SỐ 1611 — LUẬN CỨU CÁNH NHẤT THỪA BẢO TÁNH

Phẩm thứ 10: NGHIỆP PHẬT TỰ NHIÊN KHÔNG DỪNG NGHỈ

Luận nói: Đã nói công đức vô cấu của Chư Phật, kế là nói về việc tác nghiệp của Chư Phật, Như lai. Phải biết nghiệp của Chư Phật kia tự nhiên vận hành, thường không dừng nghỉ, giáo hóa chúng sinh. Dựa vào đó nói lược có hai loại pháp tự nhiên hành, vì nghĩa đó nên nương vào nghiệp tự nhiên vận hành của Chư Phật, thường không dừng nghỉ, thường làm Phật sự, nói sáu bài kệ:

Chúng sinh đáng hóa độ,

Dùng phương tiện giáo hóa,

Hóa độ nghiệp chúng sinh,

Giáo hóa cõi chúng sanh.

Chư Phật, người tự tại,

Đối chúng sinh nên hóa,

Thường chờ xứ chờ thời,

Tự nhiên làm Phật sự.

Giác biết khắp Đại thừa,

Nhóm Công đức tối diệu,

Như nước báu biển cả,

Trí Như lai cũng vậy.

Bồ-đề rộng vô biên,

Cũng như cõi hư không,

Nơi vô lượng công đức,

Mặt trời Đại trí tuệ.

Chiếu khắp các chúng sinh,

Có Pháp thân mầu Phật,

Kho công đức vô cấu,

Như thân Ta không khác.

Phiền não chướng, trí chướng,

Mây sương giăng lưới che,

Gió Từ bi Chư Phật,

Thổi chúng tan diệt hết.

Nghĩa của sáu bài kệ nầy, đã dùng mươi bốn bài kệ để giải thích lược, Kệ rằng:

Dùng những tánh trí nào,

Xứ nào và thời nào,

Tác nghiệp vô phân biệt,

Cho nên nghiệp tự nhiên

Dùng những căn tánh nào,

Các chúng sinh đáng độ

Dùng những trí tuệ nào,

Năng độ các chúng sinh?

Lại dùng thứ gì làm,

Phương tiện hóa chúng sinh?

Chúng sinh lấy xứ nào,

Trong thời nào độ được?

Hướng tiến và công đức,

Làm quả, vì nhiếp lấy,

Chướng kia và Đoạn chướng,

Các duyên vô phân biệt.

Hướng tiến là mười địa,

Công đức nhân hai đế,

Quả là Đại Bồ-đề,

Nhiếp quyến thuộc Bồ-đề.

Chướng kia là vô biên,

Phiền não và tập khí,

Dứt chướng là đại từ,

Và tâm đại bi thảy.

Gọi là tất cả thời.

Thường tạo các nhân duyên,

Sáu xứ như vậy thảy,

Phải biết thứ lớp nói.

Như nước báu biển cả,

Không, nhật, đất, mây, gió,

Các địa như biển lớn,

Trí công đức nước báu.

Bồ-đề như không giới,

Rộng không mé giữa sau,

Làm lợi ích chúng sinh,

Hai nghiệp như mặt trời.

Có thể soi biết khắp,

Tất cả cõi chúng sanh,

Đều có tánh Như lai,

Như kho báu trong đất.

Giống như mặt đất kia,

Thể vững chắc bất động,

Vì lợi ích chúng sinh,

Thấy ngã kia không khác.

Khách trần phiền não thảy,

Vốn tự vô thể, tánh,

Tất cả đều luống dối,

Như mây nhóm không thật.

Khởi đại tâm từ bi,

Giống như gió thổi mạnh,

Phiền não, trí chướng tận,

Như mây kia tụ tán.

Việc giáo hóa sự chưa xong,

Nên thường ở thế gian,

Từ bản tế đến nay,

Tự nhiên không dừng nghỉ.

Hỏi: như trước đã nói, Chư Phật, Như lai bất sinh bất diệt, nếu vậy tức là Pháp vô vi. Pháp vô vi là nghiệp không tu hành, vì sao thường giáo hóa chúng sinh không dừng nghỉ?

Đáp: Vì nói về đại sự của Chư Phật dứt các nghi ngờ, nên nương vào thanh tịnh vô cấu không thể nghĩ bàn cảnh giới Chư Phật, để nói về đại sự, do đó dùng thí dụ nói một bài kệ:

Trống mây đẹp Đế thích, Trời Ma-ni phạm thiên, Tiếng vang và hư không, Thân Như lai cũng vậy.

Nương vào bài kệ nầy, Kinh thâu nhiếp lấy nghĩa, chín thí dụ trong kệ, phải biết từ đây trở xuống, nói rộng về sáu mươi sáu kệ còn lại. Lại nương vào đó để nói rộng nghĩa kệ, chín thí dụ là nói lược về nghĩa của sáu mươi sáu Kệ đó, và theo thứ lớp nói rộng Như lai Vô thượng tu hành trọn vẹn, làm lợi ích cho tất cả cho chúng sinh, phải biết đã dùng mười chín kệ để giải thích. Kệ rằng:

Xa lìa tất cả nghiệp,

Không hề thấy có quả,

Vì tất cả người nghi,

Dứt các lưới nghi đó.

Mà nói chín thí dụ,

Tên Tu-đa-la kia,

Rộng nói các pháp nầy,

Trong Tu-đa-la ấy.

Rộng nói chín thí dụ,

Gọi là cảnh giới trí,

Trí vi diệu trang nghiêm,

Người có trí mau nhập.

Đầy đủ cảnh giới Phật,

Nói trời đế thích kia,

Lưu-ly, gương bóng thảy

Có chín thứ thí dụ.

Phải biết nghĩa chính yếu,

Kiến, thuyết và biến chí,

Vì lìa các tướng trí,

Thân miệng ý nghiệp mật.

Người đại từ bi được,

Lìa các tâm công dụng,

Vắng lặng vô phân biệt,

Là trí nên vô cấu.

Như Đại Tỳ-lưu-ly,

Các dụ Đế thích thảy,

Trí rốt ráo đầy đủ,

Nên vắng lặng vắng lặng.

Vì có trí tuệ tịnh,

Cho nên vô phân biệt,

Làm thành các thứ nghĩa,

Nên dụ Đế Thích thảy

Vì làm thành nghĩa kia,

Nói chín thứ Kiến thảy,

Lìa Sinh, lìa thần thông,

Chư Phật hiện sự ấy.

Đó gọi là nói lược,

Các thứ nghĩa thí dụ,

Dụ trước, giải khác sau,

Dụ sau, giải khác trước.

Thể Phật như gương bóng,

Như đất Lưu-ly kia,

Người chẳng phải không tiếng,

Như trống diệu chư thiên.

Chẳng phải không làm sự,

Như mây mưa lớn kia,

Chẳng phải không làm lợi,

Cũng chẳng phải bất sinh.

Có các thứ hạt giống,

Như Phạm thiên bất động,

Chẳng phải không thuần thục,

Như mặt trời lớn kia.

Chẳng phải không phá tối,

Như báu Như Ý ấy,

Chẳng phải không ít có,

Giống như các tiếng vang.

Chẳng phải không duyên thành,

Giống như hư không kia,

Chẳng phải không làm đủ,

Chỗ chúng sinh nương dựa.

Giống như mặt đất kia,

Chẳng phải không trụ giữ,

Tất cả các thứ vật,

Vì nương vào mặt đất.

Gánh vác các thế gian,

Vì các thứ vật ấy,

Nương Bồ-đề Chư Phật,

Pháp mầu Xuất thế gian.

Thành tựu các nghiệp thiện,

Các Thiền, bốn vô lượng,

Và lấy bốn định không,

Các Như lai tự nhiên.

Thường trụ các thế gian,

Có các nghiệp như vậy,

Cùng lúc chẳng trước sau,

Làm việc tốt đẹp ấy.

Phẩm thứ 11: GIẢO LƯỢNG TÍN CÔNG ĐỨC

Luận chép: Ở trên nói bốn thứ pháp, từ đây trở xuống, là nói về người có tuệ. Đối với pháp ấy có thể sinh tâm tin, nương vào tin là đã được công đức, nói mười bốn bài kệ:

Tánh Phật, Bồ-đề Phật,

Pháp Phật và nghiệp Phật,

Người xuất thế thanh tịnh,

Điều không thể nghĩ bàn.

Cảnh giới Chư Phật này,

Nếu có người tin được,

Được vô lượng công đức,

Hơn tất cả chúng sinh.

Vì cầu Phật Bồ-đề,

Quả báo không nghĩ bàn,

Được vô lượng công đức

Cho nên hơn thế gian.

Nếu có người xả được,

Châu báu ngọc Ma-ni,

Đầy khắp mười phương cõi,

Vô lượng cõi nước Phật.

Vì cầu Bồ-đề Phật,

Cúng dường các Pháp vương,

Người đó thí như vậy,

Vô lượng hằng sa kiếp.

Nếu lại có người nghe,

Một câu cảnh giới mầu,

Nghe rồi lại tin được,

Phước hơn thí vô lượng.

Nếu người có trí tuệ,

Vâng giữ giới Vô thượng,

Nghiệp tịnh thân miệng ý,

Tự nhiên thường hộ trì.

Vì cầu Bồ-đề Phật,

Như vậy vô lượng kiếp,

Phước mà người đó được,

Không thể nào nghĩ bàn.

Nếu lại có người nghe,

Một câu cảnh giới mầu,

Nghe rồi lại tin được,

Phước hơn giới vô lượng.

Nếu người nhập Thiền định,

Dứt phiền não ba cõi,

Hơn trời hành bỉ ngạn,

Không phương tiện Bồ-đề.

Nếu lại có người nghe,

Một câu cảnh giới mầu,

Nghe rồi lại tin được,

Phước hơn thiền vô lượng.

Người không tuệ xả được,

Chỉ được báo giàu sang,

Người tu trì giới cấm,

Chỉ được sinh trời, người.

Tu hành dứt các chướng,

Chẳng tuệ không thể dứt,

Tuệ dứt phiền não chướng,

Cũng dứt được chướng trí.

Nghe pháp làm nhân tuệ,

Nên nghe pháp thù thắng,

Huống chi nghe pháp rồi,

Lại sinh được tâm tin.

Phải biết mười bốn bài kệ nầy đã dùng mười một kệ để lược giải thích. Kệ rằng:

Thân và chỗ chuyển kia,

Công đức và thành nghĩa,

Bày bốn thứ pháp nầy,

Chỉ cảnh giới Như lai.

Người trí tin là có,

Và tin được rốt ráo,

Nhờ tin các công đức,

Mau chứng đạo Vô thượng,

Cứu cánh đến bờ kia,

Chỗ ở của Như lai.

Tin có cảnh giới ấy,

Cảnh giới chẳng nghĩ bàn,

Chúng ta có thể được!

Các công đức như vậy,

Chỉ tin sâu thắng trí,

Dục, tinh tấn, niệm, định,

Tu công đức trí thảy,

Tâm Bồ-đề Vô thượng,

Tất cả thường hiện tiền,

Vì thường hiện tiền nên,

Là Phật Tử bất thối.

Công đức tịnh giải thoát,

Rốt ráo sẽ thành tựu,

Năm độ là công đức.

Vô phân biệt ba độ,

Rốt ráo và thanh tịnh,

Vì lìa pháp đối trị,

Thí chỉ Thí công đức,

Giữ giới chỉ giữ giới,

Còn hai Độ tu hành,

Là nhẫn nhục, thiền định,

Tinh tấn khắp mọi nơi.

Pháp đối trị của xan…

Gọi là phiền não chướng,

Luống phân biệt ba pháp,

Gọi đó là trí chướng.

Xa lìa các chướng đó,

Không còn nhân nào hơn,

Chỉ trí tuệ Chân diệu,

Cho nên Bát-nhã hơn.

Trí tuệ căn bản kia,

Cái gọi là văn tuệ,

Vì văn tuệ sinh trí,

Cho nên văn là hơn.

Lại từ đây trở xuống, nói về nghĩa vừa nói ở trước, là nương vào pháp gì mà nói, nương vào nghĩa gì mà nói, nương vào tướng gì mà nói. Trước nương vào pháp kia nói hai bài kệ:

Pháp mà Ta nói đây

Là tự tâm thanh tịnh,

Nương giáo các Như lai,

Tương ưng Tu-đa-la.

Nếu có người trí tuệ,

Nghe rồi tin nhận được,

Pháp mà Ta nói đây,

Cũng vì nhiếp người ấy.

Từ đây trở xuống, kế là nương vào nghĩa ấy nói hai bài kệ:

Nương đèn, chớp, Ma-ni,

Ánh sáng mặt trời, trăng,

Tất cả người có mắt,

Đều thấy được cảnh giới.

Nương ánh sáng pháp Phật,

Người tuệ nhãn thấy được,

Vì pháp có lợi đó,

Nên ta nói pháp nầy.

Từ đây trở xuống, kế là nương vào tướng kia nói hai bài kệ:

Nếu tất cả điều thuyết,

Có nghĩa, có pháp cú,

Khiến cho người tu hành,

Xa lìa khỏi ba cõi.

Và bày pháp vắng lặng,

Đạo trên hết Vô thượng,

Phật nói chánh kinh này,

Ngoài ra, thuyết điên đảo.

Từ đây trở xuống, là nương vào phương tiện Hộ pháp nói bày bài kệ:

Tuy nói nghĩa pháp cú,

Dứt phiền não ba cõi,

Vô minh che tuệ nhãn,

Bị Tham thảy trói buộc…

Lại nữa, trong pháp Phật,

Chỉ nói chút phần thôi,

Sách đời khéo nói nêu,

Ba thứ còn nên thọ.

Huống chi các Như lai,

Xa lìa phiền não cấu,

Người trí tuệ vô lậu,

Tu-đa-la đã nói.

Do xa lìa Chư Phật,

Tất cả trong thế gian,

Không trí tuệ thù thắng,

Người biết Pháp như thật.

Như lai nói liễu nghĩa,

Nghĩa đó chẳng nghĩ bàn,

Suy tư là chê pháp,

Không biết ý của Phật.

Chê Thánh và hoại pháp,

Đây là tư duy tà,

Người ngu si phiền não,

Nên vọng kiến chấp trước.

Vì thế không nên chấp,

Tà kiến các pháp bẩn,

Áo sạch nhuộm ăn màu,

Nó bẩn không ăn màu.

Từ đây trở xuống, là nương vào việc chê bai chánh pháp nói ba bài kệ:

Ngu không tin pháp thiện,

Tà kiến và kiêu mạn,

Chướng chê pháp quá khứ,

Chấp trước bất liễu nghĩa.

Nếu cúng dường cung kính,

Chỉ thấy các pháp tà,

Xa lìa thiện tri thức,

Gần gũi người chê pháp.

Ưa thích pháp Tiểu thừa,

Các chúng sinh như vậy,

Không tin pháp Đại thừa,

Nên chê pháp các Phật.

Từ đây trở xuống, là nương vào việc chê bai chánh pháp mà chịu quả báo xấu nói sáu bài kệ:

Người trí không nên sợ,

Kẻ thù, rắn, lửa, độc,

Nhân-đà-la, sấm sét,

Dao, gậy, các thú dữ

Sư tử cọp beo thảy

Thứ đó chỉ giết người,

Không khiến người đọa vào,

Ngục A-tỳ đáng sợ !

Nên sợ chê pháp sâu,

Và tri thức chê pháp,

Nhất định khiến đọa vào,

Ngục A-tỳ đáng sợ !

Tuy gần tri thức ác,

Ác làm chảy máu Phật,

Và giết hại cha mẹ,

Giết chết các bậc Thánh.

Phá hoại Tăng hòa hợp,

Và dứt các gốc lành,

Vì buộc niệm chánh pháp,

Có thể thoát chỗ đó.

Nếu lại có người khác,

Phỉ chê pháp sâu xa,

Người đó vô lượng kiếp,

Không thể được giải thoát.

Từ đây trở xuống, là nương vào pháp sư nói pháp sinh tâm kính trọng nói hai bài kệ:

Nếu người khiến chúng sinh,

Tin học pháp như vậy,

Đó là cha mẹ ta,

Cũng là tri thức thiện.

Đó chính là người trí,

Sau Như lai diệt độ,

Bỏ tà kiến điên đảo,

Khiến nhập vào chánh đạo.

Từ đây trở xuống, là nương vào công đức của việc nói pháp dùng để hồi hướng nói hai bài kệ:

Tánh Tam bảo thanh tịnh,

Nghiệp công đức Bồ-đề,

Ta nói lược bảy thứ,

Tương ưng với Kinh Phật.

Nương các công đức nầy,

Nguyện khi sắp qua đời,

Thấy Phật Vô Lượng Thọ,

Thân vô biên công đức.

Tôi và tín giả khác,

Đã thấy Phật đó rồi,

Nguyện được mắt lìa cấu,

Thành Bồ-đề Vô thượng.

Từ đây trở xuống, là nói lược về cú nghĩa, kệ rằng:

Nương pháp nào mà nói,

Nương nghĩa nào mà nói,

Nương tướng nào mà nói?

Như pháp kia mà nói.

Như nghĩa kia mà nói,

Như tướng kia mà nói,

Tất cả các pháp ấy,

Sáu bài kệ nói về.

Phương tiện hộ tự thân,

Dùng bảy bài kệ nói,

Nói Phỉ báng chánh pháp,

Thì có ba bài kệ.

Sáu kệ hiển bày nhân,

Dùng hai kệ chỉ rõ,

Đối với người nói pháp,

Sinh tâm kính trọng sâu.

Đại chúng nghe nhẫn thọ,

Chứng đắc Đại Bồ-đề,

Nói lược ba thứ pháp,

Nói về quả báo đó!

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 110

LUẬN ĐẠI THỪA NGŨ UẨN

SỐ 1612

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN