SỐ 2043 — KINH A-DỤC VƯƠNG

SỐ 2043

KINH A-DỤC VƯƠNG

Hán dịch: Đời Lương, Tam tạng

Tăng-già-sa-la, ở đất Phù nam

QUYỂN 1

Phẩm 1: SINH NHÂN DUYÊN

Bấy giờ, Đức Phật ở tại thành Vương xá, nơi tinh xá Già-lan-đà, trong vườn trúc. Vào buổi sáng đắp y trì bát, cùng với chúng Tỳ-kheo cùng đi vào thành Vương xá khất thực. Lúc bấy giờ, ở trong hư không có lời kệ rằng:

Thân Phật như Kim sơn

Bước đi như voi chúa

Sắc mặt rất đoan nghiêm

Như ánh trăng đầy đặn

Chư Tỳ-kheo vây quanh

Cùng đi vào trong thành.

Lúc này, Đức Thế Tôn chân vừa bước vào cổng thành, thì xảy ra các sự việc không thể ngờ được. Kẻ mù được thấy, người điếc được nghe, người câm đã nói, người què đi được. Lao ngục ràng buộc đều được giải thoát. Kẻ có oán tắng đều sinh từ tâm. Người bị trói buộc tự nhiên được cởi ra. Tất cả loài chim thú thảy đều hoan hỷ mà kêu lên, âm thanh chan hòa. Các loại trang sức bảo châu vàng xuyến ở trong hòm tự nhiên phát ra tiếng kêu, nghe rất vui thích. Muốn thứ kỹ nhạc đều vang lên. Lúc này mặt đất trở nên yên tịnh, không có các loài uế xấu đất cát ngói ngạch, gai gốc cỏ độc. Sáu cõi đều chấn động, phương Đông nổi thì Tây chìm, phương Tây nổi thì phương Đông chìm. Phương Nam nổi thì phương Bắc chìm, phương Bắc nổi thì phương Nam chìm.

Trung ương nổi thì bốn bên chìm. Bốn bên nổi thì trung ương chìm. Rồi các nơi cùng chuyển động, hiện lên các thứ kỳ đặc. Các việc xảy ra trên không trung lại cùng thuyết kệ:

Tất cả đại địa

Lấy biển làm y

Sông, núi, thành, nước

Dùng làm trang nghiêm

Thế Tôn bước đi

Sáu cõi vang động

Như thuyền trên biển

Bị gió thổi đi.

Lúc Đức Phật đi vào thành, dùng thần lực làm cho mọi người đều sinh lòng hoan hỷ, như nước trong biển lớn lại bị gió thổi. Tất cả nhân dân đều nói kệ:

Thế gian đều vui thích

Không bằng thấy Thế Tôn

Sáu cõi đều vang động

Cát đá cũng tung lên

Người căn không đầy đủ

Từ nay sẽ vẹn toàn

Tất cả đồ bảo khí

Tự nhiên phát diệu thanh

Phật quang chiếu khắp nước

Ngàn mặt trời đỏ soi

Đem nước hương rưới đất

Và Mạt hương chiên-đàn

Thành ấp tại nước này

Trang nghiêm đều đệ nhất.

Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn đang đi trên đường lớn. Ở trên con đường đó có hai đứa bé, đứa thứ nhất tên là Xà-da, đứa thứ hai tên Tỳ- xà-da, đều thuộc dòng họ tối thắng. Hai đứa bé đang chơi đùa với cát. Nhìn thấy Đức Thế Tôn có ba mươi hai tướng tốt. Đứa thứ nhất lấy cát làm thức ăn đem cúng dường vào bát của Đức Phật. Đứa thứ hai chắp tay đứng bên tùy hỷ, liền nói kệ:

Đại từ bi soi sáng

Trang nghiêm thân đủ đầy

Đã xa lìa sinh tử

Ta nay một lòng nghĩ

Vì tâm niệm duyên Phật

Dâng cát để cúng dường

Đứa bé Xà-da cúng dường rồi thì phát nguyện:

- Nguyện cho con được làm vua cõi Diêm-phù-đề, vì Phật pháp mà cúng dường khắp cả.

Đức Phật biết tâm niệm phát nguyện đó, ở vào đời vị lai sẽ được hưởng quả thắng diệu. Do Đức Như Lai là ruộng phước nên Đức Phật Từ bi nhận lấy cát đó và mỉm cười, thân phát ra hào quang sáng rực, đủ màu xanh vàng đỏ trắng. Hoặc từ trên đảnh phát ra hoặc từ đầu gối phát ra làm chấn động tám tầng địa ngục. Chỗ lạnh thì ấm, chỗ nóng thì mát. Khi ánh sáng này soi đến thân ai thì khổ não đều được trừ. Có chúng sinh tâm khởi nên nghi hoặc nói ta đã thoát khổ, có thể ở lại đây, chẳng cần đi chỗ khác. Thế là Đức Thế Tôn khởi niệm thiện lại hóa ra người đi đến chỗ đó. Chúng sinh kia nhìn thấy lại nói:

- Chúng ta nay chẳng cần đi chỗ khác, ở đây đã có thần lực của người này khiến cho chúng ta thoát khổ.

Hóa nhân liền sinh tâm nghĩ:

- Nghiệp báo ở địa ngục thảy đều tiêu dứt. Người này khi mang chúng sinh vào cõi trời người, thấy được chân đế.

Rồi từ đảnh xuất ra ánh hào quang lên đến cõi trời Tứ Thiên vương cho đến cõi A-già-ni-sất. Trong ánh quang minh ấy diễn thuyết pháp vô thường khổ không vô ngã. Lại nói kệ rằng:

Nên tinh tấn xuất gia

Tương ưng nơi Phật pháp

Diệt trừ quân sinh tử

Như voi phá nhà cửa

Người tu theo Phật pháp

Siêng năng chớ phóng dật

Lìa tất cả sinh tử

Khổ não liền tiêu diệt.

Ánh hào quang của Đức Phật có thể chiếu khắp cả tam thiên đại thiên thế giới. Chiếu xong rồi liền nhập vào thân Phật. Nếu Đức Phật muốn nhớ lại nghiệp báo trong quá khứ thì ánh sáng phát ra từ phía lưng. Nếu Đức Phật muốn phát ra nghiệp báo ở vị lai thì ánh sáng ra từ phía trước. Nếu Đức Phật nghĩ đến chúng sinh ở địa ngục thì ánh sáng nhập vào chân. Nếu Đức Phật muốn nghĩ đến chúng sinh ở cõi súc sinh thì ánh sáng nhập vào lòng bàn chân. Nếu Đức Phật nghĩ đến loài ngạ quỷ thì ánh sáng nhập vào các ngón chân. Nếu Đức Phật muốn nghĩ đến chúng sinh ở cõi người thì ánh sáng phát ra từ đầu gối. Nếu Đức Phật nghĩ đến chúng sinh ở Thiết luân vương thì ánh sáng nhập vào lòng bàn tay trái. Nếu Đức Phật nghĩ đến chúng sinh ở Kim luân vương thì ánh sáng nhập vào lòng bàn tay phải. Nếu Đức Phật muốn nhớ sinh ở cõi trời thì ánh sáng nhập vào ngực. Nếu Đức Phật muốn nhớ đến Bồ-đề Thanh văn thì ánh sáng nhập vào miệng. Nếu Đức Phật muốn nhớ Bồ- đề Duyên giác thì ánh sáng nhập vào tướng bạch hào. Nếu Đức Phật muốn nhớ lại Bồ-tát thì ánh sáng nhập vào nhục kế. Ánh quang minh từ tam thiên thế giới trở vào. Trước nhiễu Đức Phật ba vòng, rồi sau mới tùy chỗ mà vào. Nay Đức Phật mỉm cười thân phát ra ánh sáng, nhiễu quanh Đức Phật ba vòng rồi nhập vào lòng bàn tay trái đều có nhân duyên. A-nan trông thấy thì chắp tay nói kệ:

Phật trừ hết kiêu mạn

Diệt oán thành thắng nhân

Có duyên cớ nên cười

Răng trắng như ngọc tuyết

Có trí tuệ liền biết

Khiến cho người vui nghe

Đem tối thắng quang minh

Người thấy đều diệt nghi

Tiếng Phật như điện chớp

Mắt tợ như Ngưu vương

Phước điền như trời người

Thọ ký duyên thí cát.

Phật bảo:

- A-nan! Ta từ trước nay không phải không có duyên cớ mà cười.

Vì có nhân duyên nên Như Lai ứng chánh biến tri mới mỉm cười.

A-nan! Ông có thấy đứa bé dùng tay đặt cát vào trong bình bát của Như Lai không?

A-nan bạch Phật:

- Thưa con có thấy. Thế Tôn lại hỏi:

- Đứa bé này sau khi ta nhập Niết-Bàn một trăm năm, sinh vào thành Ba-sất-lợi-phất, tên là A-dục vương. Làm vua chuyển luân. Rất kính tin chánh pháp, nên rộng cúng dường xá-lợi, khởi xây tám vạn bốn ngàn tháp làm lợi ích cho muôn người. Như Lai lại nói kệ:

Sau khi ta Niết-Bàn

Ngươi sinh nhà Khổng Tước

Tên là A-dục vương

Vui thích rộng nghe pháp

Vì ta xây tháp báu

Trang nghiêm cõi Bồ-đề

Thọ báo công đức này

Thí cát cúng dường Phật.

Phật nhận lấy nắm cát kia và nói với A-nan rằng:

- Ông lấy phân bò hòa với cát này rãi trên đất chỗ Đức Phật đi kinh hành.

A-nan làm theo lời Đức Phật dạy lấy cát trải nền đất. Bèn đi đến thành Ba-sất-lợi-phất-đa có vua tên Chiên-na-la Cấp-đa. Vua có con tên Tần-đầu-sa-la. Trưởng tử của Tần-đầu-sa-la tên Tu-tư-ma. Lúc bấy giờ, ở thành Chiêm-bà có Bà-la-môn sinh một người con gái, dung mạo xinh đẹp đoan chánh bậc nhất trong nước.

Tướng sư đoán rằng: Cô gái này sẽ làm vợ vua và sinh ra hai người con. Một đứa làm vua chuyển luân, một người đi xuất gia đắc đạo. Bà-la-môn nghe vậy thì rất vui mừng hân hoan, muốn hưởng phú quý nên đem con đến nước Ba-sất-lợi-phất-đa. Phục sức trang điểm cho cô gái rồi đem dâng cho vua Tần-bà-ta-la:

- Con gái của tôi là trang quốc sắc, xin dâng làm vợ vua.

Vua liền nhận đem vào trong nội cung. Mọi người trong hậu cung đều nghĩ:

- Người con gái này xinh đẹp bậc nhất. Nếu vua thấy sẽ ưa thích mà bớt sủng ái bọn ta. Thế liền bày cách cho cô gái làm nghề hạ tiện, làm thợ cạo râu tóc cho vua.

Khi vào cạo râu tóc cho vua trong lúc vua đang ngủ.

Một lát sau vua tỉnh dậy thì cạo đã xong.

Vua rất hoan hỷ hỏi rằng:

- Người có ý nguyện gì không? Liền bạch với vua:

- Tôi muốn cùng vua hưởng lạc.

Vua nói:

- Nàng là thợ cạo râu, còn ta là vua một nước.

Làm sao có thể kết hợp.

Lại bạch với vua:

- Tôi vốn là con gái của Bà-la-môn chứ không phải là thợ cạo râu.

Bà-la-môn đã gã tôi làm vợ vua.

Vua hỏi:

- Ai bảo nàng làm thợ cạo thế?

Đáp:

- Người trong nội cung. Vua nói:

- Nàng từ đây chớ làm việc này nữa. Thế là vua liền phong làm phu nhân. Một thời gian sau thì có mang và sinh ra một hoàng nam. Bấy giờ phu nhân nghĩ:

- Ta nay đã hết ưu lo, nên đặt tên con là A-thâu-kha. Sau đó lại sinh đứa thứ hai đặt tên là Tỳ-đa-thâu-kha. A-thâu-kha tướng mạo thô xấu nên không được cha yêu. Bấy giờ, vua Tần-ba-ta-la muốn xem các con ai có thể kế vương nghiệp, bèn cho mời tướng sư là Tần-già-la-bạt- sa mà nói rằng:

- Nay ta muốn xem trong các hoàng tử, sau khi ta băng hà ai có thể nối ngôi vua.

Tướng sư bảo:

- Đại vương nên gọi các hoàng tử vào trong kim điện. Rồi theo vua đến Kim điện.

Bấy giờ mẹ của A-dục bảo con:

- Đại vương đang cùng các vương tử ở trong kim điện. Con cũng nên đến đó.

A-dục đáp:

- Vua không yêu con. Làm sao đến.

Mẹ bảo:

- Con nên đi đi. A-dục đáp:

- Con xin đi. Mẹ nên sai người đem thức ăn đến đó.

A-dục liền từ trong thành đi ra, gặp quan đại thần tên là Thành Hộ. Thấy A-dục bèn hỏi:

-Vương tử đi đâu. Đáp:

- Hôm nay Đại vương ở trong kim điện muốn xem tướng các vương tử, nên ta cũng đến đó.

Thành Hộ liền đưa con vua già cho A-dục đi. A-dục cỡi voi đến kim điện, đến chỗ các vương tử mà ngồi. Các vị vương tử này đều làm các thức ăn quý hiếm đựng bằng mâm vàng. Mẹ A-dục sai người làm thức ăn bằng cơm sữa; đựng vào bình bằng đất sét đưa đến cho A-dục.

Lúc này vua nói với tướng sư rằng:

- Ông nên lần lượt xem tướng các vương tử. Sau khi ta mất thì ai nối ngôi ta.

Tướng sư suy nghĩ:

- Nếu nói A-dục có tướng làm vua. Thì vua không thích tất sẽ giết ta.

Nghĩ thế cho nên nói:

- Tôi nay có nhân duyên nên xem tướng không thể nêu tên ra được. Mà chỉ xem hình trạng.

Vua nói:

- Được! Tướng sư nói:

- Nếu các vương ai có xe đẹp thì có tướng làm vua.

Đại vương nói:

- Ông có thể nói thêm.

Tướng sư nói:

- Nếu có chỗ ngồi tối thắng thì được làm vua.

Vua nói:

- Ông có thể nói thêm. Tướng sư lại nói:

- Có thức ăn ngon đồ đựng tốt.

Bấy giờ các vương tử nghe lời này thì đều suy nghĩ:

- Nếu có xe, chỗ ngồi tốt thức ăn ngon đồ đựng quý thì ta có thể làm vua.

A-dục cũng suy nghĩ:

- Nay tướng sư không nêu tên, mà chỉ nói như vậy. Thì ta cũng cỡi con voi là vật tối thắng. Ngồi trên đất, ăn cơm sữa thì cũng là đệ nhất. Ta có đồ đựng bằng đất, dùng nước làm thức uống, như vậy thì ta có thể làm vua.

Sau đó tướng sư lại thăm hỏi mẹ A-dục.

Người mẹ hỏi:

- Sau khi vua băng hà thì ai sẽ nối ngôi.

Đáp:

- A-dục. Lại hỏi:

- Vua có thể nghi hoặc hỏi ai sẽ làm vua. Ông nên đi xa lánh chỗ này, chừng nào A-dục làm vua hãy trở về.

Thế là tướng sư liền đi ra khỏi nước. Lúc này nước Đức-xoa-thi-la muốn làm phản. Vua Tần-đầu-sa-la nói với A-dục:

- Ngươi tập hợp bốn bộ binh đi đến nước kia.

Nhưng vua lại không cấp cho khí cụ, A-dục kéo quân đi đến nước kia.

Kẻ hầu cận hỏi:

- Không có khí giới làm sao chúng ta chinh phạt được nước kia.

A-dục đáp:

- Nếu ta có phước đức làm vua, khiến khí giới tự nhiên sẽ có, vua vừa nói xong thì mặt đất liền mở ra, khí giới và các vật dụng đều xuất hiện. Thế là A-dục thống lĩnh đại binh đi sang nước Đức-xoa-thi-la. Lúc này dân chúng ở đây nghe A-dục đến, đều lo sửa soạn đường xá đến nửa do tuần, rải đầy hương hoa để cung nghinh và nói với A-dục rằng:

- Chúng tôi không có ý phản vua, cũng không phản vương tử. Chỉ vì đại thần xúi dục vua nước tôi làm việc vô đạo. Nay xin phế đi, sau đó dân chúng cung phụng vật thực đầy đủ cho A-dục, mời vào trong thành thu phục được nước này.

Khi đó con trưởng của vua Tần-đầu-ta-la từ trong vườn trở về thành Ba-sất-lợi-phất-đa, trông thấy một vị đại thần trên đỉnh không có tóc. Khi hai người gặp nhau thì vương tử mới gõ lên đầu vị đại thần kia. Đại thần mới nghĩ:

- Nay lấy tay đánh vào đầu ta, nếu lên làm vua chắc sẽ lấy dao chém ta phải tìm cách để vương tử này không lên làm vua mới được.

Thế là vị đại thần cùng họp bàn với năm trăm vị đại thần muốn phế bỏ Tu-tư-ma và nói:

- A-dục vương có tướng làm Chuyển luân Thánh vương, vậy chúng ta nên cùng mưu sự lập nên.

Khi ấy dân Đức-xoa-thi-la lại làm phản. Nhà vua nước đó không chịu thuần phục. Vua Tần-bà-ta-la bèn sai Tu-tư-ma đem binh đi chinh phạt, nhưng Tu-tư-ma không thể làm cho nước kia khuất phục. Lúc này A-dục cũng đã trở về nước.

Vua Tần-bà-ta-la bị bệnh nặng, bảo A-dục đến nước Đức-xoa-thi- la để Tu-tư-ma trở về và nói:

- Ta nay muốn giao phó nước cho Tu-tư-ma.

Lúc này quần thần đem nước Huỳnh khương xoa vào người A-dục rồi nói thác bị bệnh. Lại nấu nước Lạc-xoa đổ đầy bát đem đến chỗ A-dục bệnh, lúc đó vua Tần-đầu-ta-la bệnh rất nặng. Quần thần đem A-dục đến chỗ vua và tâu:

- Đây là vương tử, vua nên truyền ngôi lại. Còn Tu-tư-ma trở về thì nên phế đi.

Vua nghe nói vậy thì rất tức giận.

A-dục nói:

- Nếu có tướng làm vua thì trời sẽ cho vương miện.

Nói xong thì chư Thiên liền đem vương miện của trời chụp lên đầu A-dục.

Nhà vua thấy vậy thì càng sân giận hộc máu mà băng hà.

A-dục liền nối ngôi, phong Thành Hộ làm đại thần thứ nhất.

Tu-tư-ma nghe vua đã băng hà và A-dục lên ngôi thì rất phẫn nộ, liền đem binh về định đánh A-dục.

A-dục vương ở trong thành đốc thốc binh sĩ giữ bốn cửa thành. Sai hai vị dõng tướng đem quân giữ hai cửa Tây và Nam, khiến đại thần Thành Hộ đem quân giữ thành phía Bắc. A-dục giữ cửa phía Đông. Đại thần Thành Hộ đặt cơ quan ở thành phía Đông, đào hố chôn cây nhọn và lửa rồi lấy cỏ che trên. Tu-tư-ma kéo quân muốn tiến đánh cửa Bắc. Thành Hộ nói:

- Ông nên tiến đánh cửa Đông. Nếu giết được A-dục thì tôi sẽ quy thuận.

Tu-tư-ma đem quân kéo về hướng Đông, tiến đánh A-dục làm bằng người máy liền rớt xuống hầm bị lửa thiêu đốt chết. Có bộ hạ tên là Bạt-đà-la là một người đại lực sĩ liền đem mấy ngàn quân binh đến cửa Phật pháp xin xuất gia tu đạo đều chứng quả A-la-hán.

Lúc này A-dục vương trị nước, có năm trăm đại thần tỏ ý khinh mạn. A-dục mới nói với các đại thần đó:

- Các ông có thể bẻ lấy hoa quả để bảo hộ gai gốc cỏ lá cho cây không?

Chư thần đáp:

- Không thể được, phải chặt cỏ gai để bảo hộ hoa quả.

A-dục không bằng lòng, nói đến ba lần mà chư đại thần vẫn không chịu nghe. Vua giận dữ liền tự tay chém đầu năm trăm vị đại thần đó.

Một lần vua cùng năm trăm thể nữ ở trong vườn. Vườn đó có cây hoa A-thâu-kha đang ra hoa, vua vừa thấy cây thì nói:

- Cây này cùng tên với ta, nên vua rất yêu thích. Vua A-dục vì thân hình thô xấu, nên nữ nhân không muốn gần. Khi đó vua đang nằm ngủ trong vườn. Bọn thể nữ muốn làm cho vua không vui bèn hái sạch hoa của cây đó. Vua khi thức dậy không thấy hoa thì hỏi:

- Ai hái. Thể nữ nói:

- Chúng tôi hái.

Vua nổi giận đem hết bọn thể nữ thiêu đốt dưới gốc cây. Vì vậy mà dân trong nước đều gọi vua là ác vương. Quan đại thần Thành Hộ nói với vua:

- Việc chém giết, vua không nên tự làm, mà giao cho người khác.

Vua liền cho đi tìm một người để làm việc xử tử người. Ở một làng trên núi có gia đình của người dệt vải có một đứa con. Người cha tên là Kỳ-lợi-kha. Người con thì tánh tình hung dữ thường mắng cha mẹ. Đối với mọi người hay loài vật thì thích đấm đá chém giết. Lại thích đi săn bắn nên chém giết hại vật cũng nhiều. Mọi người đều gọi là Khả-úy-sơn. Vua sai sứ đến tìm người này. Hắn liền về nói với cha mẹ, cha mẹ không cho thì hắn giết luôn. Khi đến gặp sứ thì người này hỏi:

-Sao ngươi đến chậm thế, hắn liền kể lại vì cha mẹ không cho nên hắn giết rồi mới đến.

Vua sai hắn làm lao ngục để trị người có tội. Hắn làm cửa ngục trông rất đẹp, rất hoa lệ, khiến người ngoài nhìn vào rất ưa thích. Lại tâu với vua ra nghiêm lệnh nếu ai vào ngục này thì tuyệt không cho ra. Vua bằng lòng. Thế là Chiên-đà Kỳ-lợi-kha đến chùa Kê-đầu. Trong chùa có Tỳ-kheo đang tụng kinh. Trong kinh có nói về địa ngục về các hình phạt khổ sở như cưa sắt đốt nấu. Nếu có người sinh vào địa ngục thì liền bị trị tội. Chiên-đà Kỳ-lợi nghe vậy liền về tạo ra các dụng cụ trị tội như thế.

Khi đó ở thành Xá-vệ có một thương chủ cùng vợ đi ra biển. Ra đó thì hạ sinh một đứa con nên đặt tên là Hải. Đến mười hai năm mới trở về, gặp bọn cướp sát hại thương chủ mà cướp đoạt tài vật. Duy chỉ có đứa bé tránh được. Về sau đứa bé vào trong Phật pháp xuất gia. Lần hồi đi đến nước Sất-lợi-phất-đa. Đến đó thì mỗi sáng đắp y trì bát vào trong thành khất thực. Khi ấy nhìn thấy cửa địa ngục thật là tráng lệ trang nghiêm. Liền đi vào trong để khất thực. Vào rồi thì thấy các hình cụ hành hình khổ cực lại muốn ra. Chiên-đà Kỳ-lợi-kha thấy bèn bắt lại nói rằng:

- Ông đã vào đây thì phải chịu tội chết không được ra.

Tỳ-kheo lúc này tâm sợ hãi la khóc ràn rụa.

Chiên-đà Kỳ-lợi nói:

- Ông vì sao lại khóc lớn như con nít thế?

Tỳ-kheo đáp:

- Tôi khóc không phải vì tiếc thân này. Mà vì gặp được đạo giải thoát thật là khó. Xuất gia khó thì nay tôi đã xuất gia. Thích-ca khó gặp tôi cũng đã được gặp. Nhưng ở trong giáo pháp tôi vẫn chưa được chứng ngộ cho nên mới ưu não khóc thương.

Chiên-đà Kỳ-lợi nói:

- Tôi đã thọ lệnh của vua, nếu đi vào đây thì không cho ra. Tỳ-kheo lại khóc và xin cho gia hạn một tháng. Chiên-đà Kỳ-lợi không chịu và cho bảy ngày. Lúc này Tỳ-kheo tư duy đến việc sinh tử gần kề nên càng tinh tấn tu trì suốt cả bảy ngày.

Vào lúc đó có một vị vương tử cùng cùng với cung nhân có tư tình. Vua A-dục biết rất giận dữ bèn đem hai người cho vào ngục trị tội. Chiên-đà Kỳ-lợi đem bỏ vào cối sắt rồi dùng búa đập nát. Tỳ-kheo thấy thế rất sợ hãi, liền nói kệ:

Đấng Thế Tôn Từ bi

Bậc Tiên chánh đệ nhất

Sắc này như bọt tụ

Không thật cũng không trụ

Sắc này dù đoan nghiêm

Diệt rồi đến chốn nào

Vì thế nên xa lìa

Kẻ ngu mê lầm theo

Duyên này ta nên biết

Giải thoát tại ngục này

Nương đây để vượt qua

Bờ biển trong tam giới.

- Lúc này thì Tỳ-kheo đã trải qua một đêm, càng tư duy tinh tấn, dứt trừ hết phiền não, liền chứng quả A-la-hán.

Chiên-đà Kỳ-lợi nói với Tỳ-kheo:

- Đêm đã qua, mặt trời đã hiện, sự thọ khổ sẽ đến ông cần nên biết.

Tỳ-kheo đáp:

- Tôi nay không hiểu lời ông nói, thế nào là đêm đã qua, mặt trời đã hiện. Duy chỉ biết đêm vô minh đã qua, mặt trời trí tuệ đã tỏ. Tôi đem mặt trời trí tuệ soi sáng thấy khắp thế gian đều không có thật, cho nên tôi nay muốn đem Phật pháp nhiếp hộ thế gian.

Rồi nói với Chiên-đà-lợi:

- Thân này của tôi, tùy ông xử sự.

Người chủ ngục tuyệt không có lòng từ bi nên không cảm nhận được lời nói ấy, nên càng tức giận đem Tỳ-kheo đặt vào chảo thiết, trong đó có đầy máu mủ phẩn uế. Rồi lấy nhiều củi để đốt nấu Tỳ-kheo. Nấu đến hết củi mà thân vẫn không chín nát. Ngục chủ thấy vậy thì giận dữ mắng ngục tốt.

- Người sao không chịu đốt nhiều lửa?

Rồi tự tay ngục chủ cho củi vào đốt mà củi vẫn không cháy, liền nhìn vào trong vạc đồng, thấy Tỳ-kheo đang ngồi kiết già trên tòa hoa sen. Thấy vậy liền tâu lại với vua. Vua nghe nói thì cùng dân chúng kéo đến coi. Tỳ-kheo bèn dùng thần lực chỉ trong khoảng khắc từ trong vạc đồng bay lên hư không, biến hóa đủ mười tám thân. Vua A-dục thấy Tỳ-kheo như phá núi đi thẳng vào hư không như thế, thì tâm sinh hoan hỷ mà nói kệ rằng:

Thân cũng đồng là người

Thần lực lại hơn người

Tôi không biết việc này

Người là ai ở đâu

Xin đem lời chánh thuyết

Khiến tôi được tỏ thông

Nếu tôi biết việc này

Xin nguyện làm đệ tử.

Bấy giờ Tỳ-kheo trong lòng suy nghĩ. Vua hôm nay sẽ lãnh thọ lời Phật dạy, mà rộng truyền việc xây tháp cúng dường Xá-lợi, khiến cho mọi người cùng đạt lợi ích. Suy nghĩ rồi thì muốn hiển rõ công đức của Đức Phật, liền nói kệ rằng:

Phật diệt trừ các lậu

Không hơn lòng Từ bi

Bậc luận sự tối thắng

Tôi là đệ tử người

Đem chánh pháp vô tận

Không đắm trước hữu lậu

Là ngưu vương trong người

Tự lợi mình lợi tha

Khiến ta nay giải thoát

Lao ngục trong ba cõi.

Này Đại vương! Đức Phật đã có lời thọ ký: Sau khi ta diệt độ khoảng một trăm năm, ở trong nước Sất-lợi-phất-đa có vua tên A-thâu-kha làm vua chuyển luân trong bốn cõi. Đem xá-lợi của ta cúng dường khắp nơi và khởi xây tám vạn bốn ngàn bảo tháp.

Lại này Đại vương! Vua đã tạo ra ngục tù giống như chốn địa ngục giết hại chúng sinh vô số. Vua nên trừ bỏ đi khiến cho dân chúng được an ổn.

Đại vương nay được như thế mới mãn ý nguyện của Thế Tôn! Lại nói kệ:

Làm vua khắp cõi người

Với tất cả chúng sinh

Nên khởi lòng từ bi

Bố thí vô khả úy

Vừa ý nguyện Thế Tôn

Rộng xây xá-lợi tháp.

Lúc này vua A-dục tâm niệm đang nghĩ đến Đức Phật.

Liền chắp tay sám hối mà nói kệ:

Ta quy y Phật Pháp

Là đệ tử Thế Tôn

Ông là con của Phật

Nên khởi tâm nhẫn nhục

Ta tạo ra ác nghiệp

Nay xin sám hối ngài

Cần cầu tinh tấn tu

Thêm sâu lòng cung kính

Ta trang nghiêm đất này

Làm vô lượng tháp Phật

Cũng trắng như ngọc tuyết

Như lời Phật thọ ký.

Tỳ-kheo đáp:

- Tốt! Rồi dùng thần lực bay về chỗ cũ. Vua A-dục muốn đi ra khỏi ngục để trở về. Chiên-đà Kỳ-lợi chắp tay nói:

- Đại vương! Nên biết là tôi đã nhận lệnh, nếu ai vào đây thì quyết không cho ra.

Vua nói: Ngươi nay lại muốn giết ta sao?

Đáp: Chính phải.

Vua hỏi: Vậy chúng ta ai vào trước.

Đáp: Tôi vào trước.

Vua bèn gọi ngục tốt bắt Chiên-đà Kỳ-lợi vào trong nhà Lạc Khả dùng lửa thiêu đốt và thiêu hủy cả nhà ngục này. Từ đó dân chúng không còn lo sợ nữa. Vua A-dục phát tâm xây bảo tháp khắp nơi. Vua bèn cử bốn bộ binh đi đến chỗ vua A-xà-thế, có tháp tên là Đầu-lâu-na. Sai người phá tháp đó đi để lấy xá-lợi của Đức Phật. Bảy tháp khác ở các nơi cũng đều phá để lấy Xá-lợi. Lại đến một thôn có tên là La-na, trong thôn này có một bảo tháp xây đã từ lâu, vua muốn phá tháp đó để lấy xá-lợi. Lúc này có Long vương hiện lên mời A-dục nhập vào Long cung, rồi bạch với vua xin lưu lại tháp này để cúng dường. Vua bằng lòng và Long vương đưa vua trở lại thôn La-na. Vua A-dục suy nghĩ tháp này là tối thắng đệ nhất cho nên Long vương mới hết lòng giữ gìn, ta nay không được xá-lợi ở đây. Sau đó vua liền trở về nước.

Vua cho khởi xây tám vạn bốn ngàn bảo tháp, phân bố xá-lợi khắp các nơi này. Lại làm tám vạn bốn ngàn bình đựng xá-lợi và tràng phan bảo cái giao cho Dạ-xoa đi khắp các vùng đại địa và biển cả để xây tháp cúng dường xá-lợi. Lại các nước lúc ấy có ba loại đại trung tiểu. Mỗi nước đều xuất ra cả ngàn lượng vàng để cho vua nước đó xây tháp. Ở nước Đức-xoa-thi-la xuất ra ba mươi sáu ngàn lượng vàng. Nhân dân trong nước đó thưa với vua A-dục:

- Vua nên cho chúng tôi ba mươi sáu viên xá-lợi. Vua suy nghĩ muốn đem xá-lợi đến cho khắp nơi. Làm sao lại cho nước này nhiều được. Vua bèn dùng phương chước nói với nhân dân nước đó. Nay nên trừ ba mươi lăm lượng vàng, lại ra lệnh nước có nhiều tháp hay ít từ nay trở đi cũng không có đưa vàng.

Sau đó A-dục vương đến chỗ Đại đức Da-xá nói:

- Tôi muốn trong một lúc khởi xây tám vạn bốn ngàn bảo tháp đầy đủ hoàn thành, rồi nói kệ rằng:

Trong bảy tháp trước kia

Lấy xá-lợi Thế Tôn

Ta dòng họ Khổng tước

Trong bốn ngày tạo ra

Tám vạn bốn ngàn tháp

Quang minh như tuyết trắng.

Khi vua khởi tu xây tháp và hết lòng ủng hộ Phật pháp. Nhân dân trong nước gọi vua là A-dục pháp vương và nói kệ rằng:

Đại Thánh vua Khổng tước

Biết pháp đại lợi ích

Đem tháp ấn thế gian

Diệt trừ danh xưng ác

Được tên Thiện Pháp Vương

Y pháp được an lạc.

Kinh A-Dục Vương, Quyển 1 (Hết)

Hữu Lương Thiên Lâm năm thứ 11 vào ngày 12 tháng 06 ở đất Phù Nam, Sa-môn Tăng-già-bà-la tại Dương đô thọ quang điện dịch kiến bảo xướng lục.

KINH A-DỤC VƯƠNG

QUYỂN 2

Phẩm 2: NHÂN DUYÊN GẶP ƯU-BA-CẤP-ĐA

Bấy giờ, vua A-dục khởi tu tám vạn bốn ngàn tháp xá-lợi xong rồi thì rất hoan hỷ. Cùng với chư đại thần đến chùa Kê-đầu, đến trước Thượng tọa chắp tay lễ bái và nói rằng:

- Ngày trước tôi cúng dường cát cho Đức Phật được Đức Phật thọ ký. Nay có phước báo này. Vậy ngày trước có vị nào được Phật thọ ký nữa không.

Tỳ-kheo Da-xá đáp:

- Lúc Đức Phật còn tại thế có Long vương tên A-bà Long vương, lại có người thợ gốm và Chiên-đà-la Long vương.

Phật đi hóa độ xong liền đi đến nước Ma-thâu-la. Rồi bảo A-nan rằng:

- Ở nước Ma-thâu-la này sau khi Đức Như Lai Niết-bàn một trăm năm có một thương chủ bán hương tên gọi Cấp-đa. Được Đức Phật giáo hóa có thân tối thắng vô tướng. Sau khi ta Niết-bàn, vị này khởi tâm làm Phật sự.

Lại bảo A-nan:

- Ông nay có thấy khu rừng xanh từ xa kia không?

- Thưa Thế Tôn! Có thấy. Phật bảo:

- Ở trong đó có núi tên Ưu-lâu-mạn-trà. Sau khi ta Niết-bàn một trăm năm. Ở núi này có chùa tên Na-sĩ-bà-sĩ là nơi tọa thiền tối thắng đệ nhất. Phật lại nói kệ:

Giáo hóa hàng đệ tử

Trí tuệ đạt tối thắng

Thế Tôn đã thọ ký

Tên Ưu-ba-cúc-đa

Đại đức ở thế gian

Nên rộng làm Phật sự.

Lúc này vua A-dục hỏi Thượng tọa Da-xá:

- Ưu-ba-cấp-đa đã ra đời chưa? Đại đức Da-xá đáp:

- Đã ra đời đang ở trên núi Ưu-lâu-mạn-trà vị này tu hành tinh tấn, diệt hết phiền não. Thường nhiếp hóa chư La-hán ở khắp Diêm Phù và thuyết pháp cho khắp cõi trời, người, A-tu-la cùng chư Long thần. Lúc này Ưu-ba-cấp-đa đang có một vạn tám ngàn La-hán vây quanh cùng ở tại chùa Na-sĩ-bà-sĩ.

Vua A-dục gọi chư đại thần lại nói kệ:

Các ngươi mau trang nghiêm

Binh xa và tượng mã

Ta muốn đến nước kia

Nơi núi Ưu-mạn-đà

Muốn thấy được Đại đức

Tên Ưu-ba-cấp-đa

Tinh cần diệt tận lậu

Đã chứng quả La-hán.

Chư đại thần tâu:

- Vua nên sai người đến thỉnh vị này cùng chư La-hán đến. Vua bảo:

- Bậc A-la-hán không nên xem thường. Chúng ta phải đến đó lễ bái người.

Lại nói kệ:

Đệ tử Đức Như Lai

Tên Ưu-ba-cấp-đa

Nếu không thọ lời dạy

Tâm người tạo Kim cang.

Sau đó nhà vua sai sứ đến chỗ Ưu-ba-cấp-đa nói:

- Vua của tôi muốn đến chỗ ngài.

Ưu-ba-cấp-đa nghe sứ nói vậy thì suy nghĩ:

- Nếu vua A-dục đến ắt sẽ mang theo nhiều người rất bất tiện mà có hại cho nước này. Bèn nói:

- Để tôi đi đến chỗ vua.

Vua liền đưa thuyền đi nghinh tiếp Ưu-ba-cấp-đa. Sửa sang đường xá khắp nơi. Thuyền đi đến nước Ma-thâu-la để đón Ưu-ba-cấp-đa và chư La-hán. Vì muốn nhiếp thọ vua A-dục nên chư vị đều lên thuyền để đi đến nước Bà-sất-lợi-phất-đa.

Dân chúng của vua A-dục bạch với vua:

- Ưu-ba-cấp-đa vì muốn nhiếp thọ Đại vương, cho nên mới đến nước này.

Vua nên biết Phật pháp sâu rộng như đất. Vua nay do tu thiện tạo phước này có thể vượt ra khỏi biển giới mà đến bờ bên kia.

Hôm sau Tôn giả Ưu-ba-cúc-đa đi đến chỗ vua. Vua rất hoan hỷ, cởi châu anh lạc giá trị cả ngàn vàng đưa thưởng cho người vào tâu. Sai người nay đánh hiệu lệnh, cho cả nước Ba-sất-lợi-phất-đa nghe biết Tôn giả đã đến nước này.

Lại nói kệ rằng:

Nếu người vui phước lạc

Và nhân giải thoát thiên

Tất cả nên đến gặp

Tôn giả Cấp-đa này

Nếu người không thấy Phật

Bậc Lưỡng túc tối thượng

Lòng đại bi vô lượng

Lậu tận khắp trời người

Vậy nay nên cúng dường

Ngài Ưu-ba-cúc-đa.

Vua sai đem bài kệ này truyền cho nhân dân cả nước cùng nghe. Rồi lo sửa sang đường xá. Vua ra khỏi thành đến nửa do tuần, cùng chư đại thần và nhân dân, đem các loại hương hoa kỹ nhạc ra nghênh tiếp Tôn giả. Từ xa vua trông thấy Tôn giả ở trên bờ cùng với một vạn tám ngàn chư đại La-hán, vây quanh như nửa mặt trăng, vua liền xuống voi đi bộ đến chỗ Tôn giả đưa tay đỡ Ưu-ba-cúc-đa ra khỏi thuyền. Rồi năm vóc lạy xuống đất kính lễ Tôn giả. Rồi quỳ dài chắp tay chiêm ngưỡng Tôn giả không biết chán mà nói kệ:

Lấy địa hải làm y

Rừng núi trang nghiêm thân

Trừ oán nơi đất này

Khiến lòng tôi hoan hỷ

Chẳng bằng như ngày nay

Tôi được thấy Đại đức

Lòng càng thêm kính tin

Cũng như thấy Như Lai

Phật đã nhập Niết-bàn

Đại đức làm Phật sự

Thế gian vì vô minh

Người như nhật nguyệt soi

Lấy trí tuệ trang nghiêm

Chẳng khác gì Đại sư

Giáo hóa người muôn cõi

Chúng sinh đều quay về

Nên nay được giáo hóa

Tôi sẽ làm như vậy.

Lúc này Đại đức Ưu-ba-cúc-đa, dùng tay mặt xoa lên đảnh đầu vua A-dục mà nói kệ:

Vua nay được tự tại

Nên nhớ có buông lung

Tam bảo khó gặp đặng

Thường phải nên cúng dường

Thế Tôn giáo pháp tạng

Cho vua và chúng tôi

Nên hộ trì Phật pháp

Vì nhiếp thọ chúng sinh.

Vua A-dục đáp:

- Việc Đức Thế Tôn thọ ký cho tôi nay đã làm xong, liền nói kệ:

Tôi nay đã cúng dường

Thế Tôn xá-lợi tượng

Nơi nơi đều xây tháp

Dùng trân bảo trang nghiêm

Duy không thể xuất gia

Tu hành trong phạm hạnh.

Ưu-ba-cấp-đa nói:

- Đại vương! Lành thay! Lành thay! Việc như đây Đại vương nên làm, vì sao?

Vua đem thân mạng tài Mà khởi tu chân bảo Khi thọ thân nơi khác Sẽ không còn khổ não.

Vua A-dục liền thiết đại cúng dường, đưa Tôn giả vào thành, tay đỡ Đại đức lên ngồi trên tòa cao. Thân hình của Tôn giả Ưu-ba-cúc-đa rất mềm dịu nhẹ nhàng như bông Đâu-la-miên. Vua đụng vào thân liền chắp tay thưa:

Đại đức thân mềm dịu

Như bông Đâu-la-miên

Còn tôi thân thô xấu

Mà chạm thân của người.

Ưu-ba-cúc-đa liền nói kệ:

Tôi cúng dường thắng diệu

Đem dâng Đức Như Lai

Còn vua đem cát đất

Dâng thí trong bát Phật.

Vua A-dục nói kệ:

Tâm tôi trước tiểu nhi

Dùng cát cúng Thế Tôn

Gặp được ruộng công đức

Cho nên nay làm vua.

Lúc này Ưu-ba-cúc-đa, muốn cho vua hoan hỷ liền nói kệ:

Vua gặp ruộng công đức

Mà gieo hạt bố thí

Do đây được phước báo

Được quả vui bất tận.

Vua nghe lời đó lòng rất hoan hỷ, lại nói kệ:

Xưa dùng cát bố thí

Thế Tôn đại phước điền

Nay được vui vô tận

Làm vua khắp bốn châu

Ai nghe việc như vầy

Mà không cúng dường Phật.

Lúc này vua A-dục lễ dưới chân Tôn giả mà bạch rằng:

- Đại đức! Tôi muốn đến chỗ Đức Phật thường đi ở ngồi thiền để cúng dường. Lại muốn xây tháp ở đây để chúng sinh đời sau biết được chỗ Đức Như Lai thường đi kinh hành ngồi thiền. Vua lại nói kệ:

Tôi muốn chỗ Như Lai

Thường đi đứng nằm ngồi

Đều cúng dường đảnh lễ

Để lìa khổ sinh tử

Lại muốn xây tháp báu

Chỗ Phật thường đứng đi

Khiến chúng sinh vị lai

Được nhân duyên thấy Phật.

Ưu-ba-cấp-đa đáp:

- Đại vương! Lành thay! Lành thay! Vua phát tâm này thật là khó gặp, muốn cúng dường Đức Như Lai lúc còn tại thế thường đi đứng nằm ngồi. Lại muốn nhiếp thọ cho chúng sinh đời sau.

Vua A-dục lại cử bốn bộ binh, đem hương hoa kỹ nhạc cùng với Tôn giả Ưu-ba-cấp-đa đi đến đất Đức Phật.

Tôn giả đưa vua đến chỗ Đức Phật đản sinh trong vườn Lâm-tỳ-ni.

Lấy tay chỉ nói:

- A-dục vương! Đây là chỗ Đức Phật đản sinh, rồi nói kệ:

Thế Tôn nơi chỗ này

Sinh ra đi bảy bước

Mắt tịnh xem bốn phương

Làm bậc Sư tử hống

Đây là thân cuối cùng

Nơi trụ thai cũng thế.

Vua A-dục năm vóc quỳ lạy sát đất, đảnh lễ chỗ Đức Như Lai đản sinh, chắp tay nói kệ:

Có người được thấy Phật

Công đức thật vô cùng

Như tiếng vang sư tử

Công đức cũng như kia.

Ưu-ba-cúc-đa muốn vua sinh thêm lòng tin nên nói rằng:

- Có một vị chư thiên thấy Đức Phật lúc mới sinh đi bảy bước. Vua có muốn nghe Sư tử hống nói không?

Vua đáp:

- Đại đức! Tôi nay muốn được nghe Đại đức nói lại việc phu nhân Ma-da lúc mới sinh thái tử, đã vịn vào cành cây ở đây.

Nếu có chư Thiên nhân

Ở tại trong rừng này

Thấy được Phật đản sinh

Lại nghe tiếng sư tử

Nên hiện thân nơi đây

Cho A-dục lòng tin.

Lúc ấy, có chư Thiên hiện thân ra, đứng chắp tay trước mặt Tôn giả Ưu-ba-cúc-đa nói:

- Đại đức muốn tôi làm gì?

Ưu-ba-cúc-đa liền nói với vua:

- Đây là chư Thiên đã thấy Phật lúc đản sinh.

A-dục chắp tay hướng đến vị trời, nên nói kệ:

Ông thấy Phật đản sinh

Trăm phước trang nghiêm thân

Mặt Phật như hoa sen

Thế gian đều vui thích

Lại nghe Sư tử hống

Ở trong vườn Đại lâm.

Chư Thiên lại nói kệ:

Ta đã thấy thân Phật

Ánh sáng như sắc vàng

Bảy bước trong hư không

Bậc nhị túc tối thượng

Cũng nghe Sư tử hống

Đấng trung tôn trời người.

Lúc này vua hỏi:

- Lúc Đức Phật đản sinh có hiện tướng lành gì? Chư thiên đáp:

- Tôi nay không thể nói hết những diệu tướng ấy. Nay chỉ nói sơ lược, liền nói kệ:

Phóng kim sắc quang minh

Chiếu sáng khắp thế gian

Trời người đều ưa thích

Núi sông đều chấn động.

Vua A-dục đem mười vạn lượng vàng cúng dường chỗ Đức Phật đản sinh, để khởi xây tại đây, xong rồi đi chỗ khác.

Ưu-ba-cúc-đa liền đem vua đến chỗ tiên nhân Ca-tỳ-la Bà-tu-đẩu, liền đưa tay chỉ chỗ đó:

- Vị tiên đoán tướng của Bồ-tát cho vua Bạch Phạn. Có ba mươi hai tướng tốt trang nghiêm thân sắc.

Vua liền lễ lạy nơi ấy. Có Thích-ca Bạt-đà-na là Thiên thần ở đây hiện lên. Bồ-tát liền đến đảnh lễ thiên thần. Thiên thần không dám nhận lễ, mà lễ lại vị Bồ-tát. Vua Tịnh Phạn thấy vậy liền nói:

- Đứa bé này là trời của cõi trời.

Vua liền đặt tên cho thái tử là Thiên Thiên. Lại chỉ chỗ vị tướng sư Bà-la-môn xem tướng cho Bồ-tát nói:

- Đây là chỗ tiên nhân coi cho thái tử. Rồi nói tiếp:

- Đứa bé này sẽ là Phật.

Lại chỉ chỗ Ma-ha Ba-xà-ba-đề nuôi dưỡng Bồ-tát, ông lại chỉ chỗ Bồ-tát đọc sách, lại chỉ chỗ Bồ-tát cưỡi ngựa xe tập bắn cung tên.

Lại nói:

- Đây là chỗ Bồ-tát có đầy đủ đạo quả cứu cánh. Lại nói:

- Đây là chỗ Bồ-tát chuyển pháp luân. Lại nói:

- Đây là chỗ thái tử cùng sáu vạn thể nữ vui chơi. Lại nói:

- Đây là chỗ Bồ-tát thấy cảnh sinh, già, bệnh, chết mà khởi lòng Từ bi.

Lại nói:

- Đây là chỗ Bồ-tát, ngồi dưới cây Diêm-phù, tu các thiền định xa lìa tham dục ác pháp. Có giác ngộ có quán xét ly sinh hỷ lạc nhập vào cõi Sơ thiền. Bồ-tát tọa thiền, khi mặt trời lên cao, thì cây che bóng mát, các cây khác cũng tùy theo bóng mặt trời mà di chuyển.

Lúc này vua Tịnh Phạn thấy vậy liền năm vóc quỳ lạy sát đất. Khi đó có một vạn trời người, đứng hầu Bồ-tát từ thành Ca-tỳ-la giữa đêm từ giã cung thành ra đi. Lúc này Bồ-tát cởi hết mũ áo trân bảo cùng với ngựa đưa cho Sa-nặc đem trở về. Lại nói kệ rằng:

Bỏ mũ bảo anh lạc

Đưa ngựa cho Sa-nặc

Đem trở về bản quốc

Một thân không thị vệ

Vì tu hành tinh tấn

Vào trong núi học đạo.

Bồ-tát ở chỗ này đem Y-ca-thi đổi lấy ca-sa của thợ săn để xuất gia.

Đây là chỗ Sa-la-già-ba thỉnh Bồ-tát, đây là chỗ vua Tần-bà-ta-la chia cho Bồ-tát nửa nước, là nơi Bồ-tát tham vấn Uất-đầu-lam-phất, lại nói kệ:

Chỗ này có tiên nhân

Tên Uất-đầu-lam-phất

Nghe pháp xong bỏ đi

Vua trời không thấy khác.

Đây là chỗ Bồ-tát tu sáu năm khổ hạn. Lại nói kệ:

Sáu năm tu khổ hạnh

Khó làm nay đã làm

Biết khổ hạnh phi đạo

Bỏ sở hành tu nhân.

Bồ-tát đã ở chỗ này thọ bát sửa của hai người con gái Nan-đà và Nan-đà-ba-la, rồi lại nói kệ:

Bồ-tát ở chỗ này

Thọ bát sữa Nan-đà

Phát lời nói dõng mãnh

Đến ngồi cội Bồ-đề.

Đây là chỗ Già-lê Long vương tán thán Bồ-tát. Như lời kệ nói:

Long vương tên Già-lê

Tán thán mà nói rằng

Đạo pháp ở tại đây

Nơi gốc cây Bồ-đề.

Thế là vua A-dục lễ lạy dưới chân của Ưu-ba-cấp-đa, chắp tay thưa:

- Tôi muốn thấy Long vương trước đã thấy Đức Như Lai đi kinh hành như voi chúa. Từ đường này đến cây Bồ-đề. Lúc này Ưu-ba-cấp- đa đến chỗ Già-lê lấy tay chỉ nói kệ:

Tối thắng trong Long vương

Ông nên khởi hiện thân

Ông thấy Bồ-tát đi

Đến dưới cây Bồ-đề.

Già-lê Long vương tức thì hiện thân ra, đến trước mặt Ưu-ba-cấp- đa nói:

- Đại đức! Muốn tôi làm điều gì? Tôn giả nói:

- Đây là Long vương Già-lê. Bồ-tát từ đường này đến cây Bồ-đề và ông đã tán thán như thế nào?

Vua A-dục liền chắp tay hướng về Già-lê Long vương mà nói kệ:

Ông thấy Phật Thế Tôn

Ánh sáng như kim sắc

Chiếu khắp cả thế gian

Mạt như ánh trăng đầy

Mười lực công đức sâu

Ông nên nói một phần

Vì sao từ nơi này

Thần lực Phật đủ đầy.

Già-lê Long vương đáp:

- Tôi nay không thể nói rộng ra hết được, nay chỉ lược nói ra, lại nói kệ:

Bồ-tát đi trên đất

Lục chủng đều chấn động

Núi sông và đại hải đi.

Ánh sáng hơn nhật nguyệt.

Vua A-dục ở nơi chỗ Long vương nói khởi tu xây tháp xong rồi Tôn giả lại đưa vua đến gốc cây Bồ-đề và nói:

- Đại vương! Đây là chỗ Bồ-tát đem lòng từ bi thắng chúng ma vương. Từ đó mà giác ngộ đắc A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề.

Rồi nói kệ:

Đầy đủ lòng bi mẫn

Thắng cả chúng ma quân

Đề hồ đều không sánh

Vô thượng Chánh biến tri.

Bấy giờ vua A-dục đem mười vạn lượng vàng cúng dường cây Bồ- đề, cho xây tháp xong thì đi.

Tôn giả Ưu-ba-cấp-đa nói với vua:

- Đây là chỗ Đức Phật thọ nhận bốn bát của Tứ Thiên vương hợp lại một bát.

Lại nói chỗ này Đức Phật thọ thức ăn cúng dường của hai vị thương chủ Bà-lợi. Đức Phật từ chỗ này đi đến nước Ba-la-nại. Lại nói chỗ này có ngoại đạo tên là Ưu-bà-kỳ, khen ngợi Đức Như Lai.

Tôn giả lại đưa vua A-dục đến một chỗ và nói:

- Đây là chỗ Đức Thế Tôn tam chuyển Thập nhị hành pháp luân. Lại nói kệ:

Chỗ này Phật tam chuyển

Thập nhị hành pháp luân

Pháp chơn thật đã tạo

Vượt thoát khổ sinh tử.

Đây là chỗ một ngàn ngoại đạo xuất gia. Đây là chỗ Đức Phật thuyết pháp cho Tần-bà-ta-la nghe pháp chân đế và có tám ngàn chư Thiên và Bà-la-môn trưởng giả ở nước Ma-già-đà cùng vô số người đến nghe thuyết pháp, được thấy chơn đế.

Đây là chỗ Đức Phật vì trời Đế Thích thuyết pháp và có tám vạn chư Thiên được thấy chân đế.

Đây là chỗ Đức Thế Tôn vì mẹ mà thuyết pháp sau khi hạ an cư xong cùng chư Thiên đến chỗ này, để rộng thuyết pháp.

Ưu-ba-cấp-đa đem vua A-dục đến thành Câu-thi-la nơi chỗ Đức Phật Niết-bàn lấy tay chỉ nói:

- Đại vương! Đây là chỗ Đức Như Lai, sau khi hóa độ chúng sinh đã xong liền nhập vào Vô dư Niết-bàn.

Và nói kệ rằng:

Thiên nhân A-tu-la

Dạ-xoa chư Long thần

Cùng tất cả thế gian

Việc giáo hóa đã xong

Đại từ bi tinh tấn

Cho nên nhập Niết-bàn.

Vua A-dục nghe xong thì đau buồn té xỉu xuống đất, phải lấy nước rửa mặt hồi lâu mới tỉnh. Vua đem mười vạn lượng vàng khởi tu tháp ở chỗ này, cúng dường chỗ Như Lai Niết-bàn. Vua lễ dưới chân Tôn giả và nói:

- Chỗ nào Đức Thế Tôn thuyết pháp cho các vị đại đệ tử. Tôi muốn cúng dường xá-lợi.

Ưu-ba-cấp-đa đáp:

- Lành thay! Lành thay! Đại vương tâm thật chí thiện.

Tôn giả liền đem vua đi vào rừng Kỳ-hoàn lấy tay chỉ nói:

- Tại đây tháp của Tôn giả Xá-lợi-phất, ông nên cúng dường.

Vua hỏi Tôn giả:

- Ngài Xá-lợi-phất có công đức trí tuệ gì? Đáp:

- Là đại đệ tử lớn thứ hai của Đức Phật, có thể thay Đức Như Lai chuyển pháp luân. Là đệ tử trí tuệ bậc nhất của Đức Phật. Trí tuệ tối thắng của thế gian đều không bằng một phần mười sáu. Ngoại trừ Đức Như Lai.

Lại nói kệ:

Vô đẳng Chánh pháp luân

Phật vì chuyển thế gian

Xá-lợi-phất tùy thuận

Làm lợi ích chúng sinh

Ai nói được việc này

Công đức sâu như biển.

Tâm vua A-dục rất hoan hỷ, bèn đem mười vạn tiền vàng cúng dường xây tháp thờ Xá-lợi-phất.

Rồi chắp tay nói kệ:

Tôi lễ Xá-lợi-phất

Đem tâm niệm cung kính

Trí tuệ lìa phiền não

Soi sáng khắp thế gian.

Tôn giả lại đưa vua đến tháp Mục-kiền-liên và nói:

- Đây là tháp Mục-kiền-liên vua nên cúng dường. Vua hỏi:

- Vị này có công đức thần lực gì? Tôn giả đáp:

- Đây là Bồ-tát có thần thông bậc nhất trong đệ tử của Đức Phật. Có thể dùng chân làm chấn động pháp đường của Đế Thích. Lại có thể hàng phục Long vương Nan-đà, Ưu-bà-nan-đà.

Liền nói kệ rằng:

Thần lực Mục-kiền-liên

Phật nói là đệ nhất

Có thể làm chấn động

Cung điện của Đế Thích

Hàng phục cả nhị Long

Nan-bà, Bà-nan-đà

Thần lực công đức rộng

Không có thể nghĩ bàn được.

Vua A-dục liền đem mười vạn lượng vàng cúng dường tháp Mục- kiền-liên.

Chắp tay nói kệ:

Thần lực là tối thắng

Lìa sinh tử khổ não

Tôi nay nên đảnh lễ

Nghe danh Mục-kiền-liên

Tôn giả lại nói:

- Đây là tháp Ma-ha Ca-diếp, ông nên cúng dường. Vua lại hỏi:

- Vị này có công đức gì? Tôn giả đáp:

- Vị này tu hạnh Đầu-đà thiểu dục tri túc. Phật bảo đây là bậc tu hạnh Đầu-đà đệ nhất. Phật đem nửa tòa cho Tôn giả cùng ngồi. Lại lấy ca-sa của mình che cho Tôn giả. Tôn giả thọ trì bát tạng, nhiếp hóa chúng sinh đau khổ.

Lại nói kệ:

Phước điền rất thù thắng

Hành thiểu dục tri túc

Thọ trì Phật pháp tạng

Hay nhiếp khổ chúng sinh

Phật chia nửa tòa ngồi

Và che y nơi thân

Không thể nói cùng tận

Công đức sâu vô lượng.

Vua A-dục đem mười vạn lượng vàng, cúng dường tháp Đại Ca-diếp.

Chắp tay nói kệ:

Thường ở hang núi sâu

Hành thiểu dục tri túc

Trừ hết oán phiền não

Được quả vị giải thoát

Công đức không thể bàn

Cho nên đây đảnh lễ.

Lúc này Ưu-ba-cấp-đa đưa vua đến tháp Bạt-câu-la và nói:

- Đây là tháp Bạt-câu-la ông nên cúng dường. Vua hỏi:

- Vị này có công đức gì? Đáp:

- Trong đệ tử Đức Phật vị này tinh tấn không giải đãi đệ nhất, chưa từng vì người khác nói một hai câu pháp.

Vua sai người lấy hai mươi Câu tử cúng dường xây tháp, có vị đại thần hỏi vua:

- Cùng là La-hán sao các tháp kia cúng dường ngàn lượng vàng, còn tháp này chỉ có hai mươi Câu tử cúng dường.

Vua nói: Ông nên nghe kệ :

Lấy trí tuệ soi sáng

Trừ diệt tối vô minh

Trụ ý làm nhà ở

Ít làm lợi thế gian

Cho nên dùng Câu tử

Cúng dường cho tháp kia.

Lúc này hai mươi đồng Câu tử từ chỗ tháp lại đi đến chân vua. Đại thần thấy vậy lấy làm kinh ngạc và nói:

- Vị La-hán này tu công lực thiểu dục cho đến lúc vào Niết-bàn mà vẫn không thọ vật cúng dường.

Tôn giả lại đem vua đến tháp của Tôn giả A-nan và nói:

- Đại vương! Đây là tháp A-nan ông nên cúng dường. Đây là vị đệ tử đa văn đệ nhất của Đức Phật, thường theo hầu cận cung phụng đức Như Lai.

Lại nói kệ:

Là trưởng lão A-nan

Khắp trời người đều quý

Thường hộ trì bát Phật

Đầy đủ niệm tuệ tâm

Đa văn rộng như biển

Miệng nói lời vi diệu

Phương tiện ý chánh giác

Rõ thông tất cả pháp

Giữ tạng pháp công đức

Thế Tôn đều tán thán.

Vua A-dục đem mười vạn lạng cúng dường tháp A-nan. Đại thần hỏi:

- Vì sao tháp này lại cúng dường hơn hết. Vua nói:

- Ông nên nghe kệ:

Pháp thân Đức Thế Tôn

Thanh tịnh không cùng tận

Tôn giả thường thọ trì

Nên cúng dường hơn hết

Ngọn đèn Phật pháp soi

Trừ hết mọi phiền não

Do Ngài mà pháp trụ

Nên cúng dường hơn hết

Như vết trâu trên nước

Không thể xóa đại hải

Trí tuệ của A-nan

Không xóa biển trí Phật

Ở trong Tu-đa-la

Ngọn đèn Phật soi sáng

Cho nên ta hôm nay

Cúng dường tối thắng nhất.

Vua cúng dường các tháp xong thì rất vui mừng.

Làm lễ dưới chân Tôn giả, rồi nói kệ:

Tôi sinh trong cõi người

Không mất quả thiện nghiệp

Vì trước tạo công đức quốc.

Nay được ngôi tự tại

Do không chơn thật pháp

Nay được pháp chơn thật

Xây tháp xá-lợi Phật

Trang nghiêm ở thế gian

Làm sao tu khổ hành

Tôi đây chưa thể làm.

Bây giờ vua A-dục lễ dưới chân Tôn giả xong rồi trở về bổn Kinh A-Dục Vương, Quyển 2 (Hết)

KINH A-DỤC VƯƠNG

QUYỂN 3

Phẩm 3: NHÂN DUYÊN CÚNG DƯỜNG CÂY BỒ-ĐỀ

Bấy giờ vua A-dục, đối với hai chỗ Đức Phật đản sinh chuyển pháp luân và Niết-bàn đều đem mười vạn lượng vàng cúng dường nơi cây Bồ-đề. Từ đó càng sinh lòng tín lạc và suy nghĩ rằng:

- Đây là nơi Đức Thế Tôn đắc A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, ngày ngày vua đều đem trân báu cúng dường cây này.

Lúc bấy giờ đệ nhất phu nhân của vua tên là Vi-diệu-lạc-khởi-đa rất giận dữ.

- Đại vương đã yêu quý ta. Sao lại còn đem trân báu cúng dường cho cây này, bèn cho gọi một người con gái Chiên-đà-lợi lại nói rằng:

- Ta rất ghét cây Bồ-đề này, người có thể phá chết nó được không?

Đáp rằng:

- Nếu cho tôi vàng tôi sẽ làm theo lời phu nhân nói được. Chiên-đà-lợi dùng chú thuật để làm cho cây khô héo gần chết. Có người tâu với vua:

- Cây Bồ-đề đã gần khô chết. Mà nói kệ rằng:

Phật ngồi cây Bồ-đề

Biết tất cả thế gian

Đắc nhất thiết chủng trí

Cây này nay gần chết.

Vua nghe lời này thì đau buồn té xỉu xuống đất, các quan đem nước rửa mặt cho vua tỉnh lại.

Vua than khóc mà nói kệ rằng:

Ta thấy thọ vương này

Như thấy Đức Như Lai

Cây nếu bị khô chết

Mạng ta cũng chẳng còn.

Phu nhân thấy vua đau buồn như thế thì nói:

- Dù tôi không thể làm cho cây này sống lại, nhưng cũng có thể làm cho vua vui.

Vua nói:

- Nếu ngươi làm cho cây này sống lại thì ngươi chẳng phải là nữ nhân. Bởi vì Đức Phật ở tại nơi này đắc A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề.

Phu nhân gọi Chiên-đà-lợi nữ đến nói:

- Ngươi có thể làm cho cây sống lại không? Đáp:

- Nếu rễ chưa chết thì có thể sống lại.

Thế là Chiên-đà-lợi đọc chú giải cho cây, đào hầm xung quanh lấy nước tưới hằng ngày. Từ đó cây dần dần xanh tốt lại như cũ.

Người giữ cây lại tâu với vua:

- Vua nay đã phát sinh công đức lớn. Cây Bồ-đề nay đã sống trở lại.

Vua nghe nói vậy thì rất vui mừng, lập tức đến cây Bồ-đề, chiêm ngưỡng cây tận mắt không rời.

Rồi nói kệ:

Từ nơi Bình sa vương

Và các vị quốc vương

Hai nhân duyên vô thượng

Tất đều không thể làm

Nên nơi cây Bồ-đề

Tưới hương hoa nhũ sắc

Lại chuyên tu cúng dường

Thánh chúng ngũ bộ Tăng.

Lúc này vua A-dục, đem một ngàn cái bình bằng vàng bạc lưu ly đựng đầy nước hương cúng dường đem tưới cho cây. Dùng các thứ lụa là làm áo bọc cho cây. Vua lại tự thân thọ trì bát giới. Thọ giới xong, tay cầm lấy lò hương mà để trên điện. Thỉnh bốn phương Tăng lại nói:

- Đệ tử Đức Thế Tôn ở tại bốn phương, vì muốn nhiếp hóa ta cho nên đến đây. Liền nói kệ:

Đệ tử Đức Như Lai

Tu tịch tịnh lìa dục

Ứng cúng đại phước điền

Trời người đều quy về

Tối thắng đệ tử Phật

Tu thiền lìa ái trước

A-tu-la về nương

Đương lai nhiếp thọ ta

Ở nơi nước Kế tân

Đại lâm và ám lâm

Có chư vị La-hán

Đương lai nhiếp thọ ta

Đệ tử Phật tu thiền

Bên bờ ao A-nậu

Và hang núi sông ngòi

Nay vì lòng từ bi

Khéo nói đệ tử Phật

Trụ điện cát xá-lợi

Tâm từ bi vô ưu

Đương lai nhiếp thọ ta

Thần lực đại dũng mãnh

Ở trong núi Hương túy

Ta thỉnh A-la-hán

Cùng đến tại chỗ này.

- Khi vua A-dục nói lời này, có ba mươi vạn Tỳ-kheo hòa hợp lại cùng với mười vạn A-la-hán. Hai mươi vạn học nhân và hàng phàm phu tinh tấn đến vô lượng vô số người. Trong số Tăng chúng có một ghế Thượng tọa không có người ngồi. Vua bạch với Thượng tọa Da-xá rằng:

- Còn một ghế thượng tọa vì sao không có người ngồi. Đáp:

- Đây là chỗ đệ nhất Thượng tọa. Vua hỏi:

- Ngoài Đại đức ra còn có vị Thượng tọa nữa sao? Đáp:

- Đức Phật bảo ở trong hàng đệ tử có vị sẽ làm Sư tử hống đệ nhất. Họ là Phả-la-đọa, tên Tân-đầu-lô. Chỗ Thượng tọa đây chính là dành cho vị này.

Vua A-dục nghe nói vậy thì lông tóc đều dựng đứng như hoa Kha- đàm-bà.

Lại nói:

- Đại đức! Có vị Tỳ-kheo nào thấy Đức Phật lúc nhập Niết-bàn nay còn tại thế không. Trưởng lão đáp:

- Có. Vị ấy chính là Phả-la-đọa Tân-đầu-lô, đã từng diện kiến Đức Phật.

Vua lại hỏi:

- Tôi có thể gặp vị ấy không? Tôn giả nói:

- Nếu vua cần cầu thì vị ấy sẽ đến.

Bấy giờ vua nghe lời ấy thì rất vui mừng, mà nói kệ rằng:

Tôi nay được lợi lớn

Được nhiếp thọ vô cùng

Nay được thấy Đại đức

Tên gọi Tân-đầu-lô

Bấy giờ vua A-dục, chắp tay ngước nhìn lên hư không mắt vẫn không rời. Lúc này Tân-đầu-lô, cùng vô số chư vị La-hán cùng vây quanh như nửa vầng trăng. Dụ như chim nhạn vương từ trên trời bay xuống; đến nơi tòa thứ nhất ngồi xuống. Vua A-dục thấy Tân Đầu Lô đến và mười phương chư Tỳ-kheo đều từ chỗ ngồi đứng dậy. Lại thấy Tân-đầu-lô râu tóc bạc trắng. Lông mày rũ xuống che mặt như thân của Duyên giác.

Vua thấy liền năm vóc lạy xuống chân Tôn giả. Rồi quỳ dài chắp tay chiêm ngưỡng Tôn giả. Mắt rơi lệ mà nói kệ rằng:

Biển đại địa làm y

Núi trang nghiêm bao bọc

Trừ oán được đất này

Khiến tôi sinh hoan hỷ

Cũng không bằng hôm nay

Cùng Đại đức tương kiến

Tôi nay thấy đại đức

Tâm niệm càng bội phần.

Lại hỏi:

- Đại đức có thấy Đức Thế Tôn không? Kế đến lại hỏi:

- Đại đức có thấy Thế Tôn không?

Lúc này Tân-đầu-lô dùng hai tay vạch lông mày ra nhìn vua A-dục, nói kệ:

Ta thấy Phật vài lần

Muôn loài không ai bằng

Có ba mươi hai tướng

Mặt như vầng trăng đầy

Phạm âm trừ phiền não

Vào Tam-muội vô tịnh.

Vua A-dục lại hỏi:

- Đại đức thấy ở những chỗ nào? Trưởng giả đáp:

- Đại vương! Đức Thế Tôn cùng năm trăm vị La-hán đã diệt hết lậu tận cùng đi theo Đức Phật. Lúc đầu ở trong thành Vương xá. Ta lúc đó ở trong chúng được thấy Đức Phật đầy đủ, liền nói kệ:

Vô dục từ vô dục

Thích-ca Mâu-ni Tôn

Thường an cư nơi này

Ta thấy Phật đầy đủ

Như ngươi nay thấy ta

Như ta đã thấy Phật.

Lại nữa Đại vương! Đức Như Lai khi ở trong nước Xá-vệ đã thắng ngoại đạo, hiện ra các loại thần lực, hóa ra vô số hóa Phật, có đầy đủ tướng hảo trang nghiêm. Thứ tự lên đến cõi trời A-già-nị-sất. Ta cũng ở trong đó thấy Phật biến hóa thần lực, rồi nói kệ:

Lúc có bọn ngoại đạo

Làm các thứ tà giáo

Thế Tôn dùng thần lực

Thị hiển để hàng phục

Lúc mà ta thấy Phật

Thế gian đều hoan hỷ.

Lại nữa Đại vương! Đức Thế Tôn khi an trú trên cõi trời tam thập tam vì mẹ mà thuyết pháp, rồi cùng chư Thiên chúng đi xuống nước Tăng-kha-xà. Lúc ấy ta ở trong chúng nên thấy cả chư Thiên. Lại thấy Tỳ-kheo-ni tên là Uất-ba-na-ni-kha. Thấy vị này lấy hoa làm chuyển luân thánh vương đủ cả bảy báu, rồi nói kệ rằng:

Lên trời an cư rồi

Phật liền đi trở xuống

Ta đang ở trong chúng

Cho nên được thấy Phật.

Lại nữa Đại vương! Có nữ nhi Tu-ma-đa-già cô độc thỉnh Đức Phật và năm trăm La-hán. Đức Phật dùng thần lực đến nước Ma-kiệt- đà. Ta dùng thần lực cũng đến nước đó. Khi đó Đức Như Lai bảo ta:

- Ông không nên nhập Niết-bàn, phải trụ vào pháp của ta, rồi lại nói kệ:

Tu-ma-già-đà thỉnh

Phật thần lực đến kia

Ta dùng lực dở núi

Theo đến nước Phân đà

Bấy giờ Phật dạy ta

Khiến ta đến trụ pháp

Vì nhân duyên như thế

Ta thấy Phật đủ đầy.

Lại nữa Đại vương! Ông khi đó là một đứa bé, tâm còn trẻ thơ. Khi Phật đi vào thành Vương xá khất thực. Ta đem thức ăn cúng dường, còn ông đem cát cúng dường Đức Phật. Thành hộ lúc đó khởi tâm hoan hỷ. Đức Phật đã thọ ký. Đứa bé này sau khi ta Niết-bàn một trăm năm, sinh vào nước Bà-sất-lợi có tên là A-thâu-kha, làm vua chuyển luân Thánh vương thống lãnh thiên hạ, vua khởi xây tám vạn bốn ngàn tháp, rộng cúng dường xá-lợi của Đức Phật, lúc ấy nói kệ:

Vua trước làm tiểu nhi

Chắp tay cúng dường cát

Ta cũng ở trong đó

Thấy đủ các sự việc.

Vua A-dục hỏi Tân-đầu-lô:

- Đại đức ở xứ nào? Tôn giả dùng kệ đáp:

Phương bắc ao A-nậu

Ở trong núi Hương túy

Ta ở tại xứ kia

Cùng với chư học chúng.

Vua A-dục lại hỏi Tân-đầu-ta-la:

- Đại đức! Có bao nhiêu người tùy theo. Lại dùng kệ đáp:

Sáu vạn A-la-hán

Vây quanh tùy theo ta

Ta và chư đại chúng

Dứt hết phiền não độc.

Lại nữa Đại vương! Vua còn nghi vấn gì nên đợi chúng Tăng ăn xong. Chúng Tăng dùng rồi sẽ cùng nghị luận.

Vua đáp:

- Thưa vâng, xin theo lời Đại đức dạy. Trước khi dùng nên niệm Phật quán cây Bồ-đề.

Sau khi quán cây Bồ-đề xong, vua mời chúng Tăng thọ thực. Vua đem các vật thực ra cúng dường. Vua nói với Tỳ-kheo tên Nhất Thiết Hữu:

- Tôi sẽ cúng cho chúng Tăng mười vạn tiền và một ngàn bình bằng kim ngân lưu ly. Đại chúng đều gọi tôi là cúng dường ngũ bộ tăng.

Lúc này có người con của vua tên là Câu-na-la đang đứng bên phải của vua. Vương tử vì sợ cha nên không dám nói, liền đưa hai ngón tay ra hiệu cho Tỳ-kheo, biểu thị sự cúng dường còn gấp đôi hơn cha. Mọi người thấy Câu-na-la ra dấu tu phước thì đều cười lớn.

Vua thấy đại chúng cười liền hỏi quan đại thần Thành Hộ:

- Ông làm điều gì không phải cho nên mọi người cười? Thành Hộ đáp:

- Nhiều người muốn làm công đức. Nếu làm sẽ hơn gấp bội. Vua nói:

- Ta nay đem ba mươi vạn lượng vàng cúng dường chúng Tăng. Dùng ba ngàn bình báu đựng đầy hương nước để tưới cây Bồ-đề. Đại chúng sẽ gọi ta là vị cúng dường ngũ chúng.

Câu-na-la lại đưa bốn ngón tay ra dấu cho Tỳ-kheo. Lúc này vua giận nói với Thành Hội:

- Ta tu công đức, nay ai muốn cùng ta tranh giành. Thành Hội thấy vua nổi giận, liền lễ dưới chân vua nói:

- Nào ai dám cùng vua tranh làm công đức này, liền nói kệ:

Ai dám cùng vua

Tranh tu công đức

Là Câu-na-la

Cùng vua tranh tu.

Vua A-dục xoay qua bên mặt trông thấy vương tử Câu-na-la, thì hướng về Tân-đầu-ô mà nói rằng:

-Đại đức! Trừ kho tàng thất bảo ra. Tôi nay đem đại địa, cung nhân, đại thần cùng thân mình và Câu-na-la đều cúng dường cho chúng Tăng. Để tên tôi ở trong đại chúng được gọi là cúng dường ngũ chúng, lại nói kệ rằng:

Tất cả nội cung

Duy trừ trân bảo

Cung nhân đại thần

Đều thí chúng Tăng

Tăng là đại chúng

Làm chỗ phước điền

Ta cùng vương tử

Đầy đủ công đức.

Thế là A-dục vương cúng dường Tần-đầu-lô và đại chúng xong. Ở nơi gốc cây Bồ-đề đều làm tường bao quanh. Vua tự mình leo lên tường, dùng bốn ngàn bình đựng đầy nước hương để tưới cây. Cây lại xanh tốt như cũ, liền nói kệ rằng:

Tưới xong cây Bồ-đề

Bồ-đề cây xanh tốt

Cành lá thật sum suê

Công đức cũng tăng trưởng.

Vua tưới cây xong, thì mầm lá nhú ra xanh tươi như trước. Vua cùng các đại thần và nhân dân rất là vui mừng. Lại thiết trai cúng dường chúng Tăng. Ở trong chúng có vị Đại đức tên là Da-xá. Nói với vua rằng:

- Ngày hôm nay đại chúng đều bình đẳng. Vua cúng dường cũng chớ sinh tâm phân biệt.

Vua tự tay đưa thức ăn cúng dường từ Thượng tọa cho đến chúng nhỏ. Trong chúng có hai vị Sa-di nhỏ tuổi đang đưa thức ăn qua lại cho nhau và cười giỡn. Vua thấy vậy thì cười mà nghĩ:

- Hai vị Sa-di này giỡn vui như con nít.

Khi vua đưa thức ăn đến chỗ Thượng tọa Da-xá, thì Đại đức nói:

- Đại vương ở trong chúng Tăng chớ khởi lòng bất tín. Vua đáp:

- Thưa vâng.

Lại bạch với Thượng tọa:

- Có hai vị Sa-di cùng đưa thức ăn cho nhau và cười giỡn. Da-xá nói:

- Hai vị này đã chứng quả A-la-hán. Trí tuệ đã thông đạt giải thoát.

Vua nghe thì lòng rất vui liền khởi tâm nghĩ:

- Ta sẽ đem y đẹp cúng cho hai vị Sa-di này.

Sa di biết ý tưởng của vua, liền hiện ra các thần lực công đức. Một vị hóa ra cái chảo thiết đem đặt trước mặt vua. Một vị hóa ra nước Kiền-đà.

Vua thấy liền hỏi:

- Để làm gì? Đáp:

- Đại vương! Chúng tôi thấy đại vương khởi tâm muốn cúng riêng cho chúng tôi y nên tôi muốn đem nhuộm.

Vua nghe thì nghĩ:

- Ta chỉ mới nghĩ chưa hề nói ra. Vì sao hai vị này biết được tâm ta, liền năm vóc cúi lạy xuống chân hai vị Sa-di, rồi nói kệ:

Ta Khổng tước đại vương

Và đại thần nhân dân

Công đức ta phải làm

Tất cả được lợi lớn

Tinh tấn chỗ sinh tín

Vật thí nay đã thí.

Rồi vua nói với hai vị Sa-di:

-Tôi sẽ cúng cho chúng Tăng mỗi vị ba y.

Thế là vua đối với năm chúng làm các việc công đức, lại cúng cho mỗi vị ba y. Đem bốn mươi vạn kim cúng cho chúng Tăng, lại đem vô số kim ngân chuộc lại đại địa cung nhân, đại thần cùng bản thân và Câu-na-la.