2.3.2. Dukanikkhepa (DS2.3.2)

2.3.2.12.2. Saṅkilesikaduka

Katame dhammā saṅkilesikā?

Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā;

rūpakkhandho …pe… viññāṇakkhandho—

ime dhammā saṅkilesikā.

Katame dhammā asaṅkilesikā?

Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu—

ime dhammā asaṅkilesikā.

2.3.2.12.3. Saṅkiliṭṭhaduka

Katame dhammā saṅkiliṭṭhā?

Tīṇi akusalamūlāni—

lobho, doso, moho;

tadekaṭṭhā ca kilesā, taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho, taṁsamuṭṭhānaṁ kāyakammaṁ, vacīkammaṁ, manokammaṁ—

ime dhammā saṅkiliṭṭhā.

Katame dhammā asaṅkiliṭṭhā?

Kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā;

vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;

sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—

ime dhammā asaṅkiliṭṭhā.

2.3.2.12.4. Kilesasampayuttaduka

Katame dhammā kilesasampayuttā?

Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—

ime dhammā kilesasampayuttā.

Katame dhammā kilesavippayuttā?

Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;

sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—

ime dhammā kilesavippayuttā.

2.3.2.12.5. Kilesasaṅkilesikaduka

Katame dhammā kilesā ceva saṅkilesikā ca?

Teva kilesā kilesā ceva saṅkilesikā ca.

Katame dhammā saṅkilesikā ceva no ca kilesā?

Tehi dhammehi ye dhammā saṅkilesikā, te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā;

rūpakkhandho …pe… viññāṇakkhandho—

ime dhammā saṅkilesikā ceva no ca kilesā.

2.3.2.12.6. Kilesasaṅkiliṭṭhaduka

Katame dhammā kilesā ceva saṅkiliṭṭhā ca?

Teva kilesā kilesā ceva saṅkiliṭṭhā ca.

Katame dhammā saṅkiliṭṭhā ceva no ca kilesā?

Tehi dhammehi ye dhammā saṅkiliṭṭhā, te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—

ime dhammā saṅkiliṭṭhā ceva no ca kilesā.

2.3.2.12.7. Kilesakilesasampayuttaduka

Katame dhammā kilesā ceva kilesasampayuttā ca?

Lobho mohena kileso ceva kilesasampayutto ca, moho lobhena kileso ceva kilesasampayutto ca, doso mohena kileso ceva kilesasampayutto ca, moho dosena kileso ceva kilesasampayutto ca, māno mohena kileso ceva kilesasampayutto ca, moho mānena kileso ceva kilesasampayutto ca, diṭṭhi mohena kileso ceva kilesasampayuttā ca, moho diṭṭhiyā kileso ceva kilesasampayutto ca, vicikicchā mohena kileso ceva kilesasampayuttā ca, moho vicikicchāya kileso ceva kilesasampayutto ca, thinaṁ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho thinena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaṁ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaṁ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaṁ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca.

Lobho uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaṁ lobhena kileso ceva kilesasampayuttañca, doso uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaṁ dosena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaṁ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, māno uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaṁ mānena kileso ceva kilesasampayuttañca, diṭṭhi uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttā ca, uddhaccaṁ diṭṭhiyā kileso ceva kilesasampayuttañca, vicikicchā uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttā ca, uddhaccaṁ vicikicchāya kileso ceva kilesasampayuttañca, thinaṁ uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttañca, uddhaccaṁ thinena kileso ceva kilesasampayuttañca, ahirikaṁ uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttañca, uddhaccaṁ ahirikena kileso ceva kilesasampayuttañca, anottappaṁ uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttañca, uddhaccaṁ anottappena kileso ceva kilesasampayuttañca, lobho ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaṁ lobhena kileso ceva kilesasampayuttañca, doso ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaṁ dosena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaṁ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, māno ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaṁ mānena kileso ceva kilesasampayuttañca, diṭṭhi ahirikena kileso ceva kilesasampayuttā ca, ahirikaṁ diṭṭhiyā kileso ceva kilesasampayuttañca, vicikicchā ahirikena kileso ceva kilesasampayuttā ca, ahirikaṁ vicikicchāya kileso ceva kilesasampayuttañca, thinaṁ ahirikena kileso ceva kilesasampayuttañca, ahirikaṁ thinena kileso ceva kilesasampayuttañca, uddhaccaṁ ahirikena kileso ceva kilesasampayuttañca, ahirikaṁ uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttañca, anottappaṁ ahirikena kileso ceva kilesasampayuttañca, ahirikaṁ anottappena kileso ceva kilesasampayuttañca.

Lobho anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaṁ lobhena kileso ceva kilesasampayuttañca, doso anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaṁ dosena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaṁ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, māno anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaṁ mānena kileso ceva kilesasampayuttañca, diṭṭhi anottappena kileso ceva kilesasampayuttā ca, anottappaṁ diṭṭhiyā kileso ceva kilesasampayuttañca, vicikicchā anottappena kileso ceva kilesasampayuttā ca, anottappaṁ vicikicchāya kileso ceva kilesasampayuttañca, thinaṁ anottappena kileso ceva kilesasampayuttañca, anottappaṁ thinena kileso ceva kilesasampayuttañca, uddhaccaṁ anottappena kileso ceva kilesasampayuttañca, anottappaṁ uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttañca, ahirikaṁ anottappena kileso ceva kilesasampayuttañca, anottappaṁ ahirikena kileso ceva kilesasampayuttañca—

ime dhammā kilesā ceva kilesasampayuttā ca.

Katame dhammā kilesasampayuttā ceva no ca kilesā?

Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—

ime dhammā kilesasampayuttā ceva no ca kilesā.

2.3.2.12.8. Kilesavippayuttasaṅkilesikaduka

Katame dhammā kilesavippayuttā saṅkilesikā?

Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā;

rūpakkhandho …pe… viññāṇakkhandho—

ime dhammā kilesavippayuttā saṅkilesikā.

Katame dhammā kilesavippayuttā asaṅkilesikā?

Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu—

ime dhammā kilesavippayuttā asaṅkilesikā.

2.3.2.13. Piṭṭhiduka

2.3.2.13.1. Dassanenapahātabbaduka

Katame dhammā dassanena pahātabbā?

Tīṇi saññojanāni—

sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso.

Tattha katamā sakkāyadiṭṭhi?

Idha assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṁ attato samanupassati, rūpavantaṁ vā attānaṁ, attani vā rūpaṁ, rūpasmiṁ vā attānaṁ.

Vedanaṁ …pe…

saññaṁ …pe…

saṅkhāre …pe…

viññāṇaṁ attato samanupassati, viññāṇavantaṁ vā attānaṁ, attani vā viññāṇaṁ, viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.

Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—

ayaṁ vuccati sakkāyadiṭṭhi.

Tattha katamā vicikicchā?

Satthari kaṅkhati vicikicchati …pe… thambhitattaṁ cittassa manovilekho—

ayaṁ vuccati vicikicchā.

Tattha katamo sīlabbataparāmāso?

Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṁ sīlena suddhi vatena suddhi sīlabbatena suddhīti—

yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—

ayaṁ vuccati sīlabbataparāmāso.

Imāni tīṇi saññojanāni, tadekaṭṭhā ca kilesā, taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho, taṁsamuṭṭhānaṁ kāyakammaṁ vacīkammaṁ manokammaṁ—

ime dhammā dassanena pahātabbā.

Katame dhammā na dassanena pahātabbā?

Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā;

vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—

ime dhammā na dassanena pahātabbā.

2.3.2.13.2. Bhāvanāyapahātabbaduka

Katame dhammā bhāvanāya pahātabbā?

Avaseso lobho doso moho, tadekaṭṭhā ca kilesā, taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho, taṁsamuṭṭhānaṁ kāyakammaṁ, vacīkammaṁ manokammaṁ—

ime dhammā bhāvanāya pahātabbā.

Katame dhammā na bhāvanāya pahātabbā?

Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā;

vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;

sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—

ime dhammā na bhāvanāya pahātabbā.

2.3.2.13.3. Dassanenapahātabbahetukaduka

Katame dhammā dassanena pahātabbahetukā?

Tīṇi saññojanāni—

sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso.

Tattha katamā sakkāyadiṭṭhi?

Idha assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṁ attato samanupassati, rūpavantaṁ vā attānaṁ, attani vā rūpaṁ, rūpasmiṁ vā attānaṁ.

Vedanaṁ …pe…

saññaṁ …pe…

saṅkhāre …pe…

viññāṇaṁ attato samanupassati, viññāṇavantaṁ vā attānaṁ, attani vā viññāṇaṁ, viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.

Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—

ayaṁ vuccati sakkāyadiṭṭhi.

Tattha katamā vicikicchā?

Satthari kaṅkhati vicikicchati …pe… thambhitattaṁ cittassa manovilekho—

ayaṁ vuccati vicikicchā.

Tattha katamo sīlabbataparāmāso?

Ito bahiddhā samaṇabrāhmaṇānaṁ sīlena suddhi vatena suddhi sīlabbatena suddhīti—

yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—

ayaṁ vuccati sīlabbataparāmāso.

Imāni tīṇi saññojanāni, tadekaṭṭhā ca kilesā, taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho, taṁsamuṭṭhānaṁ kāyakammaṁ, vacīkammaṁ, manokammaṁ—

ime dhammā dassanena pahātabbahetukā.

Tīṇi saññojanāni—

sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso—

ime dhammā dassanena pahātabbā.

Tadekaṭṭho lobho doso moho—

ime dhammā dassanena pahātabbahetū.

Tadekaṭṭhā ca kilesā, taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho, taṁsamuṭṭhānaṁ kāyakammaṁ, vacīkammaṁ, manokammaṁ—

ime dhammā dassanena pahātabbahetukā.

Katame dhammā na dassanena pahātabbahetukā?

Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā;

vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;

sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—

ime dhammā na dassanena pahātabbahetukā.

2.3.2.13.4. Bhāvanāyapahātabbahetukaduka

Katame dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā?

Avaseso lobho doso moho—

ime dhammā bhāvanāya pahātabbahetū.

Tadekaṭṭhā ca kilesā, taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho, taṁsamuṭṭhānaṁ kāyakammaṁ, vacīkammaṁ, manokammaṁ—

ime dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā.

Katame dhammā na bhāvanāya pahātabbahetukā?

Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā;

vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;

sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—

ime dhammā na bhāvanāya pahātabbahetukā.

2.3.2.13.5. Savitakkaduka

Katame dhammā savitakkā?

Savitakkabhūmiyaṁ kāmāvacare rūpāvacare apariyāpanne, vitakkaṁ ṭhapetvā, taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—

ime dhammā savitakkā.

Katame dhammā avitakkā?

Avitakkabhūmiyaṁ kāmāvacare rūpāvacare arūpāvacare apariyāpanne;

vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;

vitakko ca, sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—

ime dhammā avitakkā.

2.3.2.13.6. Savicāraduka

Katame dhammā savicārā?

Savicārabhūmiyaṁ kāmāvacare rūpāvacare apariyāpanne, vicāraṁ ṭhapetvā, taṁsampayutto vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho—

ime dhammā savicārā.

Katame dhammā avicārā?

Avicārabhūmiyaṁ kāmāvacare rūpāvacare arūpāvacare apariyāpanne;

vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;

vicāro ca, sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—

ime dhammā avicārā.

2.3.2.13.7. Sappītikaduka

Katame dhammā sappītikā?

Sappītikabhūmiyaṁ kāmāvacare rūpāvacare apariyāpanne, pītiṁ ṭhapetvā, taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—

ime dhammā sappītikā.

Katame dhammā appītikā?

Appītikabhūmiyaṁ kāmāvacare rūpāvacare arūpāvacare apariyāpanne;

vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;

pīti ca, sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—

ime dhammā appītikā.

2.3.2.13.8. Pītisahagataduka

Katame dhammā pītisahagatā?

Pītibhūmiyaṁ kāmāvacare rūpāvacare apariyāpanne, pītiṁ ṭhapetvā, taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—

ime dhammā pītisahagatā.

Katame dhammā na pītisahagatā?

Na pītibhūmiyaṁ kāmāvacare rūpāvacare arūpāvacare apariyāpanne;

vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;

pīti ca, sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—

ime dhammā na pītisahagatā.

2.3.2.13.9. Sukhasahagataduka

Katame dhammā sukhasahagatā?

Sukhabhūmiyaṁ kāmāvacare rūpāvacare apariyāpanne, sukhaṁ ṭhapetvā, taṁsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho—

ime dhammā sukhasahagatā.

Katame dhammā na sukhasahagatā?

Na sukhabhūmiyaṁ kāmāvacare rūpāvacare arūpāvacare apariyāpanne;

vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;

sukhañca, sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—

ime dhammā na sukhasahagatā.

2.3.2.13.10. Upekkhāsahagataduka

Katame dhammā upekkhāsahagatā?

Upekkhābhūmiyaṁ kāmāvacare rūpāvacare arūpāvacare apariyāpanne, upekkhaṁ ṭhapetvā, taṁsampayutto saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho—

ime dhammā upekkhāsahagatā.

Katame dhammā na upekkhāsahagatā?

Na upekkhābhūmiyaṁ kāmāvacare rūpāvacare apariyāpanne, vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho, upekkhā ca, sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—

ime dhammā na upekkhāsahagatā.

2.3.2.13.11. Kāmāvacaraduka

Katame dhammā kāmāvacarā?

Heṭṭhato avicinirayaṁ pariyantaṁ karitvā, uparito paranimmitavasavattī deve anto karitvā, yaṁ etasmiṁ antare etthāvacarā ettha pariyāpannā khandhadhātu āyatanā, rūpaṁ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṁ—

ime dhammā kāmāvacarā.

Katame dhammā na kāmāvacarā?

Rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā—

ime dhammā na kāmāvacarā.

2.3.2.13.12. Rūpāvacaraduka

Katame dhammā rūpāvacarā?

Heṭṭhato brahmalokaṁ pariyantaṁ karitvā, uparito akaniṭṭhe deve anto karitvā, yaṁ etasmiṁ antare etthāvacarā ettha pariyāpannā samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā cittacetasikā dhammā—

ime dhammā rūpāvacarā.

Katame dhammā na rūpāvacarā?

Kāmāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā—

ime dhammā na rūpāvacarā.

2.3.2.13.13. Arūpāvacaraduka

Katame dhammā arūpāvacarā?

Heṭṭhato ākāsānañcāyatanupage deve pariyantaṁ karitvā, uparito nevasaññānāsaññāyatanupage deve anto karitvā, yaṁ etasmiṁ antare etthāvacarā ettha pariyāpannā samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā cittacetasikā dhammā—

ime dhammā arūpāvacarā.

Katame dhammā na arūpāvacarā?

Kāmāvacarā, rūpāvacarā, apariyāpannā—

ime dhammā na arūpāvacarā.

2.3.2.13.14. Pariyāpannaduka

Katame dhammā pariyāpannā?

Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, rūpakkhandho …pe… viññāṇakkhandho—

ime dhammā pariyāpannā.

Katame dhammā apariyāpannā?

Maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu—

ime dhammā apariyāpannā.

2.3.2.13.15. Niyyānikaduka

Katame dhammā niyyānikā?

Cattāro maggā apariyāpannā—

ime dhammā niyyānikā.

Katame dhammā aniyyānikā?

Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā;

vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—

ime dhammā aniyyānikā.

2.3.2.13.16. Niyataduka

Katame dhammā niyatā?

Pañca kammāni ānantarikāni, yā ca micchādiṭṭhi niyatā, cattāro maggā apariyāpannā—

ime dhammā niyatā.

Katame dhammā aniyatā?

Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā;

vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—

ime dhammā aniyatā.

2.3.2.13.17. Sauttaraduka

Katame dhammā sauttarā?

Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā;

rūpakkhandho …pe… viññāṇakkhandho—

ime dhammā sauttarā.

Katame dhammā anuttarā?

Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu—

ime dhammā anuttarā.

2.3.2.13.18. Saraṇaduka

Katame dhammā saraṇā?

Tīṇi akusalamūlāni lobho, doso, moho;

tadekaṭṭhā ca kilesā, taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho, taṁsamuṭṭhānaṁ kāyakammaṁ, vacīkammaṁ, manokammaṁ—

ime dhammā saraṇā.

Katame dhammā araṇā?

Kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā;

vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho, sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—

ime dhammā araṇā.

Abhidhammadukaṁ.