SỐ 1541 — LUẬN CHÚNG SỰ PHẦN A TỲ ĐÀM

QUYỂN 12

Phẩm 7: THIÊN VẤN LUẬN, Phần 5

Ấm là năm ấm: Như đã nói rộng ở trên.

Hỏi: Năm ấm có bao nhiêu sắc, bao nhiêu không phải sắc?

Đáp: Một thứ là sắc, bốn thứ không phải sắc.

Bốn thứ là không trông thấy. Một cần phân biệt: Sắc ấm hoặc có thể thấy, hoặc không thể thấy. Có thể thấy là một nhập. Không thể thấy là chín nhập và phần ít của một nhập.

Bốn thứ là không đối. Một cần phân biệt: Sắc ấm hoặc có đối, hoặc không có đối. Có đối là mười nhập. Không có đối là phần ít của một nhập.

Sắc ấm hoặc hữu lậu, hoặc vô lậu. Hữu lậu là mười nhập và phần ít của một nhập. Vô lậu là phần ít của một nhập.

Thọ ấm hoặc hữu lậu, hoặc vô lậu. Hữu lậu là ý hữu lậu tư duy tương ưng với thọ ấm. Vô lậu là ý vô lậu tư duy tương ưng với thọ ấm.

Như thọ ấm; tưởng ấm-thức ấm cũng vậy.

Hành ấm hoặc hữu lậu, hoặc vô lậu. Hữu lậu là tâm hữu lậu tương ưng và tâm hữu lậu không tương ưng với hành ấm. Vô lậu là tâm vô lậu tương ưng và tâm vô lậu không tương ưng với hành ấm.

Hết thảy là hữu vi.

Hỏi: Ấm có bao nhiêu hữu báo, bao nhiêu vô báo?

Đáp: Tất cả cần phân biệt:

Sắc ấm hoặc hữu báo, hoặc vô báo. Hữu báo là sắc ấm bất thiện, và sắc ấm thiện hữu lậu. Vô báo là sắc ấm vô lậu và vô ký.

Như sắc ấm; thọ ấm - tưởng ấm, hành ấm, thức ấm cũng vậy. Hết thảy là từ nhân duyên sinh thuộc cõi đời này.

Một thứ thuộc về sắc, bốn thứ thuộc về danh.

Một thứ thuộc về nội nhập. Ba thứ thuộc về ngoại nhập. Một cần phân biệt: Sắc ấm hoặc thuộc nội nhập, hoặc thuộc ngoại nhập. Thuộc nội nhập là năm nội nhập. Thuộc ngoại nhập là năm ngoại nhập và phần ít của một ngoại nhập.

Hết thảy là trí biết.

Ấm nếu hữu lậu thì đó là đoạn tri biết và đoạn. Nếu vô lậu thì không phải đoạn tri biết và không đoạn.

Hỏi: Ấm có bao nhiêu phải tu, bao nhiêu không phải tu?

Đáp: Tất cả cần phân biệt.

Sắc ấm hoặc phải tu, hoặc không phải tu. Phải tu là sắc ấm thiện.

Không phải tu là sắc ấm bất thiện và vô ký.

Như sắc ấm; thọ ấm, tưởng ấm, thức ấm, hành ấm cũng vậy.

Hỏi: Ấm có bao nhiêu ô uế, bao nhiêu không ô uế?

Đáp: Hết thảy cần phân biệt:

Sắc ấm hoặc ô uế, hoặc không ô uế. Ô uế là sắc ấm bất thiện và sắc ấm chìm mất - vô ký. Không ô uế là sắc ấm thiện và sắc ấm không chìm mất - vô ký.

Như sắc ấm; thọ ấm-tưởng ấm-thức ấm, hành ấm cũng vậy. Hết thảy là quả và có quả.

Bốn thứ không thọ. Một cần phân biệt: Sắc ấm hoặc thọ, hoặc không thọ. Thọ là như tự tánh thọ nhận. Không thọ là như tự tánh không thọ nhận.

Bốn thứ không phải bốn đại tạo. Một cần phân biệt: Sắc ấm hoặc do bốn đại tạo, hoặc không phải bốn đại tạo. Bốn đại tạo là chín nhập và phần ít của hai nhập. Không phải bốn đại tạo là phần ít của một nhập.

Hết thảy là có cái trên nó.

Hỏi: Ấm có bao nhiêu hữu, bao nhiêu không phải hữu?

Đáp: Hết thảy cần phân biệt:

Ấm nếu là hữu lậu thì đó là hữu. Nếu vô lậu thì đó là không phải hữu.

Một thứ là nhân không tương ưng. Hai thứ là nhân tương ưng. Một cần phân biệt: Hành ấm, nếu là tâm pháp thì nhân tương ưng. Nếu không phải tâm pháp thì nhân không tương ưng.

Hoặc lĩnh vực thiện tiếp nhận không phải ấm, có bốn trường hợp:

1. Lĩnh vực thiện tiếp nhận không phải ấm, là số diệt.

2. Ấm tiếp nhận không phải lĩnh vực thiện, là năm ấm bất thiện và vô ký.

3. Lĩnh vực thiện tiếp nhận cũng là ấm, là năm ấm thiện.

4. Không phải lĩnh vực thiện tiếp nhận cũng không phải ấm, là hư không-phi số diệt.

Lĩnh vực bất thiện tiếp nhận phần ít của năm ấm. Phần ít của năm ấm cũng tiếp nhận lĩnh vực bất thiện.

Hoặc lĩnh vực vô ký tiếp nhận không phải ấm, có bốn trường hợp:

1. Lĩnh vực vô ký tiếp nhận không phải ấm, là hư không-phi số diệt.

2. Ấm tiếp nhận không phải lĩnh vực vô ký là năm ấm thiện và bất thiện.

3. Lĩnh vực vô ký tiếp nhận cũng là ấm là năm ấm vô ký.

4. Không phải lĩnh vực vô ký tiếp nhận cũng không phải ấm, là số diệt.

Lĩnh vực lậu tiếp nhận phần ít của một ấm. Phần ít của một ấm cũng tiếp nhận lĩnh vực lậu.

Lĩnh vực hữu lậu tiếp nhận phần ít của năm ấm. Phần ít của năm ấm cũng tiếp nhận lĩnh vực hữu lậu.

Hoặc lĩnh vực vô lậu tiếp nhận không phải ấm, có bốn trường hợp:

1. Lĩnh vực vô lậu tiếp nhận không phải ấm, là hư không - số diệt và phi số diệt.

2. Ấm tiếp nhận không phải lĩnh vực vô lậu, là năm ấm hữu lậu.

3. Lĩnh vực vô lậu tiếp nhận cũng là ấm, là năm ấm vô lậu.

4. Không phải lĩnh vực vô lậu tiếp nhận cũng không phải ấm, thì việc này không thể có.

Hết thảy là quá khứ - vị lai hay hiện tại.

Ấm hoặc là thiện, hoặc là bất thiện, hoặc là vô ký. Thiện là năm ấm thiện. Bất thiện là năm ấm bất thiện. Vô ký là năm ấm vô ký.

Ấm hoặc thuộc cõi Dục, hoặc thuộc cõi Sắc, hoặc thuộc cõi Vô sắc, hoặc không thuộc vào đâu. Thuộc cõi Dục là năm ấm thuộc cõi Dục. Thuộc cõi Sắc là năm ấm thuộc cõi Sắc. Thuộc cõi Vô sắc là bốn ấm thuộc cõi Vô sắc. Không thuộc vào đâu là năm ấm vô lậu.

Hỏi: Ấm có bao nhiêu học, bao nhiêu vô học, bao nhiêu phi học phi vô học?

Đáp: Hết thảy cần phân biệt:

Ấm hoặc là học, hoặc là vô học, hoặc là phi học phi vô học. Học là năm ấm học. Vô học là năm ấm vô học. Phi học phi vô học là năm ấm hữu lậu.

Hỏi: Ấm có bao nhiêu kiến đoạn, bao nhiêu tu đoạn, tu đoạn bao nhiêu không tu đoạn?

Đáp: Hết thảy cần phân biệt:

Sắc ấm nếu là hữu lậu thì tu đoạn, nếu là vô lậu thì không đoạn. Tu đoạn là mười nhập và phần ít của một nhập. Không đoạn là phần ít của một nhập.

Thọ ấm hoặc là kiến đoạn, hoặc tu đoạn, hoặc không đoạn. Kiến đoạn là thọ ấm đoạn trừ ra không gián đoạn như nơi người tùy tín hành, tùy pháp hành. Đoạn những gì? Là kiến đạo đoạn trừ ra tám mươi tám sử tương ưng với thọ ấm. Tu đoạn là nếu thọ ấm học thấy dấu đạo tu đoạn. Đoạn những gì? Là tu đạo đoạn trừ ra mười sử tương ưng với thọ ấm, và thọ ấm hữu lậu không ô uế. Không đoạn là thọ ấm vô lậu

Như thọ ấm, tưởng ấm, thức ấm cũng vậy.

Hành ấm hoặc là kiến đoạn, hoặc tu đoạn, hoặc không đoạn. Kiến đoạn là như hành ấm đoạn mãi không gián đoạn nơi người tùy tín hành, tùy pháp hành. Đoạn những gì? Là kiến đạo đoạn trừ ra tám mươi tám sử tương ưng với hành ấm, khởi tâm bất tương ưng hành. Tu đoạn là như hành ấm học thấy dấu đạo tu đoạn. Đoạn những gì? Là tu đạo đoạn trừ ra mười sử tương ưng với hành ấm, khởi nghiệp thân-miệng, khởi tâm bất tương ưng hành và hành ấm hữu lậu không ô uế. Không đoạn là hành ấm vô lậu.

Một thứ không phải tâm-không phải tâm pháp-không phải tâm tương ưng. Hai thứ là tâm pháp cũng là tâm tương ưng. Một thứ là duy tâm. Một cần phân biệt: Hành ấm nếu không tương ưng với tâm thì không phải tâm-không phải tâm pháp-không phải tâm tương ưng, còn lại là tâm pháp cũng là tâm tương ưng.

Một thứ là tâm tùy chuyển không tương ưng với thọ. Một thứ là tâm tùy chuyển cũng tương ưng với thọ. Hai cần phân biệt: Sắc ấm hoặc là tâm tùy chuyển không tương ưng với thọ, hoặc không phải tâm tùy chuyển cũng không tương ưng với thọ. Tâm tùy chuyển không tương ưng với thọ, là tâm tùy chuyển nơi nghiệp thân-miệng, còn lại là tâm không tùy chuyển cũng không tương ưng với thọ.

Hành ấm hoặc là tâm tùy chuyển không tương ưng với thọ, có ba trường hợp:

1. Tâm tùy chuyển không tương ưng với thọ, là tâm tùy chuyển nơi tâm bất tương ưng hành ấm.

2. Tâm tùy chuyển cũng tương ưng với thọ, là tâm tương ưng hành ấm.

3. Không phải tâm tùy chuyển cũng không tương ưng với thọ, là

trừ ra ra tâm tùy chuyển nơi tâm bất tương ưng hành ấm, còn lại là tâm bất tương ưng hành ấm.

Như thọ, tưởng cũng vậy, trừ ra tự tánh của nó.

Hỏi: Ấm có bao nhiêu giác tùy chuyển không tương ưng với quán?

Đáp: Hết thảy cần phân biệt:

Sắc ấm hoặc là giác tùy chuyển không tương ưng với quán, hoặc không phải giác tùy chuyển cũng không tương ưng với quán. Giác tùy chuyển không tương ưng với quán, là giác tùy chuyển nơi nghiệp thân- miệng, còn lại là không phải giác tùy chuyển mà cũng không tương ưng với quán.

Thọ ấm hoặc có giác có quán, hoặc không giác có quán, hoặc không giác không quán. Có giác có quán là ý có giác có quán tư duy tương ưng với thọ ấm. Không giác có quán là ý không giác có quán tư duy tương ưng với thọ ấm. Không giác không quán là ý không giác không quán tư duy tương ưng với thọ ấm.

Như thọ ấm-tưởng ấm-thức ấm cũng như vậy.

Hành ấm hoặc là giác tùy chuyển không tương ưng với quán, có bốn trường hợp:

1. Giác tùy chuyển không tương ưng với quán, là giác tùy chuyển nơi tâm bất tương ưng hành ấm và giác tương ưng với quán.

2. Quán tương ưng nhưng không phải là giác tùy chuyển, là giác. Như giác không tương ưng với quán mà tương ưng với tâm pháp của hành ấm.

3. Giác tùy chuyển cũng tương ưng với quán, là giác-quán tương ưng với tâm pháp hành ấm.

4. Không phải giác tùy chuyển cũng không tương ưng với quán, là trừ ra giác tùy chuyển nơi tâm bất tương ưng hành ấm. Còn lại là tâm bất tương ưng hành ấm cùng giác không tương ưng với quán, và không phải giác-quán tương ưng với tâm pháp của hành ấm.

Hỏi: Ấm có bao nhiêu kiến không phải kiến xứ?

Đáp: Hết thảy cần phân biệt:

Sắc ấm hoặc là kiến xứ mà không phải kiến, có ba trường hợp:

1. Kiến xứ không phải kiến, là chín nhập và phần ít của một nhập.

2. Kiến cũng là kiến xứ, là một nhập.

3. Không phải kiến cũng không phải kiến xứ, là phần ít của một nhập.

Thọ ấm-tưởng ấm-thức ấm, nếu là hữu lậu thì là kiến xứ chứ không phải kiến, nếu là vô lậu thì không phải kiến cũng không phải kiến xứ.

Hành ấm hoặc là kiến mà không phải kiến xứ, có bốn trường hợp:

1. Kiến không phải kiến xứ, là hành ấm tiếp nhận tận trí, vô sinh trí, không tiếp nhận tuệ vô lậu.

2. Kiến xứ không phải kiến, là kiến không tiếp nhận hành ấm hữu lậu.

3. Kiến cũng là kiến xứ, là năm kiến và chánh kiến thế tục.

4. Không phải kiến cũng không phải kiến xứ, là kiến không tiếp nhận hành ấm vô lậu.

Hỏi: Ấm có bao nhiêu thân kiến, không phải là nhân của nó và nó không phải là nhân của thân kiến?

Đáp: Hết thảy cần phân biệt:

Sắc ấm như sắc nhập. Thọ ấm-tưởng ấm-thức ấm như Thọ niệm xứ. Hành ấm như Pháp niệm xứ.

Hỏi: Ấm có bao nhiêu nghiệp không phải nghiệp báo?

Đáp: Hết thảy cần phân biệt:

Sắc ấm như Thân niệm xứ. Thọ, tưởng, thức ấm như Thọ niệm xứ.

Hành ấm như Pháp niệm xứ.

Ba thứ là nghiệp tùy chuyển không phải nghiệp. Hai cần phân biệt: Sắc ấm như Thân niệm xứ. Hành ấm như Pháp niệm xứ.

Bốn ấm không phải sắc tạo sắc mà sắc không thể trông thấy. Một cần phân biệt: Sắc ấm như Thân niệm xứ.

Bốn ấm không phải sắc tạo sắc mà sắc không có đối. Một cần phân biệt: Sắc ấm như Thân niệm xứ.

Hết thảy là rất sâu xa khó hiểu rõ. Khó hiểu vì rất sâu xa vi diệu.

Hỏi: Ấm có bao nhiêu nhân của thiện không phải thiện?

Đáp: Hết thảy cần phân biệt.

Ấm hoặc là nhân của thiện mà không phải thiện, có ba trường hợp:

1. Nhân của thiện mà không phải thiện, là báo sinh thiện nơi năm ấm.

2. Thiện cũng là nhân của thiện là năm ấm thiện.

3. Không phải thiện cũng không phải nhân của thiện, là năm ấm bất thiện và vô ký.

Hỏi: Ấm có bao nhiêu bất thiện không phải là nhân của bất thiện?

Đáp: Hết thảy phải phân biệt.

Sắc ấm như Thân niệm xứ. Thọ ấm-tưởng ấm-thức ấm như Thọ niệm xứ. Hành ấm như Pháp niệm xứ.

Hỏi: Ấm nhân của vô ký không phải là vô ký có bao nhiêu thứ?

Đáp: Hết thảy cần phân biệt:

Ấm hoặc là nhân của vô ký mà không phải vô ký, có ba trường hợp:

1. Nhân của vô ký mà không phải vô ký, là năm ấm bất thiện.

2. Vô ký cũng là nhân của vô ký, là năm ấm vô ký.

3. Không phải vô ký cũng không phải nhân của vô ký, là năm ấm thiện.

Hết thảy là nhân duyên duyên hợp và có nhân.

Một thứ không phải thứ đệ cũng không phải thứ đệ duyên duyên hợp. Bốn cần phân biệt: Thọ ấm-tưởng ấm-thức ấm như Thọ niệm xứ. Hành ấm hoặc là thứ đệ mà không phải thứ đệ duyên duyên hợp, có ba trường hợp:

1. Thứ đệ mà không phải thứ đệ duyên duyên hợp, là tâm pháp của hành ấm sẽ dấy khởi ở hiện tiền hoặc vị lai, là tâm pháp của hành ấm nơi thọ mạng tối hậu của A-la-hán quá khứ-hiện, tại và chánh thọ vô tưởng, tâm pháp của hành ấm đã khởi, sẽ khởi.

2. Thứ đệ cũng là thứ đệ duyên duyên hợp là trừ ra tâm pháp của hành ấm nơi thọ mạng tối hậu của A-la-hán quá khứ -hiện tại, còn lại tâm pháp của hành ấm quá khứ -hiện tại.

3. Không phải thứ đệ cũng không phải thứ đệ duyên duyên hợp, là trừ ra tâm pháp của hành ấm sẽ dấy khởi ở hiện tiền - vị lai, còn lại là tâm pháp của hành ấm vị lai, trừ ra thứ đệ nơi tâm bất tương ưng hành ấm, còn lại là tâm bất tương ưng hành ấm.

Một thứ là duyên của duyên duyên hợp mà không phải có duyên. Ba thứ là duyên của duyên duyên hợp và có duyên. Một cần phân biệt: Hành ấm nếu là tâm pháp thì nó là duyên của duyên duyên hợp và có duyên. Nếu không phải là tâm pháp thì duyên của duyên duyên hợp mà không phải có duyên.

Hết thảy là tăng thượng duyên duyên hợp và có tăng thượng.

Hỏi: Ấm có bao nhiêu lưu cũng là tùy lưu?

Đáp: Hết thảy cần phân biệt:

Sắc ấm - thọ ấm-tưởng ấm-thức ấm nếu là hữu lậu thì đó là tùy lưu chứ không phải là lưu. Nếu là vô lậu thì không phải lưu cũng không phải tùy lưu.

Hành ấm hoặc là tùy lưu chứ không phải lưu, có ba trường hợp:

1. Tùy lưu chứ không phải lưu, là lưu không tiếp nhận hành ấm hữu lậu.

2. Lưu cũng là tùy lưu, là bốn lưu.

3. Không phải lưu cũng không phải tùy lưu, là lưu không tiếp nhận hành ấm vô lậu.

Giới là mười tám giới: Gồm những gì? Như trước đã nói.

Hỏi: Mười tám giới này có bao nhiêu sắc, bao nhiêu không phải sắc?

Đáp: Mười thứ là sắc. Bảy thứ không phải sắc. Một cần phân biệt:

Nghiệp thân-miệng trong pháp giới là sắc, còn lại là không phải sắc.

Một giới có thể thấy. Mười bảy giới không thể thấy. Mười giới có đối. Tám giới không có đối.

Mười lăm giới hữu lậu. Ba cần phân biệt: Ý giới hoặc là hữu lậu, hoặc là vô lậu. Hữu lậu là ý hữu lậu tư duy tương ưng với ý giới. Vô lậu là ý vô lậu tư duy tương ưng với ý giới.

Như ý giới, thức giới cũng vậy. Pháp giới như pháp nhập.

Mười bảy thứ là hữu vi. Một cần phân biệt: Pháp giới như pháp nhập.

Tám thứ là vô báo. Mười cần phân biệt: Sắc giới hoặc hữu báo, hoặc vô báo. Hữu báo là sắc giới thiện hay bất thiện. Vô báo là sắc giới vô ký.

Như sắc giới; thanh giới, nhĩ thức giới, nhãn thức giới, tỷ thức giới, thiệt thức giới, thân thức giới cũng vậy.

Ý giới hoặc hữu báo, hoặc vô báo. Hữu báo là ý giới hữu lậu thiện và bất thiện. Vô báo là ý giới vô lậu và vô ký.

Như ý giới; thức giới - pháp giới cũng vậy.

Mười bảy thứ từ nhân duyên sinh thuộc cõi đời này. Một cần phân biệt: Pháp giới như pháp nhập.

Mười thứ là thuộc về sắc. Bảy thứ là thuộc về danh. Một cần phân biệt: Nghiệp thân-miệng trong pháp giới là thuộc về sắc, còn lại là thuộc về danh.

Mười hai thứ thuộc về nội nhập. Sáu thứ thuộc về ngoại nhập. Hết thảy là trí biết.

Mười lăm thứ là đoạn tri biết và đoạn. Ba cần phân biệt: Ba nếu là hữu lậu thì đoạn tri biết và đoạn. Nếu là vô lậu thì không đoạn tri biết và không đoạn.

Tám thứ không phải tu. Mười cần phân biệt: Sắc giới hoặc phải tu, hoặc không phải tu. Phải tu là sắc giới thiện. Không phải tu là sắc giới vô ký và bất thiện.

Như sắc giới, thanh giới, nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức giới, ý giới, ý thức giới cũng vậy.

Pháp giới hoặc phải tu, hoặc không phải tu. Phải tu là pháp giới hữu vi thiện. Không phải tu là pháp giới bất thiện, vô ký và số diệt.

Tám thứ không ô uế. Mười cần phân biệt: Sắc giới hoặc ô uế, hoặc không ô uế. Ô uế là sắc giới bất thiện và sắc giới vô ký - chìm mất. Không ô uế là sắc giới thiện và sắc giới vô ký - không chìm mất.

Như sắc giới; thanh giới, nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức giới, ý giới, ý thức giới, pháp giới cũng vậy.

Mười bảy thứ là quả và có quả. Một cần phân biệt: Pháp giới như pháp nhập.

Chín thứ không thọ. Chín cần phân biệt: Nhãn giới hoặc thọ, hoặc không thọ. Thọ là tự tánh không thọ nhận. Không thọ là tự tánh không thọ nhận.

Như nhãn giới; sắc giới, nhĩ giới, tỷ giới, hương giới, thiệt giới, vị giới, thân giới, xúc giới cũng vậy.

Mười tám giới hoặc do bốn đại tạo, hoặc không phải bốn đại tạo. Bốn đại tạo là chín giới và phần ít của hai giới. Không phải bốn đại tạo là bảy giới và phần ít của hai giới.

Mười bảy giới có cái trên nó. Một cần phân biệt: Pháp giới như pháp nhập.

Mười lăm giới là hữu. Ba cần phân biệt: Ba nếu là hữu lậu thì đó là hữu. Nếu là vô lậu thì không phải là hữu.

Mười giới là nhân không tương ưng. Bảy giới là nhân tương ưng.

Một cần phân biệt: Pháp giới như pháp nhập.

Lĩnh vực thiện tiếp nhận phần ít của mười giới. Phần ít của mười giới cũng tiếp nhận lĩnh vực thiện.

Lĩnh vực bất thiện tiếp nhận phần ít của mười giới. Phần ít của mười giới cũng tiếp nhận lĩnh vực bất thiện.

Lĩnh vực vô ký tiếp nhận tám giới và phần ít của mười giới. Tám giới và phần ít của mười giới cũng tiếp nhận lĩnh vực vô ký.

Lĩnh vực lậu tiếp nhận phần ít của một giới. Phần ít của một giới cũng tiếp nhận lĩnh vực lậu.

Lĩnh vực hữu lậu tiếp nhận mười lăm giới và phần ít của ba giới. Mười lăm giới và phần ít của ba giới cũng tiếp nhận lĩnh vực hữu lậu.

Lĩnh vực vô lậu tiếp nhận phần ít của ba giới. Phần ít của ba giới cũng tiếp nhận lĩnh vực vô lậu.

Mười bảy giới hoặc quá khứ - vị lai hay hiện tại đều có. Một cần phân biệt: Pháp giới như pháp nhập.

Tám thứ là vô ký. Mười cần phân biệt: Sắc giới hoặc thiện, hoặc bất thiện, hoặc vô ký. Thiện là thân tạo tác thiện. Bất thiện là thân tạo tác bất thiện. Vô ký là trừ ra thiện và bất thiện do thân làm, còn lại là sắc giới.

Thanh giới cũng vậy.

Nhãn thức giới hoặc thiện, hoặc bất thiện, hoặc vô ký. Thiện là ý thiện tư duy tương ưng với nhãn thức giới. Bất thiện là ý bất thiện tư duy tương ưng với nhãn thức giới. Vô ký là ý vô ký tư duy tương ưng với nhãn thức giới.

Như nhãn thức giới, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý giới, ý thức giới cũng vậy.

Pháp giới như pháp nhập.

Bốn thứ thuộc cõi Dục. Mười bốn cần phân biệt: Nhãn giới, sắc giới, nhĩ giới, thanh giới, tỷ giới, thiệt giới, thân giới, xúc giới, như đã nói trong phẩm Phân biệt các nhập.

Nhãn thức giới hoặc thuộc cõi Dục, hoặc thuộc cõi Sắc. Thuộc cõi Dục là sao? Là ý cõi Dục tư duy tương ưng với nhãn thức giới. Thuộc cõi Sắc là sao? Là ý cõi Sắc tư duy tương ưng với nhãn thức giới.

Như nhãn thức giới; nhĩ thức giới, thân thức giới cũng vậy. Ý giới, ý thức giới như ý nhập. Pháp giới như pháp nhập.

Mười lăm thứ là phi học phi vô học. Ba cần phân biệt: Ý giới, pháp giới, ý thức giới, như nói rộng ở phẩm Phân biệt các nhập.

Mười lăm thứ tu đoạn. Ba cần phân biệt: Ý giới, pháp giới, ý thức giới, như nói rộng như ở phẩm Phân biệt các nhập.

Mười thứ không phải tâm-không phải tâm pháp-không phải tâm tương ưng. Bảy thứ tức là tâm. Một cần phân biệt: Pháp giới như pháp nhập.

Mười thứ không phải tâm tùy chuyển nhưng không tương ưng với thọ. Bảy tương ưng với thọ nhưng không phải tâm tùy chuyển. Một cần phân biệt: Pháp giới như pháp nhập.

Như thọ - tưởng - hành cũng vậy, trừ ra tự tánh của nó.

Mười thứ không phải có giác có quán. Năm thứ có giác có quán.

Ba cần phân biệt: Ý giới và ý thức giới như ý nhập. Pháp giới như pháp nhập.

Một thứ kiến cũng là kiến xứ. Mười bốn thứ là kiến xứ nhưng không phải kiến. Ba cần phân biệt: Ý giới, ý thức giới như ý nhập. Pháp giới như pháp nhập.

Tám thứ không phải nhân của thân kiến mà thân kiến cũng không phải là nhân của nó. Mười thứ cần phân biệt: Sắc giới nếu ô uế thì là nhân của thân kiến mà thân kiến không phải là nhân của nó. Nếu không ô uế thì không phải là nhân của thân kiến mà thân kiến cũng không phải là nhân của nó.

Như sắc giới; thanh giới, nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức giới cũng như vậy. Ý giới và ý thức giới như ý nhập. Pháp giới như pháp nhập.

Hỏi: Mười tám giới có bao nhiêu nghiệp không phải nghiệp báo?

Đáp: Hết thảy cần phân biệt rõ.

Nhãn giới hoặc là nghiệp báo chứ không phải nghiệp, hoặc không phải nghiệp mà cũng không phải nghiệp báo. Nghiệp báo chứ không phải nghiệp, là báo sinh nơi nhãn giới, còn lại là không phải nghiệp.

Nhĩ giới, tỷ giới, hương giới, tỷ thức giới, thiệt giới, vị giới, thiệt thức giới, thân giới, xúc giới, thân thức giới, ý giới, ý thức giới cũng vậy. Sắc giới như sắc nhập. Thanh giới như thanh nhập. Pháp giới như pháp nhập. (còn thiếu)

Tám thứ không phải nghiệp cũng không phải nghiệp tùy chuyển. Bảy thứ là nghiệp tùy chuyển mà không phải nghiệp. Ba cần phân biệt: Sắc giới như sắc nhập. Thanh giới như thanh nhập. Pháp giới như pháp nhập.

Mười tám giới hoặc là sắc tạo sắc mà sắc không thể thấy, có ba trường hợp:

1. Sắc tạo sắc mà sắc không thể thấy là tám giới và phần ít của hai nhập.

2. Sắc tạo sắc cũng là sắc có thể thấy, là một giới.

3. Không phải sắc tạo sắc mà cũng không phải là sắc có thể thấy, là bảy giới và phần ít của hai giới.

Mười tám giới hoặc là sắc tạo sắc mà sắc không có đối, có bốn trường hợp:

1. Sắc tạo sắc mà sắc không có đối là phần ít của một giới.

2. Sắc có đối mà không phải sắc tạo sắc là phần ít của một giới.

3. Sắc tạo sắc cũng là sắc có đối, là chín giới và phần ít của một giới.

4. Không phải sắc tạo sắc cũng không phải sắc có đối, là bảy giới

và phần ít của một giới.

Hết thảy là rất sâu xa khó hiểu, khó hiểu là do rất sâu xa.

Hỏi: Mười tám giới có bao nhiêu thiện không phải là nhân của thiện?

Đáp: Hết thảy cần phân biệt.

Nhãn giới hoặc là nhân của thiện mà không phải thiện, hoặc không phải nhân của thiện mà cũng không phải thiện. Nhân của thiện mà không phải thiện là báo sinh thiện nơi nhãn giới. Còn lại là không phải thiện cũng không phải nhân của thiện.

Như nhãn giới; nhĩ, tỷ, hương, thiệt, vị, thân, xúc giới cũng vậy. Sắc giới như sắc nhập. Nhãn thức giới, nhĩ thức giới, tỷ thức giới,

thiệt thức giới, thân thức giới, ý thức giới, ý giới cũng vậy.

Thanh giới hoặc là thiện cũng là nhân của thiện, hoặc không phải thiện cũng không phải nhân của thiện. Thiện cũng là nhân của thiện, là thanh giới thiện, còn lại là không phải thiện cũng không phải nhân của thiện.

Pháp giới như pháp nhập.

Hỏi: Mười tám giới có bao nhiêu bất thiện cũng là nhân của bất thiện?

Đáp: Hết thảy cần phân biệt.

Nhãn giới nói rộng như nhãn nhập.

Như nhãn giới, nhĩ giới, tỷ giới, hương giới, thiệt giới, vị giới, thân giới, xúc giới cũng vậy.

Sắc giới như sắc nhập.

Như sắc giới, nhãn thức giới, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức giới cũng vậy.

Thanh giới như thanh nhập. Ý giới như ý căn. Ý thức giới như hỷ căn. Pháp giới như pháp nhập.

Tám thứ là vô ký cũng là nhân của vô ký. Mười cần phân biệt: Sắc giới hoặc là nhân của vô ký mà không phải vô ký, có ba trường hợp:

1. Nhân của vô ký không phải vô ký, là sắc giới bất thiện.

2. Vô ký cũng là nhân của vô ký, là sắc giới vô ký.

3. Không phải vô ký cũng không phải nhân của vô ký là sắc giới thiện.

Như sắc giới, nhãn thức giới, thanh giới, nhĩ thức giới, tỷ thức giới, thiệt thức giới, thân thức giới, ý giới, ý thức giới cũng vậy. Pháp giới như pháp nhập.

Mười bảy thứ là nhân duyên duyên hợp và có nhân. Một cần phân biệt: Pháp giới như pháp nhập.

Mười giới không phải thứ đệ cũng không phải thứ đệ duyên duyên hợp. Tám cần phân biệt: Nhãn thức giới hoặc là thứ đệ mà không phải thứ đệ duyên duyên hợp, có ba trường hợp:

1. Thứ đệ mà không phải thứ đệ duyên duyên hợp, là nhãn thức giới sẽ dấy khởi ở hiện tiền hoặc vị lai.

2. Thứ đệ cũng là thứ đệ duyên duyên hợp, là nhãn thức giới ở quá khứ-hiện tại.

3. Không phải thứ đệ cũng không phải thứ đệ duyên duyên hợp, là trừ ra nhãn thức giới sẽ dấy khởi ở hiện tiền hoặc vị lai, còn lại là nhãn thức giới vị lai.

Như nhãn thức giới; nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức giới cũng vậy. Ý giới và ý thức giới như ý nhập. Pháp giới như pháp nhập.

Mười thứ là duyên của duyên duyên hợp nhưng không phải có duyên. Bảy thứ là duyên của duyên duyên hợp mà cũng có duyên. Một cần phân biệt: Pháp giới như pháp nhập.

Mười bảy giới là tăng thượng duyên duyên hợp và có tăng thượng.

Một cần phân biệt: Pháp giới như pháp nhập.

Mười lăm thứ là tùy lưu chứ không phải lưu. Ba cần phân biệt: Ý giới, ý thức giới như ý nhập. Pháp giới như pháp nhập.

Phẩm 8: NHIẾP TRẠCH (Lựa chọn thâu tóm)

Sắc pháp, tiếp nhận mười một giới - mười một nhập - một ấm, tám trí biết trừ ra tri tha tâm trí và diệt trí, sáu thức biết, sử sai khiến trùm khắp tất cả hai cõi Dục - Sắc và sử sai khiến tu đoạn. Tức là sắc pháp, tiếp nhận mười giới - mười nhập - một ấm, không phải trí biết, năm thức biết, không phải sử sai khiến.

Không phải sắc pháp, tiếp nhận tám giới- hai nhập - bốn ấm, mười trí biết, một thức biết, hết thảy sử sai khiến. Tức là không phải sắc pháp, tiếp nhận bảy giới - một nhập - bốn ấm, hai trí biết là tri tha tâm trí và diệt trí, không phải thức biết, hết thảy cõi Vô sắc, hai cõi Dục - Sắc, hai thân kiến khổ - tập đoạn, không có hết thảy sử sai khiến.

Pháp có thể thấy, tiếp nhận một giới - một nhập - một ấm, bảy trí biết trừ ra tri tha tâm trí và diệt - đạo trí, hai thức biết, sử sai khiến trùm khắp tất cả hai cõi Dục - Sắc, và sử sai khiến tu đoạn. Tức là pháp có thể thấy, tiếp nhận một giới - một nhập chứ không phải ấm, không phải trí biết, một thức biết, không phải sử sai khiến.

Pháp không thể thấy, tiếp nhận mười bảy giới - mười một nhập- năm ấm, mười trí biết, năm thức nhận biết, hết thảy sử sai khiến. Tức là pháp không thể thấy, tiếp nhận mười bảy giới - mười một nhập - bốn ấm, ba trí biết là tri tha tâm trí và diệt - đạo trí, bốn thức biết, hết thảy cõi Vô sắc, cõi Dục - cõi Sắc, hai thân kiến khổ - tập đoạn, không có hết thảy sử sai khiến.

Pháp có đối, tiếp nhận mười giới - mười nhập - một ấm, bảy trí biết trừ ra tri tha tâm trí và diệt - đạo trí, sáu thức biết, sử sai khiến trùm khắp tất cả hai cõi Dục - Sắc, và tu đoạn sử sai khiến. Tức là pháp có đối, tiếp nhận mười giới- mười nhập chứ không phải ấm, không phải trí biết, năm thức biết, không phải sử sai khiến.

Pháp không có đối tiếp, nhận tám giới - hai nhập - năm ấm, mười trí biết, một thức biết, hết thảy sử sai khiến. Tức là pháp không có đối, tiếp nhận tám giới - hai nhập - bốn ấm, ba trí biết là tri tha tâm trí và diệt-đạo trí, không phải thức biết, hết thảy cõi Vô sắc, cõi Dục - Sắc, hai thân kiến khổ - tập đoạn, không phải sử sai khiến bao trùm hết thảy.

Pháp hữu lậu tiếp nhận mười tám giới- mười hai nhập - năm ấm, tám trí biết trừ ra diệt-đạo trí, sáu thức biết, hết thảy sử sai khiến. Tức là pháp hữu lậu, tiếp nhận mười lăm giới - mười nhập chứ không phải ấm, hai trí biết là khổ - tập trí, năm thức biết, hết thảy sử sai khiến.

Pháp vô lậu, tiếp nhận ba giới- hai nhập- năm ấm, tám trí biết trừ ra khổ - tập trí, một thức biết, sử không sai khiến. Tức là pháp vô lậu tiếp nhận không phải giới - không phải nhập - không phải ấm, hai trí biết là diệt-đạo trí, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Pháp hữu vi, tiếp nhận mười tám giới - mười hai nhập - năm ấm, chín trí biết trừ ra diệt trí, sáu thức biết, hết thảy sử sai khiến. Tức là pháp hữu vi, tiếp nhận mười bảy giới- mười một nhập- năm ấm, bốn trí biết là tri tha tâm trí - khổ trí - tập trí - đạo trí, năm thức biết, hết thảy sử sai khiến.

Pháp vô vi, tiếp nhận một giới - một nhập chứ không tiếp nhận ấm, sáu trí biết trừ ra tri tha tâm trí và khổ - tập - đạo trí, một thức biết, sử không sai khiến. Tức là pháp vô vi, tiếp nhận không phải giới- không phải nhập - không phải ấm, một trí biết là diệt trí, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Pháp hữu tránh - vô tránh, như pháp hữu lậu - vô lậu. Như pháp hữu tránh; Pháp vô tránh. Pháp thế gian, xuất thế gian; nhập, không nhập; nhiễm ô, không nhiễm ô; y gia, y xuất yếu; kiết, không phải kiết; thọ, không phải thọ; triền, không phải triền cũng vậy.

Pháp ký, tiếp nhận mười giới - bốn nhập - năm ấm, mười trí biết, ba thức biết, sử sai khiến trùm khắp tất cả thảy cõi Dục - cõi Sắc - cõi Vô sắc, và sử sai khiến tu đoạn. Tức là pháp ký, tiếp nhận không phải giới - không phải nhập - không phải ấm, hai trí biết là diệt - đạo trí, không phải thức biết, hai thân kiến tập đoạn cõi Dục, không phải hết thảy sử sai khiến trùm khắp.

Pháp vô ký, tiếp nhận mười tám giới - mười hai nhập - năm ấm, tám trí biết trừ ra diệt - đạo trí, sáu thức biết, hết thảy cõi Sắc -Vô sắc, hai thân kiến tập đoạn cõi Dục, hết thảy sử sai khiến trùm khắp. Tức là pháp vô ký, tiếp nhận tám giới - tám nhập chứ không phải ấm, không phải trí biết, ba thức biết, hai thân kiến, khổ - tập đoạn cõi Sắc -Vô sắc, không phải hết thảy sử sai khiến trùm khắp.

Pháp chìm mất, tiếp nhận mười giới - bốn nhập - năm ấm, tám trí biết trừ ra diệt-đạo trí, ba thức biết, hết thảy sử sai khiến. Tức là pháp chìm mất, tiếp nhận không phải giới-không phải nhập-không phải ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, hai thân kiến khổ-tập đoạn nơi ba cõi, không phải hết thảy sử sai khiến trùm khắp.

Pháp không chìm mất, tiếp nhận mười tám giới - mười hai nhập - năm ấm, mười trí biết, sáu thức biết, sử sai khiến trùm khắp tất cả ba cõi và sử sai khiến tu đoạn. Tức là pháp không chìm mất, tiếp nhận tám giới - tám nhập chứ không phải ấm, hai trí biết là diệt-đạo trí, ba thức biết, không phải sử sai khiến.

Pháp tu, tiếp nhận mười giới - bốn nhập - năm ấm, chín trí biết trừ ra diệt trí, ba thức biết, sử sai khiến trùm khắp ba cõi và sử sai khiến tu đoạn. Tức là pháp tu, tiếp nhận không phải giới-không phải nhập - không phải ấm, một trí biết là đạo trí, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Pháp phi tu, tiếp nhận mười tám giới-mười hai nhập-năm ấm, chín trí biết trừ ra đạo trí, sáu thức biết, hết thảy sử sai khiến. Tức là pháp phi tu, tiếp nhận tám giới - tám nhập chứ không phải ấm, một trí biết là diệt trí, hai thức biết, hai thân kiến khổ-tập đoạn nơi ba cõi, không có sử sai khiến biến khắp.

Pháp ô uế tiếp nhận mười giới - bốn nhập - năm ấm, tám trí biết trừ ra diệt-đạo trí, ba thức biết, hết thảy sử sai khiến. Tức là pháp ô uế, tiếp nhận không phải giới-không phải nhập-không phải ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, hai thân kiến khổ-tập đoạn nơi ba cõi, không phải sử sai khiến trùm khắp tất cả.

Pháp phi ô uế, tiếp nhận mười tám giới-mười hai nhập-năm ấm, mười trí biết, sáu thức biết, hết thảy sử sai khiến. Tức là pháp phi ô uế, tiếp nhận tám giới, tám nhập chứ không phải ấm, hai trí biết là diệt-đạo trí, ba thức biết, không phải sử sai khiến.

Như pháp ô uế; pháp phi ô uế, pháp có tội - không có tội cũng vậy.

Pháp hữu báo, tiếp nhận mười giới - bốn nhập - năm ấm, tám trí

biết trừ ra diệt-đạo trí, ba thức biết, sử sai khiến trùm khắp tất cả thảy ba cõi và sử sai khiến tu đoạn. Tức là pháp hữu báo, tiếp nhận không phải giới-không phải nhập-không phải ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, hai thân kiến tập đoạn nơi cõi Dục, không có hết thảy sử sai khiến trùm khắp.

Pháp phi hữu báo, tiếp nhận mười tám giới-mười hai nhập-năm ấm, mười trí biết, sáu thức nhận biết, hết thảy cõi Sắc-Vô sắc, hai thân kiến tập đoạn nơi cõi Dục, sử sai khiến trùm khắp tất cả cả. Tức là pháp phi hữu báo, tiếp nhận tám giới- tám nhập chứ không phải ấm, hai trí biết là diệt-đạo trí, ba thức biết, hai thân kiến khổ-tập đoạn nơi cõi Sắc - Vô sắc, không có sử sai khiến trùm hết thảy.

Pháp kiến, tiếp nhận hai giới- hai nhập- hai ấm, chín trí biết trừ ra diệt trí, một thức biết, hữu lậu duyên sử sai khiến và vô lậu duyên kiến tương ưng với sử vô minh sai khiến. Tức là pháp kiến, tiếp nhận một giới - một nhập chứ không phải ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, vô lậu duyên kiến tương ưng với sử vô minh sai khiến.

Pháp phi kiến, tiếp nhận mười bảy giới - mười một nhập - năm ấm, mười trí biết, sáu thức biết, hết thảy sử sai khiến. Tức là pháp phi kiến tiếp nhận mười sáu giới - mười nhập - ba ấm, một trí biết là diệt trí, năm thức biết, trừ ra vô lậu duyên nơi kiến tương ưng với vô minh, còn lại vô lậu duyên sử sai khiến.

Pháp nội, tiếp nhận mười hai giới - sáu nhập - hai ấm, chín trí biết trừ ra diệt trí, một thức biết, hết thảy sử sai khiến. Tức là pháp nội, tiếp nhận mười hai giới - sáu nhập - một ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Pháp ngoại, tiếp nhận sáu giới-sáu nhập-bốn ấm, mười trí biết, sáu thức biết, hết thảy sử sai khiến. Tức là pháp ngoại, tiếp nhận sáu giới-sáu nhập-ba ấm, một trí biết là diệt trí, năm thức biết, không phải sử sai khiến.

Pháp thọ, tiếp nhận chín giới - chín nhập - một ấm, bảy trí biết trừ ra tri tha tâm trí và diệt-đạo trí, năm thức biết, sử sai khiến trùm khắp cõi Dục-Sắc và sử sai khiến tu đoạn. Tức là pháp thọ, tiếp nhận không phải giới-không phải nhập-không phải ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Pháp phi thọ, tiếp nhận mười tám giới-mười hai nhập-năm ấm, mười trí biết, sáu thức biết, hết thảy sử sai khiến. Tức là pháp phi thọ, tiếp nhận chín giới - ba nhập - bốn ấm, ba trí biết là tri tha tâm trí và diệt-đạo trí, một thức biết, hết thảy cõi Vô sắc, hai thân kiến khổ-tập đoạn nơi cõi Dục-Sắc, không có sử sai khiến trùm hết thảy.

Pháp tâm, tiếp nhận bảy giới - một nhập - một ấm, chín trí biết trừ ra diệt trí, một thức biết, hết thảy sử sai khiến. Tức là pháp tâm, tiếp nhận bảy giới - một nhập - một ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Pháp hữu duyên, tiếp nhận tám giới - hai nhập - bốn ấm, chín trí biết trừ ra diệt trí, một thức biết, hết thảy sử sai khiến. Tức là pháp hữu duyên, tiếp nhận bảy giới - một nhập - ba ấm, một trí biết là tri tha tâm trí, không phải thức biết, vô lậu duyên sử sai khiến.

Pháp vô duyên, tiếp nhận mười một giới - mười một nhập, hai ấm, chín trí biết trừ ra tri tha tâm trí, sáu thức biết, hữu lậu duyên sử sai khiến. Tức là pháp vô duyên, tiếp nhận mười giới - mười nhập - một ấm, một trí biết là diệt trí, năm thức biết, không phải sử sai khiến.

Pháp tâm pháp, tiếp nhận một giới- một nhập - một ấm, chín trí biết trừ ra diệt trí, một thức biết, hết thảy sử sai khiến. Tức là pháp tâm pháp, không phải giới - không phải nhập mà tiếp nhận hai ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Pháp phi tâm pháp, tiếp nhận mười tám giới - mười hai nhập - ba ấm, mười trí biết, sáu thức biết, hết thảy sử sai khiến. Tức là pháp phi tâm pháp, tiếp nhận mười bảy giới - mười một nhập - hai ấm, một trí biết là diệt trí, năm thức biết, không phải sử sai khiến.

Pháp nghiệp, tiếp nhận ba giới - ba nhập - hai ấm, chín trí biết trừ ra diệt trí, ba thức biết, hết thảy sử sai khiến. Tức là pháp nghiệp, tiếp nhận không phải giới-không phải nhập-không phải ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Pháp phi nghiệp, tiếp nhận mười tám giới - mười hai nhập - năm ấm, mười trí biết, sáu thức biết, hết thảy sử sai khiến. Tức là pháp phi nghiệp, tiếp nhận mười lăm giới - chín nhập - ba ấm, một trí biết là diệt trí, ba thức biết, không phải sử sai khiến.

Pháp thiện, tiếp nhận mười giới - bốn nhập - năm ấm, mười trí biết, ba thức biết, sử sai khiến trùm cả ba cõi, và sử sai khiến tu đoạn. Tức là pháp thiện, tiếp nhận không phải giới-không phải nhập-không phải ấm, hai trí biết là diệt-đạo trí, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Pháp bất thiện, tiếp nhận mười giới - bốn nhập - năm ấm, bảy trí biết trừ ra tỷ trí và diệt-đạo trí, ba thức biết, hết thảy sử sai khiến cõi Dục. Tức là pháp bất thiện, tiếp nhận không phải giới-không phải nhập

- không phải ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, hai thân kiến tập đoạn nơi cõi Dục, không có sử sai khiến trùm khắp.

Pháp vô ký, tiếp nhận mười tám giới-mười hai nhập-năm ấm, tám trí biết trừ ra diệt-đạo trí, sáu thức biết, hết thảy cõi Sắc-Vô sắc, hai thân kiến tập đoạn nơi cõi Dục, sử sai khiến trùm khắp tất cả cả. Tức là pháp vô ký, tiếp nhận tám giới - tám nhập chứ không phải ấm, không phải trí biết, ba thức biết, hai thân kiến khổ-tập đoạn nơi cõi Sắc-Vô sắc, không có sử sai khiến trùm hết cả.

Pháp kiến đoạn, tiếp nhận ba giới- hai nhập - bốn ấm, tám trí biết trừ ra diệt-đạo trí, một thức biết, kiến đoạn hết thảy sử sai khiến. Tức là pháp kiến đoạn, tiếp nhận không phải giới-không phải nhập-không phải ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, hai thân kiến khổ-tập đoạn nơi ba cõi, không phải sử sai khiến trùm hết cả.

Pháp tu đoạn, tiếp nhận mười tám giới-mười hai nhập-năm ấm, tám trí biết trừ ra diệt-đạo trí, sáu thức biết, hết thảy tu đoạn và hết thảy sử sai khiến bao trùm. Tức là pháp tu đoạn, tiếp nhận mười lăm giới- mười nhập chứ không phải ấm, không phải trí biết, năm thức biết, tu đoạn hết thảy sử sai khiến.

Pháp không đoạn, tiếp nhận ba giới- hai nhập- năm ấm, tám trí biết trừ ra khổ-tập trí, một thức biết, sử không sai khiến. Tức là pháp không đoạn, tiếp nhận không phải giới-không phải nhập-không phải ấm, hai trí biết là diệt-đạo trí, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Pháp học, tiếp nhận ba giới - hai nhập - năm ấm, bảy trí biết trừ ra khổ-tập trí và diệt trí, một thức biết, sử không sai khiến. Tức là pháp học, tiếp nhận không phải giới-không phải nhập-không phải ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến. Như pháp học, pháp vô học cũng vậy.

Pháp phi học phi vô học, tiếp nhận mười tám giới-mười hai nhập- năm ấm, bảy trí biết trừ ra tỷ trí và diệt-đạo trí, sáu thức biết, hết thảy sử sai khiến. Tức là pháp phi học phi vô học, tiếp nhận mười lăm giới- mười nhập chứ không phải ấm, ba trí biết là khổ - tập - diệt trí, năm thức biết, hết thảy sử sai khiến.

Pháp thuộc cõi Dục, tiếp nhận mười tám giới-mười hai nhập-năm ấm, bảy trí biết trừ ra tỷ trí và diệt-đạo trí, sáu thức biết, hết thảy sử sai khiến nơi cõi Dục. Tức là pháp thuộc cõi Dục, tiếp nhận bốn giới- hai nhập chứ không phải ấm, không phải trí biết, hai thức biết, hết thảy sử sai khiến nơi cõi Dục.

Pháp thuộc cõi Sắc, tiếp nhận mười bốn giới- mười nhập- năm ấm, bảy trí biết trừ ra pháp trí và diệt-đạo trí, bốn thức biết, hết thảy sử sai khiến nơi cõi Sắc. Tức là pháp thuộc cõi Sắc, tiếp nhận không phải giới-không phải nhập-không phải ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, sử sai khiến hết thảy nơi cõi Sắc.

Pháp thuộc cõi Vô sắc, tiếp nhận ba giới - hai nhập - bốn ấm, sáu trí biết trừ ra pháp trí - tri tha tâm trí và diệt-đạo trí, một thức biết, hết thảy sử sai khiến nơi cõi Vô sắc. Tức là pháp thuộc cõi Vô sắc, tiếp nhận không phải giới-không phải nhập-không phải ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, hết thảy sử sai khiến nơi cõi Vô sắc.

Pháp không hệ thuộc tiếp nhận ba giới, hai nhập, năm ấm, tám trí biết trừ ra khổ-tập trí, một thức biết, sử không sai khiến. Tức là pháp không hệ thuộc, tiếp nhận không phải giới-không phải nhập-không phải ấm, hai trí biết là diệt-đạo trí, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Pháp quá khứ, tiếp nhận mười tám giới-mười hai nhập-năm ấm, chín trí biết trừ ra diệt trí, sáu thức biết, hết thảy sử sai khiến. Tức là pháp quá khứ, tiếp nhận không phải giới-không phải nhập-không phải ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Như pháp quá khứ; pháp vị lai- hiện tại cũng vậy.

Pháp không phải quá khứ, vị lai, hiện tại tiếp nhận một giới - một nhập chứ không tiếp nhận ấm, sáu trí biết trừ ra tri tha tâm trí và khổ- tập đạo trí, một thức biết, sử không sai khiến. Tức là pháp không phải quá khứ - vị lai - hiện tại, tiếp nhận không phải giới-không phải nhập- không phải ấm, một trí biết là diệt trí, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Pháp thuộc khổ đế, nói rộng như khổ đế. Tức là pháp thuộc khổ đế, tiếp nhận không phải giới-không phải nhập-không phải ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Như pháp thuộc khổ đế, pháp thuộc tập đế cũng vậy.

Pháp thuộc diệt đế như diệt đế. Tức là pháp thuộc diệt đế, tiếp nhận không phải giới-không phải nhập-không phải ấm, một trí biết là diệt trí, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Pháp thuộc đạo đế như đạo đế. Tức là pháp thuộc đạo đế, tiếp nhận không phải giới-không phải nhập-không phải ấm, một trí biết là đạo trí, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Pháp không thuộc về đế, tiếp nhận một giới - một nhập chứ không phải ấm, một trí biết là đẳng trí, một thức biết, không phải sử sai khiến. Tức là pháp không thuộc về đế tiếp nhận không phải giới-không phải nhập-không phải ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Pháp kiến khổ đoạn, tiếp nhận ba giới - hai nhập - bốn ấm, tám trí biết trừ ra diệt-đạo trí, một thức biết, hết thảy kiến khổ đoạn và kiến tập đoạn, hết thảy sử sai khiến biến khắp. Tức là pháp kiến khổ đoạn, tiếp nhận không phải giới-không phải nhập-không phải ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, tức là kiến khổ đoạn không có sử sai khiến bao trùm hết thảy.

Như vậy kiến tập đoạn có sai khác là kiến tập đoạn không có sử sai khiến bao trùm hết thảy. Kiến diệt đoạn có sai khác là kiến diệt đoạn hết thảy sử sai khiến. Kiến đạo đoạn sai khác như vậy, là kiến đạo đoạn hết thảy sử sai khiến.

Pháp tu đoạn, tiếp nhận mười tám giới-mười hai nhập-năm ấm, tám trí biết trừ ra diệt-đạo trí, sáu thức biết, tu đoạn hết thảy sử sai khiến, và sử sai khiến bao trùm hết thảy. Tức là pháp tu đoạn, tiếp nhận mười lăm giới - mười nhập chứ không phải ấm, không phải trí biết, năm thức biết, tu đoạn hết thảy sử sai khiến.

Pháp không đoạn, tiếp nhận ba giới - hai nhập - năm ấm, tám trí biết trừ ra khổ-tập trí, một thức biết, sử không sai khiến. Tức là pháp không đoạn, tiếp nhận không phải giới-không phải nhập-không phải ấm, hai trí biết là diệt-đạo trí, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Sắc ấm, tiếp nhận mười một giới, mười một nhập, một ấm, tám trí biết, trừ ra tri tha tâm trí và diệt trí, sáu thức nhận biết, sử sai khiến biến khắp hai cõi Dục-Sắc và tu đoạn sử sai khiến. Tức là sắc ấm, tiếp nhận mười giới - mười nhập - một ấm, không phải trí biết, năm thức biết, không phải sử sai khiến.

Thọ ấm, tiếp nhận một giới - một nhập - một ấm, chín trí biết trừ ra diệt trí, một thức biết, hết thảy sử sai khiến. Tức là thọ ấm, tiếp nhận không phải giới, không phải nhập mà chỉ một ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Như thọ ấm; tưởng ấm, hành ấm cũng vậy.

Thức ấm, thâu nhận bảy giới, một nhập, một ấm, chín trí biết trừ ra diệt trí, một thức biết, hết thảy sử sai khiến. Tức là thức ấm thâu nhận bảy giới - một nhập - một ấm, không phải trí biết, không phải sử sai khiến.

Nhãn nhập, thâu nhận một giới - một nhập - một ấm, bảy trí biết trừ ra tri tha tâm trí và diệt-đạo trí, một thức biết, sử sai khiến hết thảy khắp hai cõi Dục-Sắc và tu đoạn sử sai khiến. Tức là nhãn nhập, thuộc một giới- một nhập chứ không phải ấm, không phải trí biết, không phải thức biết.

Như nhãn nhập; nhĩ, tỷ, thiệt, thân nhập; nhãn giới, nhĩ, tỷ, thiệt, thân giới; nhãn căn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân căn cũng vậy.

Sắc nhập, thuộc một giới - một nhập - một ấm, bảy trí biết trừ ra tri tha tâm trí và diệt-đạo trí, hai thức biết, sử sai khiến trùm khắp hai cõi Dục-Sắc, và tu đoạn sử sai khiến. Tức là sắc nhập, thuộc một giới- không phải ấm chứ không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến. Như sắc nhập, thanh nhập, xúc nhập, sắc giới, thanh giới, xúc giới cũng vậy.

Hương nhập, thuộc một giới - một nhập - một ấm, sáu trí biết trừ ra tỷ trí, tri tha tâm trí và diệt-đạo trí, hai thức biết, sử sai khiến trùm khắp cõi Dục và tu đoạn sử sai khiến. Tức là hương nhập, thuộc một giới

- một nhập - không phải ấm, không phải trí biết, một thức biết, không phải sử sai khiến.

Như hương nhập: vị nhập, hương giới, vị giới cũng vậy.

Ý nhập, thuộc bảy giới - một nhập - một ấm, chín trí biết trừ ra diệt trí, một thức biết, sử sai khiến hết thảy. Tức là ý nhập thuộc bảy giới

- một nhập - một ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Như ý nhập; ý giới, ý căn cũng vậy.

Pháp nhập thuộc một giới - một nhập - bốn ấm, mười trí biết, một thức biết, sử sai khiến hết thảy. Tứ là pháp nhập, thuộc một giới - một nhập-ba ấm, một trí biết là diệt trí, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Như pháp nhập; pháp giới cũng vậy.

Nhãn thức giới, thuộc hai giới - một nhập - một ấm, tám trí biết trừ ra diệt-đạo trí, một thức biết, sử sai khiến bao trùm hai cõi Dục-Sắc, và tu đoạn sử sai khiến. Tức là nhãn thức giới thuộc một giới chứ không phải ấm - không phải nhập, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Như nhãn thức giới, nhĩ thức giới, thân thức giới cũng vậy.

Tỷ thức giới, thuộc hai giới - một nhập - một ấm, bảy trí biết, trừ ra tỷ trí và diệt-đạo trí, một thức biết, sử sai khiến trùm khắp tất cả thảy cõi Dục, và tu đoạn sử sai khiến. Tức là tỷ thức giới, thuộc một giới chứ không phải nhập-không phải ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Như tỷ thức giới; thiệt thức giới cũng vậy.

Ý thức giới, thuộc hai giới - một nhập - một ấm, bảy trí biết trừ ra tỷ trí và diệt-đạo trí, một thức biết, sử sai khiến hết thảy. Tức là ý giới, thuộc một giới-không phải nhập-không phải ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Nữ căn, thuộc một giới- một nhập- một ấm, sáu trí biết trừ ra tỷ trí, tri tha tâm trí và diệt-đạo trí, một thức biết, sử sai khiến thuộc cõi Dục và tu đoạn sử sai khiến. Tức là nữ căn, không thuộc về giới-không phải nhập-không phải ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Như nữ căn, nam căn cũng vậy.

Mạng căn, thuộc một giới - một nhập - một ấm, bảy trí biết trừ ra tri tha tâm trí và diệt-đạo trí, một thức biết, sử sai khiến khắp cả ba cõi và tu đoạn sử sai khiến. Tức là mạng căn, không thuộc về giới - ấm - nhập, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Lạc căn, thuộc một giới - một nhập - một ấm, chín trí biết trừ ra diệt trí, một thức biết, sử sai khiến hết thảy cõi Dục, cõi Sắc và tu đoạn sử sai khiến. Tức là lạc căn, không thuộc về giới - nhập - ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Hỷ căn, thuộc một giới - một nhập - một ấm, chín trí biết trừ ra diệt trí, một thức biết, sử sai khiến hết thảy cõi Sắc, trừ ra vô lậu duyên với nghi cõi Dục và vô minh tương ưng, còn thì sử sai khiến hết thảy cõi Dục. Tức là hỷ căn không thuộc về giới - nhập - ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Ưu căn, thuộc một giới - một nhập - một ấm, bảy trí biết trừ ra tỷ trí và diệt-đạo trí, một thức biết, sử sai khiến hết thảy cõi Dục. Tức là ưu căn, không thuộc về giới - nhập - ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Xả căn, thuộc một giới - một nhập - một ấm, chín trí biết trừ ra diệt trí, một thức biết, sử sai khiến hết thảy. Tức là xả căn, không thuộc về giới - nhập - ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Tín căn, thuộc một giới - một nhập - một ấm, chín trí biết trừ ra diệt trí, một thức biết, sử sai khiến hết thảy ba cõi và tu đoạn sử sai khiến. Tức là tín căn, không thuộc về giới- nhập - ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Như tín căn; tinh tiến căn, niệm căn, định căn, tuệ căn cũng vậy.

Khổ căn, thuộc một giới - một nhập - một ấm, bảy trí biết trừ ra tỷ trí và diệt-đạo trí, một thức biết, sử sai khiến hết thảy cõi Dục, và tu đoạn sử sai khiến. Tức là khổ căn, không thuộc về giới - nhập - ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Vị tri đương tri căn, thuộc ba giới - hai nhập - ba ấm, bảy trí biết trừ ra khổ-tập trí và diệt trí, một thức biết, không phải sử sai khiến. Tức là vị tri đương tri căn, không thuộc về giới - nhập - ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Như vị tri đương tri căn; dĩ tri căn, vô tri căn cũng vậy.

Sử do thấy khổ đoạn thuộc cõi Dục, thuộc một giới - một nhập - một ấm, bảy trí biết trừ ra tỷ trí và diệt-đạo trí, một thức biết. Thấy khổ đoạn nơi tất cả sử sai khiến thuộc cõi Dục, và thấy tập đoạn khắp tất cả thảy sử sai khiến. Tức là sử do thấy khổ đoạn thuộc cõi Dục, không thuộc về giới - nhập - ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến. Sử do thấy tập đoạn thuộc cõi Dục, thuộc một giới, một nhập, một ấm, bảy trí biết trừ ra tỷ trí và diệt-đạo trí, một thức biết. Hết thảy sử sai khiến của thấy tập đoạn thuộc cõi Dục và sử sai khiến trùm khắp tất cả thảy do thấy khổ đoạn. Tức là sử do thấy tập đoạn thuộc cõi Dục, không thuộc về giới- nhập- ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến. Sử do thấy diệt đoạn thuộc cõi Dục, thuộc một giới - một nhập - một ấm, bảy trí biết trừ ra tỷ trí và diệt-đạo trí, một thức biết, trừ ra vô lậu duyên nơi vô minh bất cộng do thấy diệt đoạn thuộc cõi Dục. Như còn lại là sử sai khiến hết thảy do thấy diệt đoạn thuộc cõi Dục, và sử sai khiến bao trùm tất cả. Tức là sử do thấy diệt đoạn thuộc cõi Dục không thuộc về giới - nhập - ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến. Như thấy diệt đoạn; thấy đạo đoạn cũng vậy.

Sử do tu đoạn thuộc cõi Dục, thuộc một giới - một nhập - một ấm, bảy trí biết trừ ra tỷ trí và diệt-đạo trí, một thức biết, hết thảy sử sai khiến nơi cõi Dục do tu đoạn và sử sai khiến hết thảy. Tức là sử do tu đoạn thuộc cõi Dục, không thuộc về giới - nhập - ấm, không phải trí biết, không phải thức biết, không phải sử sai khiến.

Như thuộc cõi Dục; thuộc cõi Sắc, thuộc cõi Vô sắc có khác là thuộc cõi Sắc -Vô sắc tức là sử do thấy khổ - tập - diệt - đạo tu đoạn, sáu trí biết trừ ra pháp trí - tri tha tâm trí và diệt-đạo trí, còn lại như trên đã nói.

Kính lễ tối Chân giác,

Bậc vô vi thứ nhất,

Kính lễ tối tịch diệt,

Cùng diệu đạo ba thừa.

Kính lễ tối dứt tâm,

Tăng giới tịnh trong mát,

Nay hướng về Tam bảo,

Nhằm thông tỏ nẻo mầu.

Nguyện tăng thêm oai thần,

Tất thông, không ngưng, bít,

Các tôn nhân thuở xưa,

Nơi nghĩa rất thâm diệu.

Rốt ráo không chướng ngại,

Kết tập nên kinh điển,

Mở Thánh đạo pháp hóa,

Kính thuận ba Tạng báu.

Trên nước Phật đi qua,

Trải rộng nuôi chúng Hiền,

Cõi này văn chẳng truyền,

Vun bồi nơi giấy mực.

Tôi Tỳ-kheo dòng Thích,

Cầu Na Bạt Đà La,

Nơi chúng sự phần này,

Định đúng văn bản Hồ.

Thỉnh Tỳ-kheo Thích Ca,

Thầy Bồ Đề Da Xá,

Đối văn điển Hồ kia,

Chuyên tinh lời Tống dịch.

Cầm bút ghi, tâm nhận,

Mỗi mỗi theo nghĩa sách,

Câu vị thô đã định,

Kính trình bậc đa văn.

Thật không vì tiếng khen,

Chỉ nhằm thêm kẻ học,

Nguyện đem chút duyên này,

Khéo tỏ các pháp tướng.

Rõ suốt bốn chân đế,

An trụ Niết-bàn lạc.

LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH

TẬP 90

LUẬN A TỲ ĐẠT MA

PHẨM LOẠI TÚC

SỐ 1542

(QUYỂN 1 → 18)

HỘI VĂN HÓA GIÁO DỤC

LINH SƠN ĐÀI BẮC XUẤT BẢN