁ dāpesi.

So nikkhamitvā aññassa ācikkhi. Tassapi pūvaṁ dāpesi.

So nikkhamitvā aññassa ācikkhi. Tassapi pūvaṁ dāpesi.

Yathāpaṭiyattaṁ pūvaṁ parikkhayaṁ agamāsi.

Tatiyampi kho kāṇāya sāmiko kāṇāya santike dūtaṁ pāhesi—“āgacchatu kāṇā, icchāmi kāṇāya āgataṁ.

Sace kāṇā nāgacchissati, ahaṁ aññaṁ pajāpatiṁ ānessāmī”ti.

Tatiyampi kho kāṇamātā upāsikā kismiṁ viya rittahatthaṁ gantunti pūvaṁ paci.

Pakke pūve aññataro piṇḍacāriko bhikkhu kāṇamātāya upāsikāya nivesanaṁ pāvisi.

Atha kho kāṇamātā upāsikā tassa bhikkhuno pūvaṁ dāpesi.

So nikkhamitvā aññassa ācikkhi. Tassapi pūvaṁ dāpesi.

So nikkhamitvā aññassa ācikkhi. Tassapi pūvaṁ dāpesi.

Yathāpaṭiyattaṁ pūvaṁ parikkhayaṁ agamāsi.

Atha kho kāṇāya sāmiko aññaṁ pajāpatiṁ ānesi.

Assosi kho kāṇā—“tena kira purisena aññā pajāpati ānītā”ti. Sā rodantī aṭṭhāsi.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena kāṇamātāya upāsikāya nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.

Atha kho kāṇamātā upāsikā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.

Ekamantaṁ nisinnaṁ kho kāṇamātaraṁ upāsikaṁ bhagavā etadavoca—“kissāyaṁ kāṇā rodatī”ti? Atha kho kāṇamātā upāsikā bhagavato etamatthaṁ ārocesi.

Atha kho bhagavā kāṇamātaraṁ upāsikaṁ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṁsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

Tena kho pana samayena aññataro sattho rājagahā paṭiyālokaṁ gantukāmo hoti.

Aññataro piṇḍacāriko bhikkhu taṁ satthaṁ piṇḍāya pāvisi.

Aññataro upāsako tassa bhikkhuno sattuṁ dāpesi.

So nikkhamitvā aññassa ācikkhi. Tassapi sattuṁ dāpesi.

So nikkhamitvā aññassa ācikkhi. Tassapi sattuṁ dāpesi.

Yathāpaṭiyattaṁ pātheyyaṁ parikkhayaṁ agamāsi.

Atha kho so upāsako te manusse etadavoca—

“ajjaṇho, ayyā, āgametha, yathāpaṭiyattaṁ pātheyyaṁ ayyānaṁ dinnaṁ.

Pātheyyaṁ paṭiyādessāmī”ti.

“Nāyyo sakkā āgametuṁ, payāto sattho”ti agamaṁsu.

Atha kho tassa upāsakassa pātheyyaṁ paṭiyādetvā pacchā gacchantassa corā acchindiṁsu.

Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti—

“kathañhi nāma samaṇā sakyaputtiyā na mattaṁ jānitvā paṭiggahessanti.

Ayaṁ imesaṁ datvā pacchā gacchanto corehi acchinno”ti.

Assosuṁ kho bhikkhū tesaṁ manussānaṁ ujjhāyantānaṁ khiyyantānaṁ vipācentānaṁ.

Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ.

Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—

“tena hi, bhikkhave, bhikkhūnaṁ sikkhāpadaṁ paññapessāmi dasa atthavase paṭicca—

saṅghasuṭṭhutāya, saṅghaphāsutāya …pe… vinayānuggahāya.

Evañca pana, bhikkhave, imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha—

“Bhikkhuṁ paneva kulaṁ upagataṁ pūvehi vā manthehi vā abhihaṭṭhuṁ pavāreyya, ākaṅkhamānena bhikkhunā dvattipattapūrā paṭiggahetabbā tato ce uttari paṭiggaṇheyya pācittiyaṁ.

Dvattipattapūre paṭiggahetvā tato nīharitvā bhikkhūhi saddhiṁ saṁvibhajitabbaṁ. Ayaṁ tattha sāmīcī”ti.

Bhikkhuṁ paneva kulaṁ upagatanti

kulaṁ nāma cattāri kulāni—khattiyakulaṁ, brāhmaṇakulaṁ, vessakulaṁ, suddakulaṁ.

Upagatanti

tattha gataṁ.

Pūvaṁ nāma

yaṁ kiñci paheṇakatthāya paṭiyattaṁ.

Manthaṁ nāma

yaṁ kiñci pātheyyatthāya paṭiyattaṁ.

Abhihaṭṭhuṁ pavāreyyāti

yāvatakaṁ icchasi tāvatakaṁ gaṇhāhīti.

Ākaṅkhamānenāti

icchamānena.

Dvattipattapūrā paṭiggahetabbāti

dvetayo pattapūrā paṭiggahetabbā.

Tato ce uttari paṭigaṇheyyāti

tatuttari paṭiggaṇhāti, āpatti pācittiyassa.

Dvattipattapūre paṭiggahetvā

tato nikkhamantena bhikkhuṁ passitvā ācikkhitabbaṁ—“amutra mayā dvattipattapūrā paṭiggahitā, mā kho tattha paṭiggaṇhī”ti.

Sace passitvā na ācikkhati, āpatti dukkaṭassa.

Sace ācikkhite paṭiggaṇhāti, āpatti dukkaṭassa.

Tato nīharitvā bhikkhūhi saddhiṁ saṁvibhajitabbanti

paṭikkamanaṁ nīharitvā saṁvibhajitabbaṁ.

Ayaṁ tattha sāmīcīti

ayaṁ tattha anudhammatā.

Atirekadvattipattapūre atirekasaññī paṭiggaṇhāti, āpatti pācittiyassa.

Atirekadvattipattapūre vematiko paṭiggaṇhāti, āpatti pācittiyassa.

Atirekadvattipattapūre ūnakasaññī paṭiggaṇhāti, āpatti pācittiyassa.

Ūnakadvattipattapūre atirekasaññī, āpatti dukkaṭassa.

Ūnakadvattipattapūre vematiko, āpatti dukkaṭassa.

Ūnakadvattipattapūre ūnakasaññī, anāpatti.

Anāpatti—

dvattipattapūre paṭiggaṇhāti,

ūnakadvattipattapūre paṭiggaṇhāti,

na paheṇakatthāya na pātheyyatthāya paṭiyattaṁ denti,

paheṇakatthāya vā pātheyyatthāya vā paṭiyattasesakaṁ denti,

gamane paṭippassaddhe denti,

ñātakānaṁ,

pavāritānaṁ,

aññassatthāya,

attano dhanena,

ummattakassa,

ādikammikassāti.

Kāṇamātusikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ catutthaṁ.