SỐ 815 — PHẬT LÊN TRỜI ĐAO-LỢI THUYẾT PHÁP CHO Thân mẫu

SỐ 815

PHẬT LÊN TRỜI ĐAO-LỢI THUYẾT PHÁP CHO Thân mẫu

QUYỂN THƯỢNG

Hán dịch: Đời Tây Tấn,

Tam tạng Trúc Pháp Hộ.

Nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật lên trời Đao-lợi, tại tảng đá trắng Vô cấu dưới cây Trúc độ; vì thương xót mẫu thân, nên thuyết pháp để cứu độ. Suốt trong ba tháng an cư, cùng đông đủ chúng đại Tỳ-kheo, gồm có tám ngàn vị, đều là bậc A-la-hán, các lậu đã hết, được đại thần túc, oai quang rực rỡ, chấm dứt sinh tử, không còn trần cấu, vứt bỏ gánh nặng, việc cần làm đã làm xong, đã được tự lợi, tâm được tự tại, được nhẫn bình đẳng, tâm đã được giải thoát, đạt đến trí tuệ, khắp nơi tôn xưng là chánh sĩ, là ruộng phước thế gian, phần lớn được sự an ổn, chỉ trừ một người là Hiền giả A-nan. Có bảy vạn hai ngàn Bồ-tát. Tất cả đại chúng đã đạt được thần thông; đạt được Tổng trì biện tài vô ngại. Những vị ấy đều từ thế giới của Đức Phật khác, ở các phương khác cùng đến để hội họp.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn với vô số trăm ngàn chúng quyến thuộc vây quanh, để nghe thuyết pháp.

Khi ấy, trong chúng hội, có hai Thiên tử, tên là Nguyệt Thị và Nguyệt Thượng. Thiên tử Nguyệt Thị từ tòa đứng dậy, sửa lại y phục, bày áo vai phải, chắp tay, quỳ dài, bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Con có điều muốn thưa hỏi Đức Như Lai Chí Chân, Chánh Đẳng Chánh Giác. Nếu Đức Thế Tôn cho phép, con mới dám thưa hỏi:

Phật bảo Thiên tử:

–Ông muốn hỏi Như Lai về vấn đề gì?

Thiên tử Nguyệt Thị dùng kệ tụng để thưa:

Đối với loại chúng sinh

Phát khởi lòng thương xót

Để mong cầu Phật đạo

Chí cam lồ không bẩn.

Tự thương nghiệp thân mình

Và thương xót quần chúng

Con vì những việc ấy

Nên hỏi Thích Sư Tử.

Việc làm trong ức kiếp

Đều cố nhẫn, cần, khổ

Tất cả đem ban cho

Chí lặng yên không nghĩ.

Bình đẳng với quần sinh

Đều cứu độ tất cả

Con hỏi thắng nghĩa này

Đem lợi lạc mọi người.

Giả sử thấy đạo này

Tướng đẹp tự trang nghiêm

Ba hai tướng không nhơ

Là ruộng phước đặc biệt.

Người đạt công đức này

Được phụng kính như biển

Nay con hỏi Đại Thánh

Để hiểu về nghĩa này.

Giả sử tâm không khác

Sẽ không có nghĩ khác

Chí luôn cầu tuệ tốt

Bậc cao cả loài người.

Không có ý Thanh văn

Không thích việc Duyên giác

Nay con hỏi nghĩa này

Bậc vững tin không lỗi.

Có lợi hay không lợi

Bình đẳng trước khen, chê

Có danh hay không danh

Khổ vui không lay chuyển.

Tuy sử dụng pháp tục

Mà không bị động chuyển

Nay con hỏi nghĩa này

Bậc xa lìa sợ hãi.

Vì thương việc thân mình

Nên xót thương mọi người

Can ngăn chưa từng có

Hóa độ khắp ba chốn.

Mà tu tập tâm Từ

Không ô uế dua nịnh

Nay con hỏi nghĩa này

Hiền tướng giữ Thập địa.

Tâm luôn siêng năng làm

Bố thí, giới, lìa tà

Thân họ được lặng yên

Giới phẩm không hủy diệt.

Thân, miệng, ý chân chánh

Tướng điều thuận ủng hộ

Nay hỏi thắng nghĩa này

Giữa cấu uế không nhiễm.

Nhẫn nhục, điều nhu đó

Được rồi càng tu thêm

Hay tu sự khổ hoạn

Các huyên náo buông thả.

Cứu độ hết tất cả

Mà không sinh sân hận

Do đó nên con hỏi

Muốn chấm dứt hồ nghi.

Thường siêng năng gắng sức

Cung thuận, không trái nghĩa

Thương xót khắp thế gian

Thí thân không vì mình.

Hành đạo không chán mỏi

Như biển nhận các sông

Nên con hỏi Tối Thắng

Đức ấy như biển lớn.

Tuy tồn tại ba nơi

Không lui theo các tưởng

Dùng trí tuệ Hiền thánh

Trừ sạch các trần cấu.

Lấy diệu thông thiền định

Thần túc tự sướng vui

Nên con hỏi nghĩa này

Bậc khai hóa tất cả.

Trí tuệ đến bờ kia

Thánh đạt không ngằn mé

Vất bỏ các tư tưởng

Xuất gia trừ gốc rễ.

Tự tại không sợ hãi

Hiểu rõ pháp tuệ này

Cho nên nay con hỏi

Bậc Đại Thánh vô cực.

Thần túc được phân biệt

Hiểu rõ hạnh tùy thuận

Du hóa ức cõi Phật

Không có tưởng cõi nước.

Cúng dường nhiều ức Phật

Không có tưởng chư Phật

Nên con hỏi nghĩa này

Khắp mọi người thọ vui.

Đều lìa ma trần, dục

Chợt hóa thân ma ấm

Đã lìa bỏ tử ma

Hàng phục các Thiên ma.

Trừ sạch tất cả ma

Sẽ được thành Phật đạo

Nên con hỏi nghĩa này

Bậc bỏ hẳn tăm tối.

Làm chấn động đất trời

Cây cối và núi non

Ngộ xong thành Phật đạo

Tuệ vô lượng cao tột.

Giả sử được nhất tâm

Tu tập sáng tịch định

Nên con đem nghĩa này

Thưa hỏi Như Kỳ Tượng.

Hiểu rõ tất cả tuệ

Oai quang thật vòi vọi

Nếu ở nơi Phật giáo

Khéo kiến lập pháp hạnh.

Làm lợi ích các Thánh

Chẳng ai chẳng khai hóa

Nên con hỏi nghĩa này

Bậc tế độ ba cõi.

Thiên tử Nguyệt Thị lại hỏi Đức Thế Tôn:

–Kính thưa Đại Thánh! Sao gọi là Bồ-tát được hạnh thần thông đặc biệt cao cả của bậc Đại Thánh, để vượt qua bờ bên kia? Sao gọi là Bồ-tát đạt đến phương tiện thiện xảo, đầy đủ trí tuệ, khuyến khích và hỗ trợ không thể nghĩ bàn? Sao gọi là Bồ-tát, đối với tất cả pháp, chỉ dùng một nghĩa, nhập vào một vị, thú hướng đồng đều, nhập vào một tuệ, nói năng bình đẳng? Sao gọi là Bồ-tát phụng trì cấm giới sâu xa, tu hành không buông lung, để thành đạo Vô thượng chánh chân, là rất Chánh giác?

Đức Phật nói:

–Lành thay, lành thay! Này Thiên tử Nguyệt Thị! Ông vì nhiều lòng thương tưởng, vì nhiều an ổn, thương xót các trời và người trong mười phương, mới có thể thưa hỏi Như Lai những nghĩa như vậy. Các Bồ-tát tu hành trí tuệ Phật đạo chánh chân, mặc áo giáp lớn, xây dựng Đại thừa, nương trên thuyền lớn, vượt qua biển dục lớn, chuyển bánh xe pháp lớn, ban phát pháp vô tận, khôi phục trí tuệ, mưa pháp cam lồ, diễn nói chánh pháp, đánh trống pháp lớn, chí tợ như sấm sét, lập tràng pháp lớn, thổi loa đại pháp, nêu ánh sáng đại pháp, nắm giữ chánh pháp, diễn nói pháp vô cực, đem ánh sáng soi khắp thế gian, khiến cho Đại thừa mãi mãi tồn tại không đứt đoạn, làm cho sự kế thừa được rốt ráo tròn đầy. Nên dùng những công đức vô cùng cực này, để thương xót quần sinh. Cho nên mới hỏi Như Lai như thế. Vậy hãy lắng nghe và khéo suy nghĩ. Ta sẽ vì ngươi phân biệt giải thích. Việc làm của các Bồ-tát Đại Sĩ và bậc Thánh thông là rất to lớn, đầy đủ giới đức, đã đạt được đạo Vô thượng chánh chân, là bậc Chánh giác cao tột.

Thiên tử Nguyệt Thị và các đại chúng lắng nghe lời chỉ dạy của Phật và đồng thanh, thưa:

–Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Đức Phật bảo Thiên tử:

–Bồ-tát có bốn pháp hạnh, đó là hạnh của bậc Đại Thánh thông, rất đặc biệt và kỳ diệu, vượt qua được bờ bên kia.

Những gì là bốn? Bồ-tát Đại Sĩ hiểu rõ các pháp nên phù hợp với chân đế, đối với tất cả pháp không có chỗ dính mắc hay nương dựa. Bình đẳng nghĩ đến các pháp, không bao giờ dứt. Đạt được Thánh tuệ để làm ngọn đèn sáng, rong chơi trong tất cả pháp, gần gũi tất cả phép tắc. Tuy ở tại các pháp, nhưng không ra khỏi pháp và không thấy pháp khác.

1. Sao gọi là đối với các pháp được phù hợp chân đế? Như quá khứ là không, tương lai, hiện tại cũng là không. Này Thiên tử! Nếu muốn hiểu rõ cái không ba đời bình đẳng này, thì không có chỗ để tưởng về nó. Những người có trí tuệ, phân biệt nơi chốn, chỗ ở, tạo dựng, mở bày giải thích thông suốt đạo phẩm, thông hiểu chánh nghiệp, nên đạt được nghĩa lý ấy. Đó là nhờ hiểu rõ, nên phù hợp với chân đế.

2. Sao gọi là đối với tất cả pháp, không có chỗ dính mắc hay nương tựa? Tất cả các pháp trụ nơi ngã sở, trụ nơi hiện hữu, đối với ngã mà phi ngã. Đó gọi là Bồ-tát hiểu rõ các pháp, không có tôi ta, không nương tựa nơi thân, cho nên gọi là không có chỗ dính mắc hay nương tựa.

Giả sử Bồ-tát đối với các pháp này, thân không chỗ dính mắc, đã không dính mắc rồi, thì không trụ pháp khác. Họ đối với các pháp không sinh, không trụ, nên mới không có chỗ dính mắc, nương dựa hay ỷ lại. Việc cúng dường các pháp, tức là đối với các pháp không có chỗ để ỷ lại.

3. Sao gọi là Bồ-tát hiểu rõ tất cả đều giống như hư không? Đó là: Ba cõi này đều do tâm làm ra; nhưng cái tâm này không có sắc và hình tượng, không thể xem thấy, không có nơi chốn, không có sự sai khiến, giống như huyễn hóa. Nếu lấy cái gốc tâm này, để cầu các pháp, thì không thể được. Nếu đối với tâm, không cầu nơi tâm, sẽ không đạt được, vì tâm không thể đuổi bắt. Vì không được tâm, tất cả các pháp cũng không thể được; các pháp sẽ không có pháp, tưởng không hình loại, cũng không có ảnh, nên không sở hữu, cùng với thật tế, cũng không chỗ thấy. Vì không chỗ thấy, nên đối với tất cả pháp, tâm không chỗ nhập vào, biết tất cả pháp, là không thể thành tựu, cũng không chỗ sinh ra, ví như hư không.

Do vậy này Thiên tử! Muốn quán sát hư không, hoàn toàn không sinh, không chỗ thành tựu, hiểu rõ tất cả pháp, cũng đều như vậy. Giống như hư không, gọi là hư vô, nó làm cho hoảng hốt. Tất cả các pháp cũng lại như vậy, chỉ là giả danh tự, nó vốn vắng lặng.

4. Sao gọi là Bồ-tát đối với tất cả pháp mà thân cận kinh điển? Bồ-tát Đại Sĩ quán sát và suy nghĩ về tất cả các pháp; thấy nó không hiểu biết, cũng không chỗ để thấy, mắt không biết tai, cũng không có chỗ thấy. Tai không biết mắt, cũng không có chỗ thấy. Mũi không biết lưỡi, cũng không có chỗ thấy. Lưỡi không biết mũi, cũng không có chỗ thấy. Thân không biết ý, cũng không có chỗ thấy. Ý không biết thân, cũng không có chỗ thấy. Tất cả các pháp, tuy có si, ám, tăm tối, mù mịt, nhưng thấy nơi cõi pháp, tuệ thường bình đẳng, việc làm đầy đủ; với sáu tình giới, có sự chiếu diệu, nên có chỗ tồn tại, xét ở gốc không có nội pháp, giáo huấn bên ngoài như không có pháp ngoài, giáo huấn bên trong thấy cũng như vậy. Nếu thấy được như vậy, sẽ không có pháp, không có sự khởi lên, cũng không có pháp có chỗ tạo ra; nếu có trụ, dù nhìn không chỗ thấy.

Đức Phật bảo Thiên tử:

–Đó là pháp giới, pháp không có chỗ khởi, cũng không có chỗ diệt, mà cũng không trụ, nên không sở hữu được. Giả sử, có người nghĩ đến các pháp, là không trụ, không sinh, không khởi, không có nơi chốn, người quán như vậy, có đầy đủ trí tuệ chân đế, không có các pháp cùng với pháp giới, không thấy giải thoát. Tất cả pháp này đều gần gũi với kinh điển.

Đó là bốn pháp, Bồ-tát Đại Sĩ được hạnh Đại Thánh thông đặc biệt thù thắng, vượt qua bờ bên kia.

–Sao gọi bốn pháp này là Thánh thông?

Nói là thông, vì đối với tất cả pháp, không tin trí tuệ của người khác, nên mới thưa hỏi.

Nói là tuệ, vì đối với tất cả pháp, không tạo hai việc. Có nghĩa là, nếu không có hai việc này, thì không có tên pháp, không thể biết được.

Này Thiên tử! Giả sử nếu có đầy đủ trí tuệ này, thì Bồ-tát ấy, mau được Thánh thông, để thành tựu bản nguyện, tròn đầy sự hiểu biết. Bồ-tát hiểu rõ trí tuệ như vậy, sẽ được con mắt đạo trong sạch, vượt khỏi trời, người; liền thấy mười phương, vô hạn lượng ức, trăm ngàn các cõi nước Phật, bao nhiêu Thánh chúng của Phật, của Bậc Thiên Trung Thiên, đều nghe chư Phật nói về kinh pháp. Các loại chúng sinh ở trong cõi nước Phật ấy, trong tâm có nghĩ về điều thiện, điều ác, điều tốt, điều xấu, thảy đều biết rõ. Vì nhân dân, bạn nhóm mà hành động như vậy, mới có như vậy, tự biết những nơi kiếp trước họ đã luân chuyển. Dùng trí tuệ sáng, chứng biết bản tế của mình; với những chúng sinh khác, đâu có ngoại lệ, đã sống nơi nào đều chứng minh được hết, bởi do nhân duyên nên nói như vậy.

Phật bảo Thiên tử:

–Bồ-tát Đại sĩ tuy chưa đạt được tất cả thông tuệ, trí Thánh minh cao siêu như vậy nhưng vẫn vì các chúng sinh tạo dựng nên việc Phật, nhanh chóng được đầy đủ tất cả Phật pháp, mau được đạo Vô thượng chánh chân, là bậc Chánh giác cao tột.

Bấy giờ Đức Thế Tôn liền nói bài tụng:

Dùng tuệ khéo léo, đạo sáng phương tiện

Sẽ được thành Đại Thánh thông đầy đủ

Mà thường tu hành cấm giới thâm diệu

Liền dùng một nghĩa hiểu tất cả pháp

Phân biệt chân đế, tất cả kinh điển

Những người mắt sáng, không chỗ chấp nương

Thường quán các pháp giống như hư vô

Vì có quán sát tuyên dương đều không.

Tập gần các pháp, pháp đó giả hiệu

Không thấy các pháp là bậc giải thoát

Vì họ không thấy, theo đó bất quán

Đã được Thánh thông, mới thấy như vậy

Giả sử, pháp quá khứ đã là không

Các pháp tương lai cũng không như vậy

Phân biệt hiện tại thì cũng như thế

Như vậy mới gọi cái thấy chân đế.

Tất cả pháp ba cõi luôn là không

Bậc trí sáng ấy không niệm, chẳng niệm

Đã không có ứng, ứng cái không ứng

Họ đã không sợ vì thấy chân đế.

Nếu tuệ như vậy, không chấp phương tiện

Giảng nói kinh pháp, không có pháp tưởng

Ý không chỗ nhớ nên không chỗ chấp

Nhờ không chỗ chấp nên không lay động.

Tất cả các pháp tự nhiên hưng khởi

Nhờ được tự nhiên, vốn sạch, không ngã

Hiểu rõ các pháp nên không ngô, ngã

Nên mới không khởi, không có pháp khác.

Nó đã không sinh, không có, không đến

Xem xét nơi đó, không chỗ ỷ lại

Mà lại giảng thuyết nơi chốn các pháp

Tuy giảng Phật đạo, không nghĩ có ngã.

Tất cả ba cõi thảy đều do tâm

Tâm ấy cũng sẽ không thể thường thấy

Không sắc, không thọ, giống như huyễn hóa

Nên dùng pháp này, để cầu nơi tâm.

Họ dùng pháp này, cầu nơi tâm rồi

Sẽ biết không tâm, cũng không tâm pháp

Giả sử lấy tâm, cầu nơi chốn tâm

Thì sẽ không thấy, tâm ấy vốn sạch.

Người đối với pháp, đã không chỗ đắm

Ở tại dân thường, không theo các tưởng

Tất cả các pháp, không ý, không thành

Thường phân biệt, biết giống như hư không.

Như xem hư không, không sinh không có

Phân biệt các pháp, cũng lại như vậy

Giả gọi hư không, chớ không có thật

Nói về ngôn từ, pháp ấy hư không.

Con mắt chưa từng xem thấy lỗ tai

Lỗ tai cũng không xem thấy con mắt

Lưỡi không thuộc mũi, mũi không thuộc lưỡi

Chúng nó qua lại mà không thấy nhau.

Cái thân chưa từng xét thấy nơi ý

Ý cũng không xét, hình loại của thân

Chúng nó như vậy, không thể biết nhau

Bởi vì như thế nên thường sợ hãi.

Dính mắc các ác, dua nịnh, si mê

Giới của các pháp, vốn luôn bình đẳng

Việc ở trong ấy, không biết bên ngoài

Nên việc ngoài ấy, cũng không biết trong.

Vì lý do ấy, biết pháp về đâu

Thành tựu trí tuệ thường không giới hạn

Quán thấy mười phương ức các Đức Phật

Và các Thanh văn không có tội báo.

Với các kinh điển chư Phật đã nói

Vô lượng bậc Thánh, đạt nghĩa thanh tịnh

Đều được đến nghe, Phật nói lời hay

Có thể thọ trì, rộng tu bình đẳng.

Liền hay biết rõ tâm niệm chúng sinh

Bay đến đủ cả ức vạn cõi Phật

Nhớ biết vô số việc đời kiếp trước

Ức trăm ngàn kiếp như cát sông Hằng.

Đạt thành năm Thánh thông đẹp như thế

Sẽ được thân cận, an trụ nơi tuệ

Họ nhờ Đức Phật nên mới hiển phát

Đạo không buông lung, hưng tạo nghĩa lợi.

Giả sử nghe được, pháp không như vậy

Sinh tâm mừng rỡ, niềm vui vi diệu

Nên ma không thể tìm lỗi người ấy

Có thể mau thành đạo Vô thượng giác.

Đức Phật bảo Thiên tử:

–Bồ-tát Đại sĩ có bốn việc pháp, cho đến phương tiện quyền xảo không thể nghĩ bàn.

Những gì là bốn? Bồ-tát hiểu rõ pháp qua lại để vượt qua dòng sông. Giống như thân mình có bao nhiêu tai họa, thống khổ, độc hại, thì liền thấy rõ được nguyên nhân; cũng muốn diệt trừ sự khổ của người khác, nên phải tu hành tinh tấn, khuyên các chúng sinh đi vào đường Thánh, khiến cho tất cả pháp lưu tồn tâm đạo, vì các chúng sinh mà chứa dày công đức, đối với ba đời cũng vậy, nên đã khuyến trợ tất cả chư Phật, tập trung hạnh nguyện ba đời, khuyến trợ phẩm công đức, đem gốc lành đã làm mà ban phát cho chúng sinh, phóng, xả, rộng việc ban phát, với những điều đã khai hóa, cũng không sinh tâm. Nếu không khuyến tấn Nhất thiết trí ấy, tâm không lìa thoát, cũng không thấy đạo, tâm không lìa đạo, đạo không lìa tâm. Như tướng của đạo, tướng thân cũng vậy. Dùng tuệ bình đẳng đối với tâm với đạo, cũng không chỗ ỷ lại, thuận với quyền xảo phương tiện, thêm lợi ích gốc đức. Không thấy pháp giới có sự tăng ích. Đối với các pháp không chỗ nghĩ bàn; chứa nhóm công đức, chưa từng mệt mỏi. Không lấy tâm nghiệp để cầu hiểu rõ tâm. Nếu họ ban phát sẽ không vọng tưởng, tu hành cấm giới cũng không để mất, tuân hành nhẫn nhục cũng không chỗ trụ, thực hành tinh tấn cũng không sợ hãi, nhất tâm thiền định, không chỗ ỷ lại, phụng hành trí tuệ cũng không chỗ tu tập, khuyến hóa chúng sinh, cũng không chỗ chấp; vì lòng xót thương nên nghiêm tịnh cõi Phật, mong cầu Thánh quả, không khởi sự mến chuộng, giảng nói kinh pháp cũng không chỗ nhập vào.

Như vậy, này Thiên tử! Bồ-tát đã làm, đã tạo gốc đức, tuy rất ít, nhưng phương tiện thiện xảo thật không hạn lượng, cho đến đạt được đạo lớn.

Sao gọi là Bồ-tát đã tạo gốc đức, tuy là rất ít, nhưng phương tiện quyền xảo đạt được vô lượng, cho đến chứng đắc được đạo lớn?

–Bồ-tát Đại sĩ! Đối với tất cả pháp, sự nhớ nghĩ phát vô lượng, quán sát các pháp, không có giới hạn, nên đạt được biên tế.

Vì sao như vậy?

–Này Thiên tử! Muốn biết tất cả các pháp, nó vốn là Không, Vô tướng, cũng Vô nguyện. Vì nó là không, cho nên cũng vô lượng. Giả sử đạt được tâm vô lượng này, thì dù giảng pháp tuy ít, nhưng phương tiện quyền xảo thì rộng lớn, không có bờ mé.

Vì sao như vậy?

–Vì Phật đạo là vô lượng, khuyến tâm vô hạn, đến pháp không ngằn mé, nên được đạo của chư Phật Thế Tôn.

Lại nữa, này Thiên tử! Bồ-tát Đại sĩ dùng phương tiện quyền xảo, khuyên bảo chúng sinh, khiến cho họ nhập vào chánh hạnh, muốn cho chúng sinh ưa thích với pháp, nên mới khuyến lập. Nếu ban phát những kẻ cần cứu tế, thì nên nói kinh pháp.

Lại nữa, này Thiên tử! Bồ-tát Đại sĩ không dùng sự ban cho mà lại xét kỹ, nói là ngã sở, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, nhất tâm, trí tuệ, cũng lại như vậy. Không gọi là ngã sở mà có sở thí.

Nếu người trì giới, cũng không chỗ nhớ nghĩ, luôn thuận với cấm giới, đầy đủ nhẫn nhục, thấy người làm điều đúng, điều sai thảy đều nhẫn nhịn cả. Phụng hành tinh tấn, tu hạnh sáng trong, một lòng nghĩ về thiền định, hiểu rõ phương tiện, xem xét trí tuệ.

Lại nữa, này Thiên tử! Bồ-tát Đại sĩ phân biệt, hiểu rõ phương tiện thiện xảo, cùng với Thanh văn mà khai hóa những chúng sinh có những việc làm không vui. Sự tu hành vững chắc, cùng với Duyên giác, không hành động những điều không vui, ý chí vững bền.

Đó là bốn pháp Bồ-tát Đại sĩ đạt được phương tiện quyền xảo, không thể nghĩ bàn.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn liền nói bài tụng:

Hiểu rõ được hai việc

Thân mình và người khác

Sẽ trừ khổ họa mình

Diệt hết các phiền não.

Thương nhớ các chung sinh

Khuyên họ giữ đạo tâm

Suy nghĩ tất cả pháp

Để nhập vào một nghĩa.

Tất cả chúng sinh vui

Hội họp nơi ba đời

Phổ biến công đức Phật

Đều khuyến trợ tất cả.

Để mọi người hiểu rõ

Mà đem cho chúng sinh

Thật lòng mà cho tuệ

Như trí tuệ của Phật.

Tất cả sự phát tâm

Khuyến trợ vào Phật đạo

Không đánh mất đạo tâm

Thấy các pháp giải thoát.

Xét tâm đối với đạo

Không thấy có hai việc

Tướng ấy vẫn tồn tại

Rõ tâm tướng, đồng nhau.

Pháp đẳng nên bình đẳng

Không hai, không chỗ có

Biết rõ quyền phương tiện

Mãi lợi pháp thanh bạch.

Lợi ích giống vô vi

Pháp giới không thể bàn

Chí cầu nơi Phật đạo

Thường không hề mệt mỏi.

Không lấy tâm niệm tâm

Ta được nghĩa thanh bạch

Không quên mất đạo tâm

Khuyến trợ việc đã làm.

Ban cho không cầu báo

Giữ giới không chỗ nghĩ

Thường tu hạnh nhẫn nhục

Không lập kế hữu nhân.

Mãi siêng năng hầu hạ

Thân, khẩu, tâm vắng lặng

Thiền định không chỗ dựa

Trí tuệ độ không cùng.

Khai hóa thoát chúng sinh

Không sống trong điên đảo

Nghiêm tịnh các cõi Phật

Chí tánh không hung hăng.

Thường mong cầu Phật đạo

Với pháp không chỗ xả

Thọ trì các kinh điển

Trí tuệ không thể bàn.

Thuyết pháp cho chúng sinh

Không chấp nơi văn tự

Nếu tu hành như vậy

Mau thành Phật, không khó.

Tâm không tưởng nơi không

Không mạn, không chỗ nghĩ

Không tướng, không chỗ nguyện

Không thể tính hạn lượng.

Biết việc chúng sinh làm

Tùy theo đó mở bày

Tự tại mà ban cho

Thuyết pháp kẻ đói nghèo.

Ban cho chúng sinh

Không nói ta giúp

Với giới không cao

Không quên nhẫn nhục.

Không mạn tinh tấn

Không chấp thiền định

Mà với trí tuệ

Không chỗ keo kiệt.

Thường thích ban cho

Giảng luận các giới

Tu hành, khiêm nhường

Thường hành dũng mãnh.

Tuy nghĩ theo thiền

Nhưng không chỗ chấp

Hưng phát trí tuệ

Mà dùng ban cho.

Ở nơi Duyên giác

Và trong Thanh văn

Bồ-tát Đại sĩ

Du hóa trong đó.

Giả sử trong ấy

Mà có tạo nghiệp

Đại sĩ mắt sáng

Không thích hạnh ấy.

Nhờ hay tạo dựng

Những pháp như vậy

Mới có thể gọi

Là hạnh Bồ-tát.

Hiểu rõ quyền biến

Không thể nghĩ bàn

Đã lấy tuệ cho

Thật không hạn lượng.

Đức Phật bảo Thiên tử:

–Bồ-tát có bốn việc pháp. Tất cả các pháp dùng làm một nghĩa, nhập vào một vị, đưa đến bình đẳng, nhập vào một tuệ nên nói bình đẳng.

Những gì là bốn?

1. Hiểu rõ pháp giới không có chỗ phá hoại.

2. Hiểu các pháp không nên du hóa khắp cả.

3. Với nghĩa các pháp, hình tượng khác nhau, bình đẳng giữa mình ta cùng với người khác.

4. Hiểu rõ các pháp thảy đều đáng sợ.

Hiểu rõ tuệ này, mới thấy như vậy. Với pháp thế tục và pháp xuất thế, thảy đều thông đạt, không tạo thành hai sự xem xét; hoặc tội, hoặc phước, có chướng ngại hay không chướng ngại; hoặc nghe hay không nghe, hữu vi hay vô vi. Đối với các pháp ấy, không tạo, không quán; không thấy các pháp có sự thọ nhận, không pháp phàm phu, không pháp La-hán, không có để xem xét. Vì pháp phàm phu thì không thanh tịnh, không xét kỹ pháp La-hán, một mình hiểu rõ, không cao không thấp, phân biệt một nghĩa, vượt qua sự sợ hãi, diễn xướng giảng nói; tung rải tất cả pháp, mà đối với tất cả pháp, không thấy sự tán mất; tu hành một nhẫn, vĩnh viễn không hai; nhờ nhập một nghĩa, nên nhập hết các pháp. Vì cái nhập ấy, không từ đâu sinh.

Cho nên, này Thiên tử! Bồ-tát Đại sĩ được gần kề đạo Vô thượng chánh chân, thành bậc Chánh giác cao tột, cũng không nghĩ rằng: “Ta đã đến gần hay là còn xa?”

Vì sao như vậy?

–Vì không dùng lấy một nghĩa để thấy có sự khác, đối với quần sinh, để xem xét thấy người cùng đạo có sự khác biệt.

Lại nữa, người suy nghĩ mà không nắm bắt được mới chính là đạo.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn liền nói bài tụng:

Đối với pháp giới

Không chỗ phá hoại

Lại pháp giới ấy

Không thể tan nát.

Kể như pháp giới

Các người như vậy

Chỉ giả có tên

Chẳng có gì cả.

Rõ các pháp không

Chỉ như tiếng vang

Hoặc trong hoặc ngoài

Hữu vi, vô vi.

Quán sát pháp ấy

Đều không sở hữu

Phân biệt một nghĩa

Đều biết là không.

Các pháp đã hiện

Hình tượng không đồng

Không chấp thân mình

Cùng với người khác.

Nếu không chấp niệm

Có tôi, ta, người

Hành động chưa từng

Có bao nhiêu tưởng.

Tu hành lặng yên

Chí luôn lo sợ

Khắp xem tất cả

Các pháp tồn tại.

Với tất cả pháp

Im lặng không nhớ

Ở trong lo sợ

Mà không chỗ chấp.

Giảng thuyết hiện tại

Để cứu việc đời

Họ không hưng khởi

Tạo tận, diệt tận.

Hoặc phước hoặc tội

Hoặc nghe, không nghe

Không nhớ nơi pháp

Không giữ âm thanh.

Không ở hữu vi

Cũng không vô vi

Bình đẳng, nhất quán

Không thích hai việc.

Không thấy các pháp

Có chỗ lãnh thọ

Không được phàm phu

Và A-la-hán.

Không nói phàm phu

Si, uế không sạch

Cái đó gọi là

Pháp A-la-hán.

Cũng không nâng cao

Cũng không hạ thấp

Phân biệt một nghĩa

Thảy đều lặng yên.

Hiểu rõ các pháp

Đều không chỗ hoại

Cũng không tan rã

Tất cả pháp giới.

Không khác với nhẫn

Lẽ nào khác không!

Biết chắc các pháp

Tất cả đều không.

Không chấp nơi không

Không dựa nơi nhẫn

Nhờ vào một nghĩa

Đều rõ tất cả.

Nó không khởi lên

Vì vốn trong sạch

Tu hành như vậy

Mau thành Phật đạo.

Sớm được gần kề

Vô lượng Chánh giác

Không chấp có thân

Không nhớ tâm đạo.

Tất cả các pháp

Tôi, ta và người

Đều không chỗ chấp

Được giác bình đẳng.

Đức Phật bảo Thiên tử:

–Bồ-tát có bốn việc pháp để phụng trì cấm giới sâu dày và thực hành không buông lung. Những gì là bốn?

Bồ-tát Đại Sĩ nên tự nghĩ rằng: “Sao gọi là cấm giới?” để tùy thuận xem xét, suy nghĩ nghĩa ấy? Hoặc thân làm điều lành, lời nói chí thành, tâm nhớ nghĩ dịu dàng thuận thảo. Đó là cấm giới.

Lại nghĩ như vầy: “Sao là thân làm điều lành? Sao là lời nói chí thành? Sao là tâm dịu dàng?” Đó là vì thân không phạm các việc của thân, nên không sát sinh, trộm cướp, dâm dật. Đó là thân làm điều lành.

Miệng không nói lời lỗi lầm, nói dối, nói hai lưỡi, nói lời hung ác, sàm tấu. Đó là miệng nói lời thành thật.

Tâm không nghĩ những điều sai quấy, nghĩ những việc sân hận, tà kiến. Đó gọi là tâm dịu dàng.

Bồ-tát ấy quán sát kỹ, nên tự nghĩ rằng: “Giả sử, có người không phạm thân, miệng và tâm, nhưng không thể phân biệt về nơi chỗ; những màu xanh, vàng, đỏ, trắng, tía, hồng đang tồn tại, lại chấp nơi con mắt không biết phân biệt; đối với tai, mũi, miệng và tâm, cũng giống như vậy; cũng không biết phân biệt.” Vì sao như vậy? Vì nó cũng chẳng sinh, cũng là không sinh; cũng không khởi là cũng chẳng không khởi. Giả sử không có sinh, không bị sinh; cũng không có khởi, không bị khởi, thì sẽ không thể đảm nhận sự phân biệt pháp thức.

Họ lại nghĩ rằng: “Trong khi xem xét sẽ không có sở hữu, cũng không có giới nên không có chỗ hành, đã không chỗ hành nên không thể biết; vì không thể biết, đối với nó, lẽ ra không nên có sự chấp dựa. Nếu tạo hành động ấy, thì không chỗ để thấy. Ngay vào lúc ấy, không thấy có giới, đã không thấy giới mà khuyên người giữ giới cũng là vô sở kiến.”

Vì vậy, cho nên này Thiên tử! Đó gọi là Bồ-tát Đại sĩ phụng trì cấm giới sâu dày.

Lại nữa, này Thiên tử! Cũng có Bồ-tát hiểu rõ không tham đắm bản thân, không có thấy thân, cũng không thấy cái thấy, tu sự trì giới, cũng không phạm giới, cũng không chỗ chấp.

Lại nữa, này Thiên tử! Bồ-tát Đại sĩ nhập sâu vào tạng pháp, để giữ giới cấm, oai nghi lễ tiết, đi đứng, tới lui, an nhiên rõ ràng, thuận theo lời dạy, nên gọi là giới; không tự thấy mình có sự khởi hạnh, không thấy lỗi lầm của người khác, cho nên gọi là giới sâu xa tốt đẹp. Này Thiên tử! Bồ-tát không phạm giới cũng không hủy giới, lại càng không khinh lờn giới. Ai chống lại mình là chống lại giới. Nếu không chống lại mình, thì không chống lại giới. Nếu không chống lại giới, thì không phạm giới. Nếu không phạm giới sẽ không khinh lờn giới, liền không có gì để độ. Sở dĩ không khinh lờn, không vượt qua giới, nên hiểu rõ tất cả pháp đều được độ thoát. Nhờ độ thoát, nên không có ngã, cũng không vô ngã. Đã không có người, thì ai được độ. Đó là bốn pháp.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn liền nói bài tụng:

Thân họ thanh tịnh

Lời không lỗi lầm

Tâm niệm trong sáng

Hành động không dơ.

Thường tự gìn giữ

Cẩn thận khi làm

Vị Bồ-tát ấy

Mới là thờ giới.

Tùy thuận phụng hành

Đối với mười lành

Bồ-tát thông minh

Mới bảo vệ được.

Nên thân miệng ý

Không bị phạm lỗi

Như vậy mới gọi

Phụng giới sáng suốt.

Không chỗ họ tạo

Không khởi, không sinh

Nó không hình sắc

Không có nơi chốn.

Đã không tướng mạo

Nên không chỗ trụ

Liền không thể được

Chỗ nào quay về.

Giới không có tạo

Thường như vô tri

Nên không thể lấy

Khi mắt xem xét.

Tai không thể nghe

Không mũi, không lưỡi

Thân không tách rời

Và tâm nhớ nghĩ.

Dù không phân biệt

Đối với sáu căn

Sẽ tới các nẻo

Không chỗ nương tựa.

Nếu quán như vậy

Là giới thanh tịnh

Chưa từng đạt giới

Có chỗ dựng lên.

Họ không có giới

Không ý, không chỉ

Giữ gìn cấm giới

Không tưởng tôi, ta.

Để nuôi cấm giới

Cũng không tưởng giới

Tu giới quan trọng

Chí được tự tại.

Nhờ hay phân biệt

Nếu thấy có thân

Liền không đọa lạc

Sáu mươi hai nghi.

Không chỗ họ thấy

Không thấy nơi chốn

Phụng thờ cấm giới

Không tự kiêu mạn.

Liền hay thuận nhập

Pháp tạng sâu xa

Những việc lễ tiết

Vì không vọng tưởng.

Khéo tu an tường

Cẩn thận thuận theo

Người giữ cấm giới

Chẳng chấp gì khác.

Không ỷ tôi, ta

Cũng không nương giới

Đã không tôi, ta

Nên không cấm giới.

Không nghĩ thân mình

Cùng với cấm giới

Như vậy mới gọi

Là bậc Pháp khí.

Người không tôi, ta

Không tựa vào giới

Không chấp nơi thân

Không tưởng niệm pháp.

Người không thân kiến

Không có giới tâm

Người không phạm giới

Không thoát giới cấm.

Cũng không tạo dựng

Ở trong giới cấm

Không chấp có thân

Nên không tưởng giới.

Giới rất sâu xa

Nên không để phạm

Giả sử dũng mãnh

Giữ giới như vậy.

Kẻ ấy chưa từng

Có sự hủy phạm

Giữ giới như vậy

Thánh hiền khen ngợi.

Với tất cả pháp

Không chỗ dính mắc

Với kẻ ngu si

Trụ tưởng tôi, ta.

Để giữ giới cấm

Rằng ngã đáng sợ

Làm mất giới báu

Mãi chẳng còn gì.

Lại không độ thoát

Tai họa ba cõi

Giả sử có người

Trừ các lưới kiến

Thì không thấy họ

Chống trái cấm giới

Tâm người ấy nghĩ

Không có tôi, ta.

Thuận thờ cấm giới

Không đọa nghi kiến

Liền không sợ hãi

Rơi vào đường ác.

Nếu biết phân biệt

Cấm giới như vậy

Không thấy kiến chấp

Người phạm cấm giới.

Không xét tôi, ta

Không thấy ba đời

Huống đang xem xét

Hủy phạm cấm giới.

Thiên tử Nguyệt Thị bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Thật là điều chưa từng có! Thưa đấng Thiên Trung Thiên! Đạo pháp rất nhiệm mầu của chư Phật Thế Tôn, là Vô thượng chánh chân, sâu xa khó nghĩ tới. Bồ-tát đã làm điều to lớn đệ nhất ấy, mới có thể thờ phụng tu hành được pháp như vậy; mà thật ra là sự không có chỗ trụ, cũng không có gì để tu; trừ bỏ tất cả các vọng tưởng, lìa bỏ ý niệm tôi, ta tu hành vô số kiếp mà không đọa lạc vào Thanh văn, Duyên giác, không ngược lại ý đạo của Trung đạo, đầy đủ Phật pháp, nhập vào sự tròn đầy không khuyết.

Sao gọi là Bồ-tát phụng hành pháp sâu xa, tu theo kinh điển vi diệu, đối với chân bản tế mà không có sự thủ chứng?

Đức Thế Tôn bảo:

–Thiên tử hãy lắng nghe! Bồ-tát có bốn việc để đi sâu vào pháp nhiệm mầu mà đối với chân bản tế, không có sự thủ chứng.

Những gì là bốn?

–Bồ-tát Đại Sĩ giữ chí nguyện vững chắc, tạo dựng hạnh cốt yếu, đủ tất cả trí, phụng hành tinh tấn mà không khiếp nhược, dù có ở đâu, vẫn không bỏ chúng sinh, vì lòng thương rộng lớn, không bỏ giáo pháp, phương tiện thiện xảo, khích lệ các gốc đức. Đó là bốn hạnh diệu pháp sâu dày mà đối với chân bản tế, không có sự thủ chứng.

Bấy giờ Đức Thế Tôn nói bài tụng:

Với người trí sáng

Chí nguyện kiên cường

Chưa từng chống trái

Cổ xưa đã hiểu.

Là Nhất thiết trí

Ân cần tinh tấn

Trọn không thể có

Hưng phát thừa khác.

Phụng hành tinh tấn

Thường không buông thả

Siêng năng tu học

Tâm không khiếp nhược.

Cũng không vất bỏ

Tất cả chúng sinh

Trải tâm bình đẳng

Các loại quần sinh.

Càng thêm thương xót

Chúng sinh muôn đời

Hay chịu khổ sở

Ý không chuyển dời.

Chí không muốn khiến

Đạo giáo đứt sạch

Giống như có người

Chứa nhiều châu báu.

Mà khéo biết rõ

Phương tiện quyền xảo

Khuyên tạo công đức

Không hề nhàm chán.

Đến chỗ tột cùng

Ôm lòng thương xót

Không phải nửa chừng

Diệt hết các lậu.

Họ đã thọ trì

Với kinh điển này

Bậc Bồ-tát ấy

Gọi là dũng mãnh.

Mà thường tu thờ

Pháp sâu xa này

Họ thật chưa từng

Chấp dựa bản tế.

Thiên tử Nguyệt Thị lại bạch Đức Phật:

–Bạch Thế Tôn! Sao gọi là Bồ-tát phụng hành sự thâm yếu?

Đức Phật bảo Thiên tử:

–Vị Bồ-tát ấy chưa từng phá hoại pháp của phàm phu mà lại thành tựu ý nghĩa Phật đạo rộng khắp; cũng không hủy báng pháp của phàm phu; cũng không thấy có Phật pháp ích lợi lâu dài; cũng không xa lìa pháp của phàm phu; cũng không cầu mong đạt được Phật đạo, không hưng khởi hạnh này.

–Pháp của phàm phu khác với Phật đạo chăng?

Cũng không nghĩ rằng:

–Pháp của phàm phu ô uế, nhỏ mọn, đạo pháp của Phật là vi diệu chăng?

Cũng không tạo hạnh này:

–Pháp của phàm phu thì có lậu hoặc, đạo pháp của Phật thì không lậu hoặc.

Lại nghĩ rằng: Pháp của phàm phu cùng với đạo pháp, cả hai pháp ấy thảy đều rỗng không vắng lặng, chỉ là giả hiệu; tư tưởng ô uế; pháp của phàm phu cũng không thành tựu, pháp của chư Phật cũng không đầy đủ. Pháp của phàm phu vốn không có thật, cũng không tự nhiên; pháp của chư Phật đều không thật có, cũng không tự nhiên.

Nếu nói đúng lý, thì pháp phàm phu mà không sở tri, cũng không vô tri; không sinh, vô sinh. Nếu ai xem xét kỹ thì hãy suy tìm gốc ngọn của nó. Nếu dùng tuệ của Không, tuệ của Vô tướng, tuệ của Vô nguyện, mà trí tuệ sáng suốt, gọi đó là Phật pháp. Không thể riêng biệt biết nơi chốn của Phật pháp, xem gốc ngọn của nó, thấy rõ là không, không không thấy không, cũng không sở tri, cũng không sở quán, thảy đều trong sạch, nhưng vì vô minh mới khởi lên vậy.

Vì vậy, này Thiên tử! Pháp ấy không pháp, các pháp tự nhiên, lại lập các pháp sợ hãi, pháp sợ hãi ấy không có hai, vì nó không hai nên không phàm phu, cũng không Thanh văn, cũng không Duyên giác, Phật đạo bình đẳng, cũng không có dạy, hạnh cao đẹp ấy là hạnh Bồ-tát. Bồ-tát chuyên tu, phân biệt chánh giáo, không có một pháp nào là không phải Phật pháp. Vì sao? Vì nói là pháp ấy, tập tục là pháp nhưng không có lời tập tục. Nếu có điều để nói, thì không. Cái không nắm bắt, sẽ không chỗ hưng khởi; vì không chỗ hưng khởi thì không hình tướng để giáo hóa. Tất cả các pháp đều không hình tượng.

Giả sử các pháp không có hạn lượng thì cũng không lìa Phật pháp.

Cho nên, này Thiên tử! Phải xem xét như vầy:

–Tất cả các pháp đều là Phật pháp, không có tưởng hạnh. Vì cái ý nghĩ tưởng hạnh mà khởi lên cái thức hai việc. Những loại như vậy, nhờ thức mà tu hành được Phật pháp vô lậu, cũng lại đối với nó, mà không tưởng cầu; với họ, sinh khởi hạnh của Thanh văn. Họ hiểu rõ rằng, pháp giới không bụi trần, cũng không vắng lặng; giả sử, đối với pháp mà không thọ pháp, thì sẽ không có pháp; với pháp trần lao và pháp lặng yên có thể có được trần lao và lặng yên chăng? Nếu muốn cầu nó, hoàn toàn không thể được.

Như vậy, này Thiên tử! Bồ-tát hiểu rõ như vậy thì gọi là bậc có hạnh sâu xa tốt đẹp. Họ đối với tất cả pháp, cùng với Phật pháp, không có chỗ thấy. Vì không có chỗ thấy, nên đó là lìa kiến. Cái chỗ thấy ấy là không chỗ thấy.

Giả sử Bồ-tát xem xét như vậy thì ma và quyến thuộc của chúng không thể sai khiến được, không thể chiến thắng.

PHẬT LÊN TRỜI ĐAO-LỢI

THUYẾT PHÁP CHO Thân Mẫu

QUYỂN TRUNG

Thiên tử Nguyệt Thị lại bạch Đức Phật:

–Đúng vậy, bạch Thế Tôn! Thật là điều chưa từng có. Việc làm của Bồ-tát Đại sĩ rất khó, dùng hình tượng các loài như vậy để xem xét các pháp, đến chỗ rốt ráo như là vô sinh, ngồi đứng, nói năng cũng không nhớ nghĩ.

Đức Phật nói:

–Này Thiên tử! Thí như huyễn sư, hóa dùng thuật biến hóa làm cho vật ấy đi lại chạy quanh, ngồi đứng, kinh hành, mà nói ngôn giáo, nó không có tưởng niệm.

Như vậy, này Thiên tử! Họ đã hiểu rõ các pháp đều như huyễn, hiện đủ năm đường, nhưng không có sự sinh ra, họ sẽ không tưởng. Vị Bồ-tát ấy không nghĩ về sinh, cũng không chỗ khởi lên, nhờ dùng bổn nguyện, nên mới có sự tạo dựng, hiện có sự sinh ra.

Thiên tử lại hỏi:

–Như lời dạy của Thế Tôn, Bồ-tát không nghĩ về chỗ sinh, cũng không vãng sinh; vì sao Như Lai, Đại Thánh, Bậc Chí Chân lại thương xót nhớ nghĩ công ân sinh thành của thân mẫu tại cung trời Đao-lợi, suốt cả ba tháng. Như Lai không nhờ Vương hậu Ma-da mà có sinh ra chăng?

Đức Phật bảo Thiên tử:

–Bồ-tát không phải do Vương hậu Ma-da sinh ra, nhưng như pháp mà tương ưng.

Thiên tử lại thưa:

–Như Lai Chí Chân làm sao sinh ra?

Đức Phật bảo:

–Này Thiên tử! Như Lai từ Trí tuệ độ vô cực sinh ra. Nếu ai xem xét kỹ tới gốc ngọn, quá khứ, vị lai, hiện tại chư Phật, thì ai là mẹ chư Phật? Họ sẽ biết rằng Trí tuệ độ vô cực là mẹ của chư Phật.

Vì sao vậy? Này Thiên tử! Vì ba mươi hai tướng Đại nhân chẳng nhờ Ma-da sinh ra. Nhờ học chân đế đại trí tuệ mới được như vậy, tự nhiên thành tựu thân của Như Lai. Mười Lực, cũng không phải nhờ Vương hậu Ma-da sinh ra, vì lúc xưa nhờ phụng hành Trí tuệ độ vô cực.

Nếu có được mười Lực, bốn Vô sở úy, mười tám pháp Bất cộng của chư Phật, cũng không phải nhờ Vương hậu Ma-da sinh ra!

Đại Từ, đại Bi, vô kiến đỉnh và cái thấy không hư vọng, Phật nhãn, Phật tuệ, biện tài của Phật; biết tâm niệm con người từ đâu sinh ra, thần túc quyền xảo…, những loại như vậy, không sao tính được, thảy đều nhờ Trí tuệ độ vô cực sinh ra. Vì vậy Như Lai mới gọi là Phật. Các công đức ấy đều không nhờ Vương hậu Ma-da sinh ra.

Thiên tử nên biết! Tất cả những thứ ấy đều nhờ Đại trí độ vô cực. Ông nên học và hành đạo phẩm này.

Như Lai nhờ đó mới đạt đến hình tượng ấy, mới có vô lượng Phật pháp, mới mở rộng đức của Như Lai; do nhân duyên đó nên gọi là Như Lai. Cho nên, này Thiên tử! Ông phải nên xem xét như thế này: Như Lai từ Trí tuệ độ vô cực sinh ra, không phải nhờ Vương hậu Ma-da sinh.

Thiên tử lại thưa:

–Bạch Thế Tôn! Trí độ vô cực là pháp không có mẹ, nên không có chỗ sinh cũng không có chỗ diệt, sao Thế Tôn nói Trí độ vô cực sinh ra Như Lai?

Đức Phật bảo:

–Này Thiên tử! Do pháp ấy, nên mới gọi là Như Lai. Pháp ấy vốn không có sinh, cũng không có sự kết thúc; nó chẳng sinh, chẳng diệt, nó không có sinh, trọn không có kết thúc, không khởi, không diệt; vì nó không có sắc pháp, nên phải do Trí độ vô cực sinh ra. Vì vậy nên gọi Trí độ vô cực sinh ra Như Lai. Cái sinh ra ấy, hoàn toàn không chỗ sinh, cũng không kết thúc, cũng không chỗ khởi lên.

Đức Phật nói:

–Này Thiên tử! Cái không sinh, không biến mất, không khởi, không diệt ấy; gọi là nơi chốn của Trí tuệ độ vô cực. Trí tuệ độ vô cực ấy, như có chỗ sinh, như có chỗ để hành; nhưng Trí độ vô cực ấy, chưa từng có sinh, cũng không chỗ hành.

Thiên tử lại thưa:

–Bạch Thế Tôn! Trí tuệ có tưởng, có phân biệt, mà nương vào trí tuệ, như có sự sinh, như có sự hành chăng?

Đức Phật nói:

–Này Thiên tử! Trí tuệ không tưởng, cũng không phân biệt. Giả sử trí tuệ mà có tưởng, có phân biệt, thì không có việc thực hành trí tuệ. Vì sao? Vì người có sự tưởng nhớ, có sự thấy thì sẽ không thể hành. Nếu đối với trí tuệ mà không chỗ tư tưởng, không chỗ phân biệt, người ấy mới được gọi là phụng hành trí tuệ.

Thiên tử lại hỏi Đức Thế Tôn:

–Sao gọi là y nơi hành?

Đức Phật nói:

–Này Thiên tử! Người y nơi hành, nếu không có lời nói để nắm giữ, vậy lấy gì để y?

Đức Phật lại nói:

–Này Thiên tử! Nói không nắm giữ ấy là vì buông xả sự sinh của ba cõi. Người ôm giữ lời nói, tức sẽ không lìa sự sinh của ba cõi. Cho nên, này Thiên tử! Mở bày giảng nói giáo pháp này thì không có lời nắm giữ, làm gì có y nơi hành mà sinh ba cõi, khiến có sự nương tựa?

Thiên tử lại hỏi:

–Bạch Thế Tôn! Thế nào là vì các hàng Thanh văn mà giảng thuyết kinh pháp để thoát khỏi ba cõi?

Đức Phật bảo Thiên tử:

–Ta vì hàng Thanh văn thuyết kinh pháp, nói về nhân duyên ở cõi Dục, nhưng thân của Như Lai không có ở cõi Dục; diễn nói kinh điển cho các Thanh văn ở cõi Sắc và cõi Vô sắc, nhưng Như Lai thì không ở cõi Sắc và cõi Vô sắc và cũng không chỗ độ thoát, nhưng chúng Thanh văn vẫn được độ thoát ở cõi Dục; Phật cũng không có ở cõi Sắc và cõi Vô sắc, nhưng chúng Thanh văn vẫn được độ thoát, vượt khỏi cõi Sắc và cõi Vô sắc.

Lại nữa, này Thiên tử! Không đạt được ba cõi, nên không nương vào ba cõi, chấp nơi pháp Không vô nhu thuận, nên không hiện ở ba cõi. Ở trong ba cõi mà không chỗ mến mộ, sinh nơi ba cõi cũng không chỗ sinh, không biết chỗ đi về.

Này Thiên tử! Muốn biết thế nào là độ thoát? Lời dạy của Thánh hiền chỉ là giả nói thôi. Suy xét nơi chánh nghĩa, thì không có sự độ thoát, không có qua có lại. Vì sao? Vì xét xem tất cả pháp, thì không có sự độ thoát. Ví như hư không, rốt ráo, tự nhiên, không có sự sinh cũng không chỗ chấp, không có tác giả, cũng không chỗ có, cũng không phải không có. Xem tất cả pháp, cũng nên như vậy.

Khi Đức Thế Tôn nói lời này xong, có bảy vạn hai ngàn các Thiên chúng, xa lìa trần cấu, sinh các Pháp nhãn. Một vạn sáu ngàn Thiên tử, đời trước đã gieo trồng gốc đức, nên nay thảy đều phát đạo ý Vô thượng chánh chân; bảy ngàn Bồ-tát đầy đủ gốc đức, nên được gốc đức pháp Nhẫn bất khởi. Nhờ oai thần của Phật, khiến cho trên áo của họ tự nhiên có hoa; việc xưa nay chưa từng có! Họ đều lấy hoa đó cúng dường Đức Như Lai. Ngay khi đó, các hoa ấy trải khắp nơi trên cõi trời Đao-lợi.

Bấy giờ, Thiên đế đến trước Đức Phật, bạch:

–Con chưa từng thấy những loại hoa như vậy, được các tộc tánh tử phụng cúng Đức Như Lai.

Khi ấy, Thiên tử Nguyệt Thị nói với Thiên đế Thích:

–Này Câu-dật! Hãy lắng nghe, các hoa hiện tung lên cúng dường Đức Như Lai, nhưng mọi người chưa từng thấy được vị Thánh tôn ấy. Vì sao? Vì nếu nhờ tâm, thấy được Đức Như Lai, thì tâm ấy đã diệt theo quá khứ nên không thể thấy.

Cho nên, này Câu-dật! Cái thấy được ấy, cũng như tất cả các pháp đều vốn không, vốn không thể thấy.

Thiên tử lại hỏi:

–Này Câu-dật! Nay ngài có thấy Như Lai chăng?

Đáp:

–Có thấy.

–Này Câu-dật! Hãy xem xét đi! Giả sử Như Lai có sắc hữu vi, thì mới có thể thấy. Giả sử Như Lai có tư tưởng, bệnh tật, thức, sinh tử thì ta thấy được. Còn Như lai là không sắc, thọ (thống), tưởng, hành, thức thì cũng không hợp hội, cũng không sở hữu. Nếu ta có tưởng về pháp năm ấm cũng sẽ không có tưởng, sẽ không thể quán sắc.

Thiên tử lại quay về phía Câu-dật nói:

–Ngài thấy Như Lai chăng?

Đáp:

–Như hiện nay, Như Lai thấy thân tôi vậy. Tôi thấy Như Lai cũng giống như vậy.

Lại hỏi:

–Này Thiên tử! Thế nào là Như Lai thấy thân ngài?

Thiên tử đáp:

–Đức Như Lai đang đứng phía trước, ngài cứ tới mà hỏi.

Khi ấy Thiên đế Thích liền bạch Phật:

–Thế Tôn thấy Thiên tử bằng cách nào?

Đức Thế Tôn bảo:

–Không dùng sắc để thấy; không dùng thức, sinh tử, tư tưởng, khổ, thống để thấy; không thấy quá khứ, tương lai và hiện tại; cũng không dùng pháp phàm phu để thấy; cũng lại không lìa pháp phàm phu để thấy; không thấy sự học và cùng không học; cũng không học thành rốt ráo các pháp; không thấy pháp La-hán, không thấy Thanh văn, cũng không thấy địa vị Duyên giác, không Duyên giác địa. Sự thấy của Phật là như vậy. Nếu ai xem xét như vậy gọi là chánh quán. Nếu ai chánh quán, sẽ không có cái thấy, vì không có cái thấy nên quán đó bình đẳng, không phải tà quán.

Này Câu-dật! Nếu muốn biết sự quán sát của Như Lai, đó là như vậy, vốn không khác. Người quán như vậy, thấy biết tất cả. Gọi là quán sát kỹ lưỡng tất cả. Cho nên Như Lai được gọi là Phật. Nên cái mà Như Lai phát triển không hoại pháp giới. Ý ông thế nào? Như Lai thấy pháp như vậy là thấy những gì?

Thưa rằng:

–Bạch Thế Tôn! Như vậy, Như Lai không thấy danh hiệu, cũng không có sắc, đối với sự xét xem như vậy, sẽ không có pháp số, không có sự hưng tạo.

Lại hỏi rằng:

–Đúng vậy, bạch Thế Tôn! Sự thấy của Đức Phật là như vậy. Thiên tử Nguyệt Thị thấy cũng như vậy chăng?

Đức Phật nói:

–Này Câu-dật! Nếu ai đạt được hạnh pháp Nhẫn bất khởi của Bồ-tát; thì đối với các cõi pháp, tùy thuận mà trụ, pháp không thấy pháp nên không sở hữu, đó là pháp tự nhiên.

Lại hỏi:

–Bạch Thế Tôn! Thiên tử Nguyệt Thị được pháp nhẫn chăng?

Phật bảo Câu-dật:

–Ông nên tự hỏi Thiên tử Nguyệt Thị thì sẽ rõ.

Bấy giờ Thiên đế hỏi Nguyệt Thị:

–Này Nhân giả! Ngài đã được pháp nhẫn bất khởi chăng?

Thiên tử đáp:

–Ý của Câu-dật không từ đâu sinh, vậy có phát khởi chăng?

Đáp:

–Không có.

Lại hỏi:

–Nếu không từ đâu sinh, sẽ không có phát khởi, thì làm sao được pháp Nhẫn bất khởi? Tất cả cõi pháp đều không có chỗ khởi, nên mới nói như vậy. Pháp giới ấy không khởi, không diệt, cũng không nắm bắt.

Khi ấy, trong tâm Đế Thích, tự nhiên suy nghĩ: “Như hiện nay, Thiên tử có sự giảng thuyết, là nhờ đạt được pháp Nhẫn bất khởi, là nhờ gần kề đạo Vô thượng chánh chân chăng?”

Thiên tử Nguyệt Thị biết những suy nghĩ trong tâm của Đế Thích, nên bảo Đế Thích:

–Này Câu-dật! Ông muốn được pháp nhẫn, không phải là gần gũi đạo Vô thượng chánh chân; nếu không khởi pháp nhẫn mới có thể gần kề đạo Vô thượng chánh chân.

Lại hỏi:

–Này Thiên tử! Vì sao ngài nói như vậy?

Đáp:

–Nếu có sự nắm bắt, liền rơi vào điên đảo, nên cũng không có sự nắm bắt. Cái đạo tâm ấy không thể thành Chánh giác, vì không khởi sự nhẫn, nên nói không từ đâu sinh. Cái không khởi lên ấy, mới thành Chánh giác.

Lại hỏi:

–Này Thiên tử! Làm sao cầu được đạo?

Đáp:

–Này Câu-dật! Cái đạo tâm ấy, nên lấy thân tự nhiên của mình để cầu.

Lại hỏi:

–Cái thân tự nhiên của mình, lấy gì để cầu?

Đáp:

–Pháp ấy không sinh, cũng không có người sinh, cũng không chỗ sinh, nên theo đó mà cầu; nên tạo sự mong cầu ấy, cầu như, cầu ý, không cần danh xưng, nên không chỗ cầu, sẽ không có chỗ cầu, sẽ không có chỗ trụ.

Bấy giờ, Thiên đế Thích bạch Đức Phật:

–Thật là điều chưa từng có, thưa Thiên Trung Thiên! Thiên tử Nguyệt Thị thâm nhập trí tuệ, cao xa không hạn lượng kết thúc nơi đâu, mà sinh ở đây, nơi đây mất rồi, sẽ sinh nơi đâu?

Thiên tử Nguyệt Thị đáp:

–Này Thiên Đế! Giả sử người huyễn do sự biến hóa mà thành nam hay nữ, chấm dứt từ đâu mà sinh đời này, nơi này chấm dứt sẽ sinh về đâu?

Đáp:

–Người biến hóa chẳng đi về đâu, cũng không có sự chết. Vì sao vậy? Người biến hóa không có tư tưởng.

Đáp:

–Này Câu-dật! Giả sử nó không có tưởng, làm sao người huyễn hóa có thể đi đến chỗ khác; mất ở đây, sinh ở kia; mất ở chỗ này, sẽ sinh ở chỗ khác.

Hỏi:

–Nếu nó có suy nghĩ, thì chẳng phải là kẻ có trí sáng làm trò vui cho đời.

Đáp:

–Đúng như vậy, này Thiên tử! Đúng như ông nói. Ngay khi Câu-dật thưa hỏi, cũng lại như vậy.Tất cả các pháp, thảy đều như huyễn, nên mới hỏi Đức Như Lai: Hôm nay đây, Thiên tử, mất ở nơi nào mà sinh ở đâu, rồi đi về đâu? Ý ông thế nào? Vì đã như huyễn, như hóa thì làm gì có đi có lại, há lại có thể thấy được cái đã mất đi chăng?

Thưa:

–Dạ không!

Hỏi:

–Do biến hóa ra, mà muốn có sự hưng khởi, có sự tạo tác chăng?

Thưa:

–Không có sự tạo tác.

Phật nói:

–Đúng vậy! Ai hiểu rõ, tất cả các pháp đều như huyễn hóa, thì có thể thị hiển sự đến, đi, mất, còn. Tuy họ hiện ra điều đó, nhưng không có sự tưởng nhớ, cũng không có chỗ để tạo ra.

Ý ông thế nào? Khi ở trong mộng mà thấy sắc, hoặc nghe tiếng, mũi ngửi mùi thơm, miệng biết vị, thân chạm vật trơn mịn, tâm hiểu biết pháp. Vậy có thể cho rằng, chúng thật có chăng?

Thưa:

–Dạ không.

Thiên tử nói:

–Như vậy, này Câu-dật! Ai hiểu rõ các pháp là như mộng, như tự nhiên, thì dù có thấy nghe, tâm đối với pháp vẫn không có sự nhiễm ô, cũng không lìa trần cảnh; cũng không mong cầu; cũng không sầu lo. Cứ như pháp được nghe, thảy đều phân biệt để nói cho người khác nghe. Đối với tất cả tiếng nói ấy cũng không chỗ chấp giữ.

Bấy giờ, Thiên đế Thích đến trước Đức Phật, bạch:

–Đúng vậy, bạch Thế Tôn! Thiên tử Nguyệt Thị không có sự sinh, không mất, không còn; vậy lấy nghĩa gì, mà khai hóa chúng sinh. Vì chúng sinh có sinh, nên phải có kết thúc. Trong địa vị Thanh văn, không sinh không mất, cái không sinh, không mất ấy, chẳng phải là địa vị của Bồ-tát. Vì sao Bồ-tát tu hành, phải ở trong sinh tử, trải qua vô số ức trăm ngàn kiếp?

Đức Phật bảo Thiên đế:

–Có Bồ-tát đã được thành tựu pháp Nhẫn bất khởi, không nghĩ đến sự sinh và sự kết thúc. Giống như La-hán đã diệt độ, mà vẫn còn tồn tại đến cả trăm năm. Vì sao vậy? Quán sát Bồ-tát, cũng lại như vậy. Bồ-tát ấy không có tưởng tôi, ta, không có tưởng về người khác. Việc làm của Bồ-tát còn vượt xa hơn nữa, không nghĩ về sự sinh, không tưởng đến sự kết thúc, không có tưởng về tôi, ta, về người khác. Tất cả đều được diệt độ, tất cả các pháp không có gốc ngọn. Nếu ai không hiểu pháp này, sẽ không giác ngộ. Bồ-tát Đại Bi dù trải qua vô số kiếp, đến cả hàng ức trăm ngàn năm, rong chơi nơi khởi đầu và kết thúc, vẫn không mệt mỏi.

Ví như có người nam, ở ngã tư đường, đốt cháy một ngôi nhà lớn chẳng hề thương tiếc. Người thực hành lòng đại Bi, cũng lại như vậy; không tiếc thân mạng, ở trong năm thứ dục lạc mà vất bỏ chúng; vất bỏ dục lạc như lánh xa đống lửa lớn, ở trong lửa ấy mà có thể nhẫn chịu được hết, thì thân họ không bị thiêu đốt.

Ý ông thế nào? Việc người ấy làm có khó không?

Thưa:

–Rất khó, bạch Đấng Thiên Trung Thiên!

Đức Phật nói:

–Này Câu-dật! Việc làm của Bồ-tát, còn khó hơn như vậy, vượt qua tất cả các ham muốn xấu của cõi trần, mà hiện ra đời, để giáo hóa quần chúng. Vì vậy, phải nên xem xét Bồ-tát Đại sĩ là bậc đã vượt qua khỏi tất cả hàng Thanh văn, Duyên giác; đạt được đạo Vô thượng chánh chân, thành bậc Chánh giác cao tột.

Bấy giờ Đức Phật bảo Thiên đế:

–Vừa rồi, Nhân giả có hỏi: “Mất ở chỗ nào mà sinh đến đây?” Hãy lắng nghe Phật dạy: “Trải qua chín mươi hai ức trăm ngàn cõi Phật về phương Đông, có một thế giới, tên là Tích bảo. Nước ấy, có vô số loại cây báu, cành, nhánh, lá, hoa và quả, thảy đều khác nhau, chỗ kinh hành, ngắm cảnh, lầu gác, giảng đường đều bằng bảy báu. Đất đai nước ấy toàn bằng lưu ly màu xanh. Cùng vô số trăm ngàn các báu hợp thành.

Đức Phật ở thế giới Tích bảo hiệu là Bảo Tràng Oai Thần Siêu Vương Như Lai, là Bậc Chí Chân Chánh đẳng Chánh giác, hiện đang thuyết pháp. Nước của Đức Phật ấy, chỉ dạy cho hai thừa Thanh văn và Duyên giác, có đầy đủ các Bồ-tát hoằng dương khắp cõi Phật ấy.

Khi Đức Phật ấy thuyết pháp trong một hội; có đến ba mươi sáu ức Bồ-tát đã được pháp Nhẫn bất khởi. Khi đã được pháp nhẫn rồi, các vị liền vọt lên hư không cao đến bốn trượng chín thước, làm chấn động cả tam thiên đại thiên thế giới. Lúc ấy có vô số trăm ngàn hoa sen bảy báu, tự nhiên trải khắp mặt đất, không đâu mà không có. Các vị từ trên hư không đến thẳng cõi Phật ấy, cung phụng kính ngưỡng Đức Như Lai Bậc Chánh Giác ở một nước khác, rồi cúi đầu đem thân quay về, thưa hỏi kinh pháp và lắng nghe Phật dạy.

Đức Phật ấy giảng thuyết kinh pháp cho họ nghe, ngày đêm ba lần, suốt mười hai kiếp.

Vì thế, này Câu-dật! Nên quán như vầy: Cõi của Phật ấy, các chúng Bồ-tát nhiều không thể tính được. Các báu càng tích tụ, không hề hao tổn.

Cõi nước Phật ấy, không có tên khác, không có núi rừng, hải đảo, khe suối, hang động, không ai nói năng, không có các hoạn nạn. Các vị La-hán, Duyên giác chẳng có ăn uống gì cả. Vì sao? Vì các Bồ-tát ấy, từ xưa đã dùng pháp lạc để làm món ăn.

Này Thiên tử! Từ thế giới Tích bảo đến cõi trời Đao-lợi này, để ra mắt, đảnh lễ, quy y Đức Phật và thưa hỏi kinh điển, là vì vô số người, phải diễn nói kinh pháp, để rộng giải các nghi ngờ.

Lại nữa, còn muốn khiến cho các Bồ-tát khác, phát sinh pháp nhẫn này, một cách đầy đủ.

Đức Phật nói:

–Này Thiên Đế! Đối với Thiên tử Nguyệt Thị, sau khi Đức Như Lai diệt độ, sẽ là người giữ gìn chánh pháp, nhận lãnh bảo vệ và thờ phụng cho đến thời sau rốt, lúc chánh pháp sắp chấm dứt. Vị ấy, sẽ ở cõi Diêm-phù-đề này, truyền trao cho nhân dân, hình tượng pháp môn sâu xa này, ưu áo vô lượng tinh tấn tướng dưỡng, hóa độ cả ức trăm ngàn người không thể kể xiết, được an trụ nơi pháp nhẫn này.

Sau khi chánh pháp không còn, cõi nhân gian kết thúc, được sinh lên chỗ Bồ-tát Di-lặc, nơi cung trời Đâu-suất, thưa hỏi, nhận lãnh và giữ gìn sự đạo hóa của chư Phật Thế Tôn ấy. Có vô lượng trăm ngàn Thiên tử lập được pháp Vô tùng sinh, hoặc phát đạo ý Chánh chân vô thượng.

Khi Bồ-tát Di-lặc thành bậc Chánh giác, vị ấy sống ở Diêm-phù-đề mười năm để cúng dường. Đức Như Lai Di-lặc cùng các đệ tử là hai vạn người đã lìa bỏ gia đình, học đạo, làm Sa-môn, nhận lãnh giữ gìn chánh pháp; suốt cả cuộc đời, luôn giữ gìn chánh pháp. Sau khi Phật diệt độ, lấy chánh pháp này, để tế độ quần sinh, sẽ được gặp một ngàn Đức Phật ra đời ở thời Hiền kiếp; rồi lần lượt cúng dường chín trăm chín mươi sáu Đức Phật Thế Tôn và với các bậc Đại Thánh trong sạch tu hành phạm hạnh. Trải qua bảy mươi lăm hằng hà sa kiếp, thì đạt được đạo Vô thượng chánh chân, thành bậc Chánh giác cao tột, hiệu là Nhật Diệu Như Lai Chí Chân Chánh Đẳng Chánh Giác, cõi của Phật ấy tên là Nhất thiết cụ túc.

Bấy giờ, Thiên tử Nguyệt Thượng nói với Nguyệt Thị:

–Đức Thế Tôn ấy thọ ký cho Nhân giả, sẽ thành đạo Vô thượng chánh chân. Nhưng sao Đức Như Lai lại chỉ vui vẻ, thương tưởng một cách thiên lệch, thọ ký riêng cho ngài?

Thiên tử Nguyệt Thị trả lời Nguyệt Thượng rằng:

–Đức Như Lai Chí Chân hoàn toàn không có sở dục, cũng không sở nạn, không có nghi kết. Vì đầu Phật có thọ ký cũng không phải là chỗ để mong ước.

Nếu có Bồ-tát học hạnh Khai sĩ, thì Phật sẽ thọ ký cho họ. Do đâu mà Đức Như Lai tự mình vui vẻ thương tưởng một cách thiên lệch, rồi mới thọ ký!

Lại hỏi:

–Này Thiên tử! Lấy gì để tin là ngài vui vẻ để tín cầu?

Rồi nói lại:

–Giả sử ở nơi tâm mà tâm cứ tưởng rồi chấp ở người khác; không có đức tin hoan hỷ nên không có sự nhận giữ; người không nhận giữ là người vui sướng bậc nhất; chấp nơi đức tin kia là không tỳ vết ô uế. Không vui sướng mới là tín nhạo. Nếu đối với ngôn từ, mà không có lời nói, mới là tín nhạo, kẻ ấy chắc chắn chưa có niềm tin vui sướng, cũng không bị sự hận thù trói buộc.

Cho nên, này Thiên tử! Giả sử có người cầu niềm tin vui sướng, thì phải tu hành pháp không ngôn từ; thực hành sự tinh tấn như chẳng thực hành, cũng chẳng phải là không thực hành, không buồn, không vui. Vì sao như vậy? Vì pháp giới ấy, cũng không có hành, cũng không không hành, không siêng năng, không lười biếng.

Thiên tử Nguyệt Thượng bảo Nguyệt Thị:

–Nói Bồ-tát học đạo là thế nào?

Nguyệt Thị đáp:

–Bồ-tát học đạo thì không có thân, cũng không gìn giữ thể xác; lại không có lưỡi, cũng không có sự gìn giữ miệng; lại không có tâm, cũng không có sự gìn giữ ý. Đó là việc học đầu tiên của Bồ-tát.

Nói là học, đó là không chỗ thọ, cũng không chỗ hành, hay không chỗ khởi, cũng không phải không khởi. Đó gọi là Bồ-tát học đạo.

Lại hỏi:

–Thưa Nhân giả! Học việc Như Lai thọ ký chăng?

Thưa rằng:

–Này Thiên tử! Tôi không học điều đó mà được thấy thọ ký. Vì sao? Người học như vậy, thì không được ngã và ngã sở. Họ không nghĩ: Biết có sự học thì gọi đó là học vậy. Trên trời, trong nhân gian, không thể tìm thấy cái dở, cũng không có sự lỗi lầm.

Nếu có ai nghĩ rằng: “Ta có sự học” thì đối với Chánh nghiệp, đó không phải là nẻo đến; không đạt được bình đẳng, vì tự cho rằng: “Cái học đó của ta”.

Lại hỏi:

–Lấy những việc gì gọi là đạt được bình đẳng?

Đáp:

–Này Thiên tử! Giả sử người tu hành, không ở trên, ở dưới, hay ở chính giữa, không chấp chỗ đã làm, không có chỗ để tạo tác. Nếu người có sự làm mà không có chỗ để tạo ra là hạnh Bồ-tát. Nếu ai nghĩ như vậy, đó là tôn pháp, đó là pháp ti tiện đối với các pháp. Hiểu rõ bình đẳng, thì không có hai sự nhớ nghĩ.

Người tu hành như vậy, gọi là đạt được bình đẳng.

Lại hỏi:

–Hiện nay, Nhân giả đạt được những pháp gì, được Như Lai thấy mà thọ ký?

Nguyệt Thị đáp:

–Cũng không trừ bỏ pháp của phàm phu; cũng không thành đạt pháp của chư Phật; vì vậy mà Như Lai thọ ký cho tôi. Đối với pháp ấy, tôi không trừ bỏ, đối với các pháp ấy, tôi cũng không nắm bắt, cho nên được thọ ký.

Lại hỏi:

–Nếu nói như vậy, thì kẻ phàm phu ngu tối, cũng sẽ được thọ ký. Vì sao? Vì họ cũng không trừ bỏ pháp phàm phu. Đó gọi là phàm phu đạt được Phật pháp.

Lại hỏi:

–Làm sao để hiểu pháp phàm phu?

Nguyệt Thị đáp:

–Tôi lấy nghĩa không, làm các pháp giới, để hiểu Phật pháp. Cái bản tế ấy, thật ra không có gốc.

Hỏi:

–Pháp giới của cái không ấy, có thể diệt chăng?

Đáp:

–Không thể.

–Bản tế đã không có gốc, há lại có thể đạt được chăng?

Đáp:

–Không thể.

–Cho nên, này Thiên tử! Ta nói lời này, cũng không diệt trừ pháp của phàm phu, cũng không đạt thành pháp của chư Phật. Do đó, Đức Như Lai thọ ký cho ta.

Lại hỏi:

–Không, cùng với pháp giới bản tế, không bản tế, có ngôn từ chăng?

Đáp:

–Không có.

–Giả sử, không và pháp giới bản tế, không gốc, không có ngôn từ, đạo không ngôn thuyết. Vậy nay, tại sao ngài thọ ký cho nhân giả?

Đáp:

–Này Thiên tử! Nay ngài thọ ký cho tôi, thì giống như nghĩa không; ranh giới của các pháp, bản tế, không gốc. Đó là chỗ quay về của các pháp, như pháp không pháp để thọ ký, cũng như riêng thọ ký, cũng như riêng thọ ký rồi thì cũng lại như vậy. Chánh đẳng Chánh giác cũng vậy, đạt thành đạo Vô thượng chánh chân, cũng lại như vậy.

Bấy giờ, Thiên tử Nguyệt Thượng đến trước Đức Phật, bạch:

–Bạch Thế Tôn! Thiên tử Nguyệt Thị đã thâm nhập trí tuệ cao xa khó theo kịp.

Đức Phật bảo Thiên tử:

–Bồ-tát nhờ được thành tựu pháp nhẫn; pháp ấy, như vậy, có sự phân biệt; nên phát ý đạo, diễn nói kinh điển, giảng nói tất cả việc của pháp giới. Lại nữa, pháp giới có thể giảng thuyết ấy, cũng không có ngôn từ, để tuyên dương dạy cho mọi người. Vì sao? Vì lý của pháp giới, không có ngôn từ, cũng không chỗ để nói; đúng như pháp giới, cõi người cũng Như. Như cõi chúng sinh, cõi Phật cũng Như, cõi Phật, cõi pháp cũng Như. Giả sử Bồ-tát thâm nhập nghĩa đó, thì có thể độc lập, không theo người khác để thọ giáo.

PHẬT LÊN TRỜI ĐAO-LỢI

THUYẾT PHÁP CHO Thân mẫu