Cetasikakathā (KV7.3)

Điểm tranh luận: Sở hữu tâm không hiện hữu.

Theo chú giải: Một lần nữa, phái Rājagirikas và Siddhatthikas lại quan niệm rằng không có pháp nào như là sở hữu tâm (Cetasika) sinh từ tâm (Citta) cũng như trạng thái xúc "sinh từ xúc" và không có pháp nào như là sở hữu tâm đồng sanh với tâm. Phái Theravadins thừa nhận là không có sự sai lầm khi cho rằng "trạng thái xúc" tùy thuộc vào xúc, cũng như "sở hữu tâm" tùy thuộc vào Tâm (citta-nissitako).

(1) Theravadins: - Có phải Ngài cũng không từ khước có những trạng thái danh pháp đồng sanh, đồng diệt, đồng căn, và đồng cảnh với tâm? Như vậy tại sao sở hữu tâm là không hiện hữu?

(2) Ví dụ: Như xúc đồng sanh với tâm, chính do nhân đó xúc là một trạng thái, là sở hữu của tâm. Cũng như vậy với Thọ, Tưởng, Tư, Tín, Cần, Niệm, Định, Tuệ... Tất cả đều là sở hữu tâm.

(3) R. S.: - Như vậy, Ngài công nhận pháp nào đồng sanh với tâm là sở hữu tâm. Có phải Ngài cũng thừa nhận pháp đồng sanh với xúc là sở hữu xúc, hay bất cứ pháp nào khác cũng là sở hữu của pháp đó không, chẳng hạn pháp đồng sanh với phóng dật là sở hữu phóng dật.

Th: - Chắc chắn là như vậy.

(4) Và nếu Ngài xác nhận không có pháp nào được gọi là "Sở hữu tâm" có phải Đức Thế tôn đã từng thuyết rằng:

"Tâm và sở hữu tâm vẫn có thật Đối với người thấy pháp vô ngã Người ấy thấu rõ cả hai pháp thô và tế".

Với chánh kiến họ hiểu sự tiêu hoại trong đời?

(5) Lại nữa, Có phải Đức Thế tôn đã từng thuyết rằng "Này Kevatta, trong pháp và luật này, một Tỳ kheo có thể phát biểu (nói lên) được tâm và sở hữu tâm, cách nghĩ ngợi, suy tư của người khác và tuyên bố: Tâm của Ngài như thế này, tâm của Ngài như thế kia, như thế nọ"?¹

Từ đây chắc chắn có một pháp được gọi là: "Sở hữu tâm" vậy.²