ĐẦU ĐỀ BỐN CHI (CATUKKAMÃTIKĀ) (PP1.4)

ĐẦU ĐỀ BỐN CHI (CATUKKAMÃTIKĀ)

[10] - Bốn hạng người là:

Hạng phi hiền sĩ (asappuriso), hạng phi hiền sĩ quá phi hiền sĩ (asappurisena asappurisataro), hạng hiền sĩ (sappuriso), hạng hiền sĩ quá hiền sĩ (sappurisena sappurisena sappurisataro).

Hạng ác nhơn (pāpo), hạng ác nhơn quá ác nhơn (pāpena pāpataro), hạng thiện nhơn (kalyāno), hạng thiện nhơn quá thiện nhơn (kalyānena).

Hạng ác tánh (pāpadhammo), hạng ác tánh quá ác tánh (pāpadhammena), hạng thiện tánh (kalyānadhammo), hạng thiện tánh quá thiện tánh (kalyānadham-mena kalyānadhammataro).

Hạng có tội lỗi (sāvajjo), hạng nhiều tội lỗi (vajjabahulo), hạng ít tội lỗi (appasāvajjo), hạng không tội lỗi (anavajjo).

Hạng khai thị tri (ugghatitaññū) hạng quảng diễn tri (vipaccitaññū), hạng ứng dẫn (neyyo), hạng văn cú tối vi (padaparamo).

Hạng tương ứng biện vô tự tại biện (yuttapaṭib - hāno no muttapaṭibhāno), hạng tự tại biện bất tương ứng biện (muttapatibhāṇo no yuttapaṭibhāṇo); hạng tương ứng biện tự tại biện (yuttapaṭibhāno ca mutta - paṭibhāṇo ca), hạng bất tương ứng biện vô tự tại biện (neva yuttapaṭbhāno no muttapaṭibhāṇo).

Bốn chủng nhân pháp sư (dhammakathikā puggalā).

Bốn hạng người dụ như chuyển mưa (valahakūpa mā puggalā).

Bốn hạng người dụ như chuột (musikūpamā puggalā).

Bốn hạng người dụ như xoài (ambū pamā puggalā).

Bốn hạng người dụ như nồi (kumhupamā puggalā).

Bốn hạng người dụ như hồ nước (udakarahadū - pamā puggalā).

Bốn hạng người dụ như bò (balibaddūpamā puggalā).

Bốn hạng người dụ như nọc rắn (āsivisupamā puggalā).

Có hạng người chưa nghĩ suy vội khen người đáng chê. Có hạng người chưa nghĩ suy vội chê người đáng khen. Có hạng người chưa nghĩ suy vội tín ngưỡng điều không đáng tín ngưỡng. Có hạng người chưa nghĩ suy mà không tín ngưỡng điều đáng tín ngưỡng.

Có hạng người đã suy kỹ nghĩ cùng mới chê kẻ đáng chê. Có hạng người đã suy kỹ nghĩ cùng mới khen kẻ đáng khen. Có hạng người đã suy kỹ nghĩ cùng mới không tín ngưỡng điều đáng tín ngưỡng. Có hạng người đã suy kỹ nghĩ cùng mới tín ngưỡng điều đáng tín ngưỡng.

Có hạng người chê kẻ đáng chê bằng sự có thật và đúng lúc, nhưng lai không khen kẻ đáng khen bằng sự có thật và đúng lúc, nhưng lại không khen kẻ đáng khen bằng sự có thật và đúng lúc. Có hạng người khen kẻ đáng khen bằng sự có thật và đúng lúc, nhưng lại không chê kẻ đáng chê bằng sự có thật và đúng lúc. Có hạng người chê kẻ đáng chê bằng sự có thật và đúng lúc, khen kẻ đáng khen bằng sự thật và đúng lúc. Có hạng người không chê kẻ đáng chê bằng sự có thật và đúng lúc, không khen kẻ đáng khen bằng sự có thật và đúng lúc.

Hạng sống bằng quả cần lao [uṭṭhānaphalūpajivī ] không sống bằng quả phúc [puññaphalūpajīvī] không sống bằng quả cần lao. Hạng sống bằng quả cần lao và sống bằng quả phúc. Hạng không sống bằng quả cần lao cũng không sống bằng quả phúc.

Hạng bóng tối hướng đến bóng tối; hạng bóng tối hướng đến ánh sáng; hạng ánh sáng hướng đến bóng tối; hạng ánh sáng hướng đến ánh sáng.

Hạng thấp đến thấp; hạng thấp đến cao; hạng cao đến thấp; hạng cao đến cao.

Bốn hạng người dụ như cây (rukkhūpamā puggalā)

Hạng lượng xét sắc tướng, tịnh tín do sắc tướng; hạng lượng xét âm thinh, tịnh tín do âm thinh; hạng lượng xét bần hạnh tịnh tín do bần hạnh; hạng lượng xét pháp tánh tịnh tín do pháp tánh.

Có hạng người hành tự lợi không hành lợi tha; có hạng người hành lợi tha không hàng tự lợi, có hạng người hành tự lợi vừa hành lợi tha; có hạng người không hành tự lợi cũng không hành lợi tha.

Có hạng người tự hành khổ, cố tình tự đốt nóng; có hạng người hành khổ tha nhân, cố tình đốt nóng tha nhân; có hạng người vừa tự hành khổ tự đốt nóngvừa hành khổ tha nhân, đốt nóng tha nhân; có hạng người không tự hành khổ không tự đốt nóng cũng không hành khổ tha nhân không đốt nóng tha nhân, người ấy không hành khổ mình không hành khổ người ngay hiện tại vô dục tịch-tịnh thanh - lương lạc cảm an trú phạm - thể.

Hạng hữu tham, hạng hữu sân, hạng hữu si, hạng hữu mạn (samāno).

Có hạng người đắc nội tâm chỉ tịnh mà không đắc tuệ minh sát pháp; có hạng người đắc tuệ minh sát pháp mà không đắc nội tâm chỉ tịnh cùng đắc tuệ minh sát pháp; có hạng người không đắc nội tâm chỉ tịnh cũng không tuệ minh sát pháp.

Hạng người đi thuật dòng; hạng người đi ngược dòng; hạng người trụ lại; hạng người vượt qua đến bờ kia đứng trên bờ, thành phạm chí.

Hạng học ít, không hành theo điều đã học; hạng học ít, hành theo điều đã học; hạng học nhiều, không hành theo điều đã học; hạng học nhiều, hành theo điều đã học.

Hạng bất động Sa - môn; hạng hồng- liên Sa môn; hạng bạch - liên Sa - môn; hạng tế nhị Sa - môn giữa Sa - môn.

DỨT ĐẦU ĐỀ BỐN CHI