SỐ 1947 — VĂN LỄ TÁN THÍCH-CA NHƯ LAI NIẾT-BÀN

SỐ 1947

LỜI TỰA VĂN LỄ TÁN THÍCH-CA NHƯ LAI NIẾT-BÀN

Sa-môn Tuyết Khê Nhân Nhạc đời Tống soạn.

Nhà Nho có nỗi lo trọn đời, đó là ngày kỵ giỗ của ông bà đã đi xa. Chẳng lẽ Thích Tử chúng ta không có ư? Người thì nghĩ ơn cù lao sinh ta, mình thì nhớ cha từ bi độ ta. Đức ấy khác xa mà hiếu thì đồng. Hãy xem kẻ thế tục xuất gia có hình tướng Sa-môn, mang họ Thích-ca rất nhiều người đến ngày Phật Niết-bàn mà chẳng thể lập bày lễ cúng, tôi rất thương tâm. Tôi có đọc phần sau kinh Niết-bàn, Như Lai diệt độ rồi thì Phạm Thích, thiên chúng, họ Đại quy đều dùng kệ tụng buồn than. Lại luật Tăng-kỳ chép: Khiến ngày Niết-bàn phải khen ngợi Đức của Phật. Do đó, truy tìm hóa tích viết lời ngợi khen, gốm mười bốn chương, mỗi chương có tám câu. Chương đầu khen ngợi Phật, chương kế khen ngợi pháp, ba chương sau khen ngợi tăng. Các phương quĩ ấy cũng đủ hạnh dụng, mong mỏi chúng ta vào ngày rằm tháng hai âm lịch sửa sang kinh tượng, thiết lễ cúng dường, lớn tiếng kể đức để bày tỏ lòng thành thương tiếc. Xưa Cô Sơn Trung Dung Tử có bài khen tám đức Niết-bàn, bởi bắt chước theo Bạch y Quán Âm Lễ của Truyền Huy mà soạn ra, vì rất khác lạ với âm vận của Ngô Thục nên vùng Giang Triết phần nhiều không dùng. Nay Pháp sư Thiên-trúc soạn lời văn khen ngài Trí Giả chẳng khác lạ lắm và chỉ cốt sinh thiện. Người biết ta không dùng Thinh sắc mà cầu Phật, tà đạo nhún mình ư?

VĂN LỄ TÁN THÍCH-CA NHƯ LAI NIẾT-BÀN

(Khi vào đạo tràng phải lễ khắp Tam bảo ba lạy,

đốt hương quì thẳng, người đứng đầu đọc to rằng:)

- Kính vì bậc Năng nhân ra đời, Tịch Mặc chứng chân, ở địa vị tôn quý trong ngàn cõi, vỗ về bốn loài sinh làm con. Hình theo vật hiện, vốn đồng là thân không tướng. Giáo từ cơ hưng, bác bỏ đạo lạ không lời, nhờ bánh xe pháp mà chuyên chở. Hóa tích càng hưng thịnh, bán tự mới bàn. Thí dụ như dạy trẻ không mỏi mệt. Trăm vàng sau gởi cũng hết lòng chuộc mạng. Khắp khiến đám phiền não, an trụ kho Như Lai. Bốn tâm đầy đủ, ba đức trở về. Đó là chẳng khiến một người được diệt độ riêng, đều dùng sự diệt độ của Như Lai mà diệt độ. Cho nên vào Niết-bàn chẳng thể nghĩ bàn. Chúng ta ở rừng Hạc đã xa mất duyên trước, đời tượng pháp vâng lời di huấn. Nay gặp ngày giữa xuân nghĩ mãi Nghi thức Bắc Thủ, rau dưa tương muối, bày lễ cúng dâng, thơ kệ ca ngâm để tỏ lòng thành thương tiếc. Cúi mong hồng ân soi xét. (Tất cả chí thành kính thỉnh:)

- Nhất tâm phụng thỉnh Niết-bàn giáo chủ, Kham Nhẫn (Ta-bà) Thế Tôn Thích-ca Văn Phật, cúi mong giáng lâm đạo tràng, nhận con cúng dường.

- Nhất tâm phụng thỉnh các Thánh hiền Bồ-tát chúng tăng trong hội Niết-bàn, cúi mong giáng lâm đạo tràng, nhận con cúng dường.

- Nhất tâm phụng thỉnh các bậc Thánh hiền, Duyên giác chúng tăng trong hội Niết-bàn, cúi mong giáng lâm đạo tràng, nhận con cúng dường.

- Nhất tâm phụng thỉnh các bậc Thánh hiền Thanh văn chúng tăng trong hội Niết-bàn, cúi mong giáng lâm đạo tràng, nhận con cúng dường.

Thương xót thế gian vua thầy thuốc

Thân và trí tuệ đều vắng lặng

Trong pháp vô ngã có chân ngã

Nên con kính lễ Vô thượng tôn.

- Nhất tâm đảnh lễ Niết-bàn giáo chủ, Kham Nhẫn (Ta-bà) Thế tôn thân Phật Thích-ca khi hiện âm Thinh ánh sáng nhóm chúng.

Sông tốt cây bền ngày mới sinh

Tiếng tiên linh diệu khắp mười phương

Mời gọi chúng sinh hỏi rồi nghi,

Thỉnh mời Đại giác về nguyên tịch

Thế giới Bảo Nghiêm như cõi

Vui Thân người huyết hiện giống như hoa

Trời cúng mây đến, chỉ im lặng

Cùng lúc cúi đầu ôm sầu não

Cho nên con nhất tâm quy mạng đảnh lễ.

- Nhất tâm đảnh lễ Niết-bàn giáo chủ, Kham Nhẫn Thế tôn, thân Phật Thích-ca khi thọ cơm Thuần-đà.

Như Lai chứng lâu thể Giá-na

Quyền hiện nghi lâm chung, ứng cúng

Cùng với thân biến hóa đầu lông

Thọ nhận thức ăn họ Từ Hoa

Sáu trần tuy nói là vô tướng

Năm quả sẽ kết kẻ hữu duyên

Nay con kính dâng xôi nếp mới

Nguyện chứng chân thường, diệu nghĩa đồng

Cho nên con nhất tâm quy mạng đảnh lễ.

- Nhất tâm đảnh lễ Niết-bàn giáo chủ, Kham Nhẫn Thế tôn, thân Phật Thích-ca khi ngồi giường báu thị hiện bệnh.

Dặn dò Văn-thù thành chánh pháp

Bỗng nhiên lưng đau bày chúng sinh

Co tay nằm nghiêng giống trẻ nhỏ,

Không nhìn không nói như người bệnh

Trịnh trọng lắng nghe Ca-diếp hỏi

Thong dong vẫn đợi Thế Vương đến

Lại khởi đuốc sáng chiếu Đại thiên

Các khổ dẫy đầy đều tiêu hết.

Cho nên con nhất tâm quy mạng đảnh lễ.

- Nhất tâm đảnh lễ Niết-bàn giáo chủ Kham Nhẫn Thế tôn, thân Phật Thích-ca khi nhập Tam-muội Nguyệt Ái.

Đại Bi thương xót A-xà-thế

Thuận theo Kỳ-bà phát tâm lành

Tòa Sư tử lại chiếu sáng Nguyệt Ái

Mặc y bỗng biết thân lành bệnh

Quy Phật mới biết tà đạo lầm

Nghe kinh mới hiểu nghịch duyên không

Trong bụi y lan có chiên-đàn

Lạ thay lấy dụ vô căn tín.

Cho nên con nhất tâm quy mạng đảnh lễ.

- Nhất tâm đảnh lễ Niết-bàn giáo chủ Kham Nhẫn Thế tôn thân Phật Thích-ca khi quán Tịch Định thế gian.

Ứng vật đã từng mở Bí tạng

Về nguồn kế lại gần Trung tiêu

Lại phát ánh sáng gọi Niết-bàn

Đạo khắp thiền định đều siêu việt

Chủng trí đều quán sát thật tướng

Hữu tình đâu khỏi thấy vô thường

Củi hết thì lửa kia phải tắt

Bấy giờ A-nan tâm mê loạn

Cho nên con nhất tâm quy mạng đảnh lễ.

- Nhất tâm đảnh lễ Niết-bàn giáo chủ Kham Nhẫn Thế tôn thân Phật Thích-ca khi nhập bốn thiền diệt độ.

Lại vào bốn thiền mà nghỉ ngơi

Lại ở Tam-muội thị hiện mất

Song lâm đổi trắng, che Kim quan

Đất bằng như sấm rền sa giới

Thích phạm buồn thương bày kệ tụng

Tà ma đều hết lo chiến tranh

Ánh từ Tuệ Nhật nay hết chiếu

Đêm tối vô minh khi nào sáng.

Cho nên con nhất tâm quy mạng đảnh lễ.

- Nhất tâm đảnh lễ Niết-bàn giáo chủ, Kham Nhẫn Thế tôn, thân Phật Thích-ca khi nhập Kim quang bạch điệp.

Người dân hỏi nhau cách trà-tỳ

Thiên đế thân truyền lời chúc lụy

Giúp thuận luân vương sự hóa nghi

Khiến sinh Phạm chúng phước vô cương

Lụa mịn ngàn lớp bao Thánh thể

Quan báu bảy lớp nhiễm thành tiên

Lại dùng suối thơm mà tươi rót

Đều thấy thân Diệu nghiêm chẳng hoại.

Cho nên con nhất tâm quy mạng đảnh lễ.

- Nhất tâm đảnh lễ Niết-bàn giáo chủ Kham Nhẫn Thế tôn thân Phật Thích-ca khi hiện thân cho Ẩm Quang (Ca-diếp) thấy.

Tôn giả Ẩm Quang ở Linh Thứu

Xuất định biết Phật đã quy chân

Xa hướng Câu-thi mau dời gót

Chính gặp lúc trà-tỳ sắp xong,

Trong cữu liền hiện thân sắc vàng

Lạy xong chân liền rút vào trong

Cuối cùng tùy theo tâm kính mến

Ấy là tướng từ bi bình đẳng.

Cho nên con nhất tâm quy mạng đảnh lễ.

- Nhất tâm đảnh lễ Niết-bàn giáo chủ Kham Nhẫn Thế tôn, thân Phật Thích-ca khi đưa vào lầu thơm hỏa hóa.

Chữ vạn ở ngực tuôn lửa Thánh

Chúng trên lầu thơm thấy chân thân

Tướng ngọc vẻ vàng hết chẳng còn

Bông sương lụa trắng lại như cũ

Xá-lợi sáng chói chia các nước

Tháp cao hiển rõ chỉ trời người

Chúng con hổ thẹn sinh Tượng pháp

Không khen di hóa lúc đồng thời.

Cho nên con nhất tâm quy mạng đảnh lễ.

- Nhất tâm đảnh lễ Niết-bàn Hội Thượng nói tạng pháp môn Tu-đa-la.

Trước vì Thuần-đà bày nghĩa mầu

Sau vì Tu-bạt nói vi ngôn

Cố giúp Tỳ-nại phá quyền nghi

Giúp cho Xiển-đề sinh thật tín

Uống lấy đề hồ vị quý nhất

Bên bờ Bột hải dắt chúng sinh,

Con nguyện nghe đem hết hậu thân

Làm tròn mãn tự luôn tu học

Cho nên con nhất tâm quy mạng đảnh lễ.

- Nhất tâm đảnh lễ Thánh hiền chúng Bồ-tát nhóm họp trong hội Niết-bàn.

Mong cầu đạo Bồ-đề Vô thượng

Khắp nhóm nhân Bồ-tát như bụi

Chẳng ở ba cõi hiện các tâm

Đều thấy chúng sinh như con một

Dẫn đạo Đại thừa khiến tiến đến

Dắt dẫn yếu đuối khiến đến nơi

Trong người tự tại như loài rồng

Nhân lúc thấy lợi khó nghĩ bàn.

Cho nên con nhất tâm quy mạng đảnh lễ.

- Nhất tâm đảnh lễ Thánh hiền chúng, Duyên giác nhóm họp trong hội Niết-bàn.

Nhân duyên vào sâu cảnh luân hồi

Quán chiếu dạo khắp giải thoát môn

Phước trí từng trải tu nhiều kiếp

Thần thông sinh khởi vô lượng dụng

Đã bỏ xe Nai đi đường tắt

Chẳng đồng Tê giác giữ Cô phong

Đến hội Ta-la rừng Song thọ

Giống như ảnh gương, tùy hình hiện.

Cho nên con nhất tâm quy mạng đảnh lễ.

- Nhất tâm đảnh lễ Thánh hiền chúng Thanh văn nhóm họp trong hội Niết-bàn.

Điều phục các căn đều vắng lặng

Thọ trì Di giáo đều lưu thông

Đã ở nhà mục khỏi bị cháy

Chẳng đến ao xuân lượm ngói đá

Bốn quả kham là đệ tử Phật

Ba tu đều được gặp kinh Vương

Thường rốt ráo đồng với vô thường

Ấy gọi người trang nghiêm Song thọ.

Cho nên con nhất tâm quy mạng đảnh lễ.

(Lễ xong quì xuống dâng hương phát lồ sám hối rằng:)

- Dốc lòng sám hối: Con và tất cả chúng sinh trong pháp giới ở mười phương, nghĩ rằng tự tâm vốn thanh tịnh, có tánh chủng trí diệu dụng, ngàn như chưa nhìn, vốn dứt phàm thánh. Sáu vọng thành nhân nên trôi lăn sinh tử. Do đó mày châu chóng mất, màng mắt đè nặng. Chẳng gặp thuốc gương sáng, chẳng gặp trị kim bài, vì sao vốn trồng nhân luân sinh vào loài người, gặp pháp Phật Thích-ca, dự vào số Tỳ- kheo tăng, chỉ vì luật nghi không cẩn thận mà đạo phẩm khó thành. Nói Nhất Thừa Liễu Nghĩa chưa mở thật tuệ chế ra bảy tụ phòng lỗi, cảnh cáo sâu kẻ thường phạm, chứa bất tịnh để nuôi thân, thuận vô minh làm hạnh. Túi nổi có thiếu, thật lo chết chìm biển sâu. Nhà đẹp không còn, đâu thọ ban nhập môn. Nay thì quán xa vượt bùn, đích thân sám hối, đã phát lộ tội căn, nay trừ sạch nghiệp chướng. Phật từ che khắp, pháp lực ngầm thông, cho nên vì con quy y mà dũ lòng hộ niệm.

- Sám hối đã xong dốc lòng quy mạng Tam bảo.

- Dốc lòng khuyến thỉnh

Chư Phật mười phương đồng Thường tịch

Đều vì chúng sinh xuất thế gian

Đã thành đạo quả, đã hàng ma

Khuyên xoay pháp luân độ chúng sinh.

Ưu-đàm nhụy nở thật khó thấy

Hùng âm sư tử đâu dễ nghe

Cho đến tùy cơ mà hiện diệt

Thỉnh đấng hồng từ dài kiếp thọ.

Khuyến thỉnh xong, dốc lòng quy mạng Tam bảo.

- Dốc lòng tùy hỷ

Viên thông rồi bèn khai phương tiện

Năm diễn không lỗi hội Nhất thừa

Khứ lai hiện tại có tu hành

Thân ngữ ý nghiệp đều tùy hỷ

Lá gọi là vàng, nhân cũng đốt

Nhóm cát làm tháp, đạo cũng thành

Tất cả từng sinh tâm ganh giận

Nên đây hối lỗi đều ngợi khen

Tùy hỷ xong, dốc lòng quy mạng Tam bảo.

- Dốc lòng hồi hướng

Các phước nghiệp ngày nào và nay

Đều dùng không tuệ để dung thông

Việc làm đều thành nhân bốn đức

Chẳng vì lại cầu quả ba cõi

Các loài nếu chẳng đồng giải thoát

Tâm con chẳng hề chứng Bồ-đề

Muôn dòng nước đều về biển lớn

Cũng như hồi hướng không khác nhau.

Hồi hướng xong, dốc lòng quy mạng Tam bảo.

- Dốc lòng phát nguyện

Thệ hướng thân này tu Bát-nhã

Thường quán Phật ta trụ Nê-hoàn

Chẳng lìa nhân duyên mà khởi tâm

Liền thấy trong không vô thể tướng

Bắt chước Tuyết Sơn viết gỗ đá

Hoặc ở ruộng làng đặt nôm bẫy

Nguyện khắp cũng như Diệu Cát Tường

Đồng thời hiểu rõ tánh Như Lai

Phát nguyện xong, dốc lòng quy mạng Tam bảo.

(Đi nhiễu bên phải đạo tràng và đọc kinh Di Giáo, niệm danh hiệu Phật xong rồi lui ra).

- Hết -

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 170

VĂN CÚNG GIỖ

ĐẠI SƯ THIÊN THAI TRÍ GIẢ

SỐ 1948

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN