SỐ 1655 — CHỈ QUÁN MÔN LUẬN TỤNG

SỐ 1655

CHỈ QUÁN MÔN LUẬN TỤNG

Tạo luận: Bồ-tát Thế Thân. Hán dịch:

Đời Đường, Tam Tạng Pháp Sư Nghĩa Tịnh.

Thấy hình tướng người nữ

Đoan trang và yêu kiều

Người ngu không thấu rõ

Vọng sinh ý dâm nhiễm.

Phật nói nào sình trướng

Xúc trừ tâm dâm dục

Thường theo lời Thế Tôn

Được đạo quả thù thắng.

Nghe, tư duy tịnh giới

Thường tinh tấn tu tập

Buộc tâm quán các cảnh

Nhân giải thoát là đây.

Nếu người có sân nhiễm

Thùy miên và hôn trầm

Trạo cử cùng nghi hoặc

Cả năm, ngăn tu định.

Ít nghe, ít ở chúng

Ưa thích các việc xấu

Ái thân và thọ dụng

Cũng thường ngăn tâm định.

Tâm loạn có năm duyên

Tình (căn) theo cảnh tán loạn

Mê đắm và lăng xăng

Ngã mạn ưa danh tiếng.

Tỳ khưu nương Thánh giáo

Có lỗi phải bỏ ngay

Khéo giữ trụ tâm duyên

Đó là hạnh trước hết.

Tiếp nương nơi vắng lặng

Đều không ngại khó khăn

Sau dứt suy nghĩ tà

Là nghiệp đầu (của) Tỳ kheo.

Phải ở rừng gò mả

Mặc y phục phấn tảo

Thường cầu việc vắng lặng

Đoạn trừ tâm nhiễm dâm.

Khất thực, thấy người nữ

Phải quán là bất tịnh

Khép mắt trừ niệm tà

Chính tâm nhận thức ăn.

Nói nhiều, lo nhiều việc

Cần phải mau xa lìa

Duyên não loạn bức bách

Phải dùng tuệ nhẫn nhục

Phải ơ nơi đồng hoang

Dưới cây, trong hang núi

Lúc quán nên ở đây

Vắng lặng mà tu tâm

Lúc duyên cảnh tu định

Không quá cao, quá thấp

Đừng quá xa, quá gần

Để tương ưng với cảnh

Khéo chọn cảnh sở duyên,

Mà quán xét tường tận

Lúc nhắm mắt trụ tâm

Cũng như mở mắt nhìn

Phải nhiếp phục các căn

Trụ niệm nội tâm lặng

Duyên cảnh trước mắt quán,

Niệm niệm cho liên tục

Tướng hình mạo chọn đó

Mà dụng tâm quán xét

Quán thây nữ sình trướng

Đáng sợ, thật ghê tởm

Giống như nước ao đục

Gió thổi làm chao động,

Thấy hình bóng của cây

Chẳng rõ ràng, chẳng tốt.

Nước phiền não như tâm,

Bị gió loạn tình thổi

Lúc lắng niệm quan sát

Tối tăm chẳng thể còn

Tâm chìm phải giục tỉnh

Nên quán việc thắng diệu

Như đỉa hút máu người

Dội nước khiến tỉnh lại.

Lại phải mau thu giữ,

An tâm trong cảnh cũ

Khiến ý có khả năng

Điều hòa tốt, theo niệm

Nếu tâm kia trạo cử

Phải nghĩ, chán việc ác

Khiến tâm trụ vắng lặng

Như móc buộc đầu voi

Lìa hôn trầm, trạo cử,

Phải bình đẳng vận tâm

Tùy tình mà trụ, xả

Đừng để vướng lỗi lầm

Từ đó dần được trụ

Giữ hình tướng an tâm

Thấy rõ hành Trung đạo,

Đèn chính niệm thường soi.

Lúc này dùng tầm tứ,

Lần lượt nên quán sát.

Bóng định sẽ được sinh

Rõ ràng trụ trước mắt.

Rõ sạch chẳng dao động.

Như hình đại trượng phu,

Nhìn hình này mà quán

Đó là tướng sai biệt

Tướng này đã sinh rồi

Dục, ái liền đoạn dứt

Chính là người buộc tâm

Tướng phương tiện sơ định

Tiếp biết "thể" sân hận

Vốn do tham nhiễm khởi

Dục, ái đã diệt rồi

Sẽ lìa được sân hận

Tiếp dùng niệm tinh cần

Trừ tâm hôn trầm, ngủ

Đã quán tướng sai biệt

Nghi tình sẽ dứt ngay

Kế phải trừ ố tác,

Hạnh thiện (là) đường an ổn.

Vắng lặng không chướng ngại

Thường đề phòng trạo cử.

Phải từ nơi tướng thô

Quán xét tướng của nó

Ảnh hiện ngay trong tâm

Bằng suy tìm tỉ mỉ

Thấy sai khác, tâm vui

Từ đó được khinh an

Kế chứng vui của định

Thứ lớp định như vậy

Đây là định căn bản,

Khéo an được niệm, tâm.

Giống như muốn vào làng

Và vào được làng ấy.

Đã được định căn bản

Lại càng phải tu tiếp

Chứng tha tâm, túc mạng

Thiên nhãn, thiên nhĩ thông

Định lúc này còn tức (suy xét, tìm tòi)

Tâm chưa được trụ yên

Như nước còn gợn sóng

Không phải định địa trên.

Tuy đã được sơ định

Nhưng còn trụ sở duyên.

Kế nương hai tĩnh lự,

Đều dừng hẳn tầm, tứ

Dù trụ được chốn này

Vẫn còn sóng hỷ trội

Lúc vào định thứ ba

Tâm này mới trụ yên

Do tâm này còn lạc (Thiền chi lạc)

Chưa thể khiến niệm trụ,

Chứng tĩnh lự thứ tư

Các lỗi mới điều trừ

Thối phần, thắng tấn phần

Trụ phần, quyết trạch phần

Tĩnh lự bốn loại phần

Người tu định phải biết

Định nếu thuận phiền não,

Đây gọi là thối phần

Sau hơn là Thắng phần.

Tự trụ là Trụ phần

Do trước phân biệt tốt

Là nhân quyết trạch đạo

Đây quyết định được kia

Nên gọi Quyết trạch phần

Hiểu rõ tướng vô thường…

Và các hành tạo khởi …

Nếu người đắc định này

Là được đạo phần Noãn v. v…

Đối các tướng bầm, trướng…

Có rất nhiều cách quán

Như Thánh giáo tu hành,

Cần phải biết sai biệt.

Gió thổi thây chết sình

Chảy mủ máu trong huyệt

Toàn thân đều ghê tởm

Đây là quán sình trướng

Chẳng yêu những thân thô

Chỉ ham thân mềm mại

Với người tâm nhiễm ấy

Dạy họ quán như vậy.

Nếu ở phần thây chết

Ít có mủ trắng chảy

Thịt còn lại đều bầm

Đây là quán bầm, trướng

Thấy sắc mà sinh ái

Đây là người mê sắc

Dùng bầm trướng đối trị,

Khiến họ sinh ghê tởm.

Toàn thây đều chảy mủ

Đây là tướng mủ chảy

Đối trị người ưa mùi,

Quán khiến dứt tâm nhiễm

Thây chết đứt ngang lưng

Đây là tướng đoạn hoại

Đối trị yêu toàn thân

Phật dùng đấy đối trị.

Xương cốt rã bừa bãi

Chim rỉa, còn gân tàn

Đối trị yêu da thịt

Nói rõ tướng bị ăn

Xương tay chân, các chi…

Đều phân tán mỗi nơi

Đối trị tham chi phần

Nói quán tướng tạp loạn

Tướng đống xương hỗn tạp,

Dao gậy, đập xẻ rời

Đối trị yêu toàn thân

Khiến họ quán tướng này

Thây xương bị dao chém

Hoặc kích, tên đâm phải

Máu chảy khắp cả thân

Đây là tướng thân máu

Lau sạch, thoa hương thân

Thay áo quần mới, đẹp

Người nhân đây khởi tham

Cho đây làm thuốc quý

Ích kỷ yêu giữ cảnh

Không cho người ngoài xem,

Quán trùng rỉa thây chết,

Khiến trừ bỏ niệm ác

Xương thịt đều tan rã

Chỉ còn xương và răng

Với người tham tướng răng

Khiến quán tướng răng xương

Hoặc thấy người vừa chết

Thức mất, còn thân tàn

Những chúng sinh tham đắm

Khiến quán trừ tham dục

Phẩn tiểu và đờm dãi

tụ hợp cùng thành thân

Gồm ba mươi hai vật

Túi da, gọi là người

Lông tóc và móng răng

Tướng trong nào gan ruột

Ba trăm xương chống đỡ

Chín trăm gân kết đan

Chí lỗ chảy nước dơ

Ô uế khó nói hết

Xét kỹ, thật đáng ghét

Người trí chẳng nên gần

Quán thân người nữ rồi

Cũng lại xét thân mình

Nơi ấy nhân tham nhiễm

Lý nên thường buộc niệm

Chẳng thoát ngục ba cõi

Đều do tâm dục nhiễm

Do vậy, người trí sáng

Phải khéo xét việc này

Trải bao khổ địa ngục

May mới được làm người

Lẽ nào để tâm cuồng

Chẳng tu hạnh thù thắng?

Dâm tham có nhiều loại

Do vì ái khác nhau

Hễ quán, đều trừ sạch

Gọi là quán xương trắng

Gặp hình dung yêu kiều

Áo quần đẹp, tham đắm

Thuốc nào mà chữa được

Không ngoài quán xương trắng

Trước từ ngón chân cái

Tâm định duyên tướng sưng

Nát ra và chảy mủ

Da thịt đều thối rữa

Rồi quán đến bàn tay

Giống như màu cò trắng

Nó dần dần sưng tấy

Da thịt đều thối rữa

Lần lượt quán như vậy

Toàn thân, thịt thối rữa

Chính niệm thắng giải thành

Chỉ quán khung xương ấy.

Nếu còn lại miếng thịt

Thì gọi là ý loạn

Huống gì tâm phóng túng

Chạy tìm đến các cảnh

Lúc nào cũng buộc niệm

Tự biết thường tru tốt

Dần dần quán người khác

đều chung, là khung xương

Rộng ra đến biển cả

Chỉ đầy là xương trắng

Thành tựu định này rồi

Xả rộng mà về hẹp

Ban đầu xả từ ngoài

Đến chỉ còn thân, xương

Lại quán đầu ngón chân

Thứ lớp mà tâm định

Có khi xả từng phần

Cho đến xương đỉnh đầu

Phải biết tâm sau cùng

Thâu giữ giữa chặng mày

Nếu tu tập như thế

Thường sinh trong Phạm cung

Chẳng vào ba cõi ác

Sinh về Ngũ Tịnh Cư

Người đời mất tâm thiện

Trôi lại trong sinh tử

Người trí tu tâm định

Như cứu lửa cháy thân

Muốn xả được các duyên

Cần ở nơi rừng vắng

Chớ để vô thường bức

Chết uổng trong tâm loạn

Dùng trí tuệ, tịnh tâm

Chết cũng được quả vui.

Hoặc không cầu thân sau,

Nay, Thắng đạo nên tu.

Cạo tóc, mặc ca sa

Thích nghi tu Thánh đạo

Ngoài ra, việc huyên náo

Đều là nhân sinh tử.

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 113

LUẬN BẢO

HÀNH VƯƠNG CHÁNH

SỐ 1656

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN