Nhựt hành của người tại gia tu Phật

THERAVĀDA

PHẬT GIÁO NGUYÊN THỦY

NHỰT HÀNH

CỦA NGƯỜI TẠI GIA TU PHẬT

Bhikkhu VAṂSARAKKHITA

Tỳ khưu HỘ TÔNG

Ấn bản 2006 (PL. 2550)

MỤC LỤC

Lời tựa

Phật Pháp lược giải

[01]

Phần I: LỄ BÁI TAM BẢO

Bài thỉnh Chư Thiên

Lễ Bái Tam Bảo

Lễ Đức Xá Lợi

Kinh hồi hướng Chư Thiên

[02]

Phần II: LUẬT CƯ SĨ TÓM TẮT

Phép tu bước đầu

Chúc người mới Quy Y

Phép thọ Ngũ Giới

Bát Quan Trai Giới

Chi của Ngũ Giới

Chi của giới Bát Quan Trai

Hạn kỳ trong phép Thọ Giới

Tóm tắt thọ trì Bát Quan Trai

Việc nên làm

Phép niệm Phật có ba cách

Thập ác nghiệp

Thập thiện nghiệp

Tứ thập nghiệp

Giải về 14 phép

Phương pháp dâng cúng vật dụng

Bài thỉnh Pháp Sư

Thỉnh Tỳ-khưu Tăng tụng kinh cầu an

Kệ hồi hướng đến Chư Thiên

Lễ bái phụ mẫu kệ

Bài sám hối

Kinh tụng rãi tâm bác ái đến tất cả các hướng

Kinh hồi hướng

Phương pháp nên suy xét hằng ngày

Kệ Vô thường-Khổ não-Vô ngã

[03]

Phần III: PHÁP TRÍCH LỤC

Pháp thường tự hóa

Giải rằng

Giải về pháp bố thí

Giải về tích thọ trì Ngũ Giới

Pháp niệm Phật tham Thiền

Cách niệm Phật

Tham Thiền

Năm phép cái

Giải về tích niệm Phật

Pháp của Đức Đế Thích giải cho Chư Thiên nghe

Toát yếu

Phật ngôn

LỜI TỰA

Quyển kinh này phát sanh do các bậc Thiện Tín Sài gòn có tâm tín thành trong sạch, mong làm việc pháp thí, là một điều phước rất cao quý, nên cầu atmā trích dịch để phân phát cho những hàng cư sĩ mộ đạo thấy rõ chơn lý nhà Phật và thực hành theo, ngõ hầu hưởng hạnh phúc thanh cao trong đời này và kiếp sau.

Quyển kinh này đã diễn ra quốc âm, nay tái bản, có duyệt chánh và thêm pháp trích lục trong các kinh, nhất là Hạnh phúc kinh - Maṅgalasutta.

Do quả phước của pháp thí này, cầu cho tất cả chúng sanh đừng có sự thù oán lẫn nhau, đừng có sự làm hại lẫn nhau, đừng có sự khổ não, hãy hòa hảo nhau, thương yêu nhau và cho được an vui lâu dài, cho có chánh kiến, xu hướng theo Phật Pháp, mau đến Niết-Bàn, dứt khỏi sanh tử luân hồi, hưởng quả vô sanh bất diệt.

Mong thay…

VAṂSARAKKHITA Bhikkhu

(HỘ TÔNG Tỳ khưu)

PHẬT PHÁP LƯỢC GIẢI

Vấn.– Vì sao phải tu Phật?

Đáp.– Đạo Phật là con đường để cho tinh thần của chúng sanh nương theo, ngõ hầu đi đến mục đích thoát ly sông mê biển khổ. Trong thế gian có nhiều sự khổ kể không xiết, nên Phật gọi là biển khổ: sanh khổ; già khổ; đau khổ; chết khổ; muốn mà không được, khổ; thương mà phải lìa, khổ; ghét mà phải hợp, khổ; thương tủi, khổ; thất vọng, khổ; sanh ly tử biệt, khổ; vân vân… Đã biết bị trầm luân khổ ải, lẽ cố nhiên phải tìm đường thoát khổ; con đường ấy là Đạo Phật vậy. Cho nên chúng ta cần phải xu hướng theo để dứt khỏi thống khổ luân hồi.

Vấn.– Tu, cớ sao phải thọ Tam Quy?

Đáp.– Tam Quy, bước đường tối tiên của người học Phật; Quy y Phật, Quy y Pháp, Quy y Tăng, gọi là Quy y Tam Bảo. Bạc, vàng, san hô, hổ phách, xà cừ, xích châu, mã não là bảy báu thế gian, tuy quý thật, nhưng chẳng có năng lực tiếp độ chúng sanh ra khỏi vòng sanh tử. Chỉ có Phật Pháp Tăng mới cứu vớt chúng sanh hết khổ đến vui được, nên gọi là Tam Bảo. Ba món báu quý trọng hơn hết.

Quy y Phật, là nương theo Phật. Phật là bậc đã tỉnh giác vô minh, thấu suốt ba cõi, thông cả ba đời, đã chứng quả vô sanh bất diệt.

Chúng sanh muốn được giải thoát các thống khổ, lẽ đương nhiên phải nương theo Ngài, đi trên con đường Ngài đã đi, thì sẽ đạt mục đích như Ngài chẳng sai.

Quy y Pháp, là phải nương theo lời Phật dạy, có ghi chép trong Tam Tạng Pháp Bảo (Kinh, Luật, Luận). Xem Tam Tạng và học hỏi thêm nơi bậc Thiện Trí Thức, để suy cứu cho châu đáo, lời nào hữu lý mới nên thật hành theo, chẳng vì nghe thấy mà vội tin, e phải lầm đường lạc nẽo.

Phật có dặn Đại Đức A-Nan-Đa rằng: "A-Nan-Đa nầy! sau khi Như Lai nhập diệt, nếu có ai nói ta nghe Phật giảng giải cách này, hoặc thế kia, các ngươi chớ nên vội tin mà cũng đừng vội bỏ; nghe rồi phải xét, lời nào đúng theo chơn lý là lời của Như Lai; bằng không, là lời bịa đặt, các ngươi nên cẩn thận, dè dặt".

Quy y Tăng là nương theo Tăng, Tăng là nhóm thầy Tỳ-khưu, từ 4 vị trở lên, hòa thuận ở chung cùng nhau, ăn theo Phật [1], ở theo Phật [2], mặc theo Phật [3], nghiêm trì giới luật theo Phật [4]. Các Ngài siêng năng học hỏi Tam Tạng, nhứt là phải thông thuộc Tạng Luật để thọ trì cho tinh nghiêm, và cảm hóa người đời y theo chí nguyện hoằng pháp lợi sanh của Phật.

Tăng là những bậc tu hành chân chánh, xả phú cầu bần, xả thân cầu đạo, hạnh kiểm trang nghiêm đáng làm mô phạm cho quần sinh, nên chi ta cần nương theo để bước lên con đường giải thoát.

Vấn.- Vì sao phải niệm Phật?

Đáp.- Vì bị ngũ trần lôi cuốn, làm cho tâm lu mờ điên đảo, không phân lẽ chánh điều tà, nên chúng ta tạo ra nghiệp báo sâu dày, do đó mà phải bị luân chuyển trong sáu đường, từ vô lượng kiếp, đến nay vẫn còn mắc trong vòng khốc hại. Nếu muốn được sáng suốt, trước trì giới cho nghiêm, sau định tâm cho vững, chế ngự lục căn, ngăn ngừa lục trần, thì tâm sẽ dần dần thanh tịnh, suốt thông mọi lẽ, phân biệt chánh tà, lánh các sự dữ, làm những điều lành, như thế sẽ hết khổ được vui. Ví như nước giữa gió, thường hay xao động, nên chúng ta xem trong nước nào thấy rõ vật chi. Nếu đem nước đựng vào nơi kín đáo, sóng lặn nước trong, vật chi trong nước cũng hiện bày tỏ rõ, chúng ta biết nước tốt mà dùng, biết nước dơ mà bỏ.

Cho nên niệm Phật, tham thiền là một phương pháp tối cao, làm cho tâm xao xuyến trở nên thanh tịnh, tâm mờ ám ra sáng suốt, thấu rõ ba tướng: vô thường, khổ não, vô ngã, của sự vật, chẳng có vật chi là của ta, cho đến thân tứ đại (mà ta lầm tưởng là ta), cũng chẳng phải ta thì ngoài ra có cái chi là ta, là của ta. Với nhận thức ấy, chẳng còn chi cho ta phải quyến luyến, thương yêu ham muốn thì có chi là khổ, tức là được tiêu diêu tự tại vậy.

Kinh Pháp Cú có nói: "Cái nhân của các thống khổ là lòng thương yêu, ham muốn; bằng dứt lòng thương yêu, ham muốn, cái khổ không sanh vậy". Chúng ta vì khổ mà phải tu, nếu niệm Phật mà dứt khổ thì còn chờ gì mà không thành tâm đêm ngày niệm Phật đặng thoát khổ đến vui.

Vấn.- Quan sát các sở hành có ích lợi chi?

Đáp.- Vì đã quan sát hoặc quan sát không chu đáo những hành vi, nên ta hay tưởng lầm làm quấy, cho giả là thiệt, lấy khổ làm vui, rồi gây ra nghiệp báo dẫy đầy. Mà cũng chưa biết tự hối, vì thế mà đức Phật dạy các đệ tử: "Phải xem xét việc làm, lời nói và ý tưởng cho nhặt nhiệm, bằng không thì sự tu hành khó bề tấn hóa".

Thường hồi ức quan sát mới có thể tự thấy lỗi mình, rồi thành tâm sám hối ngay; thân tâm sẽ trở nên trong sạch, tu hành mau có hiệu quả.

Sám hối là ăn năn chừa cải những lỗi đã phạm trước và nguyện sau này chẳng dám tái phạm. Sự ăn năn cũng chưa đủ trừ tội, phải làm lành thêm, làm nhiều hơn cái tội mà mình đã phạm mới được.

Vấn.- Thờ Phật, lễ Phật và cúng Phật có ý nghĩa như thế nào?

Đáp.- Thờ Phật để cho ta thường được chiêm ngưỡng Đức Hạnh cao siêu của Phật mà thức tỉnh thân tâm, tu hành theo chánh pháp của Ngài. Thờ Phật phải chọn chỗ quí trọng. Phật là bậc Chí Tôn Chí Thánh, thầy cả ba giới, từ phụ bốn loài, chỗ thờ Ngài phải chí cao, chí trọng mới là phải.

Lễ Phật, cúng Phật vì lòng kính mến ân đức của Phật, Ngài đã trọn phạm hạnh từ, bi, hỷ, xả, siêu xuất tam giới, đáng cho chúng sanh lễ bái, chiêm ngưỡng. Khi dâng hương, dâng hoa, cúng Phật nên thành tâm niệm tưởng chí nguyện tự giác giác tha của Ngài.

Thưở còn ở địa vị Bồ Tát, Ngài thấy chúng sanh hằng bị cái khổ sanh tử trọng đại, cho đến thân Ngài cũng không tránh khỏi số phận ấy; nhân đó, Ngài đành lìa ngôi vua, trốn cha lánh vợ, xa con, vào non tuyết lãnh tu, khổ hạnh sáu năm, để tìm đạo giải thoát. Khi tìm chứng quả Niết-Bàn rồi mà cũng chưa vội Nhập diệt, Ngài đi thuyết pháp trọn 45 năm, mong tiếp độ chúng sanh thoát ly khổ hải, Ngài mới mãn nguyện. Ân đức ấy, trời cao khó sánh, biển thẳm không bì. Nên chi, khi lễ Phật, cúng Phật, chúng ta phải nhớ đến ân đức cao thâm ấy, rồi chuyên trì theo đạo hạnh của Ngài, nguyện tu theo đạo hạnh của Ngài, nguyện tu theo chủ nghĩa từ bi, bác ái, tự giác, giác tha, thế mới gọi là lễ Phật, cúng Phật bằng cách chơn chánh cao thượng.

Trong sách Minh Tâm có mấy câu nầy, rất đúng chơn lý:

Lễ Phật giả, Kính Phật chi đức,

Niệm Phật giả, Cảm Phật chi ân,

Khán kinh giả, Minh Phật chi lý,

Tọa thiền giả, Đăng Phật chi cảnh.

Nghĩa là:

Lạy Phật ấy, Kính đức của Phật,

Tưởng Phật ấy, Cảm tạ ơn của Phật,

Xem kinh ấy, Rõ lẽ của Phật,

Ngồi thiền ấy, Lên cõi của Phật.

Vấn.- Tu cần phải ăn chay không?

Đáp.- Ăn cách nào tu cũng được, tùy duyên mà ăn cho vừa đủ sức lực đặng sống để hành đạo cho tinh tấn. Ăn chay mà thân thể xanh xao, tinh thần bạc nhược thì rất hại; đường tu đạo đã không được tiến hóa mà còn phải thối chuyển, trở ngại cho sự tu hành. Ăn chay như thế, thà là ăn mặn, ăn theo câu "ăn mà sống, chứ không phải sống mà ăn", phải nguyện cữ ba món kể sau nầy, dầu không ăn nó mà phải chết, cũng chẳng nên ăn:

1.- Thú mà người cố ý giết để cho ta ăn, và ta nghe tiếng nó kêu la.

2.- Thú mà người cố ý giết để cho ta ăn và ta đã thấy nó bị giết.

3.- Thú mà ta biết hoặc nghi người giết cố ý để cho ta ăn.

Ba thứ thịt ấy gọi là "Tam Tịnh Nhục".

Dưới đây, tôi xin trích soạn mấy điều xin của thầy Đề-Bà-Đạt-Đa (đệ tử nghịch Phật) một ngày kia vào bạch Phật như vầy: Bạch Đức Thế Tôn, cầu xin Đức Thế Tôn nhận chịu mấy lời đệ tử xin sau nầy:

Xin Đức Thế Tôn buộc các Thầy Tỳ-khưu:

1.- Phải ở tu nơi rừng đến trọn đời.

2.- Phải khất thực mà ăn đến trọn đời.

3.- Phải ăn chay đến trọn đời.

4.- Phải mặc y bằng vải dơ lượm được đến trọn đời.

5.- Phải tu gần cội cây đến trọn đời.

Phật bèn đáp: "Đề-Bà-Đạt-Đa nầy! Như Lai không thể thuận theo lời của người xin đó đâu. Các Thầy Tỳ-khưu được phép:

1.- Tu ở rừng, ở núi, hoặc ở chùa.

2.- Phải khất thực mà ăn, nhưng khi có thí chủ thỉnh thì được phép đi dự trai tăng.

3.- Ăn chay hoặc ăn mặn theo tam tịnh nhục (là ba món đã kể trên).

4.- Phải mặc y may bằng vải lượm được [5], nhưng khi có thí chủ dâng cúng y thì được phép thọ lãnh và mặc.

5.- Được phép tu ở tịnh thất.

Sự giải thoát chẳng phải chỗ ăn chay hoặc ăn mặn, mà ở tịnh tam nghiệp là:

Thân: Không sát sanh, không trộm cắp, không tà dâm.

Khẩu: Không nói dối, không chửi rủa, không đâm thọc, không nói lời vô ích.

Ý: Không tham, không sân, không tà kiến.

Ăn chay mà thân khẩu không lành, ý chứa gươm đao, giới luật không giữ thì đâu gọi là ăn chay. Chay là lành, là trong sạch toàn cả thân, khẩu, ý.

Trong Phật học đại tự điển có giải rằng: Trai giả, khiết giả, trang giả, cung gia, Chữ trai ấy nghĩa là: sạch vậy, nghiêm vậy, kỉnh vậy. Tẩy tâm viết trai: rửa lòng trong sạch gọi là trai vậy [6].

Ông Pierre Salet, dịch giả cuốn "Les paroles du Bouddha" có trích diễn câu này: "Ce qui nous rend impur, ce n’est pas manger de la viande, mais c’est la haine, l’intempérance, l’entêtement, la bigoterie, la fourberie, l’envie, l’orgueil, la complaisance pour les hommes injustes".

Nghĩa là "Những điều làm cho chúng ta bất tịnh không phải là sự ăn thịt (ăn mặn), mà là lòng oán hận, không tiết độ, ngang ngạnh, mê tín, gian xảo, tật đố, kiêu căng, xu hướng theo kẻ bất chánh."

Chú thích:

[1] Phật ngọ thực.

[2] Ngài hằng ngự nơi thanh vắng (rừng núi) trừ ra trong 3 tháng hạ thì Ngài mới ngự nơi tịnh xá.

[3] Ngài mặc tam y, trì bình khất thực.

[4] Giới luật tinh nghiêm.

[5] Rồi giặt sạch.

[6] Chữ trai tục thường gọi là chay, xem thêm trong "Lịch sử Phật pháp".

Chân thành cám ơn đạo hữu Huyền Thanh đã gửi tặng bản vi tính (Bình Anson, 04-2006)

THERAVĀDA

PHẬT GIÁO NGUYÊN THỦY

NHỰT HÀNH

CỦA NGƯỜI TẠI GIA TU PHẬT

Bhikkhu VAṂSARAKKHITA

Tỳ khưu HỘ TÔNG

Ấn bản 2006 (PL. 2550)

Phần I

LỄ BÁI TAM BẢO

TIPAṆĀMA SAṄKHEPA

1. LỄ BÁI TAM BẢO TÓM TẮT

BÀI THỈNH CHƯ THIÊN

Sagge kāme ca rūpe girisikharatate cantalikkhe vimāne.

Dīpe raṭṭthe ca gāme taruvanagahaṇe gehavatthumhi khette.

Bhummā cāyantu devā jalathalavisame yakkhagandhabbanāgā.

Tiṭṭhantā santike yaṃ munivaravacanaṃ sādhavo me suṇantu.

Dhammassavanakālo ayambhadantā

Dhammassavanakālo ayambhadantā

Dhammassavanakālo ayambhadantā.

Xin thỉnh Chư Thiên ngự trên cõi trời Dục giới cùng Sắc giới; Chư Thiên ngự trên đảnh núi, núi không liền, hoặc nơi hư không; ngự nơi cồn bãi, đất liền hoặc các châu quận; ngự trên cây cối rừng rậm hoặc ruộng vườn; Chư Dạ-Xoa, Càn-Thác-Bà, cùng Long Vương dưới nước trên bờ hoặc nơi không bằng phẳng gần đây, xin thỉnh hội họp lại đây. Lời nào là kim ngôn cao thượng của Đức Thích Ca Mâu Ni mà chúng tôi tụng đây, xin các bậc Hiền Triết nên nghe lời ấy.

Xin các Ngài đạo đức, giờ nầy là giờ nên nghe Pháp Bảo.

Xin các Ngài đạo đức, giờ nầy là giờ nên nghe Pháp Bảo.

Xin các Ngài đạo đức, giờ nầy là giờ nên nghe Pháp Bảo. (lạy)

RATANATTAYAPŪJĀ

Imehi dīpadhūpādi sakkārehi Buddhaṃ Dhammaṃ Saṅghaṃ abhipūjayāmi mātāpitādīnaṃ guṇavantānañca mayhañca dīgharattaṃ atthāya hitāya sukhāya.

LỄ CÚNG TAM BẢO

Tôi xin dâng các lễ vật nầy, nhứt là nhang đèn để cúng Phật, Pháp, Tăng, Tam Bảo, ngưỡng cầu cho các bậc ân nhân, nhứt là cha mẹ tôi và tôi đều được sự tấn hóa, sự lợi ích, sự bình an lâu dài. (lạy)

BUDDHARATANAPAṆĀMA

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa. (lạy)

LỄ BÁI PHẬT BẢO

Tôi đem hết lòng thành kính làm lễ Đức Bhagavā đó, Ngài là bậc Arahaṃ cao thượng, được chứng quả Chánh Biến Tri do Ngài tự ngộ, không thầy chỉ dạy. (đọc 3 lần, lạy 1 lạy)

Yo sannisinno varabodhimūle,

Māraṃ sasenaṃ mahatiṃ vijeyyo,

Sambodhimāgacchi anantañāṇo,

Lokuttamotaṃ paṇamāmi buddhaṃ.

Đức Phật tham thiền về số tức quan, ngồi trên Bồ đoàn, dưới bóng cây Bồ Đề quý báu và đắc thắng toàn bọn Ma Vương mà thành bậc Chánh Đẳng Chánh Giác. Ngài là bậc tối thượng hơn cả chúng sanh, tôi đem hết lòng thành kính mà làm lễ Ngài. (lạy)

Ye ca buddhā atītā ca,

Ye ca buddhā anāgatā,

Paccuppannā ca ye buddhā,

Ahaṃ vandāmi sabbadā.

Chư Phật đã thành Chánh Giác trong kiếp quá khứ. Chư Phật sẽ thành Chánh Giác trong kiếp vị lai. Chư Phật đang thành Chánh Giác trong kiếp hiện tại này, tôi đem hết lòng thành kính mà làm lễ Chư Phật trong Tam Thế ấy. (lạy)

BUDDHAGUṆA - ÂN ĐỨC PHẬT

Itipi so Bhagavā

1- Arahaṃ (Ứng Cúng).

1- Đức Thế Tôn hiệu Arahaṃ, bởi Ngài đã xa lìa các tội lỗi nên tiền khiên tật thân và khẩu của Ngài đều được trọn lành.

2- Sammāsambuddho (Chánh Biến Tri).

2- Đức Thế Tôn hiệu Sammāsambuddho, bởi Ngài đã thành bậc Chánh Đẳng, Chánh Giác, tự Ngài ngộ lấy không thầy chỉ dạy.

3- Vijjācaraṇasampanno (Minh Hạnh Túc).

3- Đức Thế Tôn hiệu Vijjācaraṇasampanno, bởi Ngài toàn đắc 3 cái giác, 8 cái giác, và 15 cái hạnh.

4- Sugato (Thiện Thệ).

4- Đức Thế Tôn hiệu Sugato, bởi Ngài đã ngự đến nơi an lạc, bất sanh, bất diệt, Đại Niết Bàn.

5- Lokavidū (Thế Gian Giải).

5- Đức Thế Tôn hiệu Lokavidū, bởi Ngài đã thông suốt Tam Giới.

6- Anuttaro (Vô Thượng sĩ)

6- Đức Thế Tôn hiệu Anuttaro, bởi Ngài có đức hạnh không ai bì.

7- Purisadammasārathi (Điều Ngự Trượng Phu).

7- Đức Thế Tôn hiệu Purisadammasārathi, bởi Ngài là đấng tế độ những người hữu duyên nên tế độ.

8- Satthā devamanussānaṃ (Thiên Nhơn Sư).

8- Đức Thế Tôn hiệu Satthā devamanussānaṃ, bởi Ngài là thầy cả Chư Thiên và nhân loại.

9- Buddho (Phật).

9- Đức Thế Tôn hiệu Buddho, bởi Ngài Giác ngộ lý Tứ Diệu Đế và đem ra giáo hóa chúng sanh cùng biết với.

10- Bhagavā’ti (Thế Tôn).

10- Đức Thế Tôn hiệu Bhagavā, bởi Ngài đã siêu xuất Tam Giới tức là Ngài không còn luân hồi lại nữa. (lạy)

BUDDHA ATTAPAṬIÑÑĀ

Natthi me saraṇaṃ aññaṃ,

Buddho me saraṇaṃ varaṃ,

Etena saccavajjena,

Hotu me jayamaṅgalaṃ.

LỜI BỐ CÁO QUY Y PHẬT BẢO

Chẳng có chi đáng cho tôi phải nương theo, chỉ có Đức Phật là quý báu, nên tôi phải hết lòng thành kính mà nương theo, đặng cầu sự an lạc đến cho tôi, y như lời chơn thật này. (lạy)

BUDDHA KHAMĀPANA

Uttamaṅgena vandehaṃ,

Pādapaṃsuṃ varuttamaṃ,

Buddhe yo khalito doso,

Buddho khamatu taṃ mamaṃ.

SÁM HỐI PHẬT BẢO

Tôi đem hết lòng thành kính cúi đầu làm lễ vi trần dưới chân Đức Phật, là Đấng Chí Tôn Chí Thánh. Các tội lỗi mà tôi đã vô ý phạm đến Phật Bảo, cúi xin Phật Bảo xá tội lỗi ấy cho tôi. (lạy)

DHAMMARATANAPAṆĀMA

Aṭṭhaṅgikārīyapatho janānaṃ,

Mokkhappavesāya ujū ca maggo,

Dhammo ayaṃ santikaro paṇīto,

Niyyāniko taṃ panamāmi dhammaṃ.

LỄ BÁI PHÁP BẢO

Các Pháp đúng theo đạo Bát Chánh, là con đàng đi của bậc Thánh Nhân, là con đàng chánh, dẫn người hữu chí nhập Niết-Bàn được. Pháp Bảo là Pháp trừ diệt các sự lao khổ và các điều phiền não, là Pháp chỉ dẫn chúng sanh thoát khỏi cái khổ sanh tử luân hồi, tôi đem hết lòng thành kính mà làm lễ Pháp ấy. (lạy)

Ye ca dhammā atītā ca,

Ye ca dhammā anāgatā,

Paccuppannā ca ye dhammā,

Ahaṃ vandāmi sabbadā.

Các Pháp của Chư Phật đã có trong kiếp quá khứ. Các Pháp của Chư Phật sẽ có trong kiếp vị lai. Các Pháp của Chư Phật đang giáo truyền trong kiếp hiện tại nầy. Tôi đem hết lòng thành kính mà làm lễ các Pháp trong Tam Thế ấy. (lạy)

DHAMMAGUṆA - ÂN ĐỨC PHÁP BẢO

1- Svākkhāto Bhagavatā.

1- Svākkhāto Bhagavatā dhammo nghĩa là Tam Tạng Pháp Bảo của Đức Thế Tôn đã khẩu truyền y theo chánh pháp.

2- Dhammo.

2- Dhammo là Pháp Thánh có 9 hạng: "4 đạo, 4 quả và 1 Niết Bàn".

3- Sandiṭṭhiko.

3- Sandiṭṭhiko là Pháp mà Chư Thánh đã thấy chắc, biết chắc bởi nhờ kiến tánh, chẳng phải vì nghe, vì tin kẻ nào khác, nghĩa là tự mình thấy rõ chơn lý.

4- Akāliko.

4- Akāliko là Pháp độ cho đắc quả không chờ ngày giờ, là khi nào đắc đạo thì đắc quả không chậm trễ.

5- Ehipassiko.

5- Ehipassiko là Pháp của Chư Thánh đã đắc quả rồi, có thể ứng hóa cho kẻ khác biết được.

6- Opanayiko.

6- Opanayiko là Pháp của Chư Thánh đã có trong mình do nhờ phép Thiền Định.

7- Paccattaṃ veditabbo viññūhī’ ti.

7- Paccattaṃ veditabbo viññūhi: là Pháp mà các hàng trí tuệ nhất là bậc Thượng Trí được biết, được thấy tự nơi tâm. (lạy)

DHAMMA ATTAPAṬIÑÑĀ

Natthi me saraṇaṃ aññaṃ,

Dhammo me saraṇaṃ varaṃ,

Etena saccavajjena,

Hotu me jayamaṅgalaṃ.

LỜI BỐ CÁO QUY Y PHÁP BẢO

Chẳng có chi đáng cho tôi phải nương theo, chỉ có Pháp Bảo là quí báu, nên tôi phải hết lòng thành kính mà nương theo, đặng cầu sự an lạc đến cho tôi, y như lời chơn thật nầy. (lạy)

DHAMMA KHAMĀPANA

Uttamangena vandehaṃ,

Dhammañca duvidhaṃ varaṃ,

Dhamme yo khalito doso,

Dhammo khamatu taṃ mamaṃ.

SÁM HỐI PHÁP BẢO

Tôi đem hết lòng thành kính, cúi đầu làm lễ hai hạng Pháp Bảo là Pháp Học và Pháp Hành. Các tội lỗi mà tôi đã vô ý phạm đến Pháp Bảo, cúi xin Pháp Bảo xá tội lỗi ấy cho tôi. (lạy)

SAṄGHARATANAPAṆĀMA

Saṅgho visuddho varadakkhiṇeyyo,

Santindriyo sabbamalappahīno,

Guṇehinekehi samiddhipatto,

Anāsavo taṃ paṇamāmi Saṅghaṃ.

LỄ BÁI TĂNG BẢO

Chư Thánh Tăng đã được trong sạch quí báu là bậc đáng cho người dâng lễ cúng dường, vì lục căn của các Ngài đã thanh tịnh, lòng tham muốn đã dứt trừ, là Tăng đã thoát ly trần tục, tôi xin hết lòng thành kính mà làm lễ Chư Thánh Tăng ấy. (lạy)

Ye ca saṅghā atītā ca,

Ye ca saṅghā anāgatā,

Paccuppannā ca ye saṅghā,

Ahaṃ vandāmi sabbadā.

Chư Tăng đã đắc Đạo cùng Quả trong kiếp quá khứ. Chư Tăng sẽ đắc Đạo cùng Quả trong kiếp vị lai. Chư Tăng đang đắc Đạo cùng Quả trong kiếp hiện tại này, tôi đem hết lòng thành kính mà làm lễ Chư Thánh Tăng trong Tam Thế ấy. (lạy)

SAṄGHAGUṆA - ÂN ĐỨC TĂNG BẢO

1- Supaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho.

1- Supaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho: Tăng là các bậc Thinh Văn đệ tử Phật, các Ngài đã tu hành chính chắn y theo Chánh Pháp.

2- Ujupaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho.

2- Ujupaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho: Tăng là các bậc Thinh Văn đệ tử Phật, các Ngài đã tu hành chính chắn y theo Thánh Pháp.

3- Ñāyapaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho.

3- Ñāyapaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho: Tăng là các bậc Thinh Văn đệ tử Phật, các Ngài tu hành để Giác Ngộ Niết-Bàn, là nơi an lạc dứt khỏi các sự thống khổ.

4- Sāmīcipaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho.

4- Sāmīcipaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho: Tăng là các bậc Thinh Văn đệ tử Phật, các Ngài đã tu theo phép Giới Định Tuệ.

5- Yadidaṃ cattāri purisayugāni.

5- Yadidaṃ cattāri purisayugāni: Tăng nếu đếm đôi thì có bốn bậc:

- Tăng đã đắc Đạo cùng Quả Tu-Đà-Hườn.

- Tăng đã đắc Đạo cùng Quả Tư Đà Hàm.

- Tăng đã đắc Đạo cùng Quả A Na Hàm.

- Tăng đã đắc Đạo cùng Quả A La Hán.

6- Aṭṭha purisapuggalā.

6- Aṭṭha purisapuggalā: Tăng nếu đếm chiếc thì có tám bậc:

- Tăng đã đắc Đạo Tu-Đà-Hườn.

- Tăng đã đắc Quả Tu-Đà-Hườn.

- Tăng đã đắc Đạo Tư Đà Hàm.

- Tăng đã đắc Quả Tư Đà Hàm.

- Tăng đã đắc Đạo A Na Hàm.

- Tăng đã đắc Quả A Na Hàm.

- Tăng đã đắc Đạo A La Hán.

- Tăng đã đắc Quả A La Hán.

7- Esa Bhagavato sāvakasaṅgho.

7- Esa Bhagavato sāvakasaṅgho: Chư Tăng ấy là các Bậc Thinh Văn đệ tử Phật.

8- Āhuneyyo.

8- Āhuneyyo: Các Ngài đáng thọ lãnh bốn món vật dụng của tín thí, ở phương xa đem đến dâng cúng cho những người có giới hạnh.

9- Pāhuneyyo.

9- Pāhuneyyo: Các Ngài đáng thọ lãnh của tín thí, mà họ dành để cho thân quyến cùng bầu bạn ở các nơi, nhưng họ lại đem đến dâng cúng cho các Ngài.

10- Dakkhiṇeyyo.

10- Dakkhiṇeyyo: Các Ngài đáng thọ lãnh của Tín thí, tin lý nhân quả đem đến dâng cúng.

11- Añjalikaraṇīyo.

11- Añjalikaraṇīyo: Các Ngài đáng cho chúng sanh lễ bái.

12- Anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā' ti.

12- Anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa: Các Ngài là phước điền của chúng sanh không đâu bì kịp. (lạy)

SAṄGHA ATTAPATIÑÑĀ

Natthi me saranaṃ aññaṃ,

Saṅgho me saraṇam varaṃ,

Etena saccavajjena,

Hotu me jayamaṅgalaṃ.

LỜI BỐ CÁO QUY Y TĂNG BẢO

Chẳng có chi đáng cho tôi phải nương theo, chỉ có Đức Tăng là quí báu, nên tôi phải hết lòng thành kính mà nương theo, đặng cầu sự an lạc đến cho tôi y, như lời chơn thật này. (lạy)

SAṄGHA KHAMĀPANA

Uttamaṅgena vandehaṃ,

Saṅghañca duvidhottamaṃ,

Saṅghe yo khalito doso,

Saṅgho khamatu taṃ mamaṃ.

SÁM HỐI TĂNG BẢO

Tôi đem hết lòng thành kính, cúi đầu làm lễ hai bậc Tăng Bảo là Phàm Tăng và Thánh Tăng, các tội lỗi mà tôi đã vô ý phạm đến Tăng Bảo, cúi xin Tăng Bảo xá tội lỗi ấy cho tôi. (lạy)

*

LỄ BÁI TAM BẢO TÓM TẮT CHUNG VỚI SỰ CÚNG DƯỜNG LỄ VẬT

Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa. (Tụng 3 lần, lạy 1 lạy)

1. Itipiso Bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho Bhagavāti.

Taṃ arahatādiguṇasaṃyuttaṃ buddhaṃ sirasā namāmi.

Tañca buddhaṃ imehi sakkārehi abhipūjayāmi.

Tôi xin thành kính cúi đầu làm lễ Đức Chánh Biến Tri, Ngài có đầy đủ các đức, nhất là đức Arahaṃ.

Tôi xin thành kính cúng dường Đức Chánh đẳng Chánh giác bằng các lễ vật này. (lạy)

2. Svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opanayiko paccattaṃ veditabbo viññūhīti.

Taṃ svākkhātatādiguṇasaṃyuttaṃ dhammaṃ sirasā namāmi.

Tañca dhammaṃ imehi sakkārehi abhipūjayāmi.

Tôi xin thành kính cúi đầu làm lễ Pháp Bảo có đầy đủ các đức, nhất là đức Svākkhāto.

Tôi xin thành kính cúng dường Pháp Bảo bằng các lễ vật này. (lạy).

3. Supaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ujupaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ñāyapaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā ‘ ti.

Taṃ supaṭipannatādiguṇasaṃyuttaṃ saṅghaṃ sirasā namāmi.

Tañca saṅghaṃ imehi sakkārehi abhipūjayāmi.

Tôi xin thành kính cúi đầu làm lễ đức Tăng có đầy đủ các đức, nhứt là đức Supaṭipanno.

Tôi xin thành kính cúng dường đức Tăng bằng các lễ vật này. (lạy)

*

LÀM LỄ ĐỨC XÁ LỢI (tóm tắt)

Vandāmi cetiyaṃ sabbaṃ,

Sabbaṭṭhāne supatiṭṭhitaṃ,

Sārīrikadhātumahābodhiṃ,

Buddharūpaṃ sakalaṃ sadā.

Tôi xin thành kính làm lễ tất cả Bảo Tháp. Ngọc Xá-Lợi, đại thọ Bồ Đề và Kim thân Phật đã tạo thờ trong khắp mọi nơi.

DỨT LỄ BÁI TAM BẢO

*

2. DÂNG HOA CÚNG PHẬT

Vaṇṇagandhaguṇopetaṃ,

Etaṃ kusuma santatiṃ,

Pūjayāmi munindassa,

Siripādasanoruhe.

Pūjemi Buddhaṃ kusumena’ nena,

Puññena metena ca hontu mokkhaṃ,

Pupphaṃ milāyāti yatā idamme,

Kāyo tathā yāti vināsabhāvaṃ.

(Pūjemi Dhammaṃ kusumena’ nena,

Puññena metena ca hontu mokkhaṃ,

Pupphaṃ milāyāti yatā idamme,

Kāyo tathā yāti vināsabhāvaṃ.

Pūjemi Saṅghaṃ kusumena’ nena,

Puññena metena ca hontu mokkhaṃ,

Pupphaṃ milāyāti yatā idamme,

Kāyo tathā yāti vināsabhāvaṃ.)

*

3. KINH HỒI HƯỚNG

Idaṃ no ñātīnaṃ hotu,

Sukhitā hontu ñātayo. (3 lần)

Do sự phước báu mà chúng tôi đã trong sạch làm đây, xin hồi hướng đến thân bằng quyến thuộc đã quá vãng, cầu mong cho các vị ấy hằng được yên vui. (3 lần)

*

KINH HỒI HƯỚNG CHƯ THIÊN

Ākāsaṭṭhā ca bhummaṭṭhā,

Devā nāgā mahiddhikā,

Puññaṃ no anumodantu,

Ciraṃ rakkhantu sāsanaṃ.

Ākāsaṭṭha ca bhummaṭṭhā,

Devā nāgā mahiddhikā,

Puññaṃ no anumodantu,

Ciraṃ rakkhantu no garū.

Ākāsaṭṭha ca bhummaṭṭhā,

Devā nāgā mahiddhikā,

Puññaṃ no anumodantu,

Ciraṃ rakkhantu maṃ paraṃti.

Chư Thiên ngự trên hư không,

Địa cầu thượng ngự rõ thông mọi điều.

Long vương thần lực có nhiều,

Đồng xin hoan hỷ phước đều chúng tôi.

Hộ trì Phật giáo tăng bồi,

Các bậc Thầy tổ an vui lâu dài.

Quyến thuộc tránh khỏi nạn tai,

Chúng sanh được hưởng phước dài bền lâu.

Chúng tôi vui thú đạo mầu,

Tu hành tinh tấn ngõ hầu siêu sanh. (lạy)

Chân thành cám ơn đạo hữu Huyền Thanh đã gửi tặng bản vi tính (Bình Anson, 04-2006)

THERAVĀDA

PHẬT GIÁO NGUYÊN THỦY

NHỰT HÀNH

CỦA NGƯỜI TẠI GIA TU PHẬT

Bhikkhu VAṂSARAKKHITA

Tỳ khưu HỘ TÔNG

Ấn bản 2006 (PL. 2550)

Phần II

LUẬT CƯ SĨ TÓM TẮT

GIHIVINAYA SAṄKHEPA

PHÉP TU BƯỚC ĐẦU

(Pubbabhāgapaṭipatti)

Những người có lòng tin tưởng đến ân đức Tam Bảo và muốn Quy y làm cận sự nam (Upāsaka) hoặc cận sự nữ (Upāsika) là phép tu bước đầu cho đặng chính chắn theo bổn phận người cư sĩ, trước tiên phải tỏ lòng sám hối giữa Tam Bảo, trước một, hai, ba vị Tỳ-khưu hoặc trước mặt Tăng chúng, là từ bốn vị Tỳ-khưu trở lên, mà sám hối cũng được, rồi sau mới thọ Tam Quy mới đúng theo luật tại gia cư sĩ, xong rồi phải xin thọ trì Ngũ Giới cho đến trọn đời. Nếu có lòng tín thành sốt sắng hơn, nên thọ trì Bát Quan Trai Giới theo ngày đã định thì càng quí.

Nếu chỉ có một người nam hoặc một người nữ sám hối thì phải đọc như vầy:

Accayo maṃ bhante accagamā yathā bālaṃ yathā mūlhaṃ yathā akusalaṃ.

Yo (yā) haṃ bhante kāyena vā vācāya vā manasā vā bhagavato buddhassa vā dhammassa vā saṅghassa vā agāravaṃ akāsiṃ tassa (tassā) me bhante Bhagavā (ayyo, ayyā, saṅgho) accayaṃ accayato patiggaṇhātu (patiggaṇhantu) āyatiṃ saṃvarāya.

Bạch Đức Thế Tôn (Ngài, các Ngài, Đại Đức Tăng).

Vì tôi là người thiểu trí, lầm lạc và không minh mẫn, nên đã phạm các tội lỗi.

Bạch Đức Thế Tôn (Ngài, các Ngài, Đại Đức Tăng).

Sợ e tôi đã dễ duôi, không đem lòng thành kính, mà phạm đến Phật Pháp Tăng.

Cầu xin Đức Thế Tôn (Ngài, các Ngài. Đại Đức Tăng).

Xá tội lỗi ấy cho tôi, bởi các tội lỗi ấy là quấy thật, đặng cho tôi làm những việc lành từ nay về sau.

Xong rồi, thầy Tỳ-khưu hoặc chư Tăng chứng minh nơi ấy phải nhận bằng tiếng "Sādhu" nghĩa là: "Phải rồi, đúng rồi".

Nếu có nhiều Thiện tín, từ hai người trở lên, đồng xin sám hối một lượt thì đọc:

(Nghĩa như trước, chỉ khác nhau là đổi "tôi" ra "chúng tôi").

Accayo no bhante accagamā yathā bāle (bālā) yathā mūlhe (mūlhā) yathā akusale (akusalā).

Ye (yā) mayaṃ bhante kāyena vā vācāya vā manasā vā Bhagavato Buddhassa vā dhammassa vā saṅghassa vā agāravaṃ akarimhā tesaṃ (tāsaṃ) no bhante Bhagavā (ayyo, ayyā, saṅgho) accayaṃ accayato patiggaṇhātu (patiggaṇhantu) āyatiṃ saṃvarāya.

Khi đã sám hối giữa Tam Bảo rồi, nên xin thọ trì Tam Quy (Quy y Phật, Quy y Pháp, Quy y Tăng) mới đúng theo phép tu của cận sự nam hoặc cận sự nữ trong Phật Pháp.

Phép Quy y trước mặt 1, 2, 3 thầy Tỳ-khưu hoặc giữa Tăng chúng đều được cả. Nếu chỉ có một người nam hoặc một người nữ làm phép Quy y trước mặt thầy Tỳ-khưu hoặc giữa Tăng chúng thì phải đọc như sau:

Esāhaṃ bhante suciraparinibbutampi taṃ Bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.

Upāsakaṃ (upāsikaṃ) maṃ ayyo (ayyā, saṅgho) dhāretu (dhārentu) ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃ.

Bạch Ngài (Các Ngài, Đại Đức Tăng).

Tôi cầu xin thọ phép quy y Phật đã nhập Niết-Bàn, cầu xin thọ phép quy y Pháp, cầu xin thọ phép quy y Tăng.

Xin Ngài (Các Ngài, Đại Đức Tăng)

Nhận biết cho tôi là cận sự nam (cận sự nữ) đã quy y Tam Bảo kể từ ngày nay cho đến trọn đời.

Xong rồi thầy Tỳ-khưu hoặc Tăng chúng phải nhận bằng tiếng "Sādhu".

Nếu có nhiều Thiện tín, từ hai người trở lên, đồng xin thọ phép quy y thì đọc:

Ete (etā) mayaṃ bhante sucira-parinibbutampi taṃ bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāma dhammañca bhikhusaṅghañca.

Upāsake (upāsikāyo) no ayyo (ayyā, saṅgho) dhāretu (dhārentu) ajjatagge pāṇupete (pāṇupetā) saranaṃ gate (gatā).

Nghĩa như trước chỉ khác nhau là đổi "tôi" ra "chúng tôi".

Nếu chỉ có một người nam hoặc một người nữ đối trước tượng Phật, hoặc trước tháp thờ Xá-Lợi mà làm phép quy y thì đọc:

Esāhaṃ bhante suciraparinibbutampi taṃ Bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca.

Upāsakaṃ (upāsikaṃ) maṃ Bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃ.

Nghĩa như trên chỉ khác nhau chỗ gọi: Bạch Ngài, các Ngài Đại Đức Tăng, thì đọc: Bạch Đức Thế Tôn.

DỨT PHẦN "PHÉP TU BƯỚC ĐẦU"

*

THIỆN NAM TÍN NỮ CHÚC NGƯỜI MỚI QUY Y

Ngưỡng cầu Đức Phật ban ơn,

Độ người chánh kiến tầm chơn đạo thiền.

Ngưỡng cầu Đức Pháp vô biên,

Độ người hữu chí cần chuyên đạo hành.

Ngưỡng cầu hai bậc Tăng lành,

Độ người mộ đạo tâm thành quy y.

Cầu xin Thiên chúng hộ trì,

Giúp người giới luật luôn khi giữ tròn.

Chúc cho bạn mới lòng son,

Tu hành tinh tấn dạ mong Niết Bàn.

Thiện nam Tín nữ lưỡng ban,

Xin cùng đồng đạo bạn vàng nhận thâu.

Phước lành đào tạo bấy lâu,

Đồng xin hồi hướng nguyện cầu quả cao.

Đạo mầu gắng chí giồi trau,

Thoát đường tội lỗi trần lao dứt lần.

Tìm người trí thức xa gần,

Gặp người đạo đức ân cần hỏi han.

Ngày đêm tu tập đoan trang,

Công phu hành đạo tìm đường siêu sanh.

Dọn thân khẩu ý trọn lành,

Kịp thời thoát tục thực hành đạo cao.

Tìm đường Bát chánh lần vào,

Siêu phàm nhập Thánh tiêu dao Niết Bàn.

PHÉP THỌ NGŨ GIỚI

Những người đã thọ phép Tam Quy rồi nếu muốn thọ Ngũ giới, phải xin thọ nơi thầy Tỳ-khưu hoặc Sa-di.

Trước hết phải đọc "Bài lễ bái Tam Bảo" tưởng đến ân đức Phật, Pháp, Tăng rồi mới nên đối trước mặt thầy Tỳ-khưu hoặc Sa-di mà xin thọ Ngũ giới bằng lời sau nầy:

Ukāsa, Ahaṃ (Mayaṃ) bhante visuṃ visuṃ rakkhanatthāya tisaraṇena saha pañca sīlāni yācāmi (ma).

Bạch Ngài, Tôi (Chúng tôi) xin thọ trì Tam Quy và Ngũ Giới, nơi Tam Bảo, để vâng giữ hành theo cho được sự lợi ích.

Dutiyampi Ahaṃ (Mayaṃ) bhante visuṃ visuṃ rakkhanatthāya tisaraṇena saha pañca sīlāni yācāmi (ma).

Bạch Ngài, Tôi (Chúng tôi) xin thọ trì Tam Quy và Ngũ Giới, nơi Tam Bảo, để vâng giữ hành theo cho được sự lợi ích, lần thứ nhì.

Tatiyampi Ahaṃ (Mayaṃ) bhante visuṃ visuṃ rakkhanatthāya tisaraṇena saha pañca sīlāni yācāmi (ma).

Bạch Ngài, Tôi (Chúng tôi) xin thọ trì Tam Quy và Ngũ Giới, nơi Tam Bảo để vâng giữ hành theo cho được sự lợi ích, lần thứ ba.

Xong rồi ông Thầy chứng minh nơi ấy phải đọc bài nầy ba lần:

Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa".

Tôi xin hết lòng thành kính làm lễ Đức Bhagavā đó, Ngài là bậc Arahaṃ cao thượng, được chứng quả Chánh Biến Tri do Ngài tự ngộ, không thầy chỉ dạy."

Ông thầy đọc tiếp bài Quy y Tam Bảo, người thọ giới cũng phải đọc theo:

Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

Tôi đem hết lòng thành kính xin Quy y Phật.

Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

Tôi đem hết lòng thành kính xin Quy y Pháp.

Saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

Tôi đem hết lòng thành kính xin Quy y Tăng.

Dutiyampi Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

Tôi đem hết lòng thành kính xin Quy y Phật, lần thứ nhì.

Dutiyampi Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

Tôi đem hết lòng thành kính xin Quy y Pháp, lần thứ nhì.

Dutiyampi Saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

Tôi đem hết lòng thành kính xin Quy y Tăng, lần thứ nhì.

Tatiyampi Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

Tôi đem hết lòng thành kính xin Quy y Phật, lần thứ ba.

Tatiyampi Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

Tôi đem hết lòng thành kính xin Quy y Pháp, lần thứ ba.

Tatiyampi Saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

Tôi đem hết lòng thành kính xin Quy y Tăng, lần thứ ba.

Ông Thầy đọc:

"Tisaraṇaggahanaṃ paripuṇṇam": "Phép Quy y Tam Bảo tròn đủ chỉ có bấy nhiêu".

Người thọ Tam Quy đọc lời sau nầy:

"Āma bhante". "Dạ, vâng"

Ông thầy đọc: (Người thọ trì Ngũ giới phải đọc theo).

1. Pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ samādiyāmi.

1- Tôi xin vâng giữ điều học là cố ý tránh xa SỰ SÁT SANH.

2. Adinnādānā veramaṇī sikkhāpadaṃ samādiyāmi.

2- Tôi xin vâng giữ điều học là cố ý tránh xa SỰ TRỘM CẮP.

3. Kāmesu micchācārā veramaṇī sikkhāpadaṃ samādiyāmi.

3- Tôi xin vâng giữ điều học là cố ý tránh xa SỰ TÀ DÂM.

4. Musāvādā veramaṇī sikkhāpadaṃ samādiyāmi.

4- Tôi xin vâng giữ điều học là cố ý tránh xa SỰ NÓI DỐI.

5. Surāmerayamajjappamādaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ samādiyāmi.

5- Tôi xin vâng giữ điều học là cố ý tránh xa SỰ DỄ DUÔI UỐNG RƯỢU VÀ CÁC CHẤT SAY.

Ông thầy đọc:

"Imāni pañca sikkhāpadāni sādhukaṃ katvā appamādena niccakālaṃ sammārakkhitabbaṃ".

"Thiện tín (hoặc chư Thiện tín) nên thọ trì Ngũ Giới nầy cho được trong sạch, phải vâng giữ hành theo cho đến trọn đời, chẳng nên dễ duôi".

Người thọ giới đọc: "Āma bhante - Dạ, xin vâng".

Ông thầy giải về quả báo trong việc trì giới.

Sīlena sugatiṃ yanti,

Sīlena bhogasampadā,

Sīlena nibbutiṃ yanti,

Tasmā sīlaṃ visodhaye.

Các chúng sanh được sanh về cõi Trời cũng nhờ giữ giới, các chúng sanh được giàu sang cũng nhờ giữ giới, các chúng sanh được giải thoát nhập Niết-Bàn cũng nhờ giữ giới. Bởi các cớ ấy, nên Thiện tín (hoặc chư Thiện tín) phải ráng thọ trì giới luật cho trong sạch, đừng để lấm nhơ.

Người thọ giới trả lời "Sādhu - Lành thay".

*

PHÉP THỌ BÁT QUAN TRAI GIỚI

Những người Thiện tín cầu xin thọ giới Bát Quan Trai, trước ngày hạn kỳ thọ giới, phải sắp đặt cho xong xuôi công việc của mình làm trong ngày thường, đặng sáng ra xin thọ giới cho được trong sạch, khỏi bị việc trần ràng buộc.

Đến kỳ, sáng phải thức cho sớm, dọn mình cho sạch sẽ rồi mới đến thọ giới, nếu đi được trong lúc rạng đông thì tốt, bằng không thì phải đối trước Kim Thân, mà phát nguyện như sau:

Ajja Uposatho imañca rattiṃ imañca divasaṃ uposathiko (kā) bhavissāmi.

Ngày nay phải thọ trì giới Bát Quan Trai, tôi là người thọ trì giới Bát Quan Trai, trọn ngày nay và đêm nay.

Nếu không thuộc tiếng Pāli thì phát nguyện bằng tiếng Việt cũng được.

Sau khi đã nguyện phải giữ một lòng không nên phạm điều học mà mình phải đã thọ trì. Nếu tiện thì phải đi xin thọ giới nơi thầy Tỳ-khưu hoặc Sa-di, dầu khi mặt trời đã lên cao rồi mà mình mới đi thọ giới, thì cũng gọi rằng được thọ trọn một ngày một đêm, bởi mình đã có phát nguyện rồi, phước báu cũng bằng nhau.

Khi đối trước mặt thầy Tỳ-khưu hoặc Sa-di, mà xin thọ giới Bát Quan Trai, trước hết phải đọc bài Lễ Tam Bảo, sau mới xin thọ giới.

Xin thọ giới Bát Quan Trai phải đọc như vầy:

Ukāsa ahaṃ (mayam) bhante visuṃ visuṃ rakkhanatthāya tisaraṇena saha aṭṭhaṅga-samannāgataṃ uposathaṃ yācāmi (ma).

Bạch Ngài, (tôi, chúng tôi) xin thọ trì Tam quy và Bát Quan Trai giới, để vâng giữ hành theo cho được sự lợi ích .

Dutiyampi ahaṃ (mayaṃ) bhante visuṃ visuṃ rakkhanatthāya tisaraṇena saha aṭṭhaṅga- samannāgataṃ uposathaṃ yācāmi (ma).

Bạch Ngài, (tôi, chúng tôi) xin thọ trì Tam quy và Bát Quan Trai giới, để vâng giữ hành theo cho được sự lợi ích, lần thứ nhì.

Tatiyampi ahaṃ (mayaṃ) bhante visuṃ visuṃ rakkhanatthāya tisaraṇena saha aṭṭhaṅga- samannāgataṃ uposathaṃ yācāmi (ma).

Bạch Ngài, (tôi, chúng tôi) xin thọ trì Tam quy và Bát Quan Trai giới, để vâng giữ hành theo cho được sự lợi ích, lần thứ ba.

(Xong rồi ông thầy truyền giới đọc bài Namo ba lần và Tam Quy, mình phải đọc theo y như trong "phép thọ Ngũ Giới" đã có giải).

*

BÁT QUAN TRAI GIỚI

1. Pāṇātipātā veramaṇī sikkhāpadaṃ samādiyāmi.

1- Tôi xin vâng giữ điều học là cố ý tránh xa SỰ SÁT SANH.

2. Adinnādānā veramaṇī sikkhāpadaṃ samādiyāmi.

2- Tôi xin vâng giữ điều học là cố ý tránh xa SỰ TRỘM CẮP.

3. Abrahmacariyā veramaṇī sikkhāpadaṃ samādiyāmi.

3- Tôi xin vâng giữ điều học là cố ý tránh xa SỰ THÔNG DÂM.

4. Musāvādā veramaṇī sikkhāpadaṃ samādiyāmi.

4- Tôi xin vâng giữ điều học là cố ý tránh xa SỰ NÓI DỐI.

5. Surāmerayamajjappamādaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ samādiyāmi.

5- Tôi xin vâng giữ điều học là cố ý tránh xa SỰ DỄ DUÔI UỐNG RƯỢU VÀ CÁC CHẤT SAY.

6. Vikālabhojanā veramaṇī sikkhāpadaṃ samādiyāmi.

6- Tôi xin vâng giữ điều học là cố ý tránh xa SỰ ĂN SÁI GIỜ.

7. Naccagītavāditavisūkadassanamālāgandha -vilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā veramaṇī sikkhāpadaṃ samādiyāmi.

7- Tôi xin vâng giữ điều học là cố ý tránh xa SỰ MÚA HÁT, THỔI KÈN, ĐỜN, XEM MÚA HÁT, NGHE ĐỜN KÈN, TRANG ĐIỂM, THOA VẬT THƠM, DỒI PHẤN VÀ ĐEO TRÀNG HOA.

8. Uccāsayanamahāsayanā veramaṇī sikkhāpadaṃ samādiyāmi.

8- Tôi xin vâng giữ điều học là cố ý tránh xa CHỖ NẰM NGỒI NƠI QUÁ CAO VÀ XINH ĐẸP.

Xong rồi, người xin thọ giới đọc:

Imaṃ aṭṭhaṅgasamannāgataṃ buddhap-paññattaṃ uposathaṃ imañca rattiṃ imañca divasaṃ sammadeva abhirakkhituṃ samādiyāmi.

Tôi xin thọ trì Bát Quan Trai giới trọn đủ tám điều của Đức Phật đã giáo truyền, hầu để vâng giữ hành theo cho được trong sạch trọn ngày nay và đêm nay, mong cầu gieo được giống lành để thấy rõ Niết-Bàn trong ngày vị lai.

Xong rồi ông thầy truyền giới đọc bằng lời sau này để nhắc nhở cho mình ghi nhớ:

Imāni aṭṭha sikkhāpadāni uposathasīla-vasena imañca rattiṃ imañca divasaṃ sādhukaṃ katvā appamādena sammārakkhitabbaṃ.

Chư Thiện tín nên thọ trì Bát Quan Trai giới cho trong sạch trọn ngày nay và đêm nay không nên dễ duôi.

Người thọ giới đọc: "Āma bhante - Dạ, xin vâng".

Xong rồi, ông thầy giải về quả báo trì giới:

Sīlena sugatiṃ yanti,

Sīlena bhogasampadā,

Sīlena nibbutiṃ yanti,

Tasmā sīlaṃ visodhaye.

Nghĩa như trước

Người thọ giới đọc: "Sādhu - Lành thay".

DỨT PHẦN THỌ BÁT QUAN TRAI

*

CHI CỦA NGŨ GIỚI

GIỚI SÁT SANH CÓ 5 CHI:

1- Chúng sanh có thức tánh (Pāṇo).

2- Biết chúng sanh có thức tánh (Pāṇasaññitā).

3- Tính giết (Vadhakacittaṃ).

4- Ráng sức giết (Upakkamo).

5- Chúng sanh chết bởi sự ráng sức ấy (Tena maranaṃ).

GIỚI TRỘM CẮP CÓ 5 CHI:

1- Vật có chủ gìn giữ (Parapariggahitaṃ).

2- Biết rằng vật có chủ gìn giữ (Para-pariggahitasaññitā).

3- Tính trộm cắp (Theyyacittaṃ).

4- Ráng sức trộm cắp (Upakkamo).

5- Trộm cắp được bởi ráng sức ấy (Tena haranaṃ).

GIỚI TÀ DÂM CÓ 4 CHI:

1- Người nữ không nên tà dâm, nghĩa là gái có người gìn giữ (Agamanīyaṭṭhānaṃ).

2- Tính tà dâm với gái đó (Tasmiṃ sevanācittaṃ).

3- Ráng sức tà dâm (Upakkamo).

4 - Đã tà dâm (Maggena maggappaṭipādanaṃ).

GIỚI NÓI DỐI CÓ 4 CHI:

1- Điều không thật (Atathaṃ vatthu).

2- Tính nói dối (Visaṃvādanacittaṃ).

3- Ráng sức nói dối (Tajjo vāyāmo).

4- Đã làm cho người tin chắc lời nói dối ấy (Parassa tadatthavijānanaṃ).

GIỚI ẨM TỬU CÓ 4 CHI:

1- Rượu (Majjanīyavatthu).

2- Tính uống (Pātukamyatācittaṃ).

3- Ráng sức uống rượu ấy (Tajjo vāyāmo).

4- Đã uống rượu ấy khỏi cổ (Tassa pānaṃ).

*

CHI CỦA GIỚI BÁT QUAN TRAI

Các chi trong giới sát sanh, trộm cắp, nói dối, uống rượu đều giống trong Ngũ Giới.

GIỚI HÀNH DÂM CÓ 4 CHI:

1- Trong 30 khiếu [1] (Bhedanavatthu).

2- Tính hành dâm (Sevanācittaṃ).

3- Ráng sức hành dâm (Tajjo vāyāmo).

4- Đã hành dâm (Maggena maggappaṭipādanaṃ).

GIỚI ĂN SÁI GIỜ CÓ 3 CHI:

1- Sái giờ (là từ chinh xế đến mặt trời mọc) (Vikālo).

2- Vật thực được phép ăn trong giờ (Yāvakālikaṃ). (từ mặt trời mọc đến đứng bóng).

3- Đã ăn khỏi cổ (Ajjhoharaṇaṃ).

GIỚI MÚA HÁT, ĐỜN, KÈN, XEM MÚA HÁT, NGHE ĐỜN KÈN, ĐIỂM TRANG NHAN SẮC, NHỨT LÀ XỨC DẦU THƠM, DỒI PHẤN, ĐEO TRÀNG HOA CÓ 6 CHI:

1- Múa hát, đờn kèn (Naccagītādi).

2- Tính làm (Kattukamyatācittaṃ).

3- Đi nghe hoặc xem và đã nghe hoặc đã xem (Sutadassanatthāya gamanaṃ).

4- Vật để trang điểm nhất là tràng hoa (Mālādi).

5- Cố ý dùng đồ trang điểm nhan sắc (Dhāraṇacchandatā).

6- Đã dùng đồ trang điểm mà trang sức (Tassa dhāraṇaṃ).

GIỚI NẰM NGỒI CHỖ QUÁ CAO VÀ XINH ĐẸP CÓ 3 CHI:

1- Nơi nằm ngồi quá cao và xinh đẹp (Uccāsayanamahāsayanaṃ).

2- Tính nằm hoặc ngồi (Paribhogacittaṃ).

3- Đã nằm hoặc đã ngồi (Paribhogakaraṇaṃ).

Khi thiện tín đã phạm đều đủ chi trong mỗi giới gọi là đứt giới, bằng phạm chưa đủ chi, chỉ gọi là giới bất tịnh.

*

HẠN KỲ TRONG PHÉP THỌ GIỚI BÁT QUAN TRAI

Nếu luận về ngày kỳ, thì Giới Bát quan trai chia ra làm hai cách:

1) Phép Bát quan trai thọ trì trong một ngày và một đêm (Pakati uposatha).

2) Phép Bát quan trai thọ trì thêm ngày rước và ngày đưa (Pāṭijāgara uposatha).

Bát quan trai thọ trì trong một ngày, một đêm có 8 ngày trong mỗi tháng: ngày 5, 8, 14,15, 20, 23, 29, 30, tháng thiếu thì ngày 28 và 29.

Bát quan trai thọ thêm ngày rước và ngày đưa, có 12 ngày trong mỗi tháng: ngày 1, 4, 6, 7, 9, 13, 16, 19, 21, 22, 24, 28 tháng (thiếu ngày 27): trong 12 ngày ấy đều là ngày trước và sau liên tiếp 8 ngày bát quan trai thọ trì trong một ngày và một đêm.

GIẢI TÓM TẮT VỀ HAI CÁCH THỌ TRÌ

BÁT QUAN TRAI

Trong Bát quan trai thọ trì trong một ngày và một đêm ấy, Thiện tín phải đối trước mặt thầy Tỳ-khưu hoặc Sa-di, mà xin thọ giới mỗi khi đến ngày kỳ.

Trong Bát quan trai thọ trì thêm ngày đưa và ngày rước, Thiện tín phải trau giồi đức tánh, tưởng nhớ tám điều học, trong 12 ngày đưa rước, chỉ phải giữ mình, lánh xa ngũ trần để chờ ngày đặng xin thọ trì Bát quan trai 1 ngày, 1 đêm cho thêm sự tinh khiết, không buộc phải đi thọ giới nơi thầy Tỳ-khưu hoặc Sa-di.

Phép Bát quan trai thọ trì 1 ngày 1 đêm dạy phải đối trước mặt thầy Tỳ-khưu hoặc Sa-di mà xin thọ trì Tám điều học; đến khi mãn một ngày một đêm ấy, chỉ phải giữ gìn không cho phạm đến Tám điều học, nhưng không buộc phải xin thọ giới.

Khi Phật còn tại thế có truyền phép Bát quan trai 6 ngày trong mỗi tháng, là ngày 8, 14, 15, 29, 30, (tháng thiếu thì 28, 29).

Sau khi Phật tịch diệt được 4 tháng, có cuộc đại hội nhóm 500 vị A La Hán. Đại Đức Ma ha Ca Diếp làm tọa chủ để kết tập Kinh Luật, thấy còn cách khoảng (từ 15 đến 23, từ 30 tới mùng 8), các Ngài định thêm ngày 5 và 20 để làm phép Bát quan trai trong mỗi tháng có Tám ngày.

VIỆC NÊN LÀM

Thiện nam, Tín nữ đã xin thọ giới Bát quan trai 1 ngày 1 đêm, trong mỗi kỳ, nếu muốn được trọn phước thì phải giữ gìn thân và khẩu cho trong sạch, y như lời Phật đã truyền răn.

Muốn cho thân được tinh khiết phải tránh xa các nghiệp nghệ trong ngày ấy, nhứt là nghề ruộng rẫy, mua bán, vì là việc làm cho giới bất tịnh.

Muốn cho khẩu được trọn lành, phải ngăn ngừa những lời nói vô ích, nói đến thế sự; nhứt là biện luận về cơm, gạo, tốt, hay xấu, xứ này xứ kia có nước đục hay trong, y phục dày hay mỏng, nam nữ nhiều hay ít, v.v....; phải nói về điều lành là bàn luận về phép thọ Ngũ giới, Bát quan trai giới, và món quả báo của sự trì giới, tham thiền, trí tuệ và nghe thuyết Pháp. Trước khi niệm Phật tham thiền phải suy nghĩ về các tội của ngũ dục bằng cách sau này: Sắc, thinh, hương, vị, xúc, năm món trần ấy, đều làm cho mình mắc phải nhiều sự phiền não luôn luôn.

Hoặc suy gẫm về cái thân ngũ uẩn, cho thấy rõ là vô thường, khổ não, vô ngã; nó sẽ tan rã do nhiều duyên cớ, nhứt là bị thời tiết; nó chỉ làm cho mình phải lao khổ, nó sẽ tan rã tự nhiên, nó chẳng có chi là quí trọng cả; thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn cũng đều là vô thường, khổ não, vô ngã như sắc uẩn vậy.

Lại suy gẫm thêm về phép động tâm:

Tất cả chúng sanh trong vũ trụ, chẳng có một ai mà mình nương nhờ được dầu là cha mẹ, vợ chồng, con trai, con gái, bầu bạn hoặc gia tài cũng đều là khổ, đều là không phải là chổ nương nhờ, không có một ai chia sự vui, sự buồn hoặc thay thế cái đau, cái chết cho mình được .

Nếu mình đã tạo nhân dữ, thì mình phải mang quả khổ; bằng làm lành thì được hưởng quả vui, cái khổ hoặc cái vui nó chỉ đến cho một mình ta: dầu có của cải bao nhiêu cũng không thể đem theo được, nếu suy gẫm như thế đó, thì sẽ thấy cả trong vũ trụ đều không có chỗ nương nhờ; chỉ có ân đức Phật, Pháp, Tăng; chỉ có phép Bố thí, Trì giới, Tham thiền, trí tuệ, là đáng cho mình nương theo thì mình sẽ được tiếp dẫn trong kiếp vị lai chẳng sai vậy.

Nếu đã suy gẫm như vậy, rồi ắt sẽ được tỏ ngộ, cảm mến đến ân đức Tam Bảo, dùng 10 hiệu của Phật để niệm tưởng.

Đức Phật có dạy cách niệm như sau này: phải tìm nơi thanh vắng ngồi kiết già hoặc bán già cho ngay thẳng, thong thả, cho thanh tịnh mà niệm.

PHÉP NIỆM PHẬT CÓ BA CÁCH

1- Phải tưởng "Itipi so Bhagavā Arahaṃ, Sammāsambuddho..." cho đến "Bhagavā" rồi niệm trở lại từ đầu đến cuối, cho đủ 10 hiệu Phật. Tưởng như vậy được bao nhiêu lần cũng tốt, được 1.000 lần hoặc 10.000 lần, hoặc nhiều hơn nữa càng thêm tốt, tùy sức của mình (xem hiệu Phật nơi chương Ân Đức Phật Bảo).

2- Phải tưởng "So Bhagavā itipi Arahaṃ, so Bhagavā itipi Sammāsambuddho..." cho đến "So Bhagavā itipi Bhagavā..." rồi niệm trở lại từ đầu đến cuối cho đủ 10 hiệu của Phật; tưởng như vậy được bao nhiêu lần cũng tốt, được 1.000 lần hoặc 10.000 lần, hoặc nhiều hơn nữa càng thêm tốt, tùy sức của mình.

3- Phải tưởng một hiệu Arahaṃ, hoặc Sammā- sambuddho, hoặc Buddho, hoặc Bhagavā trong 10 hiệu, niệm hiệu nào cũng được, nghĩa là chỉ tưởng một hiệu mà thôi, tưởng được nhiều càng thêm tốt tùy sức mình, song niệm thì phải hiểu nghĩa mỗi hiệu mới được (xem chương Ân đức Phật Bảo).

Niệm đặng thanh tịnh thì sẽ thấy 5 pīti (phỉ lạc, vui sướng, no lòng không biết đói khát) phát sanh ra trong mình như sau này:

1- Cách no vui, da và lông đều nổi ốc (Khuddakāpīti).

2- Cách no vui, như thấy trời chớp (Khaṇikāpīti).

3- Cách no vui, hiển hiện như lượng sóng dội nhằm mình (Okkantikāpīti).

4- Cách no vui nhiều, có thể làm cho thân bay bổng trên hư không (Ubbeṅgāpīti).

5- Cách no vui, làm cho mát mẻ thân tâm (Pharaṇāpīti).

Nếu có một trong 5 cách no vui phát sanh thì được kết quả gần vào bậc sơ định.

Phép niệm Phật không có mãnh lực cho kết quả đến bậc Sơ Định, bởi ân đức của Phật là vô lượng vô biên, khó thấu cho cùng tột được. Người thường năng niệm Phật thì tham, sân, si, không phát khởi lên đặng, năm phép chướng ngại (tham, sân, nghi nan, buồn ngủ, phóng tâm) cũng đều yên lặng. Người niệm Phật phải hổ thẹn và ghê sợ tội lỗi của mình, như có Phật hằng ở trước mắt mình vậy.

Cho nên dầu ít căn lành, cũng được sự hạnh phúc sẽ sanh làm người phú túc, cao sang, hoặc làm bậc trời trong kiếp vị lai; vì thế, các bậc thiện trí thức không nên khinh rẻ phép niệm Phật; phép này có nhiều phước báu, y theo lý đạo đã giải trên.

*

THẬP ÁC NGHIỆP

1. THÂN CÓ 3 NGHIỆP:

1- Sát sanh (Pāṇātipāto).

2- Trộm cắp (Adinnādānaṃ).

3- Tà dâm (Kāmesu micchācāro).

2. KHẨU CÓ 4 NGHIỆP:

1- Nói dối (Musāvādo).

2- Nói hai lưỡi (Pisuṇāvācā).

3- Nói độc ác (Pharusavācā).

4- Nói vô ích (Samphappalāpo).

3. Ý CÓ 3 NGHIỆP:

1- Tham muốn (Abhijjhā).

2- Thù oán (Byāpādo).

3- Thấy lầm (Micchādiṭṭhi).

Các chi của nghiệp: sát sanh, trộm cắp, tà dâm, nói dối đã có giải ở chương Ngũ giới và Bát quan trai rồi.

NGHIỆP NÓI HAI LƯỠI CÓ 4 CHI:

1- Người mà ta đâm thọc (Bhinditabbo paro).

2- Cố ý nói đâm thọc người ấy (Bhedanapurekkhāratā).

3- Rán sức nói đâm thọc người ấy (Tajjovāyāmo).

4- Làm cho người ấy biết rõ cách đâm thọc đó (Tassa tadatthavijānanaṃ).

NGHIỆP NÓI ĐỘC ÁC CÓ 3 CHI:

1- Người mà ta đã mắng chưởi (Akkositabbo paro).

2- Lòng nóng giận (Kuppitacittaṃ).

3- Đã mắng chưởi (Akkosanā).

NGHIỆP NÓI VÔ ÍCH CÓ 2 CHI:

1- Lời nói vô ích, nhứt là nói về việc đánh giặc của vua Mahābhārata và nói về chuyện Rāma cướp nàng Sitā (Bhāratayuddhasitaharaṇādiniratthakathā).

2- Đã nói lời vô ích có trạng thái như thế ấy (Tathā rūpīkathākathanaṃ).

Ý THAM MUỐN CÓ HAI CHI:

1- Tài vật của người (Parabhaṇḍaṃ).

2- Tính muốn đem về làm của mình (Attano pariṇāmanaṃ).

Ý THÙ OÁN CÓ 2 CHI:

1- Người khác (ngoài mình ra) (Parasatto).

2- Tính chờ làm hại người ấy (Tassa taṃ vināsacintā).

Ý THẤY LẦM CÓ 2 CHI:

1- Ý biến đổi theo điều lầm lạc, nhứt là không tin Tam Bảo (Vatthuno ca gahitākaraviparītatā).

2- Ý thấy lầm lạc ấy hiểu lầm cách nào và chấp theo sự hiểu lầm ấy cho là phải (Yathā ca naṃ gaṇhāti tathābhāvena tassūpaṭṭhānaṃ).

Trong 10 nghiệp dữ đã giải, khi đã phạm đều đủ chi trong mỗi nghiệp, thì người phạm tội phải mang quả khổ trong đời này và đời sau. Nếu trong đời hiện tại mà chưa bị hành phạt, là bởi cái quả dữ ấy chưa đến kỳ, qua đời vị lai sẽ bị hành phạt chẳng sai.

THẬP THIỆN NGHIỆP

1. THÂN CÓ 3 NGHIỆP:

1- Không sát sanh.

2- Không trộm cắp

3- Không tà dâm.

2- KHẨU CÓ 4 NGHIỆP:

1. hông nói dối

2.Không nói hai lưỡi.

3. Không nói độc ác.

4. Không nói vô ích.

3- Ý CÓ 3 NGHIỆP:

1. Không có ý muốn được tài vật của người về làm của mình.

2. Không có thù oán mong làm hại người.

3. Thấy chánh rồi càng thêm tin lẽ chánh ấy.

Người nào hành theo 10 nghiệp lành đã giải trên, thì sẽ được hưởng quả vui trong đời hiện tại và vị lai chẳng sai.

TỨ THẬP NGHIỆP (KAMMAPATHA)

GIẾT LOÀI ĐỘNG VẬT

1. Mình giết loài động vật.

2. Bảo kẻ khác giết loài động vật.

3. Vui trong sự giết loài động vật.

4. Khen sự giết loài động vật.

TRỘM CẮP

5. Mình trộm lấy của người.

6. Bảo kẻ khác trộm lấy của người.

7. Vui trong sự trộm lấy của người.

8. Khen sự trộm lấy của người.

TÀ DÂM

9. Mình làm sự tà dâm.

10. Bảo kẻ khác làm sự tà dâm.

11. Vui trong sự tà dâm.

12. Khen sự tà dâm.

NÓI DỐI

13. Mình nói dối

14. Bảo kẻ khác nói dối.

15. Vui trong lời nói dối.

16. Khen lời nói dối.

NÓI ĐÂM THỌC

17. Mình nói lời đâm thọc.

18. Bảo kẻ khác nói lời đâm thọc.

19. Vui trong lời đâm thọc.

20. Khen lời nói đâm thọc.

NÓI DỮ

21. Mình nói lời nói dữ.

22. Bảo kẻ khác nói lời dữ.

23. Vui trong lời nói dữ.

24. Khen lời nói dữ.

NÓI LỜI VÔ ÍCH

25. Mình nói lời vô ích.

26. Bảo kẻ khác nói lời vô ích.

27. Vui trong lời nói vô ích.

28. Khen lời nói vô ích.

THAM MUỐN CỦA NGƯỜI

29. Lòng mình tham muốn của người về làm của mình.

30. Bảo kẻ khác tham muốn của người.

31. Vui trong việc tham muốn của người.

32. Khen việc tham muốn của người.

THÙ OÁN

33. Lòng mình thù oán mong hại người.

34. Bảo kẻ khác thù oán hại người.

35. Vui trong việc thù oán hại người.

36. Khen việc thù oán hại người.

THẤY QUẤY

37. Mình thấy quấy (giả cho là thiệt, tà cho là chánh).

38. Bảo kẻ khác thấy quấy.

39. Vui trong việc thấy quấy.

40. Khen việc thấy quấy.

Trong 40 nghiệp này, nếu phạm vào một nghiệp nào, thì gọi là nghiệp ác.

*

GIẢI VỀ 14 PHÉP DÂNG CÚNG VẬT THỰC

* Nếu Thiện nam, Tín nữ có lòng tín thành sốt sắng, muốn dâng cúng vật thực đến Tăng chúng hoặc Tỳ-khưu, Sa-di, thì nên làm theo 14 phép sau này:

1. Phép dâng cúng thực phẩm đến Tăng chúng (Saṅghabhattaṃ).

2. Phép dâng cúng thực phẩm đến 1, 2 hoặc 3 thầy Tỳ-khưu (Uddesabhattaṃ).

3. Phép dâng cúng thực phẩm đến thầy Tỳ-khưu mà mình thỉnh đến (Nimantanabhattaṃ).

4. Phép dâng cúng thực phẩm đến thầy Tỳ-khưu mà mình bắt thăm (Salākabhattam).

5. Phép dâng cúng thực phẩm đến thầy Tỳ-khưu, Tăng, trong một ngày nào không nhất định, trong thượng huyền hoặc trong hạ huyền (Pakkhikabhattaṃ).

6. Phép dâng cúng thực phẩm đến thầy Tỳ-khưu, Tăng, trong một ngày Bát quan trai (Uposathikabhattaṃ).

7. Phép dâng cúng thực phẩm đến thầy Tỳ-khưu, Tăng, trong một ngày mùng 1 hoặc ngày 16 (Pāṭipadikabhattaṃ).

8. Phép dâng cúng thực phẩm đến thầy Tỳ-khưu, Tăng, ở xa mới đến (Āgantukabhattaṃ).

9. Phép dâng cúng thực phẩm đến thầy Tỳ-khưu, Tăng có việc phải đi nơi khác (Gamikabhattaṃ).

10. Phép dâng cúng thực phẩm đến thầy Tỳ-khưu, Tăng có bịnh (Gilānabhattaṃ).

11. Phép dâng cúng thực phẩm đến thầy Tỳ- khưu, Tăng, dưỡng bịnh cho Tỳ-khưu, Tăng cùng nhau (Gilānupaṭṭhākabhattaṃ).

12. Phép dâng cúng thực phẩm thường thường đến thầy Tỳ-khưu, Tăng (Niccabhattaṃ).

13. Phép dâng cúng thực phẩm đến thầy Tỳ-khưu, Tăng, tại chỗ ở, nhứt là tại thất (Kuṭikabhattaṃ).

14. Phép dâng cúng thực phẩm đến thầy Tỳ-khưu, Tăng theo phiên mà mình đã hứa chịu cúng (Vārakabhattaṃ).

Trong 14 phép dâng cúng thực phẩm này, nếu thí chủ muốn dâng cúng theo phép nào, thì phải nêu cái hiệu phép ấy bằng tiếng Pāli và nghĩa vào chỗ dấu (...) móc đầu câu, mà đọc, để dâng cúng:

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa. (đọc ba lần)

Ayaṃ no bhante piṇḍapāto dhammiko dhammaladdho dhammeneva uppādito mātāpitu- ādike guṇavante uddissa imaṃ (...) saparikkhāraṃ buddhappamukkhassa saṅghassa dema te guṇavantādayo imaṃ (...) attano santakaṃ viya maññamānā anumodantu anumoditvāna yathicchitasampattīhi samijjhantu sabbadukkhā pamuñcantu iminā nissandena.

Nghĩa:

Bạch Đại Đức Tăng được rõ: những thực phẩm này của chúng tôi làm, hiệp theo lẽ đạo, được cũng hiệp theo lẽ đạo, chúng tôi xin hồi hướng cho các vị ân nhân của chúng tôi, nhứt là cha mẹ chúng tôi, chúng tôi dâng những thực phẩm này gọi là lễ (... tên cái lễ) có cả món ăn phụ tùng, dâng cúng đến Chư Tăng, xin Phật chứng minh, Xin cho các vị ân nhân của chúng tôi, nhứt là cha mẹ chúng tôi hay biết rằng: phước báu của lễ (... tên cái lễ) này về phần các vị đó và xin các vị đó được phép thọ hưởng tùy ý. Khi thọ hưởng rồi, thì được thoát khỏi những điều lao khổ và được kết quả làm ngưôi, quả trời cùng quả Niết-Bàn, và cho được như ý muốn của các vị ân nhân của chúng tôi nhứt là cha mẹ chúng tôi, do theo phước báu chảy vào không dứt.

Lần thứ nhì, lần thứ ba. (lạy)

*

* Nếu dâng cúng Bốn món vật dụng đến Chư Tăng thì đọc:

Mayaṃ bhante ime cattāro paccaye idhānetvā saṅghassa dema sādhu bhante saṅgho ime cattāro paccaye paṭiggaṇhātu amhākaṃ dīgharattaṃ atthāya hitāya sukhāya.

Dutiyampi... Tatiyampi...

Nghĩa:

Bạch Đại Đức Tăng, chúng tôi xin kính dâng bốn món vật dụng này đến Chư Tăng.

Cầu xin Đại Đức Tăng nhận lãnh bốn món vật dụng này, cho chúng tôi được sự tấn hóa, sự lợi ích, sự yên vui lâu dài.

Lần thứ nhì, lần thứ ba. (lạy)

*

* Nếu dâng Bốn món vật dụng đến thầy Tỳ-khưu thì đọc:

Mayaṃ bhante ime cattāro paccaye idhānetvā āyasmato dema sādhu bhante āyasmā ime paccaye paṭiggaṇhātu amhākaṃ dīgharattaṃ atthāya hitāya sukhāya.

Dutiyampi... Tatiyampi...

Nghĩa:

Bạch Ngài, chúng tôi đem bốn món vật dụng này đến đây, để dâng cúng đến Ngài. Cầu xin Ngài nhận lãnh các vật dụng này, cho chúng tôi được sự tấn hóa, sự lợi ích, sự yên vui lâu dài.

Lần thứ nhì, lần thứ ba. (lạy)

*

CÁCH DÂNG Y KAṬHINA:

Imaṃ dussaṃ Kaṭhinacīvaraṃ bhikkhu-saṅghassa dema.

Dutiyampi... Tatiyampi...

Nghĩa:

Chúng tôi xin dâng y này để làm lễ Kaṭhina đến Tỳ-khưu Tăng (bhikkhusaṅgha).

Lần thứ nhì, lần thứ ba. (lạy)

CÁCH DÂNG THỨ NHÌ:

Imaṃ mayaṃ [2] bhante vatthūni bhikkhu- saṅghassa niyyādema [3].

Nghĩa:

Bạch Đại Đức Tăng chúng tôi xin dâng những vật này đến Tỳ-khưu Tăng.

Lại nữa cũng có một cách dâng Kaṭhina chung với vật phụ tùng, một lần rất tiện lợi theo Pāli như vầy:

Imaṃ bhante saparivāraṃ kaṭhina-cīvaradussaṃ bhikkhusaṅghassa onojayāma sādhu no bhante bhikkhusaṅgho imaṃ saparivāraṃ kaṭhinacīvaradussaṃ paṭiggaṇhātu paṭiggahetvā ca iminā dussena kaṭhinaṃ attharatu amhākaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya.

Nghĩa:

Bạch Đại Đức Tăng, chúng tôi xin thành kính dâng y cùng với những vật phụ tùng này đến Tỳ-khưu Tăng. Bạch Đại Đức Tăng, cầu xin Tỳ-khưu Tăng nhận lãnh và thọ dụng y Kaṭhina cùng với những vật phụ tùng này, cho chúng tôi sự lợi ích, sự yên vui lâu dài. (lạy)

Mười thứ y mà Đức Thế Tôn đã cho phép các vị Sa Môn dùng là:

1. Tam y (này): Imaṃ ticīvaraṃ.

2. Y tắm (này):Imaṃ vassikasāṭikaṃ.

3. Tọa y (này): Imaṃ nisīdanaṃ.

4. Ngọa y (này): Imaṃ paccattharaṇaṃ.

5. Vải rịt ghẻ (này): Imaṃ gaṇḍuppaṭicchādiṃ.

6. Khăn lau mặt (này): Imaṃ mukhapuñchanacoḷaṃ.

7. Y phụ tùng (này): Imaṃ parikkhāracoḷam.

8. Vải lược nước (này): Imaṃ parissāvanaṃ.

9. Y tắm mưa (này): Imaṃ vassavāsikaṃ.

10. Tất cả y dâng cúng gấp (này): Imaṃ accekacīvaraṃ.

Mười thứ y này, nếu thí chủ muốn dâng cúng một thứ nào đến Chư Tăng, phải để hiệu y ấy bằng tiếng Pāli và nghĩa thêm vào chỗ dấu (...) móc hai đầu câu mà đọc:

Mayaṃ bhante imaṃ (...) idhānetvā saṅghassa dema sādhu bhante saṅgho imaṃ (...) paṭiggaṇhātu amhākaṃ dīgharattaṃ atthāya hitāya sukhāya.

Dutiyampi... Tatiyampi...

Nghĩa:

Bạch Đại Đức Tăng, chúng tôi xin thành kính dâng y (...) (kể rõ tên y ra) đến Chư Tăng, cầu xin Chư Tăng nhận lãnh (...) cho chúng tôi được sự tấn hóa, sự lợi ích, sự yên vui lâu dài.

Lần thứ nhì, lần thứ ba. (lạy)

Trong mười thứ y ấy, nếu thí chủ muốn dâng cúng thứ nào đến Chư Tăng, nếu y ấy có nhiều thứ thì phải đọc hiệu y ấy bằng tiếng Pāli và nghĩa như sau nầy:

1. Tất cả tam y (này): Imāni ticīvarāni.

2. Tất cả y tắm (này): Imāni vassikasāṭikāyo.

3. Tất cả tọa y (này): Imāni nisīdanāni.

4. Tất cả ngọa y (này): Imāni paccattharaṇāni.

5. Tất cả vải rịt ghẻ (này): Imāni gaṇḍuppaṭicchādīni.

6. Tất cả khăn lau mặt (này): Imāni mukhapuñchanacoḷāni.

7. Tất cả y phụ tùng (này): Imāni parikkhāracoḷāni.

8. Tất cả vải lược nước (này): Imāni parissāvanāni.

9. Tất cả y tắm mưa (này): Imāni vassavāsikāyo.

10. Tất cả y dâng cúng gấp (này): Imāni accekacīvarāni (Là y dâng từ ngày 05 tháng 9 đến Rằm tháng 9, ngoài lễ Kaṭhina).

Trong 10 thứ y ấy, nếu thí chủ muốn dâng cúng một thứ nào, phải để hiệu y ấy bằng tiếng Pāli và nghĩa thêm vào chỗ dấu (...) móc hai đầu câu mà đọc.

* Nếu dâng cúng Y tắm mưa đến chư Tăng thì đọc:

Mayaṃ bhante imāni (vassikasāṭikāyo) idhānetvā saṅghassa dema sādhu bhante saṅgho imāni (vassikasāṭikāyo) paṭiggaṇhātu amhākaṃ dīgharattaṃ atthāya hitāya sukhāya.

Dutiyampi... Tatiyampi...

Nghĩa:

Bạch Đại Đức Tăng, chúng tôi xin thành kính dâng các Y tắm mưa này đến Chư Tăng. Cầu xin Đại Đức Tăng nhận lãnh các Y tắm mưa nầy cho chúng tôi được sự tấn hóa, sự lợi ích, sự yên vui lâu dài.

Lần thứ nhì, lần thứ ba. (lạy)

* Nếu dâng cúng Thực phẩm đến Chư Tăng thì đọc:

Mayaṃ bhante imāni khādanīya-bhojanīyādīni sajjetvā saṅghassa dema sādhu bhante saṅgho imāni khādanīyabhojanīyādīni paṭiggaṇhātu amhākaṃ dīgharattaṃ atthāya hitāya sukhāya.

Dutiyampi... Tatiyampi...

Nghĩa:

Bạch Đại Đức Tăng, chúng tôi xin thành kính dâng những thực phẩm này đến Chư Tăng. Cầu xin Đại Đức Tăng nhận lãnh, cho chúng tôi được sự tấn hóa, sự lợi ích, sự yên vui lâu dài.

Lần thứ nhì, lần thứ ba. (lạy)

* Nếu dâng cúng Thực phẩm, đến một vị thầy Tỳ-khưu thì đọc:

Mayaṃ bhante imāni khādanīya-bhojanīyādīni sajjetvā sīlavato dema sādhu bhante sīlavā imāni khādanīyabhojanīyādīni paṭiggaṇhātu amhākaṃ dīgharattaṃ atthāya hitāya sukhāya.

Dutiyampi... Tatiyampi...

Nghĩa:

Bạch Ngài, chúng tôi xin thành kính dâng những thực phẩm này đến Ngài là người có giới hạnh trang nghiêm, xin Ngài thọ lãnh, cho chúng tôi được sự tấn hóa, sự lợi ích, sự yên vui lâu dài.

Lần thứ nhì, lần thứ ba. (lạy)

* Nếu dâng cúng Gạo đến Chư Tăng thì đọc:

Mayaṃ bhante imāni taṇḍulāni idhānetvā saṅghassa dema sādhu bhante saṅgho imāni taṇḍulāni paṭiggaṇhātu amhākaṃ dīgharattaṃ atthāya hitāya sukhāya.

Dutiyampi... Tatiyampi....

Nghĩa:

Bạch Đại Đức Tăng, chúng tôi đem gạo này, đến đây, để dâng cúng đến Chư Tăng. Cầu xin Đại Đức Tăng nhận lãnh gạo này cho chúng tôi được sự tấn hóa, sự lợi ích, sự yên vui lâu dài.

Lần thứ nhì, lần thứ ba. (lạy)

* Nếu dâng cúng Các thứ trái cây đến Chư Tăng thì đọc:

Mayaṃ bhante imāni nānā phalāni idhānetvā saṅghassa dema sādhu bhante saṅgho imāni nānā phalāni paṭiggaṇhātu amhākaṃ dīgharattaṃ atthāya hitāya sukhāya.

Dutiyampi... Tatiyampi...

Nghĩa:

Bạch Đại Đức Tăng, chúng tôi đem các thứ trái cây này đến đây, để dâng cúng đến Chư Tăng. Cầu xin Đại Đức Tăng nhận lãnh các thứ trái cây này cho chúng tôi được sự tấn hóa, sự lợi ích, sự yên vui lâu dài.

Lần thứ nhì, lần thứ ba. (lạy)

* Nếu dâng cúng Tịnh Xá (Chùa) thì đọc:

Mayaṃ bhante imaṃ (uposathāgāraṃ) kāretvā uposathaparivāraṃ ādisaṅghakamma- karaṇatthāya cātuddisassa bhikkhu saṅghassa dema sādhu bhante bhikhu saṅgho imaṃ (uposathāgāraṃ) paṭiggaṇhātu amhākaṃ dīgharattaṃ atthāya hitāya sukhāya.

Dutiyampi... Tatiyampi...

Nghĩa:

Bạch Đại Đức Tăng, chúng tôi xin thành kính dâng Tịnh Xá này, đến Tỳ-khưu Tăng để hành đạo nhứt là để làm lễ Phát lồ và phép Cấm phòng. Cầu xin Đại Đức Tăng nhận lãnh Tịnh Xá này cho chúng tôi được sự tấn hóa, sự lợi ích, sự yên vui lâu dài.

Lần thứ nhì, lần thứ ba. (lạy)

* Nếu dâng cúng Nhà mát, trường học đạo thì đọc "Imaṃ sālaṃ"

Dâng cúng Tài sản đến Chư Tăng thì đọc:

Mayaṃ bhante imaṃ garubhaṇḍaṃ idhānetvā bhikkhusaṅghassa dema sādhu bhante bhikkhusaṅgho imaṃ garubhaṇḍaṃ paṭiggaṇhātu amhākaṃ dīgharattaṃ atthāya hitāya sukhāya.

Dutiyampi... Tatiyampi...

Nghĩa:

Bạch Đại Đức Tăng, chúng tôi xin thành kính dâng "Tài sản này" đến Chư Tăng. Cầu xin Đại Đức Tăng nhận lãnh "Tài sản này" cho chúng tôi được sự tấn hóa, sự lợi ích, sự yên vui lâu dài.

Lần thứ nhì, lần thứ ba. (lạy)

* Nếu dâng cúng Mật ong thì đọc:

Mayaṃ bhante imām madhuṃ idhānetvā bhikkhusaṅghassa dema sādhu bhante bhikkhu- saṅgho imaṃ (madhuṃ) paṭiggaṇhātu amhākaṃ dīgharattaṃ atthāya hitāya sukhāya.

Dutiyampi... Tatiyampi...

Nghĩa:

Bạch Đại Đức Tăng, chúng tôi xin thành kính dâng mật ong này đến Chư Tăng. Cầu xin Đại Đức Tăng nhận lãnh mật ong này cho chúng tôi được sự tấn hóa, sự lợi ích, sự yên vui lâu dài.

Lần thứ nhì, lần thứ ba. (lạy)

Nếu dâng cúng Dầu thì đọc: (Imaṃ telaṃ).

Nếu dâng cúng Nước mía thì đọc: (Imaṃ phāṇitaṃ).

Nếu dâng cúng Nước Thốt nốt thì đọc: (Imaṃ tālodakaṃ).

Nếu dâng cúng Thuốc chữa bịnh thì đọc: (Imaṃ gilānabhesajjaṃ).

*

PHƯƠNG PHÁP DÂNG CÚNG VẬT DỤNG

Những người Thiện tín, nếu có lòng thành kính đem lễ vật dâng cúng đến Chư Tăng, trước phải thông hiểu theo phép ấy, và vâng giữ làm y theo, mới được trọn phước.

Trong Luật này có dạy Thầy Tỳ-khưu, nếu thọ lãnh vật dụng của Thiện nam, Tín nữ đem dâng cúng phải hiệp theo 5 lẽ sau này:

1. Những vật dụng của Thiện tín bố thí, nếu Thầy Tỳ-khưu muốn cần dùng, chỉ được phép thọ lãnh nhiều lắm là đủ sức cho người bực trung gánh vác nổi thôi.

2. Thí chủ phải vào quì dâng cách xa thầy Tỳ-khưu một hắc, hoặc 1 hắc 1 gang.

3. Trong lúc dâng cúng, thí chủ phải nghiêng mình cung kính.

4. Những kẻ thí chủ là Trời, hoặc người, chẳng phải là thú.

5. Thầy Tỳ-khưu tự mình thọ lãnh, bằng tay hoặc dùng khăn, hoặc y tắm đưa ra để thọ lãnh.

Những thực phẩm sắm để bố thí đến Chư Tăng để dâng qua ngày sau, chẳng nên dâng cúng đến tay Tăng, nhưng được phép giao cho người coi tài vật cho Tăng dâng cúng thế cho mình, mình cũng được phước vậy.

Về cách thọ trái cây, Đức Phật có cho phép các Thầy Tỳ-khưu dùng trái cây của thí chủ dâng theo năm cách sau này:

1. Trái cây đã đốt, nướng, hoặc nhúng vào nước sôi, nước nóng: là trái cây có hột, như ớt, rau dừa, rau muống, v.v....

2. Trái cây đã gọt, bấm, xâm bằng cây nhọn (trái trâm).

3. Trái cây mà hột không có thể gieo được (trái tươi).

4. Trái cây đã chặt, gọt, xẻ (ổi, lựu, tầm ruột, xoài, v.v...).

5. Trái cây còn gieo được thì phải lấy hột .

Lời chú giải:

Nếu trái cây nhỏ nhiều thì phải ngắt bỏ đầu đuôi ít trái để trên mặt rồi dâng cúng cũng được, hay là ngắt ngọn hết càng tốt.

*

BÀI THỈNH PHÁP SƯ

DHAMMADESANĀYĀCANAGĀTHĀ

Brahmā ca lokādhipatī sahampatī,

Katañjalī andhivaraṃ ayācatha,

Santīdha sattāpparajakkhajātikā,

Desetu dhammaṃ anukampimaṃ pajaṃ.

Saddhammabheriṃ vinayañca kāyaṃ,

Suttañca bandhaṃ abhidhammacammaṃ,

Ākoṭayanto catusaccadaṇḍaṃ,

Pabodha neyye parisāya majjhe.

Evaṃ sahampatī brahmā,

Bhagavantaṃ ayācatha,

Tuṇhībhavena taṃ buddho,

Kāruññenādhivāsaya.

Taṇhā vuṭṭhāya pādena,

Migadāyaṃ tato gato,

Pañcavagyādayo neyye,

Amaṃ pāyesi dhammato.

Tato pabhūti sambuddho,

Anūnā dhammadesanaṃ,

Māghavassāni desesi,

Sattānaṃ atthasiddhakaṃ.

Tena sādhu ayyo bhante,

Desetu dhammadesanaṃ,

Sabbāyidha parisāya,

Anukampampi kātave.

*

THỈNH PHÁP SƯ

Thuở Phật mới đạt thành quả vị,

Có Xá-ham-bá-tí Phạm thiên,

Cả trong thế giới các miền,

Thanh cao quán chúng cần chuyên đạo mầu.

Hiện trước Phật đê đầu đảnh lễ,

Bạch xin Ngài tế thế độ nhơn,

Chúng sanh trong khắp cõi trần,

Tối mê điên đảo không phân tội tình.

Cầu Phật Tổ cao minh ái truất,

Hiển oai linh tỉnh thức dắt dìu,

Hoằng khai đạo pháp cao siêu,

Tu hành theo đặng kết nhiều thiện duyên.

Thế Tôn được mãn viên đạo quí,

Tôi hết lòng hoan hỉ tán dương,

Nhưng vì hoàn cảnh đáng thương,

Không đành bỏ mặc, lạc đường làm thinh.

Chúng sanh vốn đa tình lắm bậc,

Không thông đâu chơn thật giả tà,

Vô thường, Khổ não, chấp Ta,

Ngày nay sơ ngộ thiết tha nhờ Ngài.

Xin mở lượng cao dày răn dạy,

Chuyển Pháp Luân diễn giải diệu ngôn,

Chúng sanh nghe đặng pháp môn,

Thoát vòng khổ não dập dồn bấy lâu.

Giải thoát những nguồn sầu câu thúc,

Diệt tham lam, ái dục bao vòng,

Tối tăm sẽ được sáng trong,

Phát sanh trí tuệ hiểu thông tinh tường.

Thông thấu lẽ vô thường vắn dỏi,

Ba tướng trong ba cõi mỏng manh,

Vô minh quả của nhân Hành,

Cội căn dắt dẫn chúng sanh luân hồi.

Biển trần khổ nổi trôi chìm đắm,

Bị Ngũ Ma vày nắm chuyển di,

Vậy nên cầu đấng Từ Bi,

Tạo thuyền Bát nhã trải đi vớt người.

Đưa qua chốn tốt tươi yên tịnh,

Bờ Niết-Bàn chẳng dính trần ai,

Như đèn rọi suốt trong ngoài,

Chiếu tia sáng khắp các loài hân hoan.

Pháp ví trống khải hoàn rầm rộ,

Luật ví như đại cổ hoằng dương,

Kinh như dây buộc trên rường,

Luận như mặt trống vẹt đường vô minh.

Tứ Diệu Đế có hình dùi trống,

Gióng khua tan giấc mộng trần gian,

Chúng sanh tất cả bốn hàng,

Như sen trong nước minh quang luống chờ.

Trời ló mọc đặng nhờ ánh sáng,

Trổ hoa lành rải tản mùi hương,

Pháp mầu ánh sáng phi thường,

Chiếu khắp ba cõi rõ đường an vui.

Phạm Thiên vẫn ngậm ngùi khẩn khoản,

Phật nhậm lời nhưng chẳng dĩ hơi,

Quyết lòng mở đạo dạy đời,

Nhắm vườn Lộc Giả Ngài dời chơn sang.

Thuyết Pháp độ các hàng đệ tử,

Có năm Thầy thính dự Pháp từ,

Đó là nhóm Kiều Trần Như,

Được nếm hương vị Hữu dư Niết bàn.

Rồi từ đó mở mang Giáo Pháp,

Bốn mươi lăm hạ giáp vẹn toàn,

Một lòng chẳng thối không mòn,

Những điều lợi ích hằng còn lâu năm.

Cả tam giới thừa ân phổ cập,

Đám mưa lành rưới khắp thế gian,

Bởi nhân cớ, tích rõ ràng,

Thỉnh Ngài thuyết pháp noi đàng từ bi.

Chúng sanh ngồi khắp chốn ni,

Tối mê cầu được trí tri vẹn toàn. (lạy)

*

BÀI THỈNH TỲ-KHƯU TĂNG TỤNG KINH CẦU AN

ParittabhāsanāyācaNAGĀthā

Vipattipaṭibāhāya,

Sabbasampattisiddhiyā,

Sabbadukkhavināsāya,

Parittaṃ brūtha maṅgalaṃ.

Vipattipaṭibāhāya,

Sabbasampattisiddhiyā,

Sabbabhayavināsāya,

Parittaṃ brūtha maṅgalaṃ.

Vipattipaṭibāhāya,

Sabbasampattisiddhiyā,

Sabbarogavināsāya,

Parittaṃ brūtha maṅgalaṃ.

Cầu xin các Ngài tụng kinh cầu an để ngăn ngừa tránh khỏi các điều rủi ro tai hại, cho đặng thành tựu những hạnh phúc, khiến cho tất cả sự khổ não, kinh sợ và bịnh hoạn đều tiêu tan. (lạy)

*

PAṬIDĀNAGĀTHĀ

(KỆ HỒI HƯỚNG QUẢ BỐ THÍ ĐẾN CHƯ THIÊN)

Yā devatā santi vihāravāsinī,

Thūpe ghare bodhighare tahiṃ tahiṃ.

Tất cả chư Thiên hằng ngự nơi tịnh thất của chư Tăng nơi nền tháp hoặc dưới cội Bồ-đề trong vòng tịnh xá.

Tā dhammadānena bhavantu pūjitā.

Cầu cho tất cả chư Thiên mà chúng tôi đã dùng pháp thí cúng dường rồi.

Sotthiṃ karontedha vihāramaṇdale.

Xin hộ trì chư Tăng trong vòng tịnh xá ấy đều được hạnh phúc.

Therā ca majjhā navakā ca bhikkhavo,

Sārāmikā dānapatī upāsakā,

Gāmā ca desā nigāmā ca issarā,

Sappāṇabhūtā sukhitā bhavantute.

Xin cho sự an vui phát sanh đến những thầy Tỳ-khưu cao hạ, trung hạ hoặc mới xuất gia; những thiện tín là thí chủ, là người hộ trì Tam Bảo; những người trong thôn lân châu quận kiều cư hoặc đại nhơn. Tất cả chúng sanh đó hãy được điều hạnh phúc.

Jalābujā ye pica aṇḍasambhavā,

Saṃsedajātā athavopapātikā,

Niyyānikaṃ dhammavaraṃ paticcate,

Sabbepi dukkhassa karontu samkhayaṃ

Và xin cho tất cả chúng sanh trong bốn loài: noãn, thai, thấp, hóa, khi đã nương theo pháp giải thoát thì nên hành theo cho được dứt khổ.

Thātu ciraṃ sataṃ dhammo.

Xin cho pháp của các bậc thiện trí thức được hưng thạnh lâu dài.

Dhammaddharā ca puggalā.

Xin cho những người ủng hộ các pháp được an vui trường cửu.

Saṅgho hotu samaggo va,

Atthāya ca hitāya ca.

Xin cho chư Tăng được hòa hợp, tấn hóa và được kết quả lợi ích.

Amhe rakkhatu saddhammo,

Sabbepi dhammacārino.

Vuḍḍhiṃ sampāpuṇeyyāma,

Dhammāriyappavedite.

Cầu xin Pháp Bảo hộ trì chúng tôi và những người tu Phật, cho được tấn hóa trong Pháp mà các bậc Thánh nhơn đã giáo truyền.

*

MĀTĀPITUPAṆĀMAGĀTHĀ

Yadājāto cayo vāhaṃ,

Dukkhaṃ mātā pituhime,

Anubhuttaṃ navaṇṇituṃ,

Hatthaṃ pagayha vandito.

Dosaṃ khamathameyeva,

Tumhe dethābhayampi ca,

Ruditassevametumhe,

Sugitamuppagetha ve.

Nipajjāpetha maṃ amhaṃ,

Malamuttampi sakalaṃ,

Hatthena te gahetvā va,

Dhovitthāpi ca sabbaso.

Tuṃhe anagāte kāle,

Amma karuṇṇike have,

Puttadhitutta mātā ta,

Buddhāyeva bhaveyyā tha.

LỄ BÁI PHỤ MẪU KỆ

Kính thưa cha mẹ tường tri,

Nghĩ suy con sợ lỗi nghì ơn trên.

Từ con hình thể có nên,

Mẹ cha bảo dưỡng kề bên không rời.

Nặng nề cực nhọc lắm ôi!

Chăm nom con trẻ kể thôi sao cùng.

Con xin đảnh lễ cúc cung,

Nghiêng mình phủ phục mong dung tội rày.

Khi con la khóc rầy tai,

Từ bi mẹ hát thương thay não nùng.

Tân dịch, đại tiểu tiện cùng,

Các vật uế trược ung dung lau chùi.

Giặt rửa cha mẹ vẫn vui,

Chẳng hề nhờm gớm những mùi thúi tha.

Từ bi thay! Lòng mẹ cha,

Ơn tầy trời đất, khó mà đáp xong.

Cầu cho cha mẹ thảy đồng,

Đắc thành Phật quả thoát vòng tai ba.

*

BÀI SÁM HỐI

(Tụng đêm 14, Rằm và 30 trong mỗi tháng)

Cúi đầu lạy trước Bửu Đài,

Con xin sám hối từ rày ăn năn.

Xưa nay lỡ phạm điều răn,

Do thân, khẩu, ý bị màn vô minh.

Gây ra nghiệp dữ cho mình,

SÁT SANH hại vật chẳng tình xót thương.

Giết ăn hoặc bán không lường,

Vì lòng tham lợi quên đường thiện nhân.

Oan oan tương báo cõi trần,

Trầm luân biển tối chịu phần khổ lao.

Xét ra nhơn, vật khác nào,

Hại nhơn, nhơn hại mắc vào trả vay.

Lại thêm TRỘM SẢN cướp tài,

Công người cực nhọc hằng ngày làm ra.

Lòng tham tính bảy, lo ba,

Mưu kia, kế nọ, lấy mà nuôi thân.

Hoặc nuôi quyến thuộc xa gần,

Làm cho người phải lắm lần than van.

TÀ DÂM tội nặng muôn ngàn,

Liệu toan chước sách làm đàng chẳng ngay.

Vợ con người phải lầm tay,

Mất trinh thất tiết phải tai tiếng đời.

Xấu cha hổ mẹ nhiều lời,

Xa lìa chồng vợ rã rời lứa đôi.

VỌNG NGÔN giả dối ngoài môi,

Chuyện không nói có, có rồi nói không.

Dụng lời đâm thọc hai lòng,

Phân chia quyến thuộc, vợ chồng, anh em.

Mắng nhiếc chưởi rủa pha gièm,

Xóm làng cô bác chị em không chừa.

Nói lời vô ích dây dưa,

Phí giờ quí báu hết trưa đến chiều.

UỐNG RƯỢU sanh hại rất nhiều,

Ham ăn mê ngủ nói liều chẳng kiêng.

Say sưa ngã gió đi xiên,

Nằm bờ té bụi như điên khác nào.

Loạn tâm cuồng trí mòn hao,

Nhiều người vì rượu biết bao hư nhà.

XAN THAM những của người ta,

Mong sang đoạt được lòng tà mới ưng.

NẾT SÂN nóng giận không chừng,

Toan làm hại chúng bâng khuâng trong lòng.

SI MÊ tin chạ chẳng phòng,

Nghe đâu theo đó không thông chánh tà.

Chẳng tin Phật Pháp cao xa,

Thậm thâm vi diệu bao la trên đời.

Nếu con cố ý phạm lời,

Hoặc là vô ý lỗi thời điều răn.

Hoặc xúi kẻ khác bạo tàn,

Hoặc nghe thấy ác lòng hằng vui theo.

Phạm nhằm ngũ giới thập điều.

Vì chưng thân khẩu ý nhiều lần sai.

Lỗi từ kiếp trước lâu dài,

Đến kiếp hiện tại miệt mài lắm phen.

Hoặc vì tà kiến đã quen,

Khinh khi Tam Bảo lòng bèn chẳng tin.

Cho rằng người chết hết sinh,

Phạm vào đoạn kiến tội tình nặng thay.

Hoặc phạm thường kiến tội dày,

Sống sao đến thác, sanh lai như thường.

Tội nhiều kể cũng không lường,

Vì con ngu dốt không tường phân minh.

Dễ duôi Tam Bảo, hại mình,

Bởi chưng không thấu vô minh nghiệp tà.

Cho nên chơn tánh mới là,

Tối tăm chẳng rõ sai ngoa thuở đầu.

Hóa nên khờ dại đã lâu,

Để cho hoàn cảnh mặc dầu kéo xoay.

Khác nào bèo bị gió quay,

Linh đinh giữa biển dật dờ bờ sông.

Xét con tội nặng chập chồng,

Kiếp xưa cho đến hiện trong kiếp này.

Con xin sám hối từ đây,

Nguyện cầu Tam Bảo đức dày độ cho.

Tội xưa chẳng hạn nhỏ to,

Con nguyền dứt cả chẳng cho thêm vào.

Tâm lành dốc chí nâng cao,

Cải tà quy chánh chú vào Phật ngôn.

Cho con khỏi chốn mê hồn,

Đến nơi cõi Phật Thế Tôn gần kề.

Thoát vòng khổ não tối mê,

Hưởng miền Cực Lạc mọi bề thảnh thơi.

Ngày nay dứt bỏ việc đời,

Căn lành gieo giống chẳng rời công phu.

Mặc ai danh lợi bôn xu,

Con nguyền giữ hạnh người tu thoát trần.

Trước là độ lấy bổn thân,

Sau giúp quyến thuộc được phần tiêu diêu.

Sám hối tội lỗi đủ điều,

Duyên lành đều cũng ít nhiều kết xây.

Tôi xin hồi hướng quả này,

Thấu đến quyến thuộc nơi đây cho tường.

Cùng là thân thích tha phương,

Hoặc đã quá vãng hoặc thường hiện nay.

Chúng sanh ba giới bốn loài,

Vô tưởng, hữu tưởng chẳng nài đâu đâu.

Nghe lời thành thật thỉnh cầu,

Xin mau tựu hội lãnh thâu quả này.

Bằng ai xa cách chưa hay,

Cầu xin Thiên chúng mách ngay với cùng.

Thảy đều thọ lãnh hưởng chung,

Dứt rồi tội lỗi thoát vòng nạn tai.

Nguyện nhiều Tăng chúng đức tài.

Đạt thành Thánh quả hoằng khai đạo lành.

Nguyện cho Phật Pháp thạnh hành.

Năm ngàn năm chẵn phước lành thế gian. (lạy)

*

SABBADISĀSU METTĀPHARAṆAṂ

KINH TỤNG RẢI TÂM BÁC ÁI ĐẾN TẤT CẢ CÁC HƯỚNG

Sabbe puratthimāya disāya sattā averā sukhī hontu.

Nguyện cho tất cả chúng sanh trong hướng đông, đừng có oan trái lẫn nhau, hãy cho được sự yên vui.

Sabbe puratthimāya anudisāya sattā averā sukhī hontu.

Nguyện cho tất cả chúng sanh trong hướng đông nam, đừng có oan trái lẫn nhau, hãy cho được sự yên vui.

Sabbe dakkhiṇāya disāya sattā averā sukhī hontu.

Nguyện cho tất cả chúng sanh trong hướng nam, đừng có oan trái lẫn nhau, hãy cho được sự yên vui.

Sabbe dakkhiṇāya anudisāya sattā averā sukhī hontu.

Nguyện cho tất cả chúng sanh trong hướng tây nam, đừng có oan trái lẫn nhau, hãy cho được sự yên vui.

Sabbe pacchimāya disāya sattā averā sukhī hontu.

Nguyện cho tất cả chúng sanh trong hướng tây, đừng có oan trái lẫn nhau, hãy cho được sự yên vui.

Sabbe pacchimāya anudisāya sattā averā sukhī hontu.

Nguyện cho tất cả chúng sanh trong hướng tây bắc, đừng có oan trái lẫn nhau, hãy cho được sự yên vui.

Sabbe uttarāya disāya sattā averā sukhī hontu.

Nguyện cho tất cả chúng sanh trong hướng bắc, đừng có oan trái lẫn nhau, hãy cho được sự yên vui.

Sabbe uttarāya anudisāya sattā averā sukhī hontu.

Nguyện cho tất cả chúng sanh trong hướng đông, bắc, đừng có oan trái lẫn nhau, hãy cho được sự yên vui.

Sabbe uparimāya disāya sattā averā sukhī hontu.

Nguyện cho tất cả chúng sanh trong hướng trên, đừng có oan trái lẫn nhau, hãy cho được sự yên vui.

Sabbe heṭṭhimāya disāya sattā averā sukhī hontu.

Nguyện cho tất cả chúng sanh trong hướng dưới, đừng có oan trái lẫn nhau, hãy cho được sự yên vui.

Sabbe sattā averā hontu, sukhitā hontu, niddukkhā hontu, abyāpajjhā hontu, anīghā hontu, dīghāyukā hontu, arogā hontu, sampattīhi samijjhantu sukhī attānaṃ pariharantu, dukkhappattā ca niddukkhā, bhayappattā ca nibbhayā, sokappattā ca nissokā, hontu sabbepi pāṇino.

Nguyện cho tất cả chúng sanh đừng có oan trái lẫn nhau, hãy cho được sự yên vui, đừng có khổ, đừng làm hại lẫn nhau, đừng hẹp lượng, hãy cho được sống lâu, đừng có bệnh hoạn, hãy cho được thành tựu đầy đủ, hãy giữ mình cho được sự yên vui. Tất cả chúng sanh đến khổ rồi, xin đừng cho có khổ, đến sự kinh sợ rồi, xin đừng cho kinh sợ, đến sự thương tiếc rồi, xin đừng cho thương tiếc.

(Khi có sự lo sợ hoặc tối trước giờ ngủ nên thường tụng bài này, để rải tâm bác ái đến tất cả chúng sanh, ắt sẽ hết lo sợ, được yên vui ).

*

KINH HỒI HƯỚNG

Yaṃ kiñci kusalakammaṃ,

Kattabbaṃ kiriyaṃ mama,

Kāyena vācāmanasā,

Tidase sugataṃ kataṃ,

Ye sattā saññino atthi,

Ye ca sattā asaññino,

Kataṃ puññaphalaṃ mayhaṃ,

Sabbe bhāgī bhavantu te,

Ye taṃ kataṃ suviditaṃ,

Dinnaṃ puññaphalaṃ mayā,

Ye ca tattha na jānanti,

Devā gantvā nivedayuṃ,

Sabbe lokamhi ye sattā,

Jīvantāhārahetukā,

Manuññaṃ bhojanaṃ sabbe,

Labhantu mama cetasāti.

Phước căn tôi đã tạo thành,

Do thân, khẩu, ý tu hành gieo nên.

Đều là phước báu vững bền,

Có thể tiếp chúng độ lên thiên đàng.

Cung trời Đạo Lợi thọ nhàn,

Chúng sanh hữu tưởng nhơn gian Ta bà.

Chư Thiên, Phạm Thiên cùng là,

Bậc trời Vô tưởng được mà hưởng an.

Phước tôi hồi hướng dâng ban,

Chúng sanh hay biết hoàn toàn lãnh thâu.

Bằng ai chưa rõ lời cầu,

Xin cùng Thiên chúng đến hầu mách ngay.

Có người làm phước được rày,

Lại đem hồi hướng hiện nay khắp cùng.

Chúng sanh hoan hỉ lãnh chung,

Hưởng được phước quí ung dung thanh nhàn.

Chúng sanh thế giới các hàng,

Bởi nhờ thọ thực sanh an mạng trường.

Xin thâu phước báu cúng dường,

Hóa thành thực phẩm mùi hương thỏa lòng. (lạy)

Sau khi làm xong việc tài thí hoặc pháp thí rồi cần phải đọc câu nguyện sau đây để dứt bỏ lòng ham muốn và mong cầu giải thoát khỏi Khổ sanh tử luân hồi:

Idaṃ vata me dānaṃ āsavakkhayāvahaṃ hotu ānagate:

Xin cho sự phước thí mà tôi đã trong sạch làm đây, hãy là món duyên lành, để dứt khỏi những điều ô nhiễm, ngủ ngầm nơi tâm trong ngày vị lai.

*

NHỮNG PHƯƠNG PHÁP NÊN SUY XÉT HẰNG NGÀY

Kinh Pháp Cú (Dhammapāda) có nói: "Thương yêu sanh ra lo, thương yêu sanh ra sợ. Không thương yêu thì không lo, không sợ. Ham muốn sanh ra lo, ham muốn sanh ra sợ. Không ham muốn thì không lo, không sợ". Mà lo sợ là khổ.

Bởi đâu có thương yêu ham muốn? Bởi vô minh.

Vô Minh (Avijjā) nghĩa là không biết, là không biết thiệt, không biết giả, thiệt nói là giả, giả nói là thiệt, như ba điều này:

1. Vạn vật trong tam giới đều không bền vững lâu dài; nay dời mai đổi (Aniccaṃ) mà mình lại cho là bền vững.

2. Nếu vạn vật không bền vững thì là khổ (Dukkhaṃ), mà mình cho là vui.

3. Chẳng có một vật gì là thật của ta [4] (Anattā) mà mình lại cho là của ta (vợ ta, con ta, của cải ta).

Bởi cái lầm tưởng ấy nên mình mới có lòng sa mê vào cảnh trần giả dối. Có sa mê mới có chịu khổ đến ngày nay vậy .

Chúng sanh trong sáu đường (Trời, người, a tu la, ngạ quỉ, súc sanh, địa ngục) nào có ai được bền vững lâu dài đâu; nay còn mai mất; nay tạo mai diệt; nay dời, mai đổi; nay hiệp, mai tan. Xem coi cha mẹ ta, chồng ta, vợ ta, con ta, sanh ra rồi thì lật bật kế già, đau chết, nào có ai trẻ hoài mà không già, đến khi già thì lo sợ, lo sợ là khổ . Nào có ai sống hoài mà không chết, đến khi gần chết thì lo sợ, lo sợ là khổ. Nào có ai hiệp hoài mà không lìa, đến khi lìa thì lo sợ, lo sợ là khổ. Nào có ai thạnh hoài mà không suy, đến khi suy thì lo sợ, lo sợ là khổ. Thật vậy, chẳng có một ai tránh khỏi các sự khổ ở đời.

Bởi có vô minh mới có tưởng lầm, làm quấy, cho cái giả là thật, cho cái khổ là vui, mới có thương yêu ham muốn, sa mê theo ngũ trần dục lạc là:

1. Mắt hay tìm xem sắc tốt.

2. Tai hay tìm nghe tiếng hay.

3. Mũi hay tìm ngửi mùi thơm.

4. Lưỡi hay tìm nếm vị ngon.

5. Thân hay ưa sự rờ rẫm, vuốt ve rồi cho đó là thú vị tuyệt vời, ngoài ra chẳng còn một vật gì là khoái lạc hơn nữa.

Than ôi! Thiệt là lầm thay, ấy cũng vì mình sa đắm trong năm món trần đó, cho nên chơn tánh mới lu mờ, tinh thần mới ám muội, tạo nên nghiệp ác lâu dài, mắc phải trầm luân khổ hải, từ đời vô thủy nhẫn lại đây, chẳng biết bao nhiêu kiếp mà kể cho xiết.

Nếu muốn thoát khỏi cái khổ sanh tử luân hồi thì phải trừ cái vô minh, nếu muốn trừ cái vô minh, thì phải dứt cái lòng ái dục (Taṇhā). Nếu muốn dứt cái lòng ái dục thì:

1. Mắt chẳng nên luyến theo sắc trần.

2. Tai chẳng nên luyến theo tiếng trần.

3. Mũi chẳng nên luyến theo mùi trần.

4. Lưỡi chẳng nên luyến theo vị trần.

5. Thân chẳng nên luyến theo xúc trần.

Phải hồi quang phản chiếu để xem xét câu niệm Phật, tham thiền về cái kiếp phù sanh chóng qua, vóc ảo chẳng chắc, đều phải hư hoại. Cái thân tứ đại giả hiệp, từ đầu chí chơn, ở trong đủ 32 vật trược.

Tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy xương, thận, tim, gan, bầy nhầy, bao tử, phổi, ruột già, ruột non, vật thực mới, phẩn, óc, mật, đàm, mủ, máu, mồ hôi, mỡ đặc, nước mắt, mỡ lỏng, nước miếng, nước mũi, nước nhớt, nước tiểu, toàn là những vật hôi tanh dơ bẩn.

Nếu căn không luyến theo trần và hồi quang phản chiếu được như vậy rồi thì đâu có sự tiếp xúc, lãnh chịu, đâu có thương yêu ham muốn, đâu có lo sợ, thì cái khổ do đâu mà sanh được?

Kinh Pháp Hoa cũng có nói: "Cái nhân trong các việc khổ, là gốc bởi lòng tham muốn bằng dứt lòng tham muốn thì cái khổ không chỗ sanh vậy".

Đức Tông Bổn nói: "Các nhơn giả thử xem người trên đời, ai chẳng yêu sắc dục, chẳng ưa rượu thịt, chẳng tham danh lợi, chẳng muốn giàu sang, ta biết các việc ấy là cội khổ, luân hồi, cho nên ta không lo cầu vậy".

Than ôi! Người đời chẳng biết sự khổ, hay làm nhiều điều rối rắm, chẳng ngay thẳng, chẳng nghĩa nhân, ỷ mạnh hiếp yếu, ỷ sang áp hèn, ỷ giàu khinh nghèo, theo vạy bỏ pháp, ỷ lớn hiếp nhỏ làm những việc quấy như vậy, nên mới nổi chìm trong biển khổ.

Các nhơn giả này! Phải biết cái đau, cái chết khi đến rồi, thì không ai thay thế cho mình đặng. Dầu ông, bà, cha, mẹ, chồng, vợ, con cháu, cùng là công danh sự nghiệp, cũng đều không chỗ nhờ, chỉ phải gắng hết sức tu hành, thì mới mong thoát khỏi đặng. Huống chi thiều quang thắm thoát, ngày chẳng chờ người, cơn sống thác vô thường, cuộc phù sanh đâu chắc. Bởi vậy, lời Tiên Đức có nói rằng: "Thôi, thôi, thôi, kíp sớm tu, trời nắng chẳng chịu đi chờ mưa đến ướt đầu". Lời ấy rất phải lắm vậy.

Phật có nói: Thảm thay cho con người đã sanh ra rồi mà còn phải bị cái khổ GIA, không sao tránh khỏi.

Thảm thay cho con người, đã sanh ra rồi mà còn phải bị cái khổ ĐAU, không sao tránh khỏi.

Thảm thay cho con người đã sanh ra rồi mà còn phải bị cái khổ CHẾT, không sao tránh khỏi.

Bị ba cái khổ trọng đại ấy, mà con người không sớm tìm đàng thoát ra cho khỏi. Thảm thay, thảm thay! Ấy cũng vì chúng ta quá si mê, lầm tưởng cho chúng ta còn trẻ chưa già, còn mạnh chưa đau, còn sống lâu chưa chết, quên câu: Mạng bất khả diên, thời bất khả đãi. (Mạng chẳng khá chờ, giờ chẳng khá đợi). Lại có câu: Một hậu trầm luân, nhứt thất nhơn thân vạn kiếp bất phục. (Chết rồi đọa lạc, một thưở mất thân, muôn kiếp chẳng đặng lại), cho nên chúng ta phải sớm trưa thức tỉnh, chớ nên say mê theo ngũ trần dục lạc làm cho bổn tánh lu mờ, tinh thần điên đảo, gây nên nghiệp báo sâu dày, mắc phải trầm luân khổ ải, thì biết bao giờ, mới thoát khỏi đặng. Nếu chúng ta thường nhớ mà suy xét đến cái cảnh khổ già, đau, chết bằng cách này. Tất cả chúng sanh trai hoặc gái chẳng hạn, từ vua chí dân, đều phải mang ba cái khổ trọng đại đó, chẳng có một ai tránh khỏi được. Suy xét thường thường như vậy, thì chúng ta mới mau được tự tỉnh ăn năn, hồi tâm hướng thiện, Quy y Tam Bảo, mới có thể thoát khỏi cái khổ sanh tử luân hồi đặng.

Đức Phật có giảng giải như vầy:

"Ngươi nên dứt bỏ sự giận hờn ở thân ngươi, nên chế phục thân ngươi, nên trừ tuyệt những điều tội lỗi ở thân ngươi và dùng thân ngươi để làm việc đạo đức.

Ngươi nên dứt bỏ sự giận hờn ở miệng ngươi, nên chế phục miệng ngươi, nên trừ tuyệt những điều tội lỗi ở miệng ngươi và dùng miệng ngươi để nói lời đạo đức.

Ngươi nên dứt bỏ sự giận hờn ở ý ngươi, nên chế phục ý ngươi, nên trừ tuyệt những điều tội lỗi ở ý ngươi và dùng ý ngươi để tưởng về đạo đức."

Bậc Thánh nhân nhờ tịnh được tam nghiệp (thân, khẩu, ý) nên Ngài mới làm chủ lấy Ngài. Lời nói chân thật là điều cần yếu thứ nhứt; lời nói hòa nhã là điều cần yếu thứ nhì; lời nói hiền lành là điều cần yếu thứ ba; lời nói hữu ích là điều cần yếu thứ tư.

Phải nhẫn nhục để trừ giận hờn;

Phải nhân từ để trừ hung dữ;

Phải chơn thật để trừ giả dối;

Phải bố thí để trừ tham lam.

*

KẾT LUẬN

Trước khi Phật nhập Niết-Bàn, đức A Nan và đức Ưu Bà Ly hỏi Phật như vầy: Bạch Đức Thế Tôn, sau khi Ngài diệt độ, chúng tôi phải lấy ai làm thầy?

Phật dạy phải lấy Pháp Luật làm thầy. Theo lẽ ấy, nếu tu không trì Giới thì cũng như tu không thầy. Nếu đã tu không thầy thì không sao nên đặng.

Giới ví như mặt đất nếu không mặt đất thì tất cả vạn vật chẳng biết nương dựa vào đâu;

Giới ví như vách nhà, nếu nhà không vách thì lấy chi ngăn ngừa đạo tặc;

Giới cũng ví như chiếc thuyền để độ người qua biển, nếu không thuyền không sao qua biển đặng.

Cho nên các bậc tu Phật, nếu muốn cho chắc được khỏi khổ mà không giữ Giới, thì dầu có hết lòng thành tín đi nữa, cũng phải bị gió trần nhiễm ô, đã bị nhiễm ô thì tâm thần phải điên đảo, không thế nào hết khổ được.

Kinh Lăng Nghiêm có nói: Những người tu hành nếu không dứt đường dâm dục, sát sanh, trộm cắp, nói dối, mà muốn nên đạo Phật, thì chẳng khác nào nấu cát muốn thành cơm, nấu đến vô lượng kiếp cũng chẳng nên cơm đặng.

Trong kinh Ba La Đề Mộc Xoa, Đức Phật Thích Ca có làm bài kệ. Ngài gom cả tinh thần lý đạo, tôi xin diễn ra sau đây:

Giữ thân trong sạch hạnh phúc biết bao,

Giữ miệng trong sạch hạnh phúc biết bao,

Giữ ý trong sạch hạnh phúc biết bao,

Thân cùng khẩu ý trọn lành,

Xa rồi tội lỗi gắn cành hoa sen.

Ai mà thân khẩu ý rèn,

Giữ theo thiện nghiệp, thân bèn đặng an.

Ba nghiệp hằng đặng rảnh rang,

Thác thời nhập Thánh là đàng xưa nay.

Bị mắng chửi, lòng chẳng phai,

Với người tham lẫn, giận gay, chẳng sờn;

Giữ mình thanh tịnh là hơn,

Dầu ai gây dữ oán hờn mặc ai.

DỨT LUẬT CƯ SĨ

*

KỆ VÔ THƯỜNG - KHỔ NÃO - VÔ NGÃ

Biển trần khổ sóng bồng lai láng,

Kiếp phù sanh đáng chán biết bao,

Tấm thân chìm đắm dạt dào,

Mịt mờ chưa biết đời nào thoát ly.

Cõi giả tạm ích gì sự thế,

Uổng tâm tư tìm kế miên trường,

Tuần hoàn vạn vật Vô thường,

Khổ não, Vô ngã đầy đường chông gai.

Do báo nghiệp lưu lai từ trước,

Các Pháp Hành tạo được thân duyên,

Pháp Hành kế tục nhau liền,

Diệt sanh, sanh diệt triền miên không ngừng.

Người hay thú đồng chung số phận,

Hễ có thân Ngũ uẩn không bền,

Chịu điều biến đổi đảo điên,

Sanh, già, đau, chết không yên lúc nào.

Thể vật chất không sao giữ nổi,

Sức Vô thường phá mỗi sát na,

Xét cùng đâu phải thân ta,

Khó ngăn tóc bạc, không cầm răng long.

Lửa Ái dục đốt lòng từ phút,

Vấy ưu phiền, chẳng chút nào nguôi,

Dễ chi đặng tạm an vui,

Suy mòn vì nhuộm nặng mùi trần ai.

Chừng thân chết nảy hơi hôi hám,

Người, ai ai chẳng dám lại gần,

Gớm ghê dầu bậc chí thân,

Đều sợ xui lụy, hương lân cửa nhà.

Chọn một chốn rừng già hoang vắng,

Đem thây thi an táng cho xong,

Địa táng, hỏa táng chẳng đồng,

Tùy duyên, tùy tục vẫn không quản gì.

Đưa xác chết người đi đông đúc,

Kẻ thân nhân uất ức, khóc than,

Hình hài ba khúc rã tan,

Thanh danh tiêu diệt, họ hàng cách xa.

Khổ tử biệt thiết tha nung nấu,

Biệt gia tài, của báu, tình yêu,

Tấm thân Ngũ uẩn đã tiêu,

Đất, nước, gió, lửa về nhiều căn nguyên.

Thân đã chẳng thiên diên ngày tháng,

Buổi chia lìa ngao ngán đau thương,

Chúng sanh ba cõi Vô thường,

Nên vun cội phước, tìm đường siêu sanh.

Lựa các thứ nhân lành gieo giống,

Quả kết trong kiếp sống về sau,

Mở lòng Bố thí dồi dào,

Học Kinh, Trì Giới khá mau tu hành.

Kẻo rồi phải điêu linh, sa đọa,

Vào bốn đường ác đạo khó khăn,

Vô cùng khốn khổ thân tâm,

Đời đời kiếp kiếp trầm luân không về.

Thân, Khẩu, Ý giữ gìn trong sạch,

Dẫm trên đường thanh bạch mà đi,

Dầu cho chuyển kiếp đến kỳ,

Cũng còn trông ngóng thoát ly khổ sầu.

Ráng hối quá quay đầu hướng thiện,

Ác nghiệp trần đoạn tuyệt chớ gieo,

Tâm đừng xu hướng, vui theo,

Thiện duyên gầy dựng, trần lao dứt lần.

Các phương pháp, yên tâm định trí,

Chúng sanh cần tìm kiếm học hành,

Cho lòng chán nản phát sanh,

Cội nguồn tội khổ hiểu rành sâu xa.

Pháp chán nãn dạy ta suy xét,

Khổ cõi đời số cát sông Hằng,

Tám điều khổ não chi bằng,

Đây lần lượt giải, ngọn ngành như sau.

Cõi trần thế ra vào há dễ,

Luật tuần hoàn nào kể chi ai,

Thân ta chẳng lựa gái trai,

Cũng đều mắc phải đọa đày khổ sanh.

Khi nghiệp đến pháp hành cấu tạo,

Thác sanh vào lòng mẹ thành phôi,

Nguyên tố nhỏ nhít vô hồi,

Vốn là chất lỏng, giống dầu mà trong.

Giọt dầu ấy dính lông con thú,

Ta cầm lên rảy đủ bảy lần,

Chỉ còn chút ít dính gần,

Đó nguyên chất khởi nên thân con người.

Bảy ngày đầu còn tươi trong vắt,

Rồi lần lần biến sắc đổi màu,

Đến tuần thứ bảy về sau,

Biến thành một chất trông vào đáng ghê.

Đỏ dợt dợt, mỡ pha lẫn máu,

Bởi nguyên Hành cứ tạo thêm ra,

Lại đến bảy bữa thứ ba,

Hóa thành chất đặc, như là thịt dư.

Trong bụng mẹ an cư một chỗ,

Miếng thịt thừa tội khổ xiết chi,

Tuy hình hườn kết thế ni,

Nhưng mềm mại lắm, như chì rã tan.

Tưởng tượng đến trăm ngàn ghê sợ,

Phôi bây giờ tương tợ trứng gà,

Phôi này còn yếu chưa già,

Tuần tự thay đổi, bảy ngày thứ tư.

Bảy ngày nữa từ từ biến hóa,

Bắt đầu chia tất cả năm nhành,

Tuy hình chưa hẳn thật thành,

Nhưng đã có dạng đầu, mình, chơn, tay.

Pháp hành vẫn tạo hoài không dứt,

Tuần thứ năm thất nhựt vừa qua,

Nhỏ to hình dáng đẩy đà,

Ba lăm ngày ấy đã ra hình hài.

Ngoài ba tháng thành thai cứng cáp,

Thai loài người, nào khác thú đâu.

Cũng đều khổ não âu sầu,

Ở trong bụng mẹ co đầu, rút chơn.

Ngồi chồm hổm còn hơn ràng buộc,

Trên đồ ăn vừa được tiêu tan,

Hai tay nắm lại đỡ cằm,

Mặt day lưng mẹ, tối tăm mịt mờ.

Quanh mình vấy chất dơ, hôi thúi,

Đầu đội đồ, mẹ mới ăn vào,

Vừa dơ, vừa ngộp xiết bao,

Nên hằng giẫy giụa thân nào đặng yên.

Nếu mẹ chẳng cử kiêng ăn uống,

Mặc đói no, nuốt bướng nhai càn,

Nóng, cay, nguội lạnh, không màng,

Miễn vừa khẩu dục ngó ngàng chi con.

Vật thực trúng da non của trẻ,

Nóng giật mình, lạnh sẽ phát run,

Đau thương khổ não khôn cùng,

Như chim bị trận bão bùng mưa sa.

Lại giống khỉ trải qua mưa gió,

Nằm co ro, một xó rét run,

Kinh hoàng sợ sệt hết lòng,

Chẳng kham nỗi khổ, day tầm đôi bên.

Hoặc kiếm ở phía trên, hay dưới,

Hoặc là nơi mấy bụi gần đây,

Chừng nào tìm được bộng cây,

Chui vào ẩn náu thân này mới an.

Đủ mười tháng vẹn toàn thân thể,

Gần kỳ sanh lòng mẹ chẳng vui,

Lo âu dạ huống bùi ngùi,

Sợ sư tai hại trong hồi khai hoa.

Mãn toan tính đắn đo, cân nhắc,

Biển mênh mông chưa chắc đặng qua,

Quanh quẩn công chuyện trong nhà,

Dễ duôi nào dám đi xa bao giờ.

Kịp đến lúc ngồi chờ hoa nở,

Quyến thuộc vầy kẻ đỡ người nưng,

Chịu điều đau khổ từng cơn,

Dầu kiên gan mấy, cũng sờn nỗi đau.

Người cả thảy không sao tránh thoát,

Bỗng dường như bão tạt vào thai

Hài nhi như chớp, đã day,

Theo đường kinh huyết ra ngoài sản môn.

May được lúc lâm bồn yên tịnh,

Cả mẹ con khỏe mạnh vuông tròn,

Ấy nhờ hồng phúc nhà còn,

Chúng sanh kiếp trước gây nhiều thiện căn.

Nếu phước báu không bằng tội ác,

Khi sanh ra chịu các khó khăn,

Dẫu còn sống sót nữa chăng?

Dật dờ dường phải đôi lần dứt hơi!

Vì nhân ác đến hồi trả quả,

Chúng sanh này, thảm họa chết non,

Chết ngộp, hoặc chết mỏi mòn,

Chết ngoài bụng mẹ, hoặc còn trong thai.

Ngán ngẫm, kiếp sanh lai tức tưởi!

Từ thác sanh đến buổi lọt lòng,

Mạng căn nào biết chắc không,

Nhưng đều phải chịu trong vòng khổ lao.

Suy nghĩ chán xôn xao tấc dạ,

Xét khổ sanh buồn bã âu sầu,

Đây đà hết khổ đặng đâu,

Có thân còn phải lãnh thâu khổ già!

Sự khổ già thân ta hằng chịu,

Dầu gái trai tiều tuỵ như nhau,

Đổi thay chẳng trước thì sau,

Suy mòn từ lúc tốn hao từ giờ!

Buổi niên thiếu ngây thơ, đầy đặn,

Sắc xinh tươi đủ vẹn mười phân,

Dáng điệu đẹp đẽ tốt lành,

Dung dương đắc ý, tuổi xanh thường tình.

Độ trẻ trung vóc hình tráng kiện,

Hằng phô bày thể hiện đáng yêu,

Thế gian ai cũng ưa chìu,

Gái trai đều có tự kiêu thưở này.

Mê muội tưởng đẹp hoài không giảm,

Quá lạc lầm quí mến thân ta,

Sắm đồ trang sức, xa hoa,

Điểm tô cho đặng, đẹp ra tuyệt trần.

Dụng kính, lược, dự phần chải gỡ,

Giồi phấn son, sặc sỡ thêm duyên,

Chẳng vừa sở tạo tự nhiên,

Lấp mùi hám trược, ướp liền nước thơm.

Công trang điểm, sớm hôm không dứt,

Dáng bên ngoài đến cực kỳ xinh,

Đủ các tư cách gợi nhìn,

Thật ra nào khác như hình trái sung.

Xác ô uế, đều cùng nam nữ,

Túi đựng đầy những thứ đồ dơ,

Lại còn biến đổi dường mơ,

Chậm, mau, rồi cũng có ngày tiêu tan!

Hữu tình đến vội vàng tuổi hạc,

Mái tóc xanh trắng bạc như bông,

Dầu cho cạn trí hết lòng,

Cản ngăn nó cũng vẫn không nghe nào.

Tay chơn thảy mòn hao, gầy yếu,

Lần lần còn xương chịu lấy da,

Thôi thời tráng kiện đã qua,

Vô thường xua đuổi, tuổi già đến thay.

Mắt sáng suốt những ngày rực rỡ,

Chưa bao lâu đã trở nên mờ,

Trông xa các vật tờ mờ,

Nhãn quan suy kém, có chờ cho đâu.

Đồng thời phát khổ sầu tai điếc,

Lắng mà nghe chẳng thiệt tiếng tăm,

Nghe lầm, ắt nói lại lầm,

Nhĩ quan đã hẳn âm thầm hoại tiêu.

Cuộc biến đổi rất nhiều cơ sở,

Đây trưng ra mấy cớ thật gần,

Như răng phải rụng lần lần,

Đó là triệu chứng tấm thân đã già.

Tham luyến sống, cũng là phải chết,

Thân hữu hình, chưa hết bao lâu,

Thế rằng: "Sanh tử quan đầu".

Ta nên lấy đó làm câu răn mình,

Cũng có kẻ quá tin sức khỏe,

Tâm trẻ con, thân thể đã già,

Có ai kêu thử, ÔNG BÀ,

Dầu không oán giận, cũng là không vui.

Nghe tiếng gọi ngậm ngùi không dĩ,

Trái lại kêu bằng CHỊ hay ANH,

Tưởng mình đương độ xuân xanh,

Vui mừng thỏa mãn, làm lành thêm lên.

Hạng người thế không nên ái truất,

Người chẳng thông kinh luật khuyên răn,

Hạng này hay có làm xằng,

Ai thân cận lắm, ắt hằng nhơ lây.

Nghĩ chính chắn thân này ắt hoại,

Đã nhớp nhơ mà lại không bền,

Khổ già đeo đuổi một bên,

Khổ Đau, liên tiếp cho thêm não nề.

Ôi! Thảm khốc, nhắc về Bịnh khổ,

Một cơn đau phát lộ đến ta,

Do nhiều bịnh chứng hà sa,

Toàn thân rũ riệt thiết tha lắm hồi.

Bệnh suyễn, mệt, nói thôi không xiết,

Bịnh ho, lao, bịnh kiết, ung thư,

Ghẻ chốc, tê bại, cốt hư,

Đàn ông cũng phải chịu như đàn bà.

Bịnh cùi, lác, thúi da, lầy lụa,

Những lang ben ăn túa châu thân,

Nhức đầu, xổ mũi, rút gân,

Phù thủng sưng khắp tay chân, mặt mày.

Lưng gối mỏi, thiên thời, gió rét,

Bịnh đau răng, mũi ngẹt, trái ban,

Sưng phổi, cạn mật, héo gan,

Những bịnh hư, thiệt, nhiệt, hàn cũng lo.

Cử đôi bịnh, nghiệm cho ra lẽ,

Dầu bịnh cơ nặng nhẹ khác nhau,

Nhưng mà đã phải vương đau,

Khổ thân chẳng biết tả sao cho cùng.

Đời hay nói: "Đau chân hả miệng",

Ngoài thuốc thang còn chuyện dị đoan,

Nhờ thầy bố trận, lập đàn,

Ông này, bà nọ cầu an đêm ngày.

Sợ có sự nạn tai dồn dập,

Cầu hỏi cho đặng gặp cơ duyên,

Hết lòng khấn vái chư Thiên,

Hộ căn bịnh ấy, giảm thuyên từ rày.

Vong cha mẹ trên mây, ngoài gió,

Hoặc ông bà, mà có hiển linh,

Xin về độ bịnh mạnh lành,

Sửa sang tế vật, lòng thành dâng cho.

Bởi lầm lạc chẳng lo kinh kệ,

Mãi chuyên cần, tế lễ cầu xin,

Bịnh do nghiệp chướng của mình,

Há vì cúng quảy bịnh tình thoát sao.

Thân đã có, nguồn đau phải có,

Mãi tối tăm chẳng rõ hiệp tan,

Chúng sanh trong cõi thế gian,

Nặng nhẹ đều phải vương mang bịnh trần.

Chỉ tránh khỏi có phần LA HÁN,

Cảnh NIẾT-BÀN dứt nạn khổ đau,

Còn trong ba cõi trần lao,

Những sự chết, sống ốm đau là thường.

Thấy bịnh hoạn cảm thương thân thế,

Cũng toan lo, tìm kế giải sầu,

Khổ đau càng thấm càng lâu,

Rồi đến khổ CHẾT bắt đầu vấn theo.

Khi khổ CHẾT đã gieo mầm dữ,

Thân chúng sanh mất sự thăng bằng,

Trẻ già đều phải hãi hùng,

Nhưng gần đến chết thì lòng hay quên.

Cơn hấp hối, run lên không dứt,

Khắp thân mình, thịt giựt, gân thun,

Tay chơn chuyển động vẫy vùng,

Ruột, gan, dao cắt vô cùng đớn đau.

Ngày tận số, lâu, mau đã tới,

Cái THỨC THẦN lìa với xác dơ,

Rồi thân ba khúc nằm trơ,

Toàn thây lạnh buốt, cứng rờ như cây.

Quyến thuộc vẫn trông thây than tiếc,

Người chết rồi còn biết là chi,

Thân kia đã gọi thây thi,

Con người ấy gọi là đi qua đời.

Khi đã chết không nhờ của cải,

Cùng vợ chồng, con cái, mẹ cha,

Anh em, quyến thuộc, gần xa,

Khó trông dìu dắt, cõi ma một mình.

Thậm chí đến, đồng trinh cắc bạc,

Để trong môi, người thác theo lề,

Cũng không đem được dựa kề,

Cõi trần để lại, ra về HỒN không!

Quỷ VÔ THƯỜNG, vô song quyền thế,

Giết chúng sanh bất kể gái trai,

Giết người chẳng lựa cho hay,

Dầu CHƯ THIÊN cũng bị tay vày vò.

Đời sanh sống làm cho tiêu diệt,

Sát sanh linh chẳng biết xót than!

Chỉ trừ một cõi NIẾT-BÀN,

VÔ THƯỜNG chẳng dám lộn hàng đến đây.

Bởi chưng ở cảnh này tịch tịch,

Đầy yên vui chẳng dính bụi trần,

Phước báu to lớn muôn phần,

Chẳng hư, chẳng hoại là thân vàng ròng.

Tưởng chết sống, sanh lòng phiền não,

Muốn khỏi thì ráng tạo phước duyên,

Cố công TRÌ GIỚI, THAM THIỀN,

Đặng có kết quả, về miền AN VUI.

Chớ hờ hững dê duôi sự ác,

Đừng để cho lầm lạc càng tăng,

Tỉnh liền, vun tưới thiện căn,

Nghiệp theo chẳng kịp, khi thăng NIẾT BÀN.

Nếu lần lựa, muộn màng sanh hại,

Cũng đừng nên ỷ lại vào ai,

Bút-thô (Buddho) một tiếng Tăng bày,

Trong cơn hấp hối, niệm sai, lạc đường.

Ta nên nhớ VÔ THƯỜNG, KHỔ NÃO,

Đừng để cho nghiệp báo đến nơi,

Đọa đày vừa lúc tắt hơi,

Bốn đường ác đạo đời đời khó ra.

Sự khổ chết, nguyên là nghiệp dữ,

Luật luân hồi, tử tử sanh sanh,

Còn khổ quả báo sẵn dành,

Chính ta gây kết đã thành từ lâu.

Vô minh đã gieo sâu nhân ác,

Nhân đến hồi kết các quả sầu,

Do câu "THIỆN ÁC ĐÁO ĐẦU"

Về sau phải chịu, vui rầu chẳng sai.

Vì lầm lạc giữ hoài tâm ác,

Cõi trần này giết thác sanh linh,

Mà không một chút niệm tình,

Cứ làm việc dữ, tự mình không lo.

Vật có chủ, không cho cũng cắp,

Vợ con người, mê hoặc tà dâm,

Tính toan mưu kế âm thầm,

Chẳng kiêng luật pháp, tối tăm làm liều.

Nói dối cũng một điều rất dữ,

Lòng phát ra miệng cứ nói đùa,

Có người uống rượu say sưa,

Dầu ai thức tỉnh, không chừa thói quen.

Cõi hiện tại, nhúm nhen, ngũ nghiệp,

Tánh xấu xa chẳng kịp đổi thay,

Chết rồi phải chịu đọa đày,

Xuống nơi ĐỊA NGỤC chịu hoài nạn tai.

Các tội ác không sai một bước,

Bóng theo hình, cái trước, cái sau,

Nhân nào quả nấy, liền nhau,

Mình gây mình chịu, ai nào giúp ta.

Bị quỷ sứ hành hà đánh đập,

Kéo lôi bừa, bầm dập, chẳng thương,

Lửa phiền thiêu đốt thịt xương,

Chết sống, sống chết luôn luôn không ngừng.

Sự khổ cực bởi chưng ác báo,

Gái hay trai, đã tạo phải mang,

Cảnh này ác quả đã tan,

Sanh làm NGẠ QUỈ nhẹ nhàng đôi phân.

Giống ngạ quỉ toàn thân ghê tởm,

Đói khát khao, hôm sớm nhe nanh,

Ăn ròng máu mủ hôi tanh,

Hết kiếp ngạ quỉ tái sanh lên đời.

Loài súc vật trên bờ dưới nước,

Lớn nhỏ, vì từ trước dễ duôi,

Đành cam số phận hẩm hiu,

Làm những vật thực để nuôi mạng người.

Bắt giết hại mấy mươi chẳng tiếc,

Tàn sát cho đáng nghiệp hồi xưa,

Hành hình thảm khốc mới vừa,

Đó là QUẢ BÁO có chừa chi ai.

Cũng có kẻ đầu thai THẦN QUỈ

A TU LA, NGẠ QUỈ khác chi,

Cũng đều đói khát nhiều khi ,

Chịu chẳng biết mấy TĂNG KỲ [5] kiếp lâu.

Kiếp quá khứ rất giàu tội khổ,

Tội khổ này chẳng bỏ sót ai,

Chúng sanh khắp hết bốn loài,

Thấp hóa không hạn, Noản thai chẳng trừ.

Nhân ác đã gieo từ vô thỉ,

Quả xấu xa trực chỉ theo mình,

Làm cho tất cả chúng sanh,

Mỗi kiếp phải chịu khổ hình như trên.

Cõi giả tạm dường tên thắm thoát,

Kiếp này qua, kiếp khác đến thay,

Rồi trong những kiếp vị lai,

Cũng là khổ não, nạn tai dẫy đầy.

Sự khổ não bao vây liền sát,

Khiến chúng sanh lầm lạc thêm hoài,

Vì chưa thoát khổ trần ai,

Nên những nghiệp dữ không ngày nào xa.

Đây ta thử xét qua hiện tại,

Chẳng khổ nào sánh lại khổ ăn,

Vì chưng đói khát, khó khăn,

Muốn cho no đủ, nên hằng phải lo.

Nghèo sạch đất, giàu to cũng thế,

Nhọc ưu tư, nào kể ngày đêm,

Có rồi lại muốn có thêm,

Bằng người chưa có cũng tìm cho ra.

Nếu biếng nhác ở nhà thong thả,

Ăn không lo, lỡ cả núi sông,

Mối ăn nặng cánh bên lòng,

Mãn nuôi mạng sống, dày công liệu lường.

Già chí trẻ vẫn thường làm lụng,

Làm kiếm ăn phải dụng tấm thân,

Xác thịt lẫn với tinh thần,

Khó khăn cũng chịu, nhọc nhằn cũng cam.

Bịnh đói khát hằng làm vất vả,

Thuốc dầu hay, chẳng đã tật này,

Không được ăn uống, ốm gầy,

Càng lâu ắt phải bỏ thây cõi trần.

Ăn hay gấp mấy lần diệu dược,

Có ăn rồi, bịnh được giảm thuyên,

Chúng sanh dầu biếng cũng siêng,

Không sao tránh khỏi phải quyền sanh nhai.

Có kẻ ráng cấy cày, đào, cuốc,

Luống chuyên cần, rẫy bái ruộng nương,

Kẻ thì làm mướn, bán buôn,

Biết bao khổ cực, luôn luôn một đời.

Người giàu có, thảnh thơi đôi chút,

Bởi từ xưa quả phúc vo tròn,

Cõi trần, hái trái ngọt ngon,

Khỏe thân, nhưng cũng vẩn còn khổ tâm.

Những khổ não đã lần lượt giải,

Vắn tắt đây, đại khái tám điều,

Chúng ta lấy đó làm nêu,

Gái trai cũng phải chịu nhiều khổ lao.

Biết rõ khổ, ta mau thức tỉnh

Ráng tu hành, Giới Định làm căn,

Mong cầu giải thoát trói trăn,

Trần khổ xa tách nhẹ thăng Niết Bàn.

Chú thích:

[1] Xem trong Luật Xuất Gia, quyển nhất, chỗ "hành dâm" (điều học Bất Cộng Trụ thứ nhất).

[2] Nếu 1 người thì đọc ahaṃ, thế cho mayaṃ.

[3] Nếu 1 người thì đọc niyyādemi, thế cho niyyādema.

[4] Nghĩa là tất cả vạn vật đều không ở dưới quyền lực của ta.

[5] Nói cho đủ là A Tăng Kỳ, nghĩa là vô số.

Chân thành cám ơn đạo hữu Huyền Thanh đã gửi tặng bản vi tính (Bình Anson, 04-2006)

THERAVĀDA

PHẬT GIÁO NGUYÊN THỦY

NHỰT HÀNH

CỦA NGƯỜI TẠI GIA TU PHẬT

Bhikkhu VAṂSARAKKHITA

Tỳ khưu HỘ TÔNG

Ấn bản 2006 (PL. 2550)

Phần III

PHÁP TRÍCH LỤC

GIẢI VỄ TÍCH NHÂN QUẢ TÓM TẮT

Trong kinh có chép lời Đại Đức A-Nan nói: "Ta thiệt có nghe như vầy: Một thuở nọ, Phật ngự nơi tịnh xá, trong đám cây ông Kỳ-Đà Thái tử, vườn ông Cấp Cô Độc, tại thành Xá-Vệ, có một người thiếu niên tên Subha con của ông Todeyya đi đến chổ Phật ngự, vào đảnh lễ và bạch rằng:

Bạch Đức Thế Tôn, tại duyên cớ nào mà con người sanh ra,

- có kẻ chết sớm, người lại sống lâu;

- có kẻ nhiều bịnh, người lại ít bịnh;

- có kẻ vô duyên, người lại hữu duyên;

- có kẻ thế cô, người lại quyền lớn;

- có kẻ bần cùng, người lại phú túc;

- có kẻ thấp hèn người lại cao sang;

- có kẻ bất tài, người lại trí thức.

Bạch Đức Thế Tôn, tại duyên cớ nào mà con người sanh ra, lại có bực sang hèn khác nhau như vậy?

- Người thiếu niên nầy! ấy cũng bởi nhân quả mà ra, cái nhân lành mà con người đã tạo, thì con người hưởng lấy; cái nhân dữ mà con người đã gây, thì con người mang lấy. Cái nhân là mẹ sanh ra con người cao sang hay là hèn hạ vậy.

- Bạch Đức Thế Tôn, Ngài nói vắn tắt thế ấy tôi chưa được trọn hiểu cái lý nhân quả cao siêu, cúi xin Đức Thế Tôn giảng giải rộng thêm cho tôi được tột rõ lý nhân quả, bằng một cách dễ dàng hơn.

- Người thiếu niên nầy! vậy ngươi ráng lắng nghe.

- Bạch Ngài tôi hết lòng xin nghe.

Phật bèn giải rằng:

1/- Người yểu tử:

Đây, người thiếu niên nầy! kẻ nào trai hay gái, ham sự chém giết, quen thói sát sanh, không lòng nhân từ cùng loài động vật, bởi cách hành động chẳng lành ấy, sau khi thác, do cái nhân dữ đã gieo nên phải đọa vào địa ngục, nhưng nếu tái sanh lại làm người, thì chết yểu tử.

2/- Người trường thọ:

Đây, người thiếu niên nầy! trái lại kẻ nào trai hay gái, không lòng chém giết, giữ giới sát sanh, tay không cầm khí giới, hằng sợ tội lỗi, có lòng nhơn từ cùng loài động vật, người đó, bởi cách hành động lành ấy, sau khi thác, do cái nhân lành đã gieo, nên được sanh trong thượng giới, nếu tái sanh lại làm người, thì được trường thọ.

3/- Người nhiều tật bệnh:

Đây, người thiếu niên nầy! kẻ nào, trai hay gái, tánh tình hung dữ, thường đánh đập những loài động vật bằng tay, hoặc bằng cây, hoặc bằng khí giới, người đó, bởi cách hành động chẳng lành ấy, sau khi thác do cái nhân dữ đã gieo, nên phải đọa vào địa ngục, nhưng nếu tái sanh lại làm người, thì thường hay đau ốm.

4/- Người thường mạnh khỏe:

Đây, Người thiếu niên nầy! trái lại kẻ nào trai hay gái, tâm tánh hiền từ, không hay đánh đập những loài động vật, bằng tay, hoặc bằng cây, hoặc bằng khí giới, người đó bởi cách hành động lành ấy, sau khi thác, do cái nhân lành đã gieo, được sanh trong thượng giới, nhưng nếu tái sanh lại làm người, thì thường được mạnh khoẻ.

5/- Người vô duyên:

Đây, người thiếu niên nầy! kẻ nào trai hay gái, lòng hay nóng giận, bất bình, hét la, mỗi chút mỗi gắt gỏng, người đó bởi cách hành động chẳng lành ấy, sau khi thác, do cái nhân dữ đã gieo, phải đọa vào địa ngục, nhưng nếu tái sanh lại làm người, thì thường hay buồn bực, mặt mày xấu xa.

6/- Người hữu duyên:

Đây, người thiếu niên nầy! trái lại kẻ nào trai hay gái, không lòng nóng giận, chẳng dạ bất bình, hét la, cằn nhằn, người đó bởi cách hành động lành ấy, sau khi thác, do cái nhân lành đã gieo, được sanh trong thượng giới, nhưng nếu tái sanh lại làm người, thì sắc mặt thường hay vui vẻ xinh đẹp.

7/- Người thế cô:

Đây, người thiếu niên nầy! kẻ nào trai hay gái, thấy người khác giàu sang, danh tiếng, được thiên hạ kiêng vì yêu mến, tùng phục, mà sanh lòng ao ước ganh gổ, người đó, bởi cách hành động không lành ấy, sau khi thác, do cái nhân dữ đã gieo, phải đọa vào địa ngục, nhưng nếu tái sanh lại làm người, thì phải chịu thế cô quyền yếu.

8/ - Người quyền lớn:

Đây, người thiếu niên nầy! Trái lại kẻ nào trai hay gái, không lòng ganh gổ, thấy người khác giàu sang, danh tiếng, được thiên hạ kính vì, yêu mến, tùng phục mà không lòng ao ước, ghét ghen, người đó, bởi cách hành động lành ấy, sau khi thác, do cái nhân lành đã gieo thì được sanh trong thượng giới, nhưng nếu tái sanh lại làm người thì được quyền cao thế trọng.

9/ - Người bần cùng:

Đây, người thiếu niên nầy! kẻ nào trai, hay gái, không lòng bố thí vật ăn, nước uống, thuốc men, y phục, giường nằm, chỗ ở, dầu đèn cho các bậc Sa Môn, hay Bà la môn; người đó, bởi cách hành động chẳng lành ấy, sau khi thác, do cái nhân dữ đã gieo, phải đọa vào địa ngục, nhưng nếu tái sanh lại làm người, thì phải bần cùng khổ não.

10/- Người phú túc:

Đây người thiếu niên nầy! kẻ nào trai, hay gái, thường hay bố thí vật ăn, nước uống, thuốc men, y phục, nơi nằm, chỗ ở, dầu đèn cho các bậc Sa môn hay Bà la môn; người đó, bởi cách hành động lành ấy, sau khi thác, do cái nhân lành đã gieo, được sanh trong thượng giới, nhưng nếu tái sanh lại làm người, thì được giàu có.

11/- Người hèn hạ:

Đây, người thiếu niên nầy, kẻ nào trai hay gái, có lòng khinh rẻ, không chào hỏi những người đáng chào, không nhường chỗ cho những người đáng nhường; không nhường đàng cho những người đáng nhường, không kính trọng những người đáng kính trọng, người đó, bởi cách hành động chẳng lành ấy, sau khi thác do cái nhân dữ đã gieo, phải đọa vào địa ngục, nhưng nếu tái sanh lại làm người, thì phải chịu bề hèn hạ.

12/- Người cao sang:

Đây, người thiếu niên nầy! kẻ nào trai hay gái, không lòng khinh rẻ, hay chào hỏi những người đáng chào, tiếp rước những người đáng tiếp rước, nhường chỗ ngồi cho những người đáng nhường, nhường đàng đi cho những người đáng nhường, kính trọng những người đáng kính trọng, người đó, bởi các hành động lành ấy, sau khi thác, do cái nhân lành đã gieo, được sanh trong thượng giới, nhưng nếu tái sanh lại làm người thì được sang cả.

13/- Người bất tài:

Đây người thiếu niên nầy! kẻ nào trai hay gái, không tìm kiếm các thầy Sa môn hay Bà la môn để học hỏi như vầy: Bạch thầy, đạo đức là thế nào? Lành là thế nào? Dữ là thế nào? Điều nào đáng chê? Điều nào đáng khen? Điều nào nên làm? Điều nào không nên làm? Làm điều nào cho tôi được trong sạch và yên vui? Người đó bởi cách hành động chẳng lành ấy, sau khi thác, do cái nhân dữ đã gieo, phải đọa vào địa ngục, nhưng nếu tái sanh làm người thì phải chịu bề dốt nát.

14/- Người trí hóa:

Đây người thiếu niên nầy! trái lại kẻ nào trai hay gái, có lòng tìm kiếm học hỏi nơi các bậc Sa môn hay Bà la môn như vầy: Đạo đức là thế nào? Lành là thế nào? Dữ là thế nào? Điều nào đáng khen? Điều nào đáng chê? Điều nào nên làm? Điều nào làm cho tôi trong sạch và được yên vui? Người đó bởi cách hành động lành ấy, sau khi thác, do cái nhân lành đã gieo, thì được thăng thượng giới, nhưng nếu tái sanh lại làm người, thì được thông minh trí tuệ.

Người thiếu niên nầy, chúng sanh tạo nhân lành thì được hưởng quả lành; bằng gây nhân dữ, thì phải mang quả khổ: cái nhân là mẹ của chúng sanh. Chúng sanh được cao thăng hay bị sa đọa cũng do nơi cái nghiệp mà ra vậy.

Nghe Đức Thế Tôn giải xong rồi, người thiếu niên Subha, con của ông Todeyya, bèn bạch cùng Phật rằng: Hoàn toàn thay, Đức Thế Tôn! cũng như kẻ bị trói mà được mở, như kẻ lầm đàng mà được thấy nẻo chánh, như kẻ mù mà được sáng; như nơi tối mà được đèn, Bạch Đức Thế Tôn, nhờ Ngài chỉ dạy cái lý nhân quả rất phân minh nên tôi mới được rõ thông đàng ngay nẻo vạy. Tôi tình nguyện Quy y Phật, Quy y Pháp, Quy y Tăng, xin Đức Thế Tôn nhận chịu cho tôi là kẻ thiện nam, kể từ nay cho đến trọn đời của tôi".

Lấy đó mà xét thì chúng ta phải tin chắc rằng có nhân tất có quả, làm lành ắt gặp lành, làm dữ phải gặp dữ, một mảy chẳng sai.

Vậy, nếu tin nhân quả báo ứng thì chúng ta nên mau mau hồi tâm hướng thiện Quy y Tam Bảo cho kịp thời.

DỨT TÍCH NHÂN QUẢ TÓM TẮT

*

PHÁP THƯỜNG TỰ HÓA (Attānusāsanī)

Đức Phật có giải trong kinh Saṃyuttanikāya rằng Natthi attasamaṃ pesaṃ: Không thương cái chi cho bằng thương cái TA. Tiếng gọi là TA ấy, Phạn ngữ gọi là ATTA hay là ATMAM là để chỉ về cái TÂM vậy. Bởi tâm nương theo thân, nên mới có suy nghĩ đến điều quấy sự phải, biết lẽ tà điều chánh. Thân và tâm nương lẫn nhau mới hay cử động được, nhơn đó mới hiệp thân và tâm lại gọi là TA vậy.

Lẽ thường, thiên hạ đều thương cái TA hơn cả mọi vật, chẳng có một ai là ngươi mến yêu nhân vật nào khác cho bằng hoặc hơn cái TA. Chẳng cần nói đến người có nhan sắc xinh đẹp, dầu là kẻ tàn tật (cùi, phong, mù, điếc), họ cũng vẫn thương cái TA hơn hết. Cho đến chồng vợ, con cháu, vàng bạc, châu báu, đều là cái đáng thân thiết lắm, mà họ cũng chẳng thương hơn cái TA của họ được.

Tất cả mọi người trên thế gian đều làm đủ các công nghệ, là họ chỉ mong được lợi ích cho cái TA.

Như kẻ lao công, thầy thuốc, buôn bán, công chức, tư chức, các ty, các sở, các ngành, thì họ cũng đều trông được sự ích lợi cho cái TA trước.

Cho nên Đức Phật Thích Ca có giải rằng: Không thương vật chi cho bằng thương cái TA, là lẽ như vậy.

Con người làm những việc gì, là chỉ mong mỏi được sự hạnh phúc cho cái TA. Nhưng phần đông hằng để ý chuyên về điều danh lợi nhãn tiền, không lòng lo xét đến sự lợi ích hậu lai; có kẻ đã chẳng tìm làm việc phước đức, nhứt là không Bố thí, Trì giới, mà lại còn để cho thân, khẩu, ý xu hướng theo Nghiệp dữ, nên phải mang quả khổ từ đời nầy, đến kiếp sau, mà vẫn chưa tự tỉnh. Cách hành động như thế không gọi là thương cái TA được. Dường ấy Đức Phật thuyết là ghét cái TA vậy.

Cho nên các bậc Thiện trí thức, khi đã rõ rằng: "Nếu TA thật thương TA, TA phải sớm mau hồi đầu hướng thiện, bỏ dữ về lành, tránh xa tam độc là tham, sân, si, không nên để cho phiền não, lấm nhơ đến tâm trí ta vậy. Vả lại sanh mạng con người và súc sanh vẫn không bền vững lâu dài; cái già, cái đau, cái chết hằng ở trước mắt. Nếu Ta dễ duôi hoặc tà kiến lầm tưởng rằng: Ta chưa chết sớm, thì làm cho Ta lại càng chìu theo cái vọng tâm, thi hành những nghiệp dữ chẳng sai. Nếu trong lúc Ta dể duôi lầm lạc ấy mà nhằm ngày mạng chung, dầu Ta có muốn tạo việc lành chăng nữa thì cũng khó làm cho kịp được, (bởi cái tâm chưa quen tạo nghiệp lành).

Lại nữa cái chết là một cái khổ lớn nhứt. Như vậy lẽ nào ta còn dễ duôi, không lo tìm con đàng để tránh trước nghĩa là phải Bố thí, Trì giới, Tham thiền, hoặc niệm Phật cho tinh tấn, trong lúc sinh thời đây, đến khi cái chết đến, chắc phải loạn động, thì cái thân người ắt mất, phải bị đọa một trong 4 đường dữ (súc sanh, a-tu-la, ngạ quỉ, địa ngục) chẳng sai, khó trở lại làm người nữa được. (Hiệp theo trong Nho có câu: "Nhứt thất nhơn thân, vạn kiếp nan tái phục".

Vậy Ta phải hết lòng thương tiếc đến Ta cho lắm, phải nhớ đến câu: vạn kiếp nan sanh đắc cá nhơn (muôn kiếp khó sanh đặng làm người). Cho nên Đức Phật có giải trong kinh Khuddanikāya rằng:

Kiccho manussapaṭilābho,

Kicchaṃ maccāna jīvitaṃ,

Kicchaṃ saddhammassavanaṃ,

Kiccho buddhānamuppādo.

Nghĩa: Được luân hồi lại làm người là khó, được sống lâu là khó, được nghe Phật Pháp là khó, được gặp Đức Phật ra đời là khó.

Về bốn điều khó trên đây Đức Phật có giải rằng:

1. Khó được sanh ra làm người,

2. Sanh ra làm người rồi khó được sống lâu,

3. Được sống lâu rồi, khó được nghe Phật Pháp.

4. Khó được gặp Đức Phật.

Chỗ nói khó được sanh ra làm người ấy có giải rằng: Chúng sanh được đầu thai làm người, thật là chẳng dễ, thật là rất khó. Chỉ phải một lòng tinh tấn làm việc phước đức cho nhiều, thì mới có thể trở lại làm người nữa được. Đã sanh ra làm người rồi, mà cũng khó được toàn vẹn, bởi con người có 4 hạng:

1. Manussanerayiko, là người như kẻ Địa ngục.

2. Manussapeto, là người như Ngạ quỉ.

3. Manussatiracchāno, là người như Súc sanh.

4. Manussabhūto, hay là Manusso, là người thật.

Người như kẻ địa ngục là bởi kiếp trước làm việc chẳng lành, nhứt là phạm tôị sát sanh bị cắt tay hoặc cụt chơn, phải chịu điều khổ não hằng ngày. Hạng người như đây, gọi là như chúng sanh trong địa ngục, là người cũng có thân thể như ai, nhưng phải chịu lao khổ như kẻ ở địa ngục.

Hạng người không thể hưởng vật thực ngon ngọt được, là do kiếp trước đã làm nhiều nghiệp dữ, nên nay bị đói khát khó khăn, cùng cực, không nơi nương dựa. Hạng người như đây gọi là như Ngạ quỉ, là người cũng có thân thể như ai, nhưng hằng bị đói khát, khổ cực như quỉ đói.

Lại có người để dùng về việc khiêng, gánh, kéo, vác nặng nề cho kẻ khác, làm những điều tội lỗi, hằng bị người nạt nộ, đánh chưởi, bị sự mệt nhọc, buồn lo, không phân biệt phải quấy, không lòng hổ thẹn, lánh dữ làm lành. Hạng người như đây, gọi là súc sanh, là người cũng có thân thể như ai, nhưng phải làm những việc tội lỗi không lòng hổ thẹn ăn năn, chẳng khác nào súc vật.

Hạng người rõ biết gốc ngọn, điều tội việc phước, tin lý nhân quả, vì hổ thẹn và ghê sợ tội lỗi, có lòng từ bi, tránh xa nghiệp dữ một lòng tinh tấn tu theo thập thiện. Người mà hành động như nói đây, mới gọi là người thật, đã có thân hình đều đủ, mà lại còn biết Bố thí, Trì giới vân vân...

Bởi có nhiều duyên cớ khó sanh ra đặng làm người cho vẹn toàn, nên Đức Phật có nói: Kiccho manussapaṭilābho

Nghĩa: Được sanh ra làm người là một sự rất khó, mà đã sanh ra làm người rồi muốn gìn giữ cho được sống lâu lại là một việc rất khó; vì sanh mạng của người và cầm thú rất là mỏng manh, thân mình rất mau hư hoại, tuy cố gắng trau giồi săn sóc thuốc men thì cái sống cũng chẳng đặng lâu dài.

Lại nữa, dầu có sống lâu cũng khó mà nghe được giáo pháp của bậc Thiện trí thức giảng giải lẽ chánh lời ngay. Rất khó được dịp may mà gặp Phật ra đời. Chẳng có cái khó nào sánh bằng cái tu cho thành bậc Chánh giác, vì phải chí công chí đức, tu tròn đủ 30 pháp thập độ.

Phương pháp chứng bậc Phật Toàn Giác có ba hạng:

1.- Paññādhika, do nhiều trí tuệ, tu 4 A-tăng-kỳ và 100.000 kiếp mới chứng quả.

2.- Saddhādhika, do nhiều đức tin, tu 8 A-tăng-kỳ và 100.000 kiếp mới chứng quả.

3.- Viriyādhika, do nhiều tinh tấn, tu 16 A-tăng-kỳ và 100.000 kiếp mới chứng quả.

Chỗ nói kiếp là chỉ về cái hiệu tuổi của trái đất.

Phật có giải cho các thầy Tỳ-khưu rằng: Các thầy Tỳ-khưu nầy! tiếng nói Kiếp ấy chẳng phải đến trăm hoặc ngàn năm mà được đâu, chỉ phải hiểu bằng cách thí dụ mới đặng. Các thầy Tỳ-khưu nầy! Ví như một đống hột cải cao lớn một do tuần vuông vức bốn góc bằng nhau, đến 100 năm mới có một người đến lấy hột cải trong đống ấy ra, như vậy cho đến hết, mới gọi là một kiếp.

Bốn A-tăng-kỳ là một Đại A-tăng-kỳ.

Trong kinh Paramatthadīpanī atthakathā cariyā piṭaka có giải phân minh. Đây chỉ nói tóm tắt cho biết thời kỳ có 1 vị Phật Tổ ra đời chẳng phải là dễ, thật là vô lượng vô biên kiếp mới có. Chỉ phải cố gắng tu hành cho tinh tấn, trọn đủ pháp thập độ, mới có thể chứng quả Phật được, bằng tu còn thiếu sót một chút cũng khó thành bậc Chánh Đẳng Chánh Giác. Như lúa trong ruộng, nếu chưa đến kỳ thì cũng chưa có thể trổ bông, sanh hột được. Cho nên Đức Thế Tôn có thuyết rằng: Kiccho budhānamuppādo, nghĩa là cách ra đời của 1 vị Phật Tổ là một sự khó.

Nay chúng ta sanh ra làm người, đã được mạnh khỏe thêm gặp Phật Pháp (Tam Tạng) là Phật ngôn rất quí báu ví như mình gặp được Đức Phật vậy, tức là mình đã khỏi 4 điều khó đã kể trên, là mình rất hữu phước. Đó là một dịp may rất quí cho chúng ta phải sớm mau hướng thiện: Bố thí, Trì giới, Tham thiền, niệm Phật, học hỏi chơn lý cho chu đáo ngõ hầu trau dồi thân tâm trong lúc hiện thời, cho kịp kỳ, chớ nên say mê theo lục dục làm cho mất cái thân người đi, thì ắt khó kiếm lại được. Ví như người có thuyền bè xe cộ, không lẽ để cho nó hư mục, tan rã, phải nên dùng nó để chở chuyên hàng hóa, đi buôn lấy lời; cũng như chúng ta có cái thân người không lẽ để cho nó già, để cho nó chết vô ích, cần phải dùng nó làm việc lợi ích nghĩa là phải sớm mau tỉnh ngộ, hồi đầu hướng thiện, lánh dữ làm lành, Bố thí, Trì giới, để hưởng cái quả vui trong đời này và kiếp sau.

Lại nữa, những người có làm việc lành như là Bố thí, Trì giới, mới đáng gọi là người biết thương TA.

Đức Phật có giải rằng:

Attānañce piyaṃ jaññā,

Rakkheyya naṃ surakkhitaṃ,

Tiṇṇaṃ aññataraṃ yāmaṃ,

Paṭijaggeyya paṇḍito.

Nghĩa: Nếu bậc Thiện trí thức đã biết thương cái TA, thì phải gìn giữ cái TA cho được trong sạch.

Hỏi: Nếu muốn cho cái TA được trong sạch thì phải làm như thế nào?

Đáp: Người tại gia phải tu hạnh Bố thí, trì Ngũ giới, Bát giới tùy theo sức mình. Bậc xuất gia phải hành tròn phận sự là học Kinh Luật cho nhuần nhã và vâng giữ hành theo, mới gọi là trau giồi thân tâm được trong sạch.

Kinh Saṃyuttanikāya có nói lúc Đức Phật Thế Tôn ngự tại thành Xá Vệ, có Đức vua Pasenadi Kosala ngự đến làm lễ Phật và bạch rằng: Tôi có suy nghĩ rằng, những người hành theo Tam nghiệp tội (thân, khẩu, ý ác), thì không gọi là thương TA đâu, dầu họ có nói thương TA, thì cũng gọi là ghét TA. Trừ phi những người hành theo Thập thiện, thì mới đáng gọi là thương TA cho vậy.

Đức Thế Tôn đáp: Phải rồi, Đại Vương! Phải như vậy rồi, chúng sanh nào hành theo thân, khẩu, ý ác, thì chúng sanh đó đều là người chẳng phải thương cái TA, phải gọi là ghét cái TA vậy. Dầu là họ nói là thương cái TA, thì cũng gọi là ghét cái TA thật. Những chúng sanh nào hành theo Thập thiện, mới nên gọi là thương cái TA thật.

Cớ ấy, những bậc Thiện trí thức, nếu đã biết thương cái TA, thì phải tránh xa Nghiệp dữ tu theo Thiện nghiệp cho tinh tấn, để hưởng hạnh phúc trong đời nầy và đời sau.

Kinh Khuddakanikāya có nói:

Nagaraṃ yathā paccantaṃ,

Guttaṃ santarabāhiraṃ,

Evaṃ gopetha attānaṃ,

Khaṇo ve mā upaccagā,

Khaṇātītā hi socanti,

Nirayamhi samappitā.

Nghĩa: Con người phải trau giồi thân tâm cho được trọn lành, cũng như nhà vua cai trị cả nội địa và ngoại biên cho nghiêm nhặt.

GIẢI RẰNG:

Chỗ nói trau giồi thân tâm cho lành, như nhà vua sửa trị trong nước ấy, có so sánh và thí dụ như sau nầy:

Lẽ thường nhà vua (lúc xưa) ngăn ngừa đạo tặc trong nước do theo 7 cách:

1.- Esikā: Đóng cột cừ cho sâu, cho thật chắc.

2.- Parikkhāro: Đào hào chung quanh cho sâu.

3.- Anupariyayāpatho: Làm tường theo trong lũy cho dày và cao, cho binh núp để cự giặc.

4.- Bahumā vudhaṃ: Tích trữ khí giới cho nhiều.

5.- Bahubalakāyo: Mộ binh cho đông.

6.- Dovāriko: Có lính canh gác cửa thành cho nghiêm nhặt.

7.- Pākāro: Đắp lũy chung quanh.

Xứ nào mà nhà nước cai trị theo 7 điều ấy, thì nhơn dân sẽ được an cư, không bị giặc giã quấy rối, lại thêm đầy đủ bốn món vật thực như sau nầy:

1.- Có cây trái nhiều.

2.- Có lúa nếp nhiều.

3.- Có mè đậu nhiều.

4.- Có sữa đặc, sữa tươi, dầu, mật ong, nước mía nhiều.

Ví như các bậc tu Phật, nên trau giồi thân tâm theo 7 phép là:

1.- Saddho: Đức tin Tam bảo.

2.- Hirimā: Hổ thẹn nghiệp dữ.

3.- Ottappī: Ghê sợ nghiệp dữ.

4.- Bahussuto: Học hỏi và rõ thông Phật Pháp cho nhiều.

5.- Āraddhaviriyo: Tinh tấn trong việc lành.

6.- Satimā: Ghi nhớ việc lành để trau giồi thân tâm cho thanh tịnh.

7.- Paññavā: Trí huệ xem thấy lẽ hiệp tan của Ngũ uẩn.

- Nếu bậc tu Phật hành theo 7 phép ấy thì sẽ được an vui, không bị phiền não quấy loạn hằng đắc tứ định (sơ định, nhị định, tam định, tứ định).

- Chỗ nói không nên bỏ qua thời kỳ ấy, là chỉ về 4 thời kỳ quý báu là:

1.- Thời kỳ đức Phật chứng quả,

2.- Thời kỳ mình được sanh nơi trung ương Ấn độ.

3.- Thời kỳ có chánh kiến.

4.- Thời kỳ mình có đủ lục căn.

Nay hai thời kỳ trên đã qua rồi, nhưng chúng ta vẫn còn hữu duyên lắm, là chúng ta gặp được Phật Pháp, mà gặp Phật Pháp tức là gặp Phật vậy. Tuy Phật đã nhập Niết-Bàn, nhưng Ngài còn để Giáo Pháp lại. Pháp là lời Phật ngôn đã giáo truyền trong khi ngài còn tại thế, cho nên nói "Pháp" tức là Phật vậy. Dầu chúng ta không được sanh nơi Trung Ấn độ thì cũng ví như được sanh trong xứ ấy, vì xứ ta nay có đủ Tam Tạng (Kinh, Luật, Luận).