SỐ 1575 — LUẬN LỤC THẬP TỤNG NHƯ LÝ

SỐ 1575

LUẬN LỤC THẬP TỤNG NHƯ LÝ

Tác giả: Bồ-tát Long Thọ. Hán dịch:

Đời Triệu Tống, Đại sư Thi Hộ.

Quy mạng ba đời đấng Tịch Mặc

Lời chánh pháp diễn nói duyên sinh

Nếu hiểu các pháp lìa duyên sinh

Pháp hành đã tạo lìa như thế.

Lìa hai bên có - không

Người trí có chỗ dựa

Sâu xa không chốn duyên

Nghĩa duyên sinh thành lập.

Nếu nói pháp vô tánh

Tức sinh các sai lầm

Người trí nên như lý

Quán sát pháp hữu tánh.

Nếu thật đạt hữu tánh

Như người ngu phân biệt

Vô tánh thì không nhân

Nghĩa giải thoát nào lập?

Không thể nói hữu tánh

Không thể nói vô tánh

Biết rõ tánh vô tánh

Đại trí như lý nói.

Niết-bàn và sinh tử

Chớ quán tánh sai khác

Chẳng Niết-bàn sinh tử

Hai tánh có sai biệt.

Sinh tử và Niết-bàn

Cả hai không thực có

Nếu hiểu rõ sinh tử

Đây chính là Niết-bàn.

Phá hữu tánh sinh kia

Phân biệt diệt cũng vậy

Việc được tạo như huyễn

Hiện tiền diệt không thật.

Nếu diệt có chỗ hoại

Biết kia là hữu vi

Pháp hiện còn không đạt

Pháp hoại sao lại biết?

Các uẩn kia không diệt

Hết nhiễm tức Niết-bàn

Nếu hiểu rõ tánh diệt

Sẽ đạt đến giải thoát.

Nếu pháp sinh pháp diệt

Cả hai không thể đạt

Dùng chánh trí quán xét

Từ vô minh duyên sinh.

Nếu thấy pháp tịch tĩnh

Các tạo tác cũng vậy

Biết pháp này tối thắng

Đạt pháp trí vô biên.

Tánh duyên sinh thấy được

Không thấy nghĩa này sai

Tánh vi diệu trong này

Chẳng duyên sinh phân biệt.

Chánh giác Phật đã nói

Có nói chẳng không nhân

Nếu sạch nguồn phiền não

Tướng luân hồi sẽ tan.

Các pháp hành nhất định

Thấy có tạo có giữ

Tại sao lúc trước sau

Từ duyên mà an lập?

Vì sao trước đã sinh

Sau đó lại chuyển khác

Nên giới hạn trước sau

Nhìn thấy như sự huyễn.

Vì sao huyễn được sinh

Vì sao có chấp trước

Si mê ở trong huyễn

Cầu huyễn cho là thật.

Trước chẳng phải là sau

Chấp thấy nên không xả

Trí quán tánh vô tánh

Như hình ảnh huyễn ảo.

Nếu nói sinh chẳng diệt

Là phân biệt hữu vi

Nên vòng duyên sinh kia

Xoay theo không chỗ hiện.

Nếu đã sinh chưa sinh

Tự tánh kia không sinh

Nếu tự tánh không sinh

Gọi sinh thế nào được?

Nhân lặng thì pháp tận

Tận này không thể đạt

Nếu tự tánh không tận

Tên tận làm sao lập?

Không pháp nào được sinh

Không pháp nào được diệt

Hai đường sinh diệt kia

Tùy sự tùy nghĩa hiện.

Biết sinh thì biết diệt

Biết diệt biết vô thường

Tánh vô thường nếu biết

Không đạt gốc các pháp.

Các pháp từ duyên sinh

Tuy sinh tức lìa diệt

Như người đến bờ kia

Liền thấy việc biển lớn.

Nếu tự tâm không hiểu

Phàm phu chấp tánh ngã

Tánh không, tánh điên đảo

Liền sinh các lỗi lầm.

Các pháp là vô thường

Khổ, không và vô ngã

Trong ấy thấy lìa pháp

Trí quán tánh, không tánh.

Không trụ, không chỗ duyên

Không căn cũng chẳng lập

Từ chủng vô minh sinh

Lìa phần trước, giữa, sau.

Thành đại ác si ám

Như cây chuối không thật

Như thành Càn-thát-ba

Đều hiện bày huyễn ảo.

Cõi này đầu Phạm vương

Phật chánh thuyết như thật

Sau các Thánh không vọng

Nói cũng không sai khác.

Thế gian bị si ám

Ái lưu chuyển không dứt

Người trí biết các ái

Nên bình đẳng khéo nói.

Trước nói các pháp có

Cầu tánh thật nơi có

Sau tánh cầu cũng không

Liền lìa tánh không chấp.

Nếu không biết nghĩa lìa

Nghe xong liền có chấp

Nên phước nghiệp đã tạo

Hạng phàm ngu tự phá.

Như trước nói bình đẳng

Pháp nghiệp kia chân thật

Nếu hiểu rõ tự tánh

Nói vậy tức không sinh.

Tôi đã nói như thế

Đều y theo lời Phật

Như chỗ tuyên dương đó

Tức pháp uẩn xứ giới.

Đại chủng và các thức

Đã nói đều bình đẳng

Lúc trí ấy hiện chứng

Không còn vọng phân biệt.

Một này nếu như thật

Phật nói là Niết-bàn

Tối thắng này không vọng

Là trí không phân biệt.

Nếu tâm có tán loạn

Cùng các ma tạo tác

Nếu như thật lìa lỗi

Tức không có sinh này.

Vô minh duyên như vậy

Phật vì thế gian nói

Nếu đời không phân biệt

Tại sao đây không sinh?

Nếu vô minh bị diệt

Diệt rồi tức chẳng sinh

Tên sinh, diệt trái ngược

Vô trí sinh phân biệt.

Có nhân thì có sinh

Không duyên tức chẳng trụ

Lìa duyên nếu có tánh

Có này cũng đâu được?

Nếu có tánh đáng giữ

Tức nói có sinh – trụ

Trong này nghi lại nhiều

Nói có pháp được trụ.

Nếu Bồ-đề được chứng

Tức khắp nơi thường nói

Nếu tánh trụ giữ được

Đây nói lại có sinh.

Nếu nói pháp thật có

Vô trí nói như vậy

Nếu nói pháp có xứ

Giữ cũng không thể được.

Pháp không sinh không ngã

Trí ngộ nhận thật tánh

Các tướng thường - vô thường

Đều do tâm hiện khởi.

Nếu thành lập nhiều tánh

Tức muốn thành thật tánh

Kia tại sao khác đây

Thường - vô thường sai lầm.

Nếu thành lập một tánh

Chỗ muốn như trăng – nước

Chẳng thật chẳng không thật

Đều do tâm khởi hiện.

Pháp tham sân rất nặng

Do đó sinh kiến chấp

Nên tranh luận an lập

Lìa tánh mà chấp thật.

Nên nhân khởi các kiến

Kiến nên sinh phiền não

Nếu biết đúng điều ấy

Thấy phiền não đều sạch.

Nên biết pháp vô thường

Từ duyên sinh nên hiện

Duyên sinh cũng không sinh

Đây thật ngữ tối thượng.

Trí chúng sinh tà vọng

Không thật tưởng cho thật

Tranh luận với người khác

Tự hành chuyển điên đảo.

Tự phần không thể lập

Phần khác làm sao có

Tự - tha đều không phần

Trí hiểu không tranh luận.

Có pháp nào đáng nương

Phiền não như rắn độc

Nếu không tịch không động

Tâm liền không chỗ dựa.

Phiền não như rắn độc

Sinh sai lầm rất nặng

Độc phiền não che lấp

Làm sao thấy các tâm?

Như ngu thấy hình ảnh

Liền vọng sinh tưởng thật

Đời ràng buộc cũng vậy

Tuệ bị ngu si trùm.

Tánh dụ như hình ảnh

Chẳng phải cảnh mắt trí

Đại trí vốn không sinh

Cảnh giới tưởng vi tế.

Chấp sắc gọi phàm phu

Lìa tham là tiểu Thánh

Biết rõ tự tánh sắc

Đó là trí tối thượng.

Nếu chấp các pháp thiện

Như lìa tham, điên đảo

Như đã thấy người huyễn

Lìa tạo tác cầu thể.

Biết nghĩa này là sai

Không quán tánh - vô tánh

Phiền não không thể đạt

Tánh sáng phá trí tà.

Trí lìa nhiễm, thanh tịnh

Cũng không nương vào tịnh

Có nương tức có nhiễm

Tịnh kia lại sinh lỗi.

Pháp phiền não cực ác

Nếu thấy lìa tự tánh

Thì tâm chẳng loạn động

Vượt qua biển sinh tử.

Pháp thiện cam lồ này

Từ Đại bi sinh ra

Theo lời Như Lai nói

Không phần hạn, phân biệt.

Như vậy trong này khó nói được

Tùy người trí thấy liền thành tựu

Người trí tùy quán thuận theo pháp

Như vậy đều từ Đại bi chuyển.

Tánh chân thật trong tất cả pháp

Người trí theo đó quán như lý

Chỗ hướng do đấy tín được sinh

Cứu chúng sinh kia lìa các khổ.

Nghĩa này sâu xa lại rộng lớn

Tôi vì lợi ích nên ngợi ca

Như lời đại trí nay đã nêu

Si ám tự – tha đều phá trừ.

Phá hết phiền não si ám rồi

Như như chỗ tạo lìa ma chướng

Do đó thường mở cửa đường thiện

Các sự giải thoát lại đâu sai.

Người trì tịnh giới được sinh thiên

Câu này là chắc chắn chân thật

Ví như phá giới trụ chánh tâm

Tuy hoại giới nhưng không hoại kiến.

Chủng tử lớn lên chẳng vô nghĩa

Thấy nghĩa lợi ích rộng thực hành

Không lấy Đại bi làm nhân chánh

Người trí đâu thể muốn sinh pháp.

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 103

LUẬN ĐẠI THỪA

NHỊ THẬP TỤNG

SỐ 1576

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN