Vessantarajātaka (JA547)

8. Dārakapabba

“Uṭṭhehi jāli patiṭṭha,

porāṇaṁ viya dissati;

Brāhmaṇaṁ viya passāmi,

nandiyo mābhikīrare”.

“Ahampi tāta passāmi,

yo so brahmāva dissati;

Addhiko viya āyāti,

atithī no bhavissati”.

“Kacci nu bhoto kusalaṁ,

kacci bhoto anāmayaṁ;

Kacci uñchena yāpetha,

kacci mūlaphalā bahū.

Kacci ḍaṁsā makasā ca,

appameva sarīsapā;

Vane vāḷamigākiṇṇe,

kacci hiṁsā na vijjati”.

“Kusalañceva no brahme,

atho brahme anāmayaṁ;

Atho uñchena yāpema,

atho mūlaphalā bahū.

Atho ḍaṁsā makasā ca,

appameva sarīsapā;

Vane vāḷamigākiṇṇe,

hiṁsā amhaṁ na vijjati”.

Satta no māse vasataṁ,

araññe jīvasokinaṁ;

Imampi paṭhamaṁ passāma,

brāhmaṇaṁ devavaṇṇinaṁ;

Ādāya veḷuvaṁ daṇḍaṁ,

aggihuttaṁ kamaṇḍaluṁ.

Svāgataṁ te mahābrahme,

atho te adurāgataṁ;

Anto pavisa bhaddante,

pāde pakkhālayassu te.

Tindukāni piyālāni,

madhuke kāsumāriyo;

Phalāni khuddakappāni,

bhuñja brahme varaṁ varaṁ.

Idampi pānīyaṁ sītaṁ,

ābhataṁ girigabbharā;

Tato piva mahābrahme,

sace tvaṁ abhikaṅkhasi.

Atha tvaṁ kena vaṇṇena,

kena vā pana hetunā;

Anuppatto brahāraññaṁ,

taṁ me akkhāhi pucchito.

“Yathā vārivaho pūro,

sabbakālaṁ na khīyati;

Evaṁ taṁ yācitāgacchiṁ,

putte me dehi yācito”.

“Dadāmi na vikampāmi,

issaro naya brāhmaṇa;

Pāto gatā rājaputtī,

sāyaṁ uñchāto ehiti.

Ekarattiṁ vasitvāna,

pāto gacchasi brāhmaṇa;

Tassā nhāte upaghāte,

atha ne māladhārine.

Ekarattiṁ vasitvāna,

pāto gacchasi brāhmaṇa;

Nānāpupphehi sañchanne,

nānāgandhehi bhūsite;

Nānāmūlaphalākiṇṇe,

gaccha svādāya brāhmaṇa”.

“Na vāsamabhirocāmi,

gamanaṁ mayha ruccati;

Antarāyopi me assa,

gacchaññeva rathesabha.

Na hetā yācayogī naṁ,

antarāyassa kāriyā;

Itthiyo mantaṁ jānanti,

sabbaṁ gaṇhanti vāmato.

Saddhāya dānaṁ dadato,

māsaṁ adakkhi mātaraṁ;

Antarāyampi sā kayirā,

gacchaññeva rathesabha.

Āmantayassu te putte,

mā te mātaramaddasuṁ;

Saddhāya dānaṁ dadato,

evaṁ puññaṁ pavaḍḍhati.

Āmantayassu te putte,

mā te mātaramaddasuṁ;

Mādisassa dhanaṁ datvā,

rāja saggaṁ gamissasi”.

“Sace tvaṁ nicchase daṭṭhuṁ,

mama bhariyaṁ patibbataṁ;

Ayyakassapi dassehi,

jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.

Ime kumāre disvāna,

mañjuke piyabhāṇine;

Patīto sumano vitto,

bahuṁ dassati te dhanaṁ”.

“Acchedanassa bhāyāmi,

rājaputta suṇohi me;

Rājadaṇḍāya maṁ dajjā,

vikkiṇeyya haneyya vā;

Jino dhanañca dāse ca,

gārayhassa brahmabandhuyā”.

“Ime kumāre disvāna,

mañjuke piyabhāṇine;

Dhamme ṭhito mahārājā,

sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano;

Laddhā pītisomanassaṁ,

bahuṁ dassati te dhanaṁ”.

“Nāhaṁ tampi karissāmi,

yaṁ maṁ tvaṁ anusāsasi;

Dārakeva ahaṁ nessaṁ,

brāhmaṇyā paricārake”.

Tato kumārā byathitā,

sutvā luddassa bhāsitaṁ;

Tena tena padhāviṁsu,

jālī kaṇhājinā cubho.

“Ehi tāta piyaputta,

pūretha mama pāramiṁ;

Hadayaṁ mebhisiñcetha,

karotha vacanaṁ mama.

Yānā nāvā ca me hotha,

acalā bhavasāgare;

Jātipāraṁ tarissāmi,

santāressaṁ sadevakaṁ.

Ehi amma piyadhīti,

pūretha mama pāramiṁ;

Hadayaṁ mebhisiñcetha,

karotha vacanaṁ mama.

Yānā nāvā ca me hotha,

acalā bhavasāgare;

Jātipāraṁ tarissāmi,

uddharissaṁ sadevakaṁ”.

Tato kumāre ādāya,

jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho;

Brāhmaṇassa adā dānaṁ,

sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano.

Tato kumāre ādāya,

jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho;

Brāhmaṇassa adā vitto,

puttake dānamuttamaṁ.

Tadāsi yaṁ bhiṁsanakaṁ,

tadāsi lomahaṁsanaṁ;

Yaṁ kumāre padinnamhi,

medanī sampakampatha.

Tadāsi yaṁ bhiṁsanakaṁ,

tadāsi lomahaṁsanaṁ;

Yaṁ pañjalikato rājā,

kumāre sukhavacchite;

Brāhmaṇassa adā dānaṁ,

sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano.

Tato so brāhmaṇo luddo,

lataṁ dantehi chindiya;

Latāya hatthe bandhitvā,

latāya anumajjatha.

Tato so rajjumādāya,

daṇḍañcādāya brāhmaṇo;

Ākoṭayanto te neti,

sivirājassa pekkhato.

Tato kumārā pakkāmuṁ,

brāhmaṇassa pamuñciya;

Assupuṇṇehi nettehi,

pitaraṁ so udikkhati.

Vedhamassatthapattaṁva,

pitu pādāni vandati;

Pitu pādāni vanditvā,

idaṁ vacanamabravi.

“Ammā ca tāta nikkhantā,

tvañca no tāta dassasi;

Yāva ammampi passemu,

atha no tāta dassasi.

Ammā ca tāta nikkhantā,

tvañca no tāta dassasi;

Mā no tvaṁ tāta adadā,

yāva ammāpi etu no;

Tadāyaṁ brāhmaṇo kāmaṁ,

vikkiṇātu hanātu vā.

Balaṅkapādo andhanakho,

atho ovaddhapiṇḍiko;

Dīghuttaroṭṭho capalo,

kaḷāro bhagganāsako.

Kumbhodaro bhaggapiṭṭhi,

atho visamacakkhuko;

Lohamassu haritakeso,

valīnaṁ tilakāhato.

Piṅgalo ca vinato ca,

vikaṭo ca brahā kharo;

Ajināni ca sannaddho,

amanusso bhayānako.

Manusso udāhu yakkho,

maṁsalohitabhojano;

Gāmā araññamāgamma,

dhanaṁ taṁ tāta yācati.

Nīyamāne pisācena,

kiṁ nu tāta udikkhasi;

Asmā nūna te hadayaṁ,

āyasaṁ daḷhabandhanaṁ.

Yo no baddhe na jānāsi,

brāhmaṇena dhanesinā;

Accāyikena luddena,

yo no gāvova sumbhati.

Idheva acchataṁ kaṇhā,

na sā jānāti kismiñci;

Migīva khīrasammattā,

yūthā hīnā pakandati.

Na me idaṁ tathā dukkhaṁ,

labbhā hi pumunā idaṁ;

Yañca ammaṁ na passāmi,

taṁ me dukkhataraṁ ito.

Na me idaṁ tathā dukkhaṁ,

labbhā hi pumunā idaṁ;

Yañca tātaṁ na passāmi,

taṁ me dukkhataraṁ ito.

Sā nūna kapaṇā ammā,

cirarattāya rucchati;

Kaṇhājinaṁ apassantī,

kumāriṁ cārudassaniṁ.

So nūna kapaṇo tāto,

cirarattāya rucchati;

Kaṇhājinaṁ apassanto,

kumāriṁ cārudassaniṁ.

Sā nūna kapaṇā ammā,

ciraṁ rucchati assame;

Kaṇhājinaṁ apassantī,

kumāriṁ cārudassaniṁ.

So nūna kapaṇo tāto,

ciraṁ rucchati assame;

Kaṇhājinaṁ apassanto,

kumāriṁ cārudassaniṁ.

Sā nūna kapaṇā ammā,

cirarattāya rucchati;

Aḍḍharatte va ratte vā,

nadīva avasucchati.

So nūna kapaṇo tāto,

cirarattāya rucchati;

Aḍḍharatte va ratte vā,

nadīva avasucchati.

Ime te jambukā rukkhā,

vedisā sinduvārakā;

Vividhāni rukkhajātāni,

tāni ajja jahāmase.

Assatthā panasā ceme,

nigrodhā ca kapitthanā;

Vividhāni phalajātāni,

tāni ajja jahāmase.

Ime tiṭṭhanti ārāmā,

ayaṁ sītūdakā nadī;

Yatthassu pubbe kīḷāma,

tāni ajja jahāmase.

Vividhāni pupphajātāni,

asmiṁ uparipabbate;

Yānassu pubbe dhārema,

tāni ajja jahāmase.

Vividhāni phalajātāni,

asmiṁ uparipabbate;

Yānassu pubbe bhuñjāma,

tāni ajja jahāmase.

Ime no hatthikā assā,

balībaddā ca no ime;

Yehissu pubbe kīḷāma,

tāni ajja jahāmase”.

Nīyamānā kumārā te,

pitaraṁ etadabravuṁ;

“Ammaṁ ārogyaṁ vajjāsi,

tvañca tāta sukhī bhava.

Ime no hatthikā assā,

balībaddā ca no ime;

Tāni ammāya dajjesi,

sokaṁ tehi vinessati.

Ime no hatthikā assā,

balībaddā ca no ime;

Tāni ammā udikkhantī,

sokaṁ paṭivinessati”.

Tato vessantaro rājā,

dānaṁ datvāna khattiyo;

Paṇṇasālaṁ pavisitvā,

kalunaṁ paridevayi.

“Kaṁ nvajja chātā tasitā,

uparucchanti dārakā;

Sāyaṁ saṁvesanākāle,

ko ne dassati bhojanaṁ.

Kaṁ nvajja chātā tasitā,

uparucchanti dārakā;

Sāyaṁ saṁvesanākāle,

ammā chātamha detha no.

Kathaṁ nu pathaṁ gacchanti,

pattikā anupāhanā;

Santā sūnehi pādehi,

ko ne hatthe gahessati.

Kathaṁ nu so na lajjeyya,

sammukhā paharaṁ mama;

Adūsakānaṁ puttānaṁ,

alajjī vata brāhmaṇo.

Yopi me dāsidāsassa,

añño vā pana pesiyo;

Tassāpi suvihīnassa,

ko lajjī paharissati.

Vārijasseva me sato,

baddhassa kumināmukhe;

Akkosati paharati,

piye putte apassato.

Adu cāpaṁ gahetvāna,

khaggaṁ bandhiya vāmato;

Ānessāmi sake putte,

puttānañhi vadho dukho.

Aṭṭhānametaṁ dukkharūpaṁ,

Yaṁ kumārā vihaññare;

Satañca dhammamaññāya,

Ko datvā anutappati”.

“Saccaṁ kirevamāhaṁsu,

narā ekacciyā idha;

Yassa natthi sakā mātā,

yathā natthi tatheva so.

Ehi kaṇhe marissāma,

natthattho jīvitena no;

Dinnamhāti janindena,

brāhmaṇassa dhanesino;

Accāyikassa luddassa,

yo no gāvova sumbhati.

Ime te jambukā rukkhā,

vedisā sinduvārakā;

Vividhāni rukkhajātāni,

tāni kaṇhe jahāmase.

Assatthā panasā ceme,

nigrodhā ca kapitthanā;

Vividhāni phalajātāni,

tāni kaṇhe jahāmase.

Ime tiṭṭhanti ārāmā,

ayaṁ sītūdakā nadī;

Yatthassu pubbe kīḷāma,

tāni kaṇhe jahāmase.

Vividhāni pupphajātāni,

asmiṁ uparipabbate;

Yānassu pubbe dhārema,

tāni kaṇhe jahāmase.

Vividhāni phalajātāni,

asmiṁ uparipabbate;

Yānassu pubbe bhuñjāma,

tāni kaṇhe jahāmase.

Ime no hatthikā assā,

balībaddā ca no ime;

Yehissu pubbe kīḷāma,

tāni kaṇhe jahāmase”.

Nīyamānā kumārā te,

brāhmaṇassa pamuñciya;

Tena tena padhāviṁsu,

jālī kaṇhājinā cubho.

Tato so rajjumādāya,

daṇḍañcādāya brāhmaṇo;

Ākoṭayanto te neti,

sivirājassa pekkhato.

Taṁ taṁ kaṇhājināvoca,

“ayaṁ maṁ tāta brāhmaṇo;

Laṭṭhiyā paṭikoṭeti,

ghare jātaṁva dāsiyaṁ.

Na cāyaṁ brāhmaṇo tāta,

dhammikā honti brāhmaṇā;

Yakkho brāhmaṇavaṇṇena,

khādituṁ tāta neti no;

Nīyamāne pisācena,

kiṁ nu tāta udikkhasi”.

“Ime no pādakā dukkhā,

dīgho caddhā suduggamo;

Nīce colambate sūriyo,

brāhmaṇo ca dhāreti no.

Okandāmase bhūtāni,

pabbatāni vanāni ca;

Sarassa sirasā vandāma,

supatitthe ca āpake.

Tiṇalatāni osadhyo,

pabbatāni vanāni ca;

Ammaṁ ārogyaṁ vajjātha,

ayaṁ no neti brāhmaṇo.

Vajjantu bhonto ammañca,

Maddiṁ asmāka mātaraṁ;

Sace anupatitukāmāsi,

Khippaṁ anupatiyāsi no.

Ayaṁ ekapadī eti,

ujuṁ gacchati assamaṁ;

Tamevānupateyyāsi,

api passesi ne lahuṁ.

Aho vata re jaṭinī,

vanamūlaphalahārike;

Suññaṁ disvāna assamaṁ,

taṁ te dukkhaṁ bhavissati.

Ativelaṁ nu ammāya,

uñchā laddho anappako;

Yā no baddhe na jānāsi,

brāhmaṇena dhanesinā.

Accāyikena luddena,

yo no gāvova sumbhati;

Apajja ammaṁ passemu,

sāyaṁ uñchāto āgataṁ.

Dajjā ammā brāhmaṇassa,

phalaṁ khuddena missitaṁ;

Tadāyaṁ asito dhāto,

na bāḷhaṁ dhārayeyya no.

Sūnā ca vata no pādā,

bāḷhaṁ dhāreti brāhmaṇo;

Iti tattha vilapiṁsu,

kumārā mātugiddhino”.

Dārakapabbaṁ nāma.

9. Maddīpabba

Tesaṁ lālappitaṁ sutvā,

tayo vāḷā vane migā;

Sīho byaggho ca dīpi ca,

idaṁ vacanamabravuṁ.

“Mā heva no rājaputtī,

sāyaṁ uñchāto āgamā;

Mā hevamhāka nibbhoge,

heṭhayittha vane migā.

Sīho ce naṁ viheṭheyya,

byaggho dīpi ca lakkhaṇaṁ;

Neva jālīkumārassa,

kuto kaṇhājinā siyā;

Ubhayeneva jīyetha,

patiṁ putte ca lakkhaṇā”.

“Khaṇittikaṁ me patitaṁ,

dakkhiṇakkhi ca phandati;

Aphalā phalino rukkhā,

sabbā muyhanti me disā”.

Tassā sāyanhakālasmiṁ,

assamāgamanaṁ pati;

Atthaṅgatamhi sūriye,

vāḷā panthe upaṭṭhahuṁ.

“Nīce colambate sūriyo,

dūre ca vata assamo;

Yañca nesaṁ ito hassaṁ,

taṁ te bhuñjeyyu bhojanaṁ.

So nūna khattiyo eko,

paṇṇasālāya acchati;

Tosento dārake chāte,

mamaṁ disvā anāyatiṁ.

Te nūna puttakā mayhaṁ,

kapaṇāya varākiyā;

Sāyaṁ saṁvesanākāle,

khīrapītāva acchare.

Te nūna puttakā mayhaṁ,

kapaṇāya varākiyā;

Sāyaṁ saṁvesanākāle,

vāripītāva acchare.

Te nūna puttakā mayhaṁ,

kapaṇāya varākiyā;

Paccuggatā maṁ tiṭṭhanti,

vacchā bālāva mātaraṁ.

Te nūna puttakā mayhaṁ,

kapaṇāya varākiyā;

Paccuggatā maṁ tiṭṭhanti,

haṁsāvuparipallale.

Te nūna puttakā mayhaṁ,

kapaṇāya varākiyā;

Paccuggatā maṁ tiṭṭhanti,

assamassāvidūrato.

Ekāyano ekapatho,

sarā sobbhā ca passato;

Aññaṁ maggaṁ na passāmi,

yena gaccheyya assamaṁ.

Migā namatthu rājāno,

kānanasmiṁ mahabbalā;

Dhammena bhātaro hotha,

maggaṁ me detha yācitā.

Avaruddhassāhaṁ bhariyā,

rājaputtassa sirīmato;

Tañcāhaṁ nātimaññāmi,

rāmaṁ sītāvanubbatā.

Tumhe ca putte passatha,

sāyaṁ saṁvesanaṁ pati;

Ahañca putte passeyyaṁ,

jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.

Bahuñcidaṁ mūlaphalaṁ,

bhakkho cāyaṁ anappako;

Tato upaḍḍhaṁ dassāmi,

maggaṁ me detha yācitā.

Rājaputtī ca no mātā,

rājaputto ca no pitā;

Dhammena bhātaro hotha,

maggaṁ me detha yācitā”.

Tassā lālappamānāya,

bahuṁ kāruññasañhitaṁ;

Sutvā nelapatiṁ vācaṁ,

vāḷā panthā apakkamuṁ.

“Imamhi naṁ padesamhi,

puttakā paṁsukuṇṭhitā;

Paccuggatā maṁ tiṭṭhanti,

vacchā bālāva mātaraṁ.

Imamhi naṁ padesamhi,

puttakā paṁsukuṇṭhitā;

Paccuggatā maṁ tiṭṭhanti,

haṁsāvuparipallale.

Imamhi naṁ padesamhi,

puttakā paṁsukuṇṭhitā;

Paccuggatā maṁ tiṭṭhanti,

assamassāvidūrato.

Dve migā viya ukkaṇṇā,

samantā mabhidhāvino;

Ānandino pamuditā,

vaggamānāva kampare;

Tyajja putte na passāmi,

jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.

Chakalīva migī chāpaṁ,

pakkhī muttāva pañjarā;

Ohāya putte nikkhamiṁ,

sīhīvāmisagiddhinī;

Tyajja putte na passāmi,

jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.

Idaṁ nesaṁ padakkantaṁ,

nāgānamiva pabbate;

Citakā parikiṇṇāyo,

assamassāvidūrato;

Tyajja putte na passāmi,

jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.

Vālikāyapi okiṇṇā,

puttakā paṁsukuṇṭhitā;

Samantā mabhidhāvanti,

te na passāmi dārake.

Ye maṁ pure paccuṭṭhenti,

araññā dūramāyatiṁ;

Tyajja putte na passāmi,

jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.

Chakaliṁva migiṁ chāpā,

paccuggantuna mātaraṁ;

Dūre maṁ pavilokenti,

te na passāmi dārake.

Idaṁ nesaṁ kīḷanakaṁ,

patitaṁ paṇḍubeḷuvaṁ;

Tyajja putte na passāmi,

jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.

Thanā ca mayhime pūrā,

uro ca sampadālati;

Tyajja putte na passāmi,

jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.

Ucchaṅgeko vicināti,

thanamekāvalambati;

Tyajja putte na passāmi,

jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.

Yassu sāyanhasamayaṁ,

puttakā paṁsukuṇṭhitā;

Ucchaṅge me vivattanti,

te na passāmi dārake.

Ayaṁ so assamo pubbe,

samajjo paṭibhāti maṁ;

Tyajja putte apassantyā,

bhamate viya assamo.

Kimidaṁ appasaddova,

assamo paṭibhāti maṁ;

Kākolāpi na vassanti,

matā me nūna dārakā.

Kimidaṁ appasaddova,

assamo paṭibhāti maṁ;

Sakuṇāpi na vassanti,

matā me nūna dārakā.

Kimidaṁ tuṇhibhūtosi,

api ratteva me mano;

Kākolāpi na vassanti,

matā me nūna dārakā.

Kimidaṁ tuṇhibhūtosi,

api ratteva me mano;

Sakuṇāpi na vassanti,

matā me nūna dārakā.

Kacci nu me ayyaputta,

migā khādiṁsu dārake;

Araññe iriṇe vivane,

kena nītā me dārakā.

Adu te pahitā dūtā,

adu suttā piyaṁvadā;

Adu bahi no nikkhantā,

khiḍḍāsu pasutā nu te.

Nevāsaṁ kesā dissanti,

hatthapādā ca jālino;

Sakuṇānañca opāto,

kena nītā me dārakā.

Idaṁ tato dukkhataraṁ,

sallaviddho yathā vaṇo;

Tyajja putte na passāmi,

jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.

Idampi dutiyaṁ sallaṁ,

kampeti hadayaṁ mama;

Yañca putte na passāmi,

tvañca maṁ nābhibhāsasi.

Ajjeva me imaṁ rattiṁ,

rājaputta na saṁsasi;

Maññe okkantasantaṁ maṁ,

pāto dakkhisi no mataṁ”.

“Nūna maddī varārohā,

rājaputtī yasassinī;

Pāto gatāsi uñchāya,

kimidaṁ sāyamāgatā”.

“Nanu tvaṁ saddamassosi,

ye saraṁ pātumāgatā;

Sīhassapi nadantassa,

byagghassa ca nikujjitaṁ.

Ahu pubbanimittaṁ me,

vicarantyā brahāvane;

Khaṇitto me hatthā patito,

uggīvañcāpi aṁsato.

Tadāhaṁ byathitā bhītā,

puthu katvāna pañjaliṁ;

Sabbadisā namassissaṁ,

api sotthi ito siyā.

Mā heva no rājaputto,

hato sīhena dīpinā;

Dārakā vā parāmaṭṭhā,

acchakokataracchihi.

Sīho byaggho ca dīpi ca,

tayo vāḷā vane migā;

Te maṁ pariyāvaruṁ maggaṁ,

tena sāyamhi āgatā.

Ahaṁ patiñca putte ca,

āceramiva māṇavo;

Anuṭṭhitā divārattiṁ,

jaṭinī brahmacārinī.

Ajināni paridahitvā,

vanamūlaphalahāriyā;

Vicarāmi divārattiṁ,

tumhaṁ kāmā hi puttakā.

Ahaṁ suvaṇṇahaliddiṁ,

ābhataṁ paṇḍubeḷuvaṁ;

Rukkhapakkāni cāhāsiṁ,

ime vo putta kīḷanā.

Imaṁ mūlāḷivattakaṁ,

sālukaṁ ciñcabhedakaṁ;

Bhuñja khuddehi saṁyuttaṁ,

saha puttehi khattiya.

Padumaṁ jālino dehi,

kumudañca kumāriyā;

Māline passa naccante,

sivi puttāni avhaya.

Tato kaṇhājināyapi,

nisāmehi rathesabha;

Mañjussarāya vagguyā,

assamaṁ upayantiyā.

Samānasukhadukkhamhā,

raṭṭhā pabbājitā ubho;

Api sivi putte passesi,

jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.

Samaṇe brāhmaṇe nūna,

brahmacariyaparāyaṇe;

Ahaṁ loke abhissapiṁ,

sīlavante bahussute;

Tyajja putte na passāmi,

jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.

Ime te jambukā rukkhā,

vedisā sinduvārakā;

Vividhāni rukkhajātāni,

te kumārā na dissare.

Assatthā panasā ceme,

nigrodhā ca kapitthanā;

Vividhāni phalajātāni,

te kumārā na dissare.

Ime tiṭṭhanti ārāmā,

ayaṁ sītūdakā nadī;

Yatthassu pubbe kīḷiṁsu,

te kumārā na dissare.

Vividhāni pupphajātāni,

asmiṁ uparipabbate;

Yānassu pubbe dhāriṁsu,

te kumārā na dissare.

Vividhāni phalajātāni,

asmiṁ uparipabbate;

Yānassu pubbe bhuñjiṁsu,

te kumārā na dissare.

Ime te hatthikā assā,

balībaddā ca te ime;

Yehissu pubbe kīḷiṁsu,

te kumārā na dissare.

Ime sāmā sasolūkā,

bahukā kadalīmigā;

Yehissu pubbe kīḷiṁsu,

te kumārā na dissare.

Ime haṁsā ca koñcā ca,

mayūrā citrapekhuṇā;

Yehissu pubbe kīḷiṁsu,

te kumārā na dissare.

Imā tā vanagumbāyo,

pupphitā sabbakālikā;

Yatthassu pubbe kīḷiṁsu,

te kumārā na dissare.

Imā tā pokkharaṇī rammā,

cakkavākūpakūjitā;

Mandālakehi sañchannā,

padumuppalakehi ca;

Yatthassu pubbe kīḷiṁsu,

te kumārā na dissare.

Na te kaṭṭhāni bhinnāni,

na te udakamāhaṭaṁ;

Aggipi te na hāpito,

kiṁ nu mandova jhāyasi.

Piyo piyena saṅgamma,

samo me byapahaññati;

Tyajja putte na passāmi,

jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.

Na kho no deva passāmi,

yena te nīhatā matā;

Kākolāpi na vassanti,

matā me nūna dārakā.

Na kho no deva passāmi,

yena te nīhatā matā;

Sakuṇāpi na vassanti,

matā me nūna dārakā”.

Sā tattha paridevitvā,

pabbatāni vanāni ca;

Punadevassamaṁ gantvā,

rodi sāmikasantike.

“Na kho no deva passāmi,

yena te nīhatā matā;

Kākolāpi na vassanti,

matā me nūna dārakā.

Na kho no deva passāmi,

yena te nīhatā matā;

Sakuṇāpi na vassanti,

matā me nūna dārakā.

Na kho no deva passāmi,

yena te nīhatā matā;

Vicarantī rukkhamūlesu,

pabbatesu guhāsu ca”.

Iti maddī varārohā,

rājaputtī yasassinī;

Bāhā paggayha kanditvā,

tattheva patitā chamā.

Tamajjhapattaṁ rājaputtiṁ,

udakenābhisiñcatha;

Assatthaṁ naṁ viditvāna,

atha naṁ etadabravi.

“Ādiyeneva te maddi,

dukkhaṁ nakkhātumicchisaṁ;

Daliddo yācako vuḍḍho,

brāhmaṇo gharamāgato.

Tassa dinnā mayā puttā,

maddi mā bhāyi assasa;

Maṁ passa maddi mā putte,

mā bāḷhaṁ paridevasi;

Lacchāma putte jīvantā,

arogā ca bhavāmase.

Putte pasuñca dhaññañca,

yañca aññaṁ ghare dhanaṁ;

Dajjā sappuriso dānaṁ,

disvā yācakamāgataṁ;

Anumodāhi me maddi,

puttake dānamuttamaṁ”.

“Anumodāmi te deva,

puttake dānamuttamaṁ;

Datvā cittaṁ pasādehi,

bhiyyo dānaṁ dado bhava.

Yo tvaṁ maccherabhūtesu,

manussesu janādhipa;

Brāhmaṇassa adā dānaṁ,

sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano”.

Ninnāditā te pathavī,

saddo te tidivaṅgato;

Samantā vijjutā āguṁ,

girīnaṁva patissutā.

Tassa te anumodanti,

ubho nāradapabbatā;

Indo ca brahmā pajāpati,

somo yamo vessavaṇo;

Sabbe devānumodanti,

tāvatiṁsā saindakā.

Iti maddī varārohā,

rājaputtī yasassinī;

Vessantarassa anumodi,

puttake dānamuttamaṁ.

Maddīpabbaṁ nāma.

10. Sakkapabba

Tato ratyā vivasāne,

sūriyassuggamanaṁ pati;

Sakko brāhmaṇavaṇṇena,

pāto tesaṁ adissatha.

“Kacci nu bhoto kusalaṁ,

kacci bhoto anāmayaṁ;

Kacci uñchena yāpetha,

kacci mūlaphalā bahū.

Kacci ḍaṁsā makasā ca,

appameva sarīsapā;

Vane vāḷamigākiṇṇe,

kacci hiṁsā na vijjati”.

“Kusalañceva no brahme,

atho brahme anāmayaṁ;

Atho uñchena yāpema,

atho mūlaphalā bahū.

Atho ḍaṁsā makasā ca,

appameva sarīsapā;

Vane vāḷamigākiṇṇe,

hiṁsā mayhaṁ na vijjati.

Satta no māse vasataṁ,

araññe jīvasokinaṁ;

Idaṁ dutiyaṁ passāma,

brāhmaṇaṁ devavaṇṇinaṁ;

Ādāya veḷuvaṁ daṇḍaṁ,

dhārentaṁ ajinakkhipaṁ.

Svāgataṁ te mahābrahme,

atho me adurāgataṁ;

Anto pavisa bhaddante,

pāde pakkhālayassu te.

Tindukāni piyālāni,

madhuke kāsumāriyo;

Phalāni khuddakappāni,

bhuñja brahme varaṁ varaṁ.

Idampi pānīyaṁ sītaṁ,

ābhataṁ girigabbharā;

Tato piva mahābrahme,

sace tvaṁ abhikaṅkhasi.

Atha tvaṁ kena vaṇṇena,

kena vā pana hetunā;

Anuppatto brahāraññaṁ,

taṁ me akkhāhi pucchito”.

“Yathā vārivaho pūro,

sabbakālaṁ na khīyati;

Evaṁ taṁ yācitāgacchiṁ,

bhariyaṁ me dehi yācito”.

“Dadāmi na vikampāmi,

yaṁ maṁ yācasi brāhmaṇa;

Santaṁ nappaṭiguyhāmi,

dāne me ramatī mano”.

Maddiṁ hatthe gahetvāna,

udakassa kamaṇḍaluṁ;

Brāhmaṇassa adā dānaṁ,

sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano.

Tadāsi yaṁ bhiṁsanakaṁ,

tadāsi lomahaṁsanaṁ;

Maddiṁ paricajantassa,

medanī sampakampatha.

Nevassa maddī bhākuṭi,

na sandhīyati na rodati;

Pekkhatevassa tuṇhī sā,

“eso jānāti yaṁ varaṁ”.

(Jāliṁ kaṇhājinaṁ dhītaṁ,

maddideviṁ patibbataṁ;

Cajamāno ca cintesiṁ,

bodhiyāyeva kāraṇā.

Na me dessā ubho puttā,

maddī devī na dessiyā;

Sabbaññutaṁ piyaṁ mayhaṁ,

tasmā piye adāsahaṁ.)

“Komārī yassāhaṁ bhariyā,

sāmiko mama issaro;

Yassicche tassa maṁ dajjā,

vikkiṇeyya haneyya vā”.

Tesaṁ saṅkappamaññāya,

devindo etadabravi;

“Sabbe jitā te paccūhā,

ye dibbā ye ca mānusā.

Ninnāditā te pathavī,

saddo te tidivaṅgato;

Samantā vijjutā āguṁ,

girīnaṁva patissutā.

Tassa te anumodanti,

ubho nāradapabbatā;

Indo ca brahmā pajāpati,

somo yamo vessavaṇo;

Sabbe devānumodanti,

dukkarañhi karoti so.

Duddadaṁ dadamānānaṁ,

dukkaraṁ kamma kubbataṁ;

Asanto nānukubbanti,

sataṁ dhammo durannayo.

Tasmā satañca asataṁ,

nānā hoti ito gati;

Asanto nirayaṁ yanti,

santo saggaparāyaṇā.

Yametaṁ kumāre adā,

bhariyaṁ adā vane vasaṁ;

Brahmayānamanokkamma,

sagge te taṁ vipaccatu”.

“Dadāmi bhoto bhariyaṁ,

maddiṁ sabbaṅgasobhanaṁ;

Tvañceva maddiyā channo,

maddī ca patinā saha.

Yathā payo ca saṅkho ca,

ubho samānavaṇṇino;

Evaṁ tuvañca maddī ca,

samānamanacetasā.

Avaruddhettha araññasmiṁ,

ubho sammatha assame;

Khattiyā gottasampannā,

sujātā mātupettito;

Yathā puññāni kayirātha,

dadantā aparāparaṁ.

Sakkohamasmi devindo,

āgatosmi tavantike;

Varaṁ varassu rājisi,

vare aṭṭha dadāmi te”.

“Varañce me ado sakka,

sabbabhūtānamissara;

Pitā maṁ anumodeyya,

ito pattaṁ sakaṁ gharaṁ;

Āsanena nimanteyya,

paṭhametaṁ varaṁ vare.

Purisassa vadhaṁ na roceyyaṁ,

Api kibbisakārakaṁ;

Vajjhaṁ vadhamhā moceyyaṁ,

Dutiyetaṁ varaṁ vare.

Ye vuḍḍhā ye ca daharā,

ye ca majjhimaporisā;

Mameva upajīveyyuṁ,

tatiyetaṁ varaṁ vare.

Paradāraṁ na gaccheyyaṁ,

sadārapasuto siyaṁ;

Thīnaṁ vasaṁ na gaccheyyaṁ,

catutthetaṁ varaṁ vare.

Putto me sakka jāyetha,

so ca dīghāyuko siyā;

Dhammena jine pathaviṁ,

pañcametaṁ varaṁ vare.

Tato ratyā vivasāne,

sūriyassuggamanaṁ pati;

Dibbā bhakkhā pātubhaveyyuṁ,

chaṭṭhametaṁ varaṁ vare.

Dadato me na khīyetha,

datvā nānutapeyyahaṁ;

Dadaṁ cittaṁ pasādeyyaṁ,

sattametaṁ varaṁ vare.

Ito vimuccamānāhaṁ,

saggagāmī visesagū;

Anivatti tato assaṁ,

aṭṭhametaṁ varaṁ vare”.

Tassa taṁ vacanaṁ sutvā,

devindo etadabravi;

“Aciraṁ vata te tato,

pitā taṁ daṭṭhumessati”.

Idaṁ vatvāna maghavā,

devarājā sujampati;

Vessantare varaṁ datvā,

saggakāyaṁ apakkami.

Sakkapabbaṁ nāma.

11. Mahārājapabba

“Kassetaṁ mukhamābhāti,

hemaṁvuttattamagginā;

Nikkhaṁva jātarūpassa,

ukkāmukhapahaṁsitaṁ.

Ubho sadisapaccaṅgā,

ubho sadisalakkhaṇā;

Jālissa sadiso eko,

ekā kaṇhājinā yathā.

Sīhā bilāva nikkhantā,

ubho sampatirūpakā;

Jātarūpamayāyeva,

ime dissanti dārakā.

Kuto nu bhavaṁ bhāradvāja,

Ime ānesi dārake;

Ajja raṭṭhaṁ anuppatto,

Kuhiṁ gacchasi brāhmaṇa”.

“Mayhaṁ te dārakā deva,

dinnā vittena sañjaya;

Ajja pannarasā ratti,

yato laddhā me dārakā”.

“Kena vā vācapeyyena,

sammāñāyena saddahe;

Ko tetaṁ dānamadadā,

puttake dānamuttamaṁ”.

“Yo yācataṁ patiṭṭhāsi,

bhūtānaṁ dharaṇīriva;

So me vessantaro rājā,

puttedāsi vane vasaṁ.

Yo yācataṁ gatī āsi,

savantīnaṁva sāgaro;

So me vessantaro rājā,

puttedāsi vane vasaṁ”.

“Dukkaṭaṁ vata bho raññā,

saddhena gharamesinā;

Kathaṁ nu puttake dajjā,

araññe avaruddhako.

Imaṁ bhonto nisāmetha,

yāvantettha samāgatā;

Kathaṁ vessantaro rājā,

puttedāsi vane vasaṁ.

Dāsiṁ dāsaṁ ca so dajjā,

assaṁ cassatarīrathaṁ;

Hatthiñca kuñjaraṁ dajja,

kathaṁ so dajja dārake”.

“Yassa nassa ghare dāso,

asso cassatarīratho;

Hatthī ca kuñjaro nāgo,

kiṁ so dajjā pitāmaha”.

“Dānamassa pasaṁsāma,

na ca nindāma puttakā;

Kathaṁ nu hadayaṁ āsi,

tumhe datvā vanibbake”.

“Dukkhassa hadayaṁ āsi,

atho uṇhampi passasi;

Rohinīheva tambakkhī,

pitā assūni vattayi”.

Yaṁ taṁ kaṇhājināvoca,

“ayaṁ maṁ tāta brāhmaṇo;

Laṭṭhiyā paṭikoṭeti,

ghare jātaṁva dāsiyaṁ.

Na cāyaṁ brāhmaṇo tāta,

dhammikā honti brāhmaṇā;

Yakkho brāhmaṇavaṇṇena,

khādituṁ tāta neti no;

Nīyamāne pisācena,

kiṁ nu tāta udikkhasi”.

“Rājaputtī ca vo mātā,

rājaputto ca vo pitā;

Pubbe me aṅkamāruyha,

kiṁ nu tiṭṭhatha ārakā”.

“Rājaputtī ca no mātā,

rājaputto ca no pitā;

Dāsā mayaṁ brāhmaṇassa,

tasmā tiṭṭhāma ārakā”.

“Mā sammevaṁ avacuttha,

ḍayhate hadayaṁ mama;

Citakāyaṁva me kāyo,

āsane na sukhaṁ labhe.

Mā sammevaṁ avacuttha,

bhiyyo sokaṁ janetha maṁ;

Nikkiṇissāmi dabbena,

na vo dāsā bhavissatha.

Kimagghiyañhi vo tāta,

brāhmaṇassa pitā adā;

Yathābhūtaṁ me akkhātha,

paṭipādentu brāhmaṇaṁ”.

“Sahassagghañhi maṁ tāta,

brāhmaṇassa pitā adā;

Atha kaṇhājinaṁ kaññaṁ,

hatthinā ca satena ca”.

“Uṭṭhehi katte taramāno,

brāhmaṇassa avākara;

Dāsisataṁ dāsasataṁ,

gavaṁ hatthusabhaṁ sataṁ;

Jātarūpasahassañca,

puttānaṁ dehi nikkayaṁ”.

Tato kattā taramāno,

brāhmaṇassa avākari;

Dāsisataṁ dāsasataṁ,

gavaṁ hatthusabhaṁ sataṁ;

Jātarūpasahassañca,

puttānaṁdāsi nikkayaṁ.

Nikkiṇitvā nahāpetvā,

bhojayitvāna dārake;

Samalaṅkaritvā bhaṇḍena,

ucchaṅge upavesayuṁ.

Sīsaṁ nhāte sucivatthe,

sabbābharaṇabhūsite;

Rājā aṅke karitvāna,

ayyako paripucchatha.

Kuṇḍale ghusite māle,

sabbābharaṇabhūsite;

Rājā aṅke karitvāna,

idaṁ vacanamabravi.

“Kacci ubho arogā te,

jāli mātāpitā tava;

Kacci uñchena yāpenti,

kacci mūlaphalā bahū.

Kacci ḍaṁsā makasā ca,

appameva sarīsapā;

Vane vāḷamigākiṇṇe,

kacci hiṁsā na vijjati”.

“Atho ubho arogā me,

deva mātāpitā mama;

Atho uñchena yāpenti,

atho mūlaphalā bahū.

Atho ḍaṁsā makasā ca,

appameva sarīsapā;

Vane vāḷamigākiṇṇe,

hiṁsā nesaṁ na vijjati.

Khaṇantālukalambāni,

bilāni takkalāni ca;

Kolaṁ bhallātakaṁ bellaṁ,

sā no āhatva posati.

Yañceva sā āharati,

vanamūlaphalahāriyā;

Taṁ no sabbe samāgantvā,

rattiṁ bhuñjāma no divā.

Ammāva no kisā paṇḍu,

āharantī dumapphalaṁ;

Vātātapena sukhumālī,

padumaṁ hatthagatāmiva.

Ammāya patanū kesā,

vicarantyā brahāvane;

Vane vāḷamigākiṇṇe,

khaggadīpinisevite.

Kesesu jaṭaṁ bandhitvā,

kacche jallamadhārayi;

Cammavāsī chamā seti,

jātavedaṁ namassati.

Puttā piyā manussānaṁ,

lokasmiṁ udapajjisuṁ;

Na hi nūnamhākaṁ ayyassa,

putte sneho ajāyatha”.

“Dukkaṭañca hi no putta,

bhūnahaccaṁ kataṁ mayā;

Yohaṁ sivīnaṁ vacanā,

pabbājesimadūsakaṁ.

Yaṁ me kiñci idha atthi,

dhanaṁ dhaññañca vijjati;

Etu vessantaro rājā,

siviraṭṭhe pasāsatu”.

“Na deva mayhaṁ vacanā,

ehiti sivisuttamo;

Sayameva devo gantvā,

siñca bhogehi atrajaṁ”.

Tato senāpatiṁ rājā,

sañjayo ajjhabhāsatha;

“Hatthī assā rathā pattī,

senā sannāhayantu naṁ;

Negamā ca maṁ anventu,

brāhmaṇā ca purohitā.

Tato saṭṭhisahassāni,

yodhino cārudassanā;

Khippamāyantu sannaddhā,

nānāvaṇṇehilaṅkatā.

Nīlavatthadharā neke,

pītāneke nivāsitā;

Aññe lohitauṇhīsā,

suddhāneke nivāsitā;

Khippamāyantu sannaddhā,

nānāvaṇṇehilaṅkatā.

Himavā yathā gandhadharo,

pabbato gandhamādano;

Nānārukkhehi sañchanno,

mahābhūtagaṇālayo.

Osadhehi ca dibbehi,

disā bhāti pavāti ca;

Khippamāyantu sannaddhā,

disā bhantu pavantu ca.

Tato nāgasahassāni,

yojayantu catuddasa;

Suvaṇṇakacchā mātaṅgā,

hemakappanavāsasā.

Ārūḷhā gāmaṇīyehi,

tomaraṅkusapāṇibhi;

Khippamāyantu sannaddhā,

hatthikkhandhehi dassitā.

Tato assasahassāni,

yojayantu catuddasa;

Ājānīyāva jātiyā,

sindhavā sīghavāhanā.

Ārūḷhā gāmaṇīyehi,

illiyācāpadhāribhi;

Khippamāyantu sannaddhā,

assapiṭṭhehilaṅkatā.

Tato rathasahassāni,

yojayantu catuddasa;

Ayosukatanemiyo,

suvaṇṇacitapakkhare.

Āropentu dhaje tattha,

cammāni kavacāni ca;

Vippālentu ca cāpāni,

daḷhadhammā pahārino;

Khippamāyantu sannaddhā,

rathesu rathajīvino.

Lājā olopiyā pupphā,

mālāgandhavilepanā;

Agghiyāni ca tiṭṭhantu,

yena maggena ehiti.

Gāme gāme sataṁ kumbhā,

merayassa surāya ca;

Maggamhi patitiṭṭhantu,

yena maggena ehiti.

Maṁsā pūvā saṅkuliyo,

kummāsā macchasaṁyutā;

Maggamhi patitiṭṭhantu,

yena maggena ehiti.

Sappi telaṁ dadhi khīraṁ,

kaṅgubījā bahū surā;

Maggamhi patitiṭṭhantu,

yena maggena ehiti.

Āḷārikā ca sūdā ca,

naṭanaṭṭakagāyino;

Pāṇissarā kumbhathūṇiyo,

mandakā sokajjhāyikā.

Āhaññantu sabbavīṇā,

bheriyo dindimāni ca;

Kharamukhāni dhamentu,

nadantu ekapokkharā.

Mudiṅgā paṇavā saṅkhā,

godhā parivadentikā;

Dindimāni ca haññantu,

kutumpa dindimāni ca”.

Sā senā mahatī āsi,

uyyuttā sivivāhinī;

Jālinā magganāyena,

vaṅkaṁ pāyāsi pabbataṁ.

Koñcaṁ nadati mātaṅgo,

kuñjaro saṭṭhihāyano;

Kacchāya baddhamānāya,

koñcaṁ nadati vāraṇo.

Ājānīyā hasiyanti,

nemighoso ajāyatha;

Abbhaṁ rajo acchādesi,

uyyuttā sivivāhinī.

Sā senā mahatī āsi,

uyyuttā hārahārinī;

Jālinā magganāyena,

vaṅkaṁ pāyāsi pabbataṁ.

Te pāviṁsu brahāraññaṁ,

bahusākhaṁ mahodakaṁ;

Puppharukkhehi sañchannaṁ,

phalarukkhehi cūbhayaṁ.

Tattha bindussarā vaggū,

nānāvaṇṇā bahū dijā;

Kūjantamupakūjanti,

utusampupphite dume.

Te gantvā dīghamaddhānaṁ,

ahorattānamaccaye;

Padesaṁ taṁ upāgacchuṁ,

yattha vessantaro ahu.

Mahārājapabbaṁ nāma.

12. Chakhattiyakamma

Tesaṁ sutvāna nigghosaṁ,

bhīto vessantaro ahu;

Pabbataṁ abhiruhitvā,

bhīto senaṁ udikkhati.

“Iṅgha maddi nisāmehi,

nigghoso yādiso vane;

Ājānīyā hasiyanti,

dhajaggāni ca dissare.

Ime nūna araññasmiṁ,

migasaṅghāni luddakā;

Vāgurāhi parikkhippa,

sobbhaṁ pātetvā tāvade;

Vikkosamānā tibbāhi,

hanti nesaṁ varaṁ varaṁ.

Yathā mayaṁ adūsakā,

araññe avaruddhakā;

Amittahatthattaṁ gatā,

passa dubbalaghātakaṁ”.

“Amittā nappasāheyyuṁ,

aggīva udakaṇṇave;

Tadeva tvaṁ vicintehi,

api sotthi ito siyā”.

Tato vessantaro rājā,

orohitvāna pabbatā;

Nisīdi paṇṇasālāyaṁ,

daḷhaṁ katvāna mānasaṁ.

Nivattayitvāna rathaṁ,

vuṭṭhapetvāna seniyo;

Ekaṁ araññe viharantaṁ,

pitā puttaṁ upāgami.

Hatthikkhandhato oruyha,

ekaṁso pañjalīkato;

Parikiṇṇo amaccehi,

puttaṁ siñcitumāgami.

Tatthaddasa kumāraṁ so,

rammarūpaṁ samāhitaṁ;

Nisinnaṁ paṇṇasālāyaṁ,

jhāyantaṁ akutobhayaṁ.

Tañca disvāna āyantaṁ,

pitaraṁ puttagiddhinaṁ;

Vessantaro ca maddī ca,

paccuggantvā avandisuṁ.

Maddī ca sirasā pāde,

sasurassābhivādayi;

“Maddī ahañhi te deva,

pāde vandāmi te suṇhā”;

Te su tattha palisajja,

pāṇinā parimajjatha.

“Kacci vo kusalaṁ putta,

kacci putta anāmayaṁ;

Kacci uñchena yāpetha,

kacci mūlaphalā bahū.

Kacci ḍaṁsā makasā ca,

appameva sarīsapā;

Vane vāḷamigākiṇṇe,

kacci hiṁsā na vijjati”.

“Atthi no jīvikā deva,

sā ca yādisakīdisā;

Kasirā jīvikā homa,

uñchācariyāya jīvitaṁ.

Aniddhinaṁ mahārāja,

dametassaṁva sārathi;

Tyamhā aniddhikā dantā,

asamiddhi dameti no.

Api no kisāni maṁsāni,

pitu mātu adassanā;

Avaruddhānaṁ mahārāja,

araññe jīvasokinaṁ.

Yepi te siviseṭṭhassa,

dāyādāpattamānasā;

Jālī kaṇhājinā cubho,

brāhmaṇassa vasānugā;

Accāyikassa luddassa,

yo ne gāvova sumbhati.

Te rājaputtiyā putte,

yadi jānātha saṁsatha;

Pariyāpuṇātha no khippaṁ,

sappadaṭṭhaṁva māṇavaṁ”.

“Ubho kumārā nikkītā,

jālī kaṇhājinā cubho;

Brāhmaṇassa dhanaṁ datvā,

putta mā bhāyi assasa”.

“Kacci nu tāta kusalaṁ,

kacci tāta anāmayaṁ;

Kacci nu tāta me mātu,

cakkhu na parihāyati”.

“Kusalañceva me putta,

atho putta anāmayaṁ;

Atho ca putta te mātu,

cakkhu na parihāyati”.

“Kacci arogaṁ yoggaṁ te,

kacci vahati vāhanaṁ;

Kacci phīto janapado,

kacci vuṭṭhi na chijjati”.

“Atho arogaṁ yoggaṁ me,

atho vahati vāhanaṁ;

Atho phīto janapado,

atho vuṭṭhi na chijjati”.

Iccevaṁ mantayantānaṁ,

mātā nesaṁ adissatha;

Rājaputtī giridvāre,

pattikā anupāhanā.

Tañca disvāna āyantiṁ,

mātaraṁ puttagiddhiniṁ;

Vessantaro ca maddī ca,

paccuggantvā avandisuṁ.

Maddī ca sirasā pāde,

sassuyā abhivādayi;

“Maddī ahañhi te ayye,

pāde vandāmi te suṇhā”.

Maddiñca puttakā disvā,

dūrato sotthimāgatā;

Kandantā mabhidhāviṁsu,

vacchabālāva mātaraṁ.

Maddī ca puttake disvā,

dūrato sotthimāgate;

Vāruṇīva pavedhentī,

thanadhārābhisiñcatha.

Samāgatānaṁ ñātīnaṁ,

mahāghoso ajāyatha;

Pabbatā samanādiṁsu,

mahī pakampitā ahu.

Vuṭṭhidhāraṁ pavattento,

devo pāvassi tāvade;

Atha vessantaro rājā,

ñātīhi samagacchatha.

Nattāro suṇisā putto,

rājā devī ca ekato;

Yadā samāgatā āsuṁ,

tadāsi lomahaṁsanaṁ.

Pañjalikā tassa yācanti,

rodantā bherave vane;

Vessantarañca maddiñca,

sabbe raṭṭhā samāgatā;

Tvaṁ nosi issaro rājā,

rajjaṁ kāretha no ubho.

Chakhattiyakammaṁ nāma.

“Dhammena rajjaṁ kārentaṁ,

raṭṭhā pabbājayittha maṁ;

Tvañca jānapadā ceva,

negamā ca samāgatā”.

“Dukkaṭañca hi no putta,

bhūnahaccaṁ kataṁ mayā;

Yohaṁ sivīnaṁ vacanā,

pabbājesimadūsakaṁ.

Yena kenaci vaṇṇena,

pitu dukkhaṁ udabbahe;

Mātu bhaginiyā cāpi,

api pāṇehi attano”.

Tato vessantaro rājā,

rajojallaṁ pavāhayi;

Rajojallaṁ pavāhetvā,

saṅkhavaṇṇaṁ adhārayi.

Sīsaṁ nhāto sucivattho,

sabbābharaṇabhūsito;

Paccayaṁ nāgamāruyha,

khaggaṁ bandhi parantapaṁ.

Tato saṭṭhisahassāni,

yodhino cārudassanā;

Sahajātā pakiriṁsu,

nandayantā rathesabhaṁ.

Tato maddimpi nhāpesuṁ,

sivikaññā samāgatā;

“Vessantaro taṁ pāletu,

jālī kaṇhājinā cubho;

Athopi taṁ mahārājā,

sañjayo abhirakkhatu”.

Idañca paccayaṁ laddhā,

pubbe saṅklesamattano;

Ānandiyaṁ ācariṁsu,

ramaṇīye giribbaje.

Idañca paccayaṁ laddhā,

pubbe saṅklesamattano;

Ānandi vittā sumanā,

putte saṅgamma lakkhaṇā.

Idañca paccayaṁ laddhā,

pubbe saṅklesamattano;

Ānandi vittā patītā,

saha puttehi lakkhaṇā.

“Ekabhattā pure āsiṁ,

niccaṁ thaṇḍilasāyinī;

Iti metaṁ vataṁ āsi,

tumhaṁ kāmā hi puttakā.

Taṁ me vataṁ samiddhajja,

tumhe saṅgamma puttakā;

Mātujampi taṁ pāletu,

pitujampi ca puttaka;

Athopi taṁ mahārājā,

sañjayo abhirakkhatu.

Yaṁ kiñcitthi kataṁ puññaṁ,

mayhañceva pitucca te;

Sabbena tena kusalena,

ajaro amaro bhava”.

Kappāsikañca koseyyaṁ,

khomakoṭumbarāni ca;

Sassu suṇhāya pāhesi,

yehi maddī asobhatha.

Tato hemañca kāyūraṁ,

gīveyyaṁ ratanāmayaṁ;

Sassu suṇhāya pāhesi,

yehi maddī asobhatha.

Tato hemañca kāyūraṁ,

aṅgadaṁ maṇimekhalaṁ;

Sassu suṇhāya pāhesi,

yehi maddī asobhatha.

Uṇṇataṁ mukhaphullañca,

nānāratte ca māṇike;

Sassu suṇhāya pāhesi,

yehi maddī asobhatha.

Uggatthanaṁ giṅgamakaṁ,

mekhalaṁ pāṭipādakaṁ;

Sassu suṇhāya pāhesi,

yehi maddī asobhatha.

Suttañca suttavajjañca,

upanijjhāya seyyasi;

Asobhatha rājaputtī,

devakaññāva nandane.

Sīsaṁ nhātā sucivatthā,

sabbālaṅkārabhūsitā;

Asobhatha rājaputtī,

tāvatiṁseva accharā.

Kadalīva vātacchupitā,

jātā cittalatāvane;

Dantāvaraṇasampannā,

rājaputtī asobhatha.

Sakuṇī mānusinīva,

jātā cittapattā patī;

Nigrodhapakkabimboṭṭhī,

rājaputtī asobhatha.

Tassā ca nāgamānesuṁ,

nātibaddhaṁva kuñjaraṁ;

Sattikkhamaṁ sarakkhamaṁ,

īsādantaṁ urūḷhavaṁ.

Sā maddī nāgamāruhi,

nātivaddhaṁva kuñjaraṁ;

Sattikkhamaṁ sarakkhamaṁ,

īsādantaṁ urūḷhavaṁ.

Sabbamhi taṁaraññamhi,

yāvantettha migā ahuṁ;

Vessantarassa tejena,

naññamaññaṁ viheṭhayuṁ.

Sabbamhi taṁaraññamhi,

yāvantettha dijā ahuṁ;

Vessantarassa tejena,

naññamaññaṁ viheṭhayuṁ.

Sabbamhi taṁaraññamhi,

yāvantettha migā ahuṁ;

Ekajjhaṁ sannipātiṁsu,

vessantare payātamhi;

Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Sabbamhi taṁaraññamhi,

yāvantettha dijā ahuṁ;

Ekajjhaṁ sannipātiṁsu,

vessantare payātamhi;

Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Sabbamhi taṁaraññamhi,

yāvantettha migā ahuṁ;

Nāssu mañjū nikūjiṁsu,

vessantare payātamhi;

Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Sabbamhi taṁaraññamhi,

yāvantettha dijā ahuṁ;

Nāssu mañjū nikūjiṁsu,

vessantare payātamhi;

Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Paṭiyatto rājamaggo,

vicitto pupphasanthato;

Vasi vessantaro yattha,

yāvatāva jetuttarā.

Tato saṭṭhisahassāni,

yodhino cārudassanā;

Samantā parikiriṁsu,

vessantare payātamhi;

Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Orodhā ca kumārā ca,

vesiyānā ca brāhmaṇā;

Samantā parikiriṁsu,

vessantare payātamhi;

Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Hatthārohā anīkaṭṭhā,

rathikā pattikārakā;

Samantā parikiriṁsu,

vessantare payātamhi;

Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Samāgatā jānapadā,

negamā ca samāgatā;

Samantā parikiriṁsu,

vessantare payātamhi;

Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Karoṭiyā cammadharā,

illīhatthā suvammino;

Purato paṭipajjiṁsu,

vessantare payātamhi;

Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Te pāvisuṁ puraṁ rammaṁ,

mahāpākāratoraṇaṁ;

Upetaṁ annapānehi,

naccagītehi cūbhayaṁ.

Vittā jānapadā āsuṁ,

negamā ca samāgatā;

Anuppatte kumāramhi,

sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Celukkhepo avattittha,

āgate dhanadāyake;

Nandiṁ pavesi nagare,

bandhanā mokkho aghosatha.

Jātarūpamayaṁ vassaṁ,

devo pāvassi tāvade;

Vessantare paviṭṭhamhi,

sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Tato vessantaro rājā,

Dānaṁ datvāna khattiyo;

Kāyassa bhedā sappañño,

Saggaṁ so upapajjathāti.

Vessantarajātakaṁ dasamaṁ.

Mahānipātaṁ niṭṭhitaṁ.

Jātakapāḷi niṭṭhitā.