SỐ 632 — KINH TUỆ ẤN TAM-MUỘI

SỐ 632

KINH TUỆ ẤN TAM-MUỘI

Hán dịch: Đời Ngô, Ưu-bà-tắc

Chi Khiêm, người nước Nguyệt Thị.

Nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật ở trong núi Kỳ-xà-quật, thuộc thành La-duyệt-kỳ, cùng với cả chúng đại Tỳ-kheo gồm đủ một ngàn hai trăm năm mươi vị, Bồ-tát có bốn mươi ức vị. Các vị đều đắc Đà-lân-ni, đều đắc các Tam-muội, đều đạt được pháp Không, đều đạt được pháp Tịch vô tưởng, đều đạt nguyện không lay động, đều đạt được hạnh Vô sở trước Đà-lân-ni, đều đạt được vô ương số môn Đà-lân-ni.

Bấy giờ, Đức Phật liền nhập vào Tam-muội Tam-ma-việt, bỗng nhiên không còn bóng dáng, không thể thấy, không thể nắm bắt; như hư không, không thể biết, không chỗ trụ, không thể được, không ngã, không tạo tác, không đến, cũng không đi, chẳng trụ, cũng chẳng dừng, chẳng phải ngẫu nhiên, cũng chẳng phải không ngẫu nhiên, cũng chẳng phải thân, chẳng buồn, cũng chẳng vui, chẳng phải tâm, cũng chẳng phải không tùy tâm, chẳng làm theo lời nói, cũng chẳng có lời nói nào rỗng không, cũng chẳng dính mắc.

Lúc Đức Phật thi triển Tam-muội Tam-ma-việt sẽ không được thấy thân Phật, cũng không thể tưởng tượng được. Chẳng những thân Phật, tâm ý Phật không thể tưởng tượng được, mà cũng không thấy y trong, y ngoài và chỗ ngồi, không thấy lúc kinh hành, cũng chẳng nghe tiếng.

Khi ấy, oai thần của Tam-muội, chiếu khắp tam thiên đại thiên nhật nguyệt; cùng với tam thiên đại thiên cõi Phật; các ánh sáng của mặt trời, mặt trăng đều bị che phủ, không thấy; những ngọc báu ma-ni, các ngọc quý du chấn, các trời và những chỗ ngồi của trời, các loại danh hương của hàng Trời, Người, Thích, Phạm đều không phát huy được khả năng của nó. Đó là do sức oai thần của Tam-muội phủ kín. Tam thiên đại thiên cõi nước, chỉ nghe hương Tam-muội ấy, nó chiếu khắp các cõi Phật, nhân dân ở trong ấy, mắt không bị núi Thiết vi, núi Đại thiết vi, núi Tu-di, các núi đen làm cản trở. Lúc ấy, lại có bảy báu xen nhau che phủ khắp tam thiên đại thiên cõi nước, tất cả cõi Phật và cả vườn trúc. Núi Kỳ-xà-quật có vô số loài hoa, nở rộ khắp trong ấy. Vùng đất ấy bằng phẳng, trên mặt đất hoa sen mọc. Hoa sen ấy lớn như bánh xe. Mỗi hoa sen có mười vạn cánh, trên hoa đều có lọng bảy báu. Mặt đất của nước Ma-kiệt-đà trở nên mịn màng, giống như tơ lụa trời. Có vô số Đức Phật ở phương Đông, sai vô ương số Bồ-tát Nhất sinh bổ xứ, đến cõi nước Sa-ha-lâu-đà, có Đức Phật, hiệu là Thích-ca Văn, Đa-đà-kiệt, A-la-ha, Tam-da-tam Phật, hiện đang ở tất cả cảnh giới chư Phật, thâm nhập Đa-đà-kiệt, Tuệ-ấn Tam-muội Tam-ma-việt. Ngoài phương tiện quyền xảo ra; nếu có Bồ-tát, trải qua trăm kiếp, phụng hành sáu pháp Ba-la-mật, tích lũy công đức thì không bằng nghe Tam-muội ấy trong chốc lát. Các Bồ-tát vâng lời dạy của Đức Phật ở cõi ấy, giữ lấy thần túc, bay đến trong vườn trúc, đảnh lễ Đức Phật, rồi lui ngồi trên hoa sen. Cũng vậy, vô số Đức Phật ở phương Nam, cũng sai vô ương số Bồ-tát. Phương Tây, phương Bắc, phương Đông nam, phương Đông bắc, phương Tây nam, phương Tây bắc, phương Trên, phương Dưới; vô số chư Phật như thế đều sai vô ương số Bồ-tát Nhất sinh bổ xứ, đi đến cõi nước Sa-ha-lâu-đà, có Đức Phật, hiệu là Thích-ca Văn, Đa-đà-kiệt, A-la-ha, Tam-da-tam Phật đang ở tất cả cảnh giới chư Phật, thâm nhập Đà-kiệt Tuệ ấn Tam-muội Tam-ma-việt. Ngoài phương tiện quyền xảo ra, nếu có Bồ-tát nào trải qua trăm kiếp phụng hành sáu pháp Ba-la-mật, tích lũy công đức thì không bằng nghe Tam-muội ấy trong chốc lát. Các Bồ-tát vâng lời dạy Đức Phật ở cõi ấy, giữ lấy thần túc bay đến trong vườn trúc, đến đảnh lễ Đức Phật, rồi lui ra, ngồi trên hoa sen.

Bấy giờ, các Tỳ-kheo tăng và các vị Bồ-tát, ở các phương xa, trong tam thiên đại thiên cõi nước, đều tập họp đến pháp hội, ở trước Đức Phật, trong vườn trúc. Nhờ oai thần của Tam-muội ấy, mà vô ương số Bồ-tát và bốn mươi ức Tỳ-kheo, đều đã tập họp đông đủ đến pháp hội, ở trong vườn trúc. Do đó, cả tam thiên đại thiên thế giới, chư Thiên ở cõi trời Đế Thích, chư Thiên ở cõi trời Phạm thiên, chư Thiên ở cõi trời Ma-di-hoàn, chư Thiên ở cõi trời Biến tịnh, tất cả các vua: Rồng, các vua quỷ thần, các vua Kiền-đà-la, vua A-tu-luân, các vua Ca-lưu-la, các vua Chân-đà-la, các vua Ma-hưu-lặc... Vua của các loài ấy, mỗi vị đều dẫn theo vô ương số quyến thuộc, đi đến chỗ Đức Phật. Đến nơi đảnh lễ trước Đức Phật, rồi lui đứng sang một bên.

Khi ấy, các trời, người, phi nhân, trong tam thiên đại thiên cõi nước, từ dưới lên đến hai mươi tám tầng trời đều chật ních cả hư không. Các đệ tử lớn của Đức Phật như: Xá-lợi-phất-la, Ma-ha Mục-ca-lan, Câu-đề-ca-chiên-diên, Bân-nậu-văn-đề-ni-phất-la v.v... liền đến trước Văn-thù-sư-lợi, hỏi:

–Thưa Tôn giả Văn-thù-sư-lợi! Nay Đức Phật, nhập vào Tam-muội Tam-ma-việt, chúng tôi hoàn toàn không thấy, không biết Phật đã đến nơi nào? Xin nói cho chúng tôi biết điều đó.

Văn-thù-sư-lợi nói với Xá-lợi-phất-la:

–Các nhân giả đều có đầy đủ trí tuệ, sao các vị không vào Tam-muội của mình, cùng nhau tìm xem khắp vô ương số cõi Phật, để biết thân Phật đang ở đâu?

Ngay lúc ấy, Xá-lợi-phất-la... mỗi vị đều vào Tam-muội của mình, cùng nhau tìm khắp vô ương số cõi Phật, nhưng hoàn toàn không thấy thân Phật, cũng không biết Phật đến nơi nào. Xá-lợi-phất-la liền xả định, đến trước Văn-thù-sư-lợi, hỏi:

–Chúng tôi dùng mọi thứ Tam-muội, tìm khắp vô ương số cõi Phật nhưng không thấy thân Phật, cũng không biết nơi Phật đến. Chúng tôi muốn nghe biết, cúi xin Tôn giả nói cho điều ấy.

Văn-thù-sư-lợi bảo:

–Thưa Hiền giả Xá-lợi-phất-la! Ai không biết thân Phật đến nơi nào, thì hãy ngồi yên, chốc lát nữa đây, tự Đức Phật sẽ trở về.

Khi Đức Phật ra khỏi Tuệ ấn Tam-muội, tức thời cả ba ngàn cõi Phật đều chấn động. Xá-lợi-phất-la... liền đến trước Phật, bạch:

–Bạch Thế Tôn! Phật trụ trong Tam-muội gì, mà chúng con dùng con mắt trí tuệ tìm, mà hoàn toàn không biết Phật ở đâu?

Đức Phật bảo Xá-lợi-phất-la:

–Này Xá-lợi-phất! Nơi Phật đến, không ở trong phạm vi hiểu biết của A-la-hán, Bích-chi-phật... chỉ riêng Phật tự biết mà thôi. Và sao? Vì không có sự nhớ nghĩ, không động, không quấy nhiễu.

Này Xá-lợi-phất-la! Thân Phật có một trăm sáu mươi hai việc, khó có thể biết được. Một trăm sáu mươi hai việc ấy là gì? Là chẳng phải thân hình, không tạo tác, không khởi, không diệt, chưa từng có, không thể so sánh, cũng không có vật gì để so sánh, không đi, cũng không nơi đến, không thể biết, không có tập tất cả định, không sở hữu, cũng không có, chẳng hành, cũng chẳng trụ, chẳng sinh, cũng chẳng thọ, chẳng nghe, cũng chẳng thấy, chẳng có mùi hương, cũng chẳng có vị, không trơn lán, không đến thưa hỏi, không đáp lại, cũng không thưa hỏi đáp lại. Chẳng tâm, cũng chẳng niệm, chẳng tâm niệm lìa tâm và tâm đẳng, tâm vô đẳng, vô sở dữ, không đến, không đi, không thấm nhuần, không thấm sạch, lại không có, chẳng khiếp, cũng chẳng sợ, chẳng dao, cũng chẳng động, chẳng tạo ra, cũng chẳng thành tựu, chẳng đầy, cũng chẳng vơi, cũng chẳng thấy, chẳng sáng, cũng chẳng không sáng, chẳng tối tăm, cũng chẳng không tối tăm, chẳng diệt, đã lìa diệt, tịnh ở trong diệt và tịnh ở trong thanh tịnh, đối với sắc không chỗ có, không ái dục, hoàn toàn chẳng có ngã, lìa chẳng có ngã, trụ nơi không chỗ trụ, cũng không nơi chốn, không thuận theo, cũng chẳng không thuận theo, chẳng có pháp, cũng chẳng không pháp, chẳng ruộng phước, cũng chẳng không ruộng phước, chẳng hết, cũng chẳng không hết, không có gì cả, lìa sự không có gì, xa lìa văn tự, xa lìa tiếng vang, xa lìa lời dạy, xa lìa hạnh, xa lìa niệm, chẳng họa, cũng chẳng không họa, chẳng lượng, cũng chẳng không lượng, chẳng lại, cũng chẳng qua, chẳng song song, cũng chẳng không song song, chẳng nương, cũng chẳng không nương, không tướng, cũng không phải không tướng, không có tướng, có khả năng hiện tướng, không có các nhập, chẳng có đắm say, lìa các đắm say, khiến mọi người được tin, không thọ nhập trú, chắc chắn lại ở trong chắc chắn, tất cả không phải hoàn toàn ta độ, cũng không thấy đối tượng của ta độ, tịnh không có đối tượng để tịnh, vượt qua mọi ách nạn, không thấy có ách nạn vượt qua, nói và không nói cả hai đều bình đẳng, đẳng vô sở đẳng, vô lượng đẳng, dữ không đẳng, vô xứ đẳng, vô sinh đẳng, bất khả đắc đẳng, nơi an ổn không có nơi nào an ổn hơn, vắng lặng càng vắng lặng, vắng lặng trong sáng suốt lại càng sáng suốt, đối với hành không chuyển không thể chuyển hành, hoàn toàn dứt bặt những đối tượng chấp trước, sự chắc chắn của các pháp không có hai, từ xưa đến nay không có gì cả, điều người giác ngộ đã giác chắc chắn, đã trải qua tất cả hạnh, thực hành việc độ mà không độ gì cả, chẳng đúng, cũng chẳng sai, chẳng dài, cũng chẳng ngắn, chẳng tròn, cũng chẳng vuông, chẳng thân, cũng chẳng thể, chẳng nhập, cũng không sở nhập, chẳng thế gian, cũng chẳng có sở hữu thế gian, chưa từng có người thấy, cũng chưa từng có người biết, chẳng bỏ, cũng chẳng không bỏ, chẳng có nhân duyên với đời, cũng chẳng không nhân duyên với đời, như vậy thân không thể được, chẳng có, cũng chẳng không, không có quá khứ, cũng không có vị lai, chẳng có tâm niệm, cũng chẳng lo buồn, chẳng làm, cũng chẳng không làm, chẳng tranh chấp, cũng chẳng không tranh chấp, chẳng Niết-bàn, cũng chẳng không Niết-bàn, chẳng hạnh, cũng chẳng không hạnh. Đó là một trăm sáu mươi hai việc.

Đức Phật bảo Xá-lợi-phất-la:

–Này Xá-lợi-phất-la! Thân Phật như thế, muốn tưởng, để thấy thân Phật nhưng không ai có khả năng thấy. Vì sao? Vì thân Phật không thể dùng tưởng để thấy biết.

Khi ấy, Đức Phật muốn cho Tuệ ấn Tam-muội được trải rộng khắp mười phương nên liền nói kệ:

Thân này, chẳng phải thân

Với thân đã giải thoát

Không tạo, cũng không có

Hư hoại, không được gì.

Tướng của tất cả pháp

Song cũng chẳng không song

Muốn thấy thân chư Phật

Nơi chốn đều như thế.

Không phải, chẳng không phải

Chẳng lo, chẳng không lo

Không giữ, cũng không buông

Không bằng, cũng không hơn,

Không vui, cũng không trú

Tất cả không sinh theo

Thân Phật đã như thế

Mới đến chỗ an ổn.

Chẳng tạo, cũng chẳng thể

Trống rỗng, không có tưởng

Không tâm, cũng chẳng sắc

Có ngã, chẳng phải một,

Với thọ, không chỗ thọ

Với hữu, không có chi

Tất cả Bậc Chánh Giác

Thân ấy chắc như thế.

Không mạnh cũng không yếu

Không tốt cũng không xấu

Không đứt cũng không liền

Không có, cũng không mất,

Cũng không được chi cả

Nhiều, ít không chỗ quên

Muốn thấy các thân Phật

Hoàn toàn không nhơ bẩn.

Không thấy, cũng không nghe

Chẳng hương, không trơn láng

Không biết, cũng không động

Vì đó giống như hình,

Thân trú ở mọi nơi

Rõ tâm người dính mắc

Phật đã thành thân ấy

Tất cả đều như thế.

Chẳng thân, cũng chẳng thể

Chẳng bằng, chẳng chắc chắn

Chẳng sạch, chẳng không sạch

Các căn không chỗ có,

Không chứa, chẳng không chứa

Ví như trăng trong nước

Muốn thấy các thân Phật

Tất cả đều như thế.

Từng thân nối tiếp nhau

Nhân duyên vốn tự nhiên

Không sinh, cũng không diệt

Không đến, cũng không qua,

Không thấy ở ba cõi

Chợt hiện, giống như huyễn

Muốn thấy thân chư Phật

Không dao, cũng không động,

Chẳng tiếng, cũng chẳng tranh

Chẳng im, cũng chẳng lặng

Chẳng được, chưa từng có

Chẳng đây, cũng chẳng kia,

Giống như tánh hư không

Tự nhiên không có gì

Đã thấy Phật như thế

Sớm tối nên cúng dường,

Khắp tất cả mười phương

Ngàn ức các cõi Phật

Trên đến trời hăm tám

Đầy ắp các châu báu,

Đều làm vật cúng dường

Cho đến vô số kiếp

Không bằng chép kinh ấy

Phước này vượt hơn kia.

Ví như cát sông Hằng

Lại gấp vô số kiếp

Lần lượt ở trong ấy

Hành tâm Từ bình đẳng,

Không bằng tuệ rõ ràng

Hiểu ấn Tam-muội ấy

Như vậy vô số giới

Đức ấy hơn hẳn kia.

Như ở trong năm đường

Xoay vần vô số kiếp

Bao nhiêu kiếp như thế

Tất cả đều chịu được,

Không bằng tuệ chốc lát

Hiểu ấn Tam-muội ấy

Phước ấy như hạt cải

Sánh với núi Tu-di.

Như người ở ba cõi

Sinh ra rồi lớn lên

Tất cả đều gánh vác

Chịu đựng vô số kiếp

Thân ấy chẳng biết mệt

Không than van khổ nhọc

Đều chịu đựng như thế

Không bằng hiểu Tam-muội.

Như người sinh cùng khắp

Lại ở nhiều kiếp số

Trăm kiếp cát sông Hằng

Tất cả dùng làm số,

Không bằng sớm tối gắng

Hành ấn Tam-muội ấy

Phước ấy muốn thí dụ

Không thể sánh bằng tuệ.

Người trí như thế đó

Làm y như lời nói

Ở trong vô số kiếp

Ví như một hạt bụi,

Chắc chắn rõ ràng là

Bậc Tuệ Ấn Tam-muội

Phước ấy muốn thí dụ

Như một giọt nước biển.

Chớ đem sắc tướng tốt

Quen tưởng muốn gặp Phật

Chớ như người chấp có

Muốn gặp Đa-đà-kiệt,

Phải như người giác ngộ

Người thấy là thấy Phật

Thấy Phật như thế rồi

Tất cả không ba ngàn.

Này Xá-lợi-phất-la! Đó là Đa-đà-kiệt Tuệ ấn Tam-muội. Các Đại Bồ-tát ở khắp mười phương, không bị ngăn ngại đều mong được gặp chư Phật, muốn vậy trong lòng phải chí thành, sớm tối thực hành Tam-muội này. Đã thấy có vô ương số Bồ-tát khắp mười phương, thực hành môn Tam-muội, trụ ở pháp không chỗ chướng ngại và đạt được pháp môn nương tựa Đà-lân-ni. Từ đó thành tựu tướng của mình; thành tựu sự tốt đẹp cho mình. Người thực hành như thế thì các tội lỗi được tiêu trừ, vượt qua tất cả các việc ma. Lời Phật nói ra đều rõ ràng chắc chắn. Nơi ở và lời nói của Phật, không trống rỗng hay khiếm khuyết mà đều đầy đủ. Việc làm của thân không có tỳ vết, mọi ý tưởng nhớ nghĩ đều sạch không nhơ. Nếu muốn rõ những gì Phật đã làm, muốn hiểu rõ ý của mọi người, Phật sẽ khiến cho đạt được sở nguyện. Người muốn khởi nguyện thành tựu ở cõi Phật đó, thì phải thực hành Tam-muội ấy. Người muốn được ánh sáng trong đảnh của Phật, người muốn làm Tỳ-kheo tăng, người muốn trang nghiêm cõi nước mình; tự tại với điều mình muốn, làm những điều mình cần làm, thì phải phụng hành Tam-muội ấy. Vì sao? Ví như tất cả cây thuốc, dù ở đâu, nếu muốn tìm, thì đều có đầy đủ. Tam-muội ấy cũng như thế, Bồ-tát ở trong Tam-muội này, mong cầu những điều gì cũng đều được đầy đủ.

Đức Phật liền nói kệ:

Tuệ vô thượng là vua của tuệ

Tuệ có thể phá mê đắm dục

Tuệ cao tột vào cửa trí tuệ

Đó là ấn kinh vô lượng tuệ.

Ở trí địa biết căn, hành, trụ

Trí không ngại, trí trừ tối tăm

Trí thuyết pháp, trí diệt mê đắm

Kinh như mặt trời chiếu ba cõi.

Luôn bình đẳng thực hành Tam-muội

Mọi dính mắc chắc chắn dứt trừ

Giữ gìn các Tam-muội tuệ ấn

Chư Phật bình đẳng với tất cả.

Muốn được của báu Độ vô cực

Nguyện cầu phước tướng, phước thần túc

Chí thành nguyện chi, đều được cả

Chư Phật vui với Tam-muội ấy.

Vua yêu nước và cả thần dân

Như Lai là báu trên các báu

Tiêu trừ sạch ham muốn, giận, nhơ

Tam-muội quý báu nói là kinh.

Theo ta học, hết lòng kính thuận

Giữ thanh tịnh, trừ bỏ chấp ngã

Tuệ dũng mãnh phá tan sinh tử

Trì pháp vững vàng, đắc Tam-muội.

Tuệ đáng nói, đều cần phải nói

Trì tuệ này, trí càng thêm nhiều

Tuệ có thể phóng ánh sáng khắp

Kinh ấy là cánh cửa trí tuệ

Có khả năng dẹp hết chấp ngã

Sáu mươi hai tà kiến nghi hoặc.

Đến cửa Phật, không còn sợ hãi

Từ pháp này đủ tướng tốt đẹp

Ba ngôi báu, Phật đứng hàng đầu

Có khả năng nói bảy Giác ý.

Vì biếng nhác, chỉ bày phương tiện

Tam-muội ấy, không bao giờ hết

Tất cả pháp sẽ nói rộng ra

Vào Đà-lân-ni không ngằn mé.

Mang pháp ấy vào khắp mười phương

Đà-lân-ni thí như biển cả

Ở trong đó thành tựu Bố thí

Trì giới, Nhẫn nhục và Tinh tấn

Thiền định, Trí tuệ, không cùng tận

Trụ kinh ấy, thành tựu vô cực

Chẳng sợ hãi với bao tội lỗi

Cùng các ma chướng và ác đạo.

Hành Tam-muội không thể bị hại

Như điều mong cầu được thành Phật

Bồ-tát trụ ở trong pháp ấy

Lấy cả mười phương để chứng minh.

Người nào đến mong cầu pháp khí

Gìn giữ kinh ấy được pháp trụ

Như Phật quá khứ, kinh là mẹ

Chư Phật vị lai cũng thế thôi

Chư Phật hiện tại từ đó ra

Người thực hành đúng là con Phật.

Tội lỗi diệt trừ, hạnh không lay

Vượt qua đệ thất, trụ pháp khứ.

Có ai trú ở nơi kinh ấy

Mới đầy đủ báu của chư Phật.

Khi Đức Phật nói pháp ấy, có các vị Bồ-tát, nhiều như ba mươi số cát sông Hằng, đều đạt được Tam-muội ấy; có sáu mươi tám na-thuật Bồ-tát khác, các tội chướng đều tiêu trừ và trụ ở địa vị không thoái chuyển và đều đắc Bất khả tận sở nhập thanh Đà-lân-ni; có sáu mươi ức trời và người, từ xưa đến nay, chưa từng khởi tâm Bồ-tát, nay đều phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác và đều nguyện muốn được nghe Tam-muội ấy. Sau khi nghe xong, liền trụ ở địa vị không thoái chuyển và sẽ được quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Bấy giờ, Đức Phật liền thọ ký cho những Bồ-tát ấy. Về sau, trải qua ba mươi ức trăm ngàn kiếp đều sẽ được thành Phật, hiệu là Ly ư khủng bố. Các Bồ-tát đều tự phát nguyện, liền đắc Vô sở tùng sinh pháp nhẫn. Sau đó, ở cõi nước các vị sẽ được thành Phật và đồng một chữ.

Bấy giờ, Đức Phật nhìn khắp pháp hội, bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Vì lẽ đó, này Văn-thù-sư-lợi! Bồ-tát nào, muốn giữ gìn pháp ta, phải làm sao trụ được vào Vô sở trước, phải biết hối, phải giữ gìn, phải thuyết giảng, luôn luôn ở một mình nơi thanh tịnh, không nên có chỗ ỷ lại nương vào!

Văn-thù-sư-lợi, liền từ chỗ ngồi, đứng dậy, sửa sang y phục, đảnh lễ Phật sát đất, rồi bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Con có khả năng hộ trì pháp Vô sở trước ấy, đối với đạo Bồ-tát, không có ngã và ngã chấp, không có, cũng chưa từng có, không thấy cũng không nghe, không được cũng không mất.

Bấy giờ, trong chúng hội, ba mươi ức Bồ-tát đều chắp tay đứng dậy, bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Chúng con có khả năng ủng hộ hạnh Bồ-tát, trải qua vô số a-tăng-kỳ kiếp.

Các vị Bồ-tát đều đem y trên người, cúng dường Đức Phật và phát nguyện.

Đức Phật bảo Bồ-tát Di-lặc:

–Nếu như nhớ lại hạnh nguyện thuở xưa, thì về sau phải giữ gìn pháp này.

Lúc đó, trong ba mươi ức Bồ-tát, chỉ có tám ngàn Bồ-tát, có khả năng giữ gìn pháp này mà thôi. Còn những Bồ-tát khác đều hời hợt không thể giữ gìn pháp. Về sau pháp ta sẽ bị nhầm lẫn, cũng không hối, cũng không giữ gìn!

–Này Di-lặc! Có bảy việc, phát tâm Bồ-tát, đó là:

1. Phát tâm Bồ-tát.

2. Khi pháp sắp diệt hết, thì phát tâm Bồ-tát để giữ gìn pháp, không cho đoạn mất.

3. Phát tâm Bồ-tát, khởi lòng thương xót nhân và phi nhân khắp mười phương.

4. Thấy Bồ-tát, liền phát tâm Bồ-tát.

5. Phát tâm Bồ-tát và bố thí.

6. Gặp người khác phát tâm Bồ-tát, liền phát tâm Bồ-tát theo.

7. Nghe Phật có ba mươi hai tướng đoan chánh, mọi người đều hướng đến ca ngợi, liền phát tâm Bồ-tát.

Này Di-lặc! Đó là bảy việc. Trong đó, ba hạng Bồ-tát đầu, có thể phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Các Bồ-tát này giữ gìn pháp không để diệt hết. Các Bồ-tát vì thương xót nhân và phi nhân mà phát tâm Bồ-tát. Những Tam-muội này có khả năng giữ tâm Bồ-tát mau đắc địa vị không thoái chuyển. Còn bốn hạng phát tâm Bồ-tát sau, đều là hạng Bồ-tát hời hợt.

Đức Phật lại bảo Bồ-tát Di-lặc:

–Có năm pháp trụ, mau đắc quả vị không thoái chuyển:

1. Tâm bình đẳng đối với nhân, phi nhân trong mười phương.

2. Không ham thích đến tiền tài châu báu của người khác.

3. Nếu có người nói khinh pháp, sau khi người ấy chết không được nói lỗi của người ấy.

4. Có người cúng dường y phục, mùng mền, giường chõng, đồ ngồi, thuốc thang chữa bệnh, nếu thấy đáng nhận thì đến nhưng không vì chỗ mến mộ gì cả.

5. Thâm nhập pháp nhiệm màu.

Đó là năm pháp. Nếu Bồ-tát trụ, thì biết đó là tướng của Bồ-tát thoái chuyển.

Lại có năm pháp, Bồ-tát trụ hạng hời hợt:

1. Mặt mày xấu xí.

2. Làm việc gì cũng đều nhút nhát.

3. Bỏn sẻn, tham lam.

4. Dụ dỗ, dua nịnh.

5. Miệng chỉ nói suông.

Đó là năm pháp trụ, là tướng của Bồ-tát hời hợt.

Lại có năm pháp, Bồ-tát trụ, biết là pháp không thoái chuyển.

1. Không có ngã.

2. Không có nhân.

3. Không ở trong pháp có hai.

4. Không chấp vào địa vị Bồ-tát.

5. Không dùng tưởng để gần Phật.

Đó là năm pháp trụ của Bồ-tát mau đắc không thoái chuyển.

Lúc ấy, Đức Phật liền nói kệ:

Không nên cao ngạo

Cũng không ganh ghét

Làm dối, nói quấy

Tìm xấu, tốt người.

Nói không chân thật

Và hay khiếp nhược

Hạng người như thế

Không thể giữ pháp.

Nếu có hành giả

Ở nơi vắng lặng

Rất hay nhẫn nhịn

Không chỉ nói suông.

Ví như Tê giác

Thích sống một mình

Những hạng như thế

Giúp được sau này.

Thường thích sống riêng

Thích nơi thanh tịnh

Như chim nhút nhát

Thích ở rừng sâu.

Chẳng thích cúng dường

Ví như hư không

Hạng người như thế

Giữ được tôn pháp.

Thân thể thọ mạng

Đều chẳng màng đến

Huống gì trân bảo

Có ở thế gian.

Nỗ lực tinh tấn

Không chấp vào đâu

Pháp khí như thế

Giữ pháp sau này.

Ở đời vị lai

Có hạng người này

Sẽ tự khoe khoang

Tôi hành Bồ-tát.

Ý chí mê loạn

Đắm nhiễm thế gian

Không thể phụng hành

Giữ gìn minh pháp.

Ta nhớ quá khứ

Đề-hòa-kiệt Phật

Quá hơn thế nữa

Tám mươi ức kiếp

Lúc ấy có Phật

Hiệu là Quang Minh

Vì cả mọi người

Nói Tam-muội này.

Đại hội thứ nhất

Tám mươi na-thuật

Đại hội thứ hai

Sáu bảy na-thuật

Đại hội thứ ba

Bảy ba na-thuật

Tất cả đạt được

Vị không thoái chuyển.

Thọ mạng Phật kia

Trụ ba mươi ức

Sau ót chiếu sáng

Bảy mươi do-tuần.

Số Tỳ-kheo tăng

Chín mươi chín ức

Đều được tự tại

Chứng A-la-hán.

Bấy giờ có vua

Thống lãnh nhân dân

Tên là Tuệ Thượng

Là Chuyển luân vương.

Lúc ấy khắp cả

Cõi Diêm-phù-lợi

Vùng ấy khoảng chừng

Hai vạn do-tuần

Bốn phía cõi ấy

Cũng đều như thế.

Thể nữ của vua

Sáu mươi ức người

Có ngàn người con

Thảy đều đầy đủ

Nước ấy tên là

Cực lạc Vô Yểm

Vua trị các nước

Hai vạn quận huyện.

Nhân dân trong nước

Đều có vườn chơi

Thường vui, an ổn

Ngũ cốc, sung túc

Ví như trên trời

Mọi thứ đầy đủ.

Bấy giờ nhà vua

Trong mộng được nghe

Có Phật ở đời

Hiệu là Quang Minh

Sau khi thức dậy

Vội đến chỗ Phật

Quần thần theo hầu

Sáu mươi ức xe.

Lúc ấy từ Phật

Nghe Tôn kinh này

Tam-muội mầu nhiệm

Tạng Phật sâu xa

Liền đem cả nước

Dâng lên chư Phật.

Nơi đáng cúng dường

Chẳng thiếu điều chi.

Tất cả các nước

Vì cúng dường Phật

Dùng Chiên-đàn hương

Xây dựng giảng đường,

Tất cả giảng đường

Nhà vua cúng dường

Nơi để kinh hành

Vàng mỏng trải đất

Suốt trong tám vạn

Bốn ngàn năm ấy

Chẳng màn việc nước

Chỉ cung phụng Phật

Không thích ngủ nghỉ

Nỗ lực thờ Phật

Chẳng khởi tâm tục

Không tiếc giang sơn.

Giả sử có người

Nói công đức vua

Nói mãi việc ấy

Không thể nói hết.

Những gì cúng Phật

Không thể tính đếm

Vì sao như thế?

Vì cầu Tam-muội.

Phải ở một mình

Suy xét nội tâm

Với Tam-muội này

Sâu xa, mầu nhiệm

Mà ta không thể

Ngay nơi ăn uống

Muốn đạt điều mong

Thành Tam-muội ấy.

Lập tức bỏ nước

Cạo bỏ râu tóc

Vào chốn rừng sâu

Thọ, hành chánh giới

Suốt ba ngàn năm

Không có nghỉ ngơi

Hành Tam-muội này

Chưa từng ngủ nghỉ.

Phật Thiên Trung Thiên

Trong lúc hành đạo

Pháp Phật nói ra

Đều hiểu và thọ.

Phật Quang Minh ấy

Sau khi Niết-bàn

Cả nước xây tháp

Sáu mươi bốn ức.

Cúng dường mỗi tháp

Năm trăm lọng che

Bảy báu xen nhau

Cùng với hương hoa.

Gấm lụa, chư Thiên

Màn trướng, treo đầy

Đèn sáng trên cây

Có tới tám ngàn.

Ăn uống đạm bạc

Điều độ giữ gìn

Tích lũy số ấy

Tám mươi vạn năm

Vì cả mọi người

Nói ấn Tam-muội.

Chưa từng hy vọng

Với bất cứ ai

Nếu người tán thán

Chẳng lấy làm vui

Huống gì ở đời

Phải có ái dục.

Nếu có người thỉnh

Ý thường xa lìa

Nội hạnh chí tâm

Sau này hộ pháp.

Bảy mươi na-thuật

Cùng tám mươi ức

Ở trong số ấy

Đời đời gặp Phật

Tính đếm như thế

Cúng dường vô cực

Thường gặp Chánh pháp

Đắc Tam-muội này.

Nếu có phát tâm

Giữ hạnh Bồ-tát

Người muốn học ấy

Phải học như ta.

Không cần của báu

Muốn rõ nhiệm mầu

Trong hành chí tâm

Không có hư danh.

Người ở đời sau

Sẽ tự khoe khoang

Việc làm của tôi

Là hạnh Bồ-tát

Muốn được cúng dường.

Người chẳng cầu pháp

Trụ ở trong “Có”

Nói tất cả “Không”

Cũng chẳng rõ “Không”.

Thế nào là “Không”?

Trong tâm không trừ

Việc làm phi pháp

Miệng chỉ nói suông.

Trụ ở trong “Có”

Nói hạnh Bồ-tát

Ta không chỗ nghi.

Vua Tuệ Thượng ấy

Là A-di-đà

Ngàn con của vua

Kiếp này thành Phật

Trong chúng hội đây

Người ở trước ta

Đồng loạt xuất gia

Đều làm Tỳ-kheo.

Ta nhớ quá khứ

Vô số chư Phật

Trụ ở danh tự

Thường làm Sa-môn

Kinh Phật nói ra

Thảy đều tụng đọc

Thực hành siêng năng

Nương ở trong “Có”

Tạo hạnh như thế

Không thể tính đếm

Sớm ở trong tưởng

Cúng dường chư Phật

Cúng dường như thế

Không được tuệ hạnh

Chuyển ý tác hạnh

Liền hướng tuệ môn

Về sau cùng hội

Đề-hòa-kiệt Phật

Đoạn nghi ngờ ta

Liền thấy bình đẳng

Lúc ấy Đức Phật

Thọ ký ta rằng

Ở đời vị lai

Sẽ được thành Phật.

Bấy giờ, Đệ nhất phu nhân của vua Bình-sa, tên là Bạt-đà-tư-lợi, thân mẫu của A-xà-thế. Tuyên-na-lạp là con gái của Câu-lân. Đệ nhất phu nhân của vua Bình-sa, bà Bạt-đà-tư-lợi, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến đảnh lễ trước Đức Phật, dùng y tạp thái châu và năm trăm lọng hoa bảy báu, cúng dường Đức Phật, rồi tự nói:

–Ở đời vị lai, con sẽ hiểu Tam-muội này, sẽ thọ trì Tam-muội ấy. Nếu có Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di nào thọ trì pháp này, con sẽ ủng hộ vị ấy, cúng dường y phục, mùng mền, thức ăn uống, giường chõng, ngọa cụ, thuốc thang chữa bệnh; dạy mọi người phát tâm Bồ-tát, không chê bai pháp Không, không chỉ nói suông. Dù tan nát thân mạng cũng không tiếc sự sống, huống gì mọi thứ ở thế gian.

Lúc ấy, có tám vạn thể nữ trong cung vua Bình-sa và sáu vạn Ưu-bà-di trong nước Ma-kiệt-đề, nghe Tam-muội này đều phát tâm Bồ-tát, đều mong thích Tam-muội ấy. Như thế, đời sau họ sẽ thọ trì Tam-muội này.

Bấy giờ, Đức Phật mỉm cười, từ trong miệng, phóng ra vô số ánh sáng đủ loại màu sắc: Xanh vàng, đỏ, trắng chiếu khắp vô ương số cõi Phật, bao phủ cả ánh sáng mặt trăng mặt trời, trở lại nhiễu quanh Đức Phật ba vòng, rồi nhập vào đảnh.

Lúc đó, ở trước Đức Phật, phu nhân Bạt-đà-tư-lợi, nói kệ khen ngợi Phật:

Trong loài người không ai hơn

Hạnh của Phật chẳng ai bằng

Nay ba cõi, không ai sánh

Oai thần Phật, như hoa nở.

Như chim bay trong hư không

Phật mỉm cười tất cả vui

Lời nói ra đều dịu dàng

Bao trùm khắp cả mười phương

Miệng nói năng như hoa sen

Cả trời, người thích ngắm nhìn

Nay nói ra đều ưa thích

Tiếng vang vọng như Phạm thiên

Cảm điều gì nay Phật cười?

Bấy giờ, Đức Phật vì Bạt-đà-tư-lợi Tuyên-na-lạp, phu nhân của vua Bình-sa mà nói kệ:

Ta tự nhớ vô ương

Hằng hà sa số kiếp

Lúc ấy, ở đời có

Phật hiệu là Phước Minh

Truyền dạy ở thế gian

Thọ sáu mươi bảy kiếp

Chúng Tăng của Phật ấy

Cũng có vô ương số.

Lúc ấy, có Chuyển luân

Vua tên là Tuệ Cương

Vua có hai người vợ

Một người tên Nguyệt Minh

Dục lạc không màng đến

Không chấp vào các pháp

Xuất gia đi học đạo

Hộ pháp một ức năm.

Như vậy không thể đếm

Vô số các Đức Phật

Sinh thời pháp sắp diệt

Hộ chánh pháp sau này

Mãi đến đời vị lai

Hằng hà sa Đức Phật...

Sẽ lại ở nơi ấy

Sinh ra giữ pháp sau.

Chuyển luân vương Tuệ Cương

Nhằm thời Phật A-súc

Vua cùng các phu nhân

Đều sinh ở nước ấy,

Đã giữ pháp thường còn

Mạng chung sinh thân nam

Ở Tu-ma-ha-đề

Gặp Phật A-di-đà.

Ưu-bà-di Ma-kiệt

Cùng tám ngàn thể nữ

Như khi pháp sắp diệt

Thường sẽ hộ pháp Phật,

Thân sau cùng sẽ được

Ba hai tướng như Phật

Ngồi trên tòa hoa sen

Đến trước Phật Di-đà.

Các thể nữ cúng dường

Sẽ như vua Tuệ Cương

Như thế kiếp vị lai

Tất cả không ái dục,

Ở cuối đời vị lai

Tất cả sẽ thành Phật

Dạy dỗ cả trời, người

Vì họ, nói chánh pháp.

Lúc ấy trong cõi Phật

Không có việc ma chướng

Cõi ấy không ái dục

Cũng không ba đường ác.

Thường lấy vô ương số

Các Bồ-tát làm Tăng

Không nghe ở trong đạo

Có tên A-la-hán.

Nếu có người muốn giữ

Pháp của các Đức Phật

Không muốn được danh tiếng

Chẳng mong được thọ mạng.

Người hành trụ như thế

Mau, gần thành Bồ-tát

Chí nguyện mình tự tại

Muốn sinh ở nước nào.

Giống như các Bồ-tát

Phải khởi ý cung kính

Ta khởi ý cung kính

Hộ pháp, không chỗ dựa

Hành giả làm như thế

Được lìa bỏ sinh tử

Ở thế gian chớ tạo

Thói quen tham đắm dục.

Ta ở vô số kiếp

Sở dĩ bỏ vợ con

Nước non và đầu, mắt

Vì lẽ cầu Phật pháp.

Người không hạnh, nhận cúng

Phật pháp vì thế hoại

Lần hồi khởi tranh đua

Vì muốn được cúng dường

Ngồi đến tám mươi ức

Người rơi lệ mà nói:

Nếu khi pháp sắp hết

Chúng ta, phải giữ pháp!

Lời nói động ba ngàn

Chư Thiên rải hoa khen:

Hay thay! Cho thế gian

Người mới nghe kinh ấy

Tất cả cát sông Hằng

Vô số các cõi Phật

Đầy ấp các châu báu

Đều đem cúng dường Phật,

Không bằng tin chốc lát

Hiểu Tam-muội ấn này

Phước ấy muốn thí dụ

Không thể so với tuệ,

Không gắng sức vươn lên

Để được hạnh Bồ-tát

Nghe chánh pháp của Phật

Liền phát tâm Bồ-tát.

Nếu có người cung kính

Đối với tôn kinh này

Người tạo hạnh như thế

Sẽ mau được thành Phật.

Khi ấy, Bồ-tát Di-lặc bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Vị lai sẽ có bao nhiêu người thọ trì Tam-muội này?

Đức Phật bảo Bồ-tát Di-lặc:

–Này Di-lặc! Ở đời vị lai, hoặc có người trì tưởng khởi công đức, giả sử ta nói ra sẽ có người không thích.

Bồ-tát Di-lặc thưa:

–Bạch Thế Tôn! Mong Đức Phật thương xót cả mọi người, xin Thế Tôn nói cho điều ấy. Nếu có những Bồ-tát nào, tha thiết muốn học, thì Bồ-tát ấy, sẽ giữ gìn hạnh của mình, không để khuyết giảm tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác.

Đức Phật bảo Bồ-tát Di-lặc:

–Này Di-lặc! Có Bồ-tát đã ở trước một trăm Đức Phật, phát tâm Bồ-tát, nhưng sau đó làm hư hoại hạnh Bồ-tát.

Hoặc có Bồ-tát đã ở trước ngàn Đức Phật phát tâm Bồ-tát nhưng sau đó phát tâm Bồ-tát trở lại, chê bai kinh điển Đại thừa và cũng không tìm hiểu kinh ấy.

Hoặc có Bồ-tát, đã ở trước mười vạn Đức Phật phát tâm Bồ-tát nhưng sau đó phát tâm Bồ-tát trở lại, không chê bai kinh điển Đại thừa và cũng không đọc, không phúng tụng kinh ấy.

Hoặc có Bồ-tát, đã ở trước một trăm vạn Đức Phật phát tâm Bồ-tát nhưng sau đó, phát tâm Bồ-tát trở lại, không chê bai kinh điển Đại thừa và cũng không đọc không phúng tụng kinh ấy.

Hoặc có Bồ-tát đã ở trước một ức Đức Phật, phát tâm Bồ-tát, nhưng sau đó phát tâm Bồ-tát trở lại, nghe và ghi chép kinh điển Đại thừa mà trong lúc nghe kinh ấy không hiểu gì cả!

Hoặc có Bồ-tát đã ở trước mười ức Đức Phật, phát tâm Bồ-tát, nhưng sau đó phát tâm Bồ-tát trở lại, có được kinh điển Đại thừa biên chép đọc tụng kinh ấy, nhưng lại không thể đắc pháp nhẫn, cũng không thể đắc Tam-muội này và cũng không thích Tam-muội này.

Hoặc có Bồ-tát đã ở trước tám mươi ức Đức Phật, nghe Tam-muội này, thọ trì, đọc tụng Tam-muội ấy. Đã phát tâm Bồ-tát ở trước tám mươi ức Đức Phật, có được kinh điển Đại thừa, thọ trì biên chép đọc tụng. Đạt được Tam-muội này, giữ vững không có vết nhơ, thực hành Tam-muội ấy không bao giờ bị ma quấy nhiễu, không bị phạm phải tội lỗi. Hoặc ở trong a-tăng-kỳ kiếp đã tạo ra các tội lỗi, hoặc bị nhức đầu, liền trừ hết tội ấy; hoặc loạn tâm ý, hoặc bị chê bai, hoặc bị coi thường, hoặc ít được cúng dường, trong một đời đều dứt hết tội lỗi ở đời trước của mình; hoặc cúng dường a-tăng-kỳ Đức Phật, sau đó, không bao giờ yếu đuối, hèn nhát, tâm trụ vững trong sự hiểu biết rõ ràng.

Hoặc có Bồ-tát mắc tội trong ác đạo, sẽ sinh ra nơi không đoan chánh, nhưng sau đó, tội ấy được tiêu trừ. Hoặc nhiều bệnh tật, gầy yếu, hoặc không được người kính trọng, sinh trong nhà thấp hèn, sinh trong nhà bị coi thường, sinh trong nhà nghèo khổ, sinh trong nhà xa xôi hẻo lánh; sinh trong nhà bỏn sẻn, tham lam, sinh trong nhà ngoại đạo; sinh cùng với kẻ oán ghét không thể sống chung; sống chung với người không hiểu về mình, trong lòng nhiều mối lo toan buồn phiền; sinh trong nước nào, thì nước đó thường xảy ra chiến tranh; sinh ở quận nào, thì quận đó thường xảy ra việc đánh nhau; sinh ở trong huyện nào, thì huyện đó thường xảy ra việc đánh nhau; sinh ở trong làng nào, thì làng đó thường xảy ra việc đánh nhau; sinh ở trong dòng họ nào, thì dòng họ đó thường chóng đối lẫn nhau; sinh ở những nơi đánh nhau; không gặp Thiện tri thức; chẳng từng nghe pháp; thiếu thốn y phục, mùng mền, cơm nước, giường chõng, ngọa cụ, thuốc thang chữa bệnh, dù được, thì chỉ chút ít mà thôi. Nói năng hợp với người thường, mà không hợp với hàng trưởng giả, họ cũng không thể hiểu ý mình. Đối với công đức, không thể làm cho tăng thêm. Luôn luôn sống trong lỗi lầm, luôn luôn bị người khác quấy rối, không thể nhận được những vật cúng dường. Hoặc được nghe pháp, nhưng không hiểu. Hoặc thấy ác mộng, ngay trong mông, trừ được tội lỗi đời trước của mình, bị tội lỗi lung lạc, bị ma quấy nhiễu mà không biết việc của ma, thường ở chung với những người không ưa thích. Nếu có y phục, mùng mền tốt đẹp, thức ăn uống ngon, thì đem biếu hết cho người khác. Đối với một trăm Đức Phật, tự mình tạo công đức, tâm không vết dơ, lúc ấy, những tội chướng kia thảy đều tiêu diệt. Thế nên, chắc chắn lại càng chắc chắn hơn, bên trong khởi lòng lành. Người có khả năng đảm nhận Tứ hoằng thệ của Bồ-tát, đối vơi pháp sâu xa mầu nhiệm vẫn trụ vững vàng để hành hạnh. Người ở đời vị lai, sẽ giữ lấy pháp này.

Lúc ấy, Bồ-tát Khả Ý Vương và Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, cùng với sáu mươi Hiền giả lưu lại ở đời vị lai để giữ gìn pháp sau này.

Đức Phật liền nói kệ:

Chớ hành dua nịnh

Nương chấp nơi “Có”

Phải chánh ý mình

Trì tuệ đi đứng.

Vào sâu pháp mầu

Trụ nhẫn bất động

Nên tạo hạnh ấy

Mau cầu Tam-muội.

Chớ nên nịnh bợ

Xa lìa chấp nhơ

Chớ tham các cõi

Thích việc đua tranh.

Nên hành bình đẳng

Ví như hư không

Hành giả như thế

Mười thứ lực quý.

Thường phải vững tâm

Trú nơi Bồ-tát

Nên học pháp mầu

Ẩn sâu của Phật.

Tất cả các thọ

Tâm tuệ không ham

Đã có hạnh này

Đắc Tam-muội quý.

Tâm thường bình đẳng

Đối với thương ghét

Gặp Thiện tri thức

Như thấy chư Phật.

Thích hạnh bố thí

Trong hành bình đẳng

Người có hạnh này

Mau rõ Tam-muội.

Tuệ kinh sáng ngời

Báu không thể hết

Trụ Tam-muội ấy

Không thể tính kể.

Kinh ấy sáng ngời

Hơn ánh mặt trời

Nên nói kinh ấy

Phải vào tôn tuệ.

Ví như trời trăng

Các đèn báu sáng

Giống như mùa Đông

Tuyết trên núi cao.

Ví như Thích, Phạm

Cùng với Tứ thiên

Ánh sáng kinh ấy

Hơn hẳn với họ.

Kinh trừ phiền não

Và tội của tâm

Hàng phục các ma

Liền được an ổn.

Thần túc thấy khắp

Biết được mạng xưa

Biết rõ tất cả

Ý người muốn gì!

Ta nhớ đời trước

Trải vô số kiếp

Ái dục đều dứt

Tất cả không còn.

Lúc Phật khen ngợi

Nói ấn kinh này

Phải học như ta

Không lâu sẽ được.

Nếu có hành giả

Biết chắc rỗng “Không”

Trong tâm rõ “Không”

Nó vốn tự nhiên

Người tạo hạnh này

Là chấp nơi “Không”

Người giữ gìn pháp

Xa lìa nơi “Không”.

Sau ta Niết-bàn

Có người nói rằng:

Tất cả các pháp

Xem chúng như mộng.

Hoặc trì các pháp

Muốn hiểu biết rõ

Ý kia khởi gì

Nên vì chấp ấy

“Không” chẳng có sinh

Cũng không người tạo

Cũng không người đến

Không thấy có trụ

Không hành pháp này

Chấp ở trong “Có”

Liền tự nói rằng:

Ta đã rõ “Không”.

Được nghe chánh pháp

Từ Thiện tri thức

Rợn cả chân lông

Rơi lệ nói rằng:

Thầy thật tôn quý

Là bậc Hiền giả.

Về sau lại nói

Trăm điều xấu xa

Nhiều điều hèn hạ

Của hạng khốn cùng!

Vì mong cúng dường

Khen ngợi chính mình

Cầu được tiếng tăm

Nhờ làm Sa-môn.

Loạn nhơ chánh giáo

Đệ tử giữ pháp

Nương nơi Phật đạo

Mà làm Sa-môn.

Tu hạnh Bồ-tát

Bồ-tát bất trụ

Như tại bờ biển

Trông sang bờ kia.

Người hạnh không đủ

Chẳng phải Bồ-tát

Ở nơi vắng vẻ

Nói ta hành tịnh.

Hạnh trong người ấy

Không trụ thanh tịnh

Thường mong cúng dường

Gần gũi thiện tín,

Bèn tự nói rằng:

Ta là Sa-môn.

Nếu ở đạo ta

Làm vị Sa-môn

Trụ trong pháp Phật

Như hoa sen nước.

Ở trong kinh này

Như pháp thực hành

Người có hạnh ấy

Giữ được Phật pháp.

Nay Khả Ý Vương

Phải thọ giáo ta

Chớ tạo hạnh chấp

Như người thế gian.

Xa lìa thế tục

Được Phật khen ngợi

Cho nên phó chúc

Hãy giữ pháp sau.

Ví như na-thuật

Người trong cõi nước

Đem cát sông Hằng

Thảy đều rải khắp.

Mỗi một hạt cát

Đều thành một trái

Mỗi một trái này

Thành cát sông Hằng.

Số tính như thế

Ngàn lần gieo trồng

Lại tính như thế

Số cát sông Hằng.

Tính đếm như thế

Hơn vô số cõi

Đem mỗi hạt cát

Dùng làm số tính.

Đem số tính ấy

Phương Đông như thế

Tính số cát ấy

Đều tính cho hết

Khắp cả mười phương

Thảy đều như thế

Số cõi như vậy

Vô số chư Phật

Mỗi một Đức Phật

Số đều như nhau.

Tất cả Đức Phật

Có vạn thứ tiếng

Ở vô ương số

Hằng hà sa kiếp

Nói công đức kinh

Không khi nào hết.

Nếu người có hạnh

Với nghĩa kinh này

Luôn phải ghi nhớ

Trụ kinh pháp ấy.

Phụng hành bền vững

Như trên đã nói

Kinh ấy tôn tuệ

Không có ngằn mé.

Ví như hạt cải

Bên cạnh Tu-di

Như người đến biển

Lấy một giọt nước.

Công đức nói kinh

Cũng lại như thế

Tôn trọng kinh này

Tạo hạnh không chấp.

Bấy giờ, Bồ-tát Khả Ý Vương và Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi cùng sáu mươi vị Hiền, hỏi Phật:

–Bạch Thế Tôn! Pháp gọi là pháp. Những gì là pháp? Làm sao biết được tướng trạng của pháp?

Đức Phật bảo Bồ-tát Khả Ý Vương và Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi cùng sáu mươi vị Hiền:

–Này thiện nam tử! Pháp là tướng trạng của sự không tạo tác.

Không tạo tác ấy, là tướng trạng gì?

–Là tướng trạng của không thể được.

Không thể được ấy, là tướng trạng gì?

–Là tướng trạng của không thể tận.

Không thể tân ấy, là tướng trạng gì?

–Là tướng trạng của không chỗ khởi.

Không chỗ khởi ấy, là tướng trạng gì?

–Là tướng trạng của không chỗ diệt.

Không chỗ diệt ấy, là tướng trạng gì?

–Là tướng trạng của không chỗ được.

Không chỗ được ấy, là tướng trạng gì?

–Là tướng trạng của không chỗ nương.

Không chỗ nương ấy, là tướng trạng gì?

–Là tướng trạng của không xứ sở.

Không xứ sở ấy, là tướng trạng gì?

–Là tướng trạng của không chỗ ra.

Không chỗ ra ấy, là tướng trạng gì?

–Là tướng trạng của không dao động.

Không dao động ấy, là tướng trạng gì?

–Là tướng trạng của lìa dao động.

Lìa dao động ấy, là tướng trạng gì?

–Là tướng trạng của không tâm.

Không tâm ấy, là tướng trạng gì?

–Là tướng trạng của không niệm.

Không niệm ấy, là tướng trạng gì?

–Là tướng trạng của không hai.

Không hai ấy, là tướng trạng gì?

–Là tướng trạng của bình đẳng.

Bình đẳng ấy, là tướng trạng gì?

–Là tướng trạng của chẳng có.

Chẳng có ấy, là tướng trạng gì?

–Là tướng trạng của không chỗ trụ.

Không chỗ trụ ấy, là tướng trạng gì?

–Là tướng trạng của không chỗ hành.

Không chỗ hành ấy, là tướng trạng gì?

–Là tướng trạng của không biếng nhác.

Không biếng nhác ấy, là tướng trạng gì?

–Là tướng trạng của pháp không nơi chốn.

Pháp không nơi chốn ấy, là tướng trạng gì?

–Là tướng trạng của Niết-bàn.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Giả sử pháp ấy xoay vần, không biết nhau, thì pháp nào sẽ tân, để cho chúng con giữ gìn pháp sau này?

Đức Phật bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Người khởi pháp pháp tưởng, muốn được độ. Người muốn được độ, trụ nơi pháp. Người trụ nơi pháp, liền ở hai pháp. Người ở hai pháp, là hạnh làm diệt pháp. Pháp cũng không diệt cũng chẳng phải không diệt. Ta nay bảo các ông giữ gìn pháp sau này.

Lúc ấy, Đức Phật liền nói kệ:

Đã trụ tôi, ta

Bèn nói có đời

Trì tưởng, tạo hạnh

Muốn thoát thế gian

Người khởi niệm ấy

Là trụ hai pháp.

Đó là mê hoặc

Chẳng hành chánh pháp

Pháp, không ai tạo

Cũng không ai hoại

Không thể thấy biết

Cũng không nơi người.

Người chấp nơi có

Do khởi hạnh tưởng

Bèn tự nói rằng:

Ta đã nhẫn “Không”

Khởi tưởng niệm “Không”

Đó là phi pháp.

Pháp không chỗ có

Bèn hành có pháp

Những điều khởi ra

Là không chỗ có

Hạnh luôn vắng lăng

Đó là pháp ấn.

Với tưởng, có động

Lập tức tự trói

Pháp vốn thanh tịnh

Bèn khởi “Có” pháp.

Tất cả các pháp

Giống như tiếng vang

Người chấp nơi có

Là ở hai pháp.

Tuệ pháp thanh tịnh

Tuệ, không được tuệ

Tuệ, ở trong tuệ

Không có ai được.

Tất cả không thấy

Người hay khởi tập

Si, tuệ đều không

Đều không chỗ có

Nếu để tự nhiên

Sẽ có chỗ có

Liền sẽ hoại diệt

Thành tựu Niết-bàn.

Giả sử các pháp

Có chỗ trụ ở

Người cùng phi nhân

Đều được Niết-bàn.

Như người ở đời

Tự nắm, tự buông

Nghĩ phải, nghĩ quấy

Mà cầu Niết-bàn.

Tự khởi tôi, ta

Tất cả đều thế

Đã khởi các pháp

Cũng không hiểu, nhớ.

Ngu si và trí

Với hai việc này

Lời miệng nói ra

Là không chỗ có

Người khởi tưởng hành

Mù mịt trong ấy

Hoại diệt, sinh tử

Muốn cầu Niết-bàn.

Tâm không biết tâm

Nó vốn tự nhiên

Với vốn tự nhiên

Cũng không biết tâm.

Tất cả các pháp

Tự nhiên như mộng

Hễ muốn khởi hạnh

Chấp có chắc chắn

Người khởi có pháp

Chẳng phải hạnh vững

Người diệt hạnh pháp

Chẳng phải pháp bền

Giả sử diệt hạnh

Đó chính là chắc

Các khởi có pháp

Đều sẽ thành Phật

Cái giác của Phật

Là không chỗ giác,

Nói hay thuyết pháp

Là không chỗ thuyết

Nói hay độ người

Là không chỗ độ.

Phật vì chắc thấy

Không chỗ khởi pháp

Giả sử Niết-bàn

Thì đó là sắc

Các đệ tử Phật

Đều phải ở trong

Nếu khiến Niết-bàn

Pháp là thường trụ

Tứ đẳng thương xót

Các loại nhuyến động

Tất cả mọi người

Không thể gặp nhau.

Ở đời, tự đặt

Trì ngã, tác nhân

Xem kỹ thế gian

Không ngã, không nhân

Không còn chỗ chấp

Đó là Niết-bàn.

Chợt, đều nói là

Tự cho là chắc

Nhận sự hoại diệt

Muốn được vì đạo

Đã không khởi pháp

Bèn vì một pháp

Trì pháp hữu hành

Ở đó bốn Đế

Chỗ ở chư Phật

Đều ở một pháp

Ngồi cội Bồ-đề

Sao có bốn đế?

Hành giả như vậy

Không rõ Bồ-tát

Tạo hạnh như thế

Hủy hoại Phật pháp.

Người làm Sa-môn

Phải như pháp ấy

Nếu có ái dục

Không nên chất chứa.

Muốn thành Tam-muội

Hạnh luôn vững chắc

Ví như tê giác

Luôn thích sống riêng

Tám mươi ức Phật

Vua trong loài người

Hành Tam-muội ấy

Chư Phật đều biết.

Nếu có tôn thiên

Bậc đã thấy chắc

Sớm tối ủng hộ

Những người trì pháp.

Kinh qua không hết

Chiếu sáng tất cả

Vào pháp tạng này

Cửa không đầu mối.

Có hạnh tin ấy

Loại Tam-muội này

Thường ở trong mộng

Gặp gỡ chư Phật.

Bấy giờ, Đức Phật bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Nếu có người nào, muốn đắc đạo Bồ-tát thì Bồ-tát phải thực hành Tam-muội này. Nếu muốn thành tựu tướng, muốn thành tựu điều tốt, thành tựu mười Lực, bốn Vô sở úy, mười tám pháp Bất cộng, muốn thương xót lớn mà không dính mắc vào đâu, muốn được Tuệ nhãn tự nhiên, muốn thành Tỳ-kheo tăng, muốn thành Bồ-tát, hoặc muốn thành tựu cõi Phật, muốn đắc tuệ Đà-la-ni nghe được tiếng nói tất cả mọi người, muốn lìa thế gian, muốn biết con đường sẽ đi đến của tất cả mọi người, muốn được sức mạnh, muốn hiểu rõ Tam-muội thì phải phụng hành như đã dạy ở trên, tức là ngang bằng Phật. Như tướng, như đại tướng, như tướng trong hàng tướng, được ở trên tất cả, được thương xót tất cả, được thành Như Lai. Những lời nói ra đều bình đẳng, vô lượng đẳng và không đẳng, vô xứ đẳng, sở thuyết đẳng, cao tột trong loài người. Vì sao? Vì ta trụ ở Tam-muội này, khi Đề-hòa-kiệt thành Phật, ta đã đạt Phật đạo.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Giả sử khi Đề-hòa-kiệt thành Phật đạo, thì sao lại là thế gian?

Đức Phật bảo Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Vì cần làm ba việc, nên ở tại thế gian:

1. Để làm Phật sự.

2. Độ Nhân phi nhân khắp mười phương.

3. Không trái với bản nguyện.

Lúc đó, ta đã thành Phật đạo đã vào Niết-bàn rồi.

Đức Phật liền nói kệ:

Hành Tam-muội này

Nhớ nghĩ không đáy

Mau được thành Phật

Khắp cả mười phương

Vô ương số Phật

Người hộ trì pháp

Lại đều được nghe

Vô lượng vô biên

Các kinh chánh giáo

Người trì kinh này

Liền được vô cực

Môn Đà-la-ni.

Muốn biết tiếng người

Các tuệ Tam-muội

Phải nghe kinh này

Thông suốt bốn Đế,

Tuệ chẳng chỗ chấp

Hay dứt các cõi

Không khởi không diệt

Không có nơi chốn,

Đạt đến thanh tịnh

Liền được tướng tốt

Tất cả công đức

Và mười thứ Lực.

Muốn rõ nhiệm mầu

Tuệ pháp sâu xa

Phải hành kinh này

Muốn được hiểu rõ

Tất cả người đời

Ai đọa địa ngục

Muốn dạy họ chắc

Dứt trừ dâm, nộ

Hành giả thanh tịnh

Đối với kinh này

Sớm tối gắng sức

Tạo hạnh vô thượng,

Phải vui siêng năng

Trong hăm mốt ngày

Phụng hành ấn kinh

Chớ nên biếng nhác

Cùng với an ổn

Muốn cầu pháp này

Luôn giữ hòa diệu

Tâm không ganh ghét

Ở nơi tĩnh lặng

Đem pháp ban bố

Giữ giới cúng dường

Mới được nguyện ấy.

Giữ tâm bình đẳng

Dùng Tam-muội kinh

Chỉ dạy mọi người

Chớ thích ái dục

Phải như hoa sen

Không nhiễm bùn nước

Tinh tấn vững vàng

Như chim bay xa

Ở trong hư không

Hạnh này về sau

Liền được vô cực

Môn Đà-la-ni.

Khi Đức Phật nói kinh này, ba ngàn cõi nước chấn động sáu cách. Các chúng trời đem ức trăm thứ hoa, hương, kỹ nhạc, cờ phướn, lọng báu đan xen nhau, bảy báu, chuỗi ngọc vàng, hoa đủ màu sắc, ngọc ma-ni, thủy tinh, lưu ly để cúng dường Đức Phật, tất cả tôn thiên, chư Thiên, Ngọc nữ, Rồng, Quỷ thần, A-tu-luân, Ca-lưu-la, Tỳ-kheo tăng, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di rất vui mừng, đều rời bỏ nhà cửa, xả bỏ vợ con, những đồ quý báu, phát tâm Bồ-tát. Trong một na-thuật, không thể nói đầy đủ hết về việc làm của Bồ-tát. Những người phát tâm Bồ-tát ấy, đều đạt được không thoái chuyển. Vô ương số người, nhiều như cát sông Hằng đều chứng quả A-la-hán. Các vị Bồ-tát ở khắp mười phương bay đến đều hoan hỷ ra về.

Khi Đức Phật nói pháp ấy, có a-tăng-kỳ người đều phát tâm Bồ-tát, tám mươi na-thuật người đều được không thoái chuyển, ba ức sáu vạn Bồ-tát được Tam-muội này. Vô ương số người đều chứng quả A-la-hán. Các vị Bồ- tát từ khắp mười phương đến đều được Tam-muội này.

Khi Đức Phật nói kinh xong, Bồ-tát Khả Ý Vương, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi sáu mươi vị Hiền sĩ, Bạt-đà-tư-lợi-tuyên-na-lạp, phu nhân của vua Bình-sa cùng với chư Thiên, Nhân dân, Rồng, Quỷ thần, A-tu-luân... đều rất vui mừng, ở trước Đức Phật đảnh lễ, rồi lui ra.