SỐ 588 — Phật thuyết TU CHÂN THIÊN TỬ KINH

Số 588

Phật thuyết TU CHÂN THIÊN TỬ KINH

Hán dịch: Đời Tây Tấn, Tam tạng Pháp sư Trúc Pháp Hộ, người nước Nguyệt Chi.

QUYỂN 1

Phẩm 1: Thưa hỏi về bốn việc

Nghe như vầy:

Một thời, Đức Phật du hóa tại tinh xá Kỳ hoàn, nơi khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc ở nước Xá-vệ, cùng đại chúng Tỳ-kheo một ngàn hai trăm năm mươi vị hội đủ, Bồ-tát gồm một vạn và các Thiên tử ở cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc. Các chúng Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di cùng với vô số trăm ngàn người trước sau vây quanh Đức Thế Tôn để nghe thuyết pháp.

Bấy giờ, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi và Thiên tử Tu Chân cũng ngồi trong chúng hội. Thiên tử Tu Chân quan sát đại chúng đang ngồi yên lặng, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, quỳ gối, chắp tay bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Con có điều muốn thưa hỏi, xin Đức Thế Tôn phân biệt giải thích rõ.

Đức Phật khen:

–Lành thay, lành thay! Thiên tử! Ông đã vì mọi thế gian mà cầu đạt tất cả nghĩa tối thượng, mới đem tâm niệm này thưa hỏi Như Lai. Theo chỗ hỏi của ông, Như Lai sẽ nói rõ để dứt mọi nghi ngờ.

Thiên tử Tu Chân hết sức vui mừng, liền bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Thế nào là Bồ-tát được lòng tin chân thật nơi pháp Đại thừa?

Thế nào là Bồ-tát được việc làm kiên cố, không hề khiếp sợ?

Thế nào là Bồ-tát được phước tối thắng không ai sánh bằng?

Thế nào là Bồ-tát có biết rõ về các hành không bị chướng ngại?

Thế nào là Bồ-tát xa lìa vô minh, phiền não, đạt được trí tuệ?

Thế nào là Bồ-tát hội nhập nơi các biện tài dũng mãnh không hề sợ sệt?

Thế nào là Bồ-tát nương vào ý nghĩa đã được lãnh hội mà có thể giữ gìn?

Thế nào là Bồ-tát dựa nơi pháp thâm diệu vượt hơn hẳn thế tục?

Thế nào là Bồ-tát cung kính, thực hành theo lời dạy của Thế Tôn?

Thế nào là Bồ-tát nương nơi pháp để giáo hóa, dẫn dắt, làm lợi ích cho tất cả muôn loài?

Thế nào là Bồ-tát được trí tuệ thần thông không ai sánh bằng?

Thế nào là Bồ-tát bị ma làm chướng ngại nhưng tâm không lay động?

Thế nào là Bồ-tát được trí sâu xa không ai bì kịp?

Thế nào là Bồ-tát không bị pháp thế tục làm nhiễm ô?

Thế nào là Bồ-tát một mình đi vào các hành thù thắng sâu xa?

Thế nào là Bồ-tát biết dùng phương tiện quyền xảo tùy theo căn cơ của chúng sinh để thuyết pháp?

Thế nào là Bồ-tát vào cửa giải thoát, ở trong sinh tử mà không bị sắc dục lôi cuốn?

Thế nào là Bồ-tát được phương tiện đặc biệt, chế ngự sự cao ngạo?

Thế nào là Bồ-tát có được phương tiện nhân duyên, biết các việc đã làm?

Thế nào là Bồ-tát có được phương tiện giới luật, xa lìa các kiến chấp?

Thế nào là Bồ-tát có được phương tiện thiện xảo, giáo hóa tất cả chúng sinh?

Thế nào là Bồ-tát được nguyện an lành, thân tâm thanh tịnh?

Thế nào là Bồ-tát được lực nhẫn nhục, tâm không sân giận?

Thế nào là Bồ-tát được các pháp Ba-la-mật, đạt tới bờ giác ngộ?

Thế nào là Bồ-tát cứu độ kẻ bần cùng làm lợi ích cho tất cả?

Thế nào là Bồ-tát được mọi người ở đời thương yêu cung kính?

Thế nào là Bồ-tát có trí tuệ sáng suốt, được mọi người tán thán?

Thế nào là Bồ-tát thực hành các công đức không cùng tận?

Thế nào là Bồ-tát lập thệ nguyện kiên cố, được đến cõi Phật?

Thế nào là Bồ-tát thường được tôn quý, nắm vững các pháp, mà được tự tại?

Thế nào là Bồ-tát đối với sự hành hóa của mình được mọi người tôn xưng là bậc Thầy?

Thế nào là Bồ-tát nắm vững các việc thấu rõ tất cả?

Thiên tử Tu Chân thưa hỏi rồi thì im lặng. Đức Phật khen:

–Lành thay, lành thay! Thiên tử Tu Chân! Chỗ thưa hỏi thật sâu xa, trí tuệ vượt hơn người đời, mới nghĩ ra các việc ấy để hỏi Như Lai. Ông là Bồ-tát đã phát tâm cứu giúp chúng sinh thoát khỏi sinh tử. Hãy lắng nghe và lãnh thọ, Như Lai sẽ vì ông mà giải, nói về ý nghĩa ấy vượt hơn chỗ đã hỏi để mau đạt được các sự việc như vậy.

Lúc đó, Thiên tử lắng nghe và lãnh thọ.

Đức Phật bảo Thiên tử:

–Bồ-tát có bốn việc thực hành để có được niềm tin chắc thật nơi Đại thừa. Những gì là bốn?

1. Dùng phương tiện thiện xảo để hội nhập vào trí tuệ không bị lay động.

2. Đứng vững với đại Bi, an trụ nơi lòng từ vô hạn.

3. Dùng ý nghĩa của giáo pháp tùy theo chỗ hỏi đến để giải đáp.

4. Xác lập vững nơi đạo, mau chứng thần thông được trí hiểu biết về mọi thứ hiện có.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để được niềm tin vững chắc nơi Đại thừa.

Đức Phật nói kệ:

An trụ phương tiện quyền xảo

Trí tuệ thấu tỏ không cùng

Nguyện hành đại Bi rộng khắp

Ban vui, giải thoát cho người.

Nhờ phương tiện rõ nghĩa pháp

Được kết quả không chướng ngại

Chứng thần thông giáo hóa người

Cho nên không thể hủy hoại.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc thực hành để chỗ tạo tác kiên cố, không khiếp sợ. Những gì là bốn?

1. Tinh tấn không thoái lui.

2. Làm thanh tịnh thân mình và khiến cho người khác được thanh tịnh.

3. Tâm ý hoàn toàn vắng lặng, đạt đến chỗ sâu xa của đạo.

4. Đối với pháp Phật không hề chán mệt nên đạt được mọi thành tựu.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để chỗ tạo tác luôn kiên cố, không khiếp sợ.

Đức Phật nói kệ:

An trụ vững nơi tinh tấn

Ở trung đạo, không nhị biên

Thanh tịnh không hề cấu uế

Thân, miệng, ý hành cũng vậy.

Tạo tác thường luôn vắng lặng

Do đó hợp nghĩa Phật thừa

Mong cầu lợi ích không chán

Thường nhớ nghĩ về pháp Phật.

Bốn sự việc ở trên đây

Vi diệu cần phải giữ gìn

Người nào an trụ pháp ấy

Sẽ được thẳng đến đạo quả.

Thông suốt hết thảy trong ngoài

Liền sớm được chứng đắc đạo

Hiện tại ở trong ba cõi

Không lâu sẽ làm Pháp vương.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc thực hành để được phước đức thù thắng, không ai sánh bằng. Những gì là bốn?

1. Dùng Bát-nhã Ba-la-mật chỉ dạy khắp các Bồ-tát.

2. Người chưa phát tâm Bồ-đề thì khuyến khích họ phát tâm.

3. Thường thực hành ba pháp nguyện: Một là giới; hai là trí tuệ; ba là bình đẳng. Ứng hợp với sự việc này để tạo công đức, không giận dữ.

4. Tâm luôn nhớ nghĩ về đạo, không hề buông thả.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để được phước đức thù thắng, không ai sánh bằng.

Đức Phật nói kệ:

Dùng Trí tuệ ba-la-mật

Chỉ dạy người được thông suốt

Đưa chúng sinh trụ vào đạo

Thường dùng tâm Bồ-đề ấy.

Khuyến khích người hãy gắng sức

Làm cho họ phát đạo tâm

Không thoái chuyển nơi ba phẩm

Nếu người tương ưng việc này.

Thì phù hợp với nghĩa đạo

Tất cả việc đã làm ấy

Là đã thành tựu công đức

Lần được tiếp cận nơi đạo.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc thực hành để nhận biết được các hành không còn bị ngăn ngại. Những gì là bốn?

1. Mọi sự tạo tác thường dùng trí tuệ, không nên tùy tiện.

2. Biết các pháp đều do nhân duyên sinh ra, nên xa lìa ngã, ngã sở, không sân giận.

3. Dùng pháp không để thâu giữ tất cả.

4. Xa lìa ái dục, hiểu rõ về sáu trần.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để nhận biết được các hành, không còn bị ngăn ngại.

Đức Phật nói kệ:

Tạo tác thường dùng tuệ

Không nghịch, không tùy tiện

Thường dùng sức phương tiện

Không chấp vào các kiến.

Pháp này là không tịch

Quyết không lìa bỏ người

Vượt qua các cõi Dục

Trong ngoài đều thanh tịnh.

Pháp tối thượng như thế

Đã an trụ bốn việc

Liền được trí vô ngại

Chứng Tuệ ba-la-mật.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc phải thực hành để xa lìa vô minh, phiền não, đạt được trí tuệ. Những gì là bốn?

1. Chỗ lãnh hội không nhàm chán.

2. Ứng hợp với sự mong muốn của người để thuyết pháp, thuyết pháp không có sự mong cầu.

3. Tất cả mọi sự tạo tác đều như huyễn, đối với pháp giới, trí tuệ không bị hủy hoại.

4. Ngay lúc phát tâm Bồ-đề là nhập vào thành chánh pháp.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để xa lìa vô minh, phiền não, đạt được trí tuệ.

Đức Phật nói kệ:

Thường cầu học rộng

Nghe không chán đủ

Quán sâu nghĩa pháp

Đáp ứng mong cầu.

Được tổng trì rồi

Tự mình nói ra

Không lệ thuộc người

Có người lãnh thọ.

Tạo tác như mộng

Như huyễn, dợn nắng

Thấy tất cả pháp

Tối tăm như vậy.

Giả bày tu tập

Không hoại chánh pháp

Phát tâm thanh tịnh

Xa lìa khổ thọ.

Các pháp như vậy

Rất là thù thắng

Kinh này tôn quý

Thường phải gần gũi.

Lìa bỏ vô minh

Được trí tuệ sáng

Ở trong ba đời

Như mặt trời soi.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc thực hành để hội nhập vào các biện tài dũng mãnh, không còn sợ hãi. Những gì là bốn?

1. Đạt được Đà-la-ni, ghi nhớ không quên.

2. Có khả năng giải đáp những điều thưa hỏi, để dứt trừ sự nghi ngờ của họ.

3. Dùng đại Bi giáo hóa tất cả chúng sinh hội nhập vào pháp không.

4. Mọi hành động đều xa lìa việc làm của ma, nên có được trí của thần thông.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để hội nhập vào các biện tài dũng mãnh, không còn sợ hãi.

Đức Phật nói kệ:

Đã được pháp Tổng trì

Nghe rồi thì không quên

Giải đáp các câu hỏi

Đoạn trừ mọi nghi ngờ.

Đại Bi giáo hóa khắp

Ở tất cả mọi nơi

Thần thông đã đạt được

Ma không thể quấy nhiễu.

Bốn sự việc như thế

Bồ-tát nên thực hành

Như vậy ở trong chúng

Dứt bặt mọi khiếp sợ.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc cần thực hành để lãnh thọ nghĩa đã nghe thì giữ gìn. Những gì là bốn?

1. Đã lãnh thọ rồi đều có thể giữ gìn, đối với điều được lãnh hội hay không được lãnh hội cũng không chấp về sức lực, cũng không chấp sự giữ gìn, không chấp sự đạt đến.

2. Các âm thanh không phải là chánh hạnh đều nên xa lìa, các pháp đều bình đẳng, giải thoát. Nếu được khen ngợi về nghĩa thì xem như là âm vang.

3. Nếu nghe nơi phương khác có giảng nói kinh thâm diệu thì nên đích thân đến để cầu nghe.

4. Hội nhập vào nghĩa vắng lặng, dứt mọi loạn động.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành nhằm đạt được nghĩa đã lãnh hội để giữ gìn.

Đức Phật nói kệ:

Tuy muốn hiểu rộng pháp

Không chấp vào chỗ nghe

Không chấp vào năng lực

Do nghĩa được pháp yếu.

Âm thanh trong ba cõi

Không phải hạnh chánh đạo

Tiếng khen như âm vang

Biết nghĩa này cũng thế.

Đã lãnh hội như vậy

Quán thọ hành đúng nghĩa

Thực hành không tùy tiện

Người nghe nói vui mừng.

Nghĩa ấy là bậc nhất

Pháp tính không loạn động

Hành pháp thâm diệu này

Kính vâng theo người ấy.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc thực hành để nương theo pháp thâm diệu, siêu việt hơn hẳn thế gian. Những gì là bốn?

1. Tập hợp mọi người để giảng nói pháp.

2. Ở trong đại chúng hiện bày sự vô thường.

3. Khuyến khích người thực hiện đại Hỷ xả để đạt được giác ngộ theo ý nguyện.

4. Nhằm lìa bỏ những vật sở hữu, chỉ an trụ vào chốn vắng lặng.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để đạt đến chỗ dựa nơi pháp thâm diệu, siêu việt hơn thế tục.

Đức Phật nói kệ:

Tại nơi thành lớn

Thường ở trong ấy

Nhờ trí sáng suốt

Dùng để thuyết pháp.

Thân trụ trong hội

Chỉ dẫn mọi người

Dâm dục buông lung

Hiện bày vô thường.

Hợp nơi cúng dường

Ta người cùng nương

Khuyên giúp thực hiện

Nhờ đó giác ngộ.

Ở nơi có thể không

Thường niệm lìa bỏ

Tâm luôn nguyện cầu

Ở chốn thanh vắng.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc cần thực hành để được sự cung kính, thuận theo giáo pháp của Thế Tôn.

Những gì là bốn?

1. Tâm thường ở nơi đạo, hoàn toàn không xa lìa.

2. Nghe rồi thì dốc thọ trì, nhớ nghĩa không hề quên.

3. Thuận theo lời dạy, có sự mong cầu thì luôn thuận hợp.

4. Tu tập pháp không, vô, hội nhập nơi tất cả pháp.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để được sự cung kính, thuận theo giáo pháp của Thế Tôn.

Đức Phật nói kệ:

Thân thọ nhận các khổ

Tâm Bồ-đề không chuyển

Được nghe pháp sâu diệu

Đó là Bậc Đạo Sư.

Tâm, miệng nói điều gì

Thân làm đúng như vậy

Tu tập các không tuệ

Hiểu rõ ràng các pháp.

Phụng hành lời đã dạy

Lìa tham dục, sân, si

Không trễ nải, biếng nhác

Không giận, không mong cầu.

Mười phương Phật khen ngợi

Tán thán công đức ấy

Nếu thuận theo lời này

Pháp tuệ không ai bằng.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc thực hành để nương theo giáo pháp nhằm dẫn dắt, làm lợi ích cho tất cả chúng sinh. Những gì là bốn?

1. Thân an trụ nơi pháp không, nên có thể vì chúng hội thuyết giảng giáo pháp Đại thừa.

2. Tự mình điều phục tâm ý, xa lìa dâm dục mà được Niết-bàn, lại khiến chúng hội điều phục tâm ý, để nói pháp giải thoát.

3. Việc làm tự thân đã được đầy đủ nên đạt đến đạo quả, lại khiến cho tất cả chúng sinh an trụ vào pháp Đại thừa.

4. Tự thân cầu pháp, hiểu rõ các pháp thâm diệu, lại chỉ dạy người cầu pháp.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để nương theo giáo pháp nhằm dẫn dắt, làm lợi ích cho tất cả chúng sinh.

Đức Phật nói kệ:

Dạy dỗ mọi người

Lãnh thọ pháp không

Điều phục tâm tham

Được trụ Niết-bàn.

Đạo đức thù thắng

Và đại thần thông

Dùng pháp bố thí

Dạy người giác ngộ.

Việc làm đầy đủ

Được tâm Bồ-đề

Ở giữa mọi người

Khiến đến Đại thừa.

Thường cầu giáo pháp

Hội nhập diệu lực

Vì chúng thuyết giảng

Cũng không tăng giảm.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc cần thực hành để được tuệ thần thông không gì sánh kịp. Những gì là bốn?

1. Thường xuyên tu tập bốn phạm hạnh thanh tịnh.

2. Luôn ở chỗ tịch tĩnh.

3. Hội nhập vào pháp nhẫn sâu xa.

4. Thân tâm dốc gắn liền với trí tuệ.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để được tuệ thần thông không gì sánh kịp.

Đức Phật nói kệ:

Thường tu phạm hạnh

Tự mình lập nguyện

Thường thích vắng lặng

Ở chỗ thanh tịnh.

Vào pháp sâu xa

Thẳng đến nơi đạo

Thân tâm bình đẳng

Đạt được trí tuệ.

Ứng hợp như vậy

Thực hành cũng thế

Với năm thần thông

Đã được thông đạt.

Tự tại mười phương

Ở trước chư Phật

Giáo hóa dẫn dắt

Tất cả chúng sinh.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc cần thực hành, dù bị ma quấy nhiễu tâm cũng không lay động. Những gì là bốn?

1. An trụ nơi thiền thứ tư khiến hội nhập vào pháp không.

2. Thường thể hiện tâm đại Bi, cứu giúp tất cả chúng sinh.

3. Siêng năng cúng dường Tam bảo, không biết chán đủ.

4. Dùng phương tiện quyền xảo để an trụ vững chắc nơi sáu pháp Ba-la-mật.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để đối trị với việc ma hiện các điều quái dị mà tâm không lay động.

Đức Phật nói kệ:

Trụ pháp không, dứt tưởng

An trụ nơi bốn Thiền

Tâm đại Bi rộng lớn

Khiến chúng sinh an vui.

Thông suốt nơi pháp báu

Không dứt, cũng không đoạn

Nên các Ba-la-mật

Là phương tiện dẫn dắt.

Tâm không gì hủy hoại

Trụ vững không lay động

Hết thảy bốn thứ ma

Thảy đều thu phục được.

Thấy tất cả mọi người

Ở trong lưới của ma

Thị hiện đạo Niết-bàn

Khiến họ phát Bồ-đề.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc cần thực hành để đạt được trí tuệ sâu xa, không đâu sánh được. Những gì là bốn?

1. Thường suy nghĩ để hội nhập vào pháp thâm diệu.

2. Đối với việc xấu ác thường tránh xa.

3. Luôn lo nghĩ về tất cả chúng sinh khiến họ được ứng hợp với nghĩa của pháp.

4. Điều phục kẻ ương ngạnh, mở bày cho người tối tăm để họ đạt được trí vô ngại của Phật.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để chứng được trí tuệ sâu xa, không đâu sánh được.

Đức Phật nói kệ:

Tâm thường suy nghĩ

Hội nhập pháp không

Xả bỏ điều quấy

Ứng hợp nghĩa chánh.

Nhập vào niệm này

Lo nghĩ chúng sinh

Được trí sâu xa

Làm tâm tối thắng.

Thu phục ương ngạnh

Mở bày kẻ tối

Khiến phát Bồ-đề

Trụ nơi Đại thừa.

Trí tuệ thần thông

Việc làm đã xong

Được trí sâu xa

Không đâu sánh kịp.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc cần thực hành thì không bị pháp thế gian làm cấu nhiễm. Những gì là bốn?

1. Nếu được lợi dưỡng, vui thích, danh tiếng, lời khen thì không lấy đó làm niềm vui.

2. Nếu không có lợi dưỡng, bị khổ đau, không danh tiếng, bị chê bai thì cũng không lấy đó làm buồn rầu.

3. Nương vào thân năm ấm để nuôi dưỡng tất cả.

4. Nếu thọ thân năm ấm thì thị hiện chỗ không tích tụ.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để pháp thế tục không thể làm cho cấu nhiễm.

Đức Phật nói kệ:

Nếu có lợi dưỡng, tiếng khen

Nên được tất cả niềm vui

Có người khen ngợi như vậy

Tâm cũng không lấy làm mừng.

Khổ đau, không lợi, không danh

Người trí không lấy làm buồn

Như hoa sen không nhiễm bùn

Việc làm ở đời cũng vậy.

Hoặc hiện thọ thân năm ấm

Dùng thân này giúp tất cả

Các ấm đã diệt tận rồi

Nghĩ thân này như huyễn hóa.

Thực hành theo pháp thế gian

Không bị đời làm cấu nhiễm

Khiến chúng sinh được an vui

Nhờ giới đức làm hương xoa.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc cần thực hành để một mình hội nhập vào hạnh thù thắng, sâu xa. Những gì là bốn?

1. Thân này cũng chẳng phải thân này.

2. Người ấy cũng chẳng phải người ấy.

3. Các pháp đều vắng lặng.

4. Trí tuệ không hề chấp trước.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để một mình hội nhập vào hạnh thù thắng, sâu xa.

Đức Phật nói kệ:

Thân này chẳng phải thân

Người ấy chẳng phải người

Pháp vắng lặng cũng vậy

Tuệ cũng không chấp vướng.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc cần thực hành để được trí phương tiện thiện xảo, tùy theo căn cơ của chúng sinh mà thuyết pháp. Những gì là bốn?

1. Chứng đắc thần thông.

2. Được trí tuệ không chướng ngại.

3. Đạt được trí biện tài.

4. Thệ nguyện luôn thanh tịnh.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để được trí phương tiện thiện xảo, tùy theo căn cơ của chúng sinh mà thuyết pháp.

Đức Phật nói kệ:

Đã đạt được thần thông

Trí tuệ không chướng ngại

Trí biện tài như vậy

Hạnh nguyện đều thanh tịnh.

Thấy biết căn cơ người

Ứng hợp mà thuyết pháp

Người nghe tự lãnh thọ

Không nghi ngờ giải thoát.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc cần thực hành để hội nhập vào pháp môn giải thoát, ở trong sinh tử mà không bị sắc dục lôi cuốn. Những gì là bốn?

1. An trụ nơi pháp không. Nếu thấy người bị trói buộc liền độ thoát cho họ.

2. Đối với chỗ vướng mắc nơi các hành cũng dốc giúp họ giải thoát.

3. Đã đạt được vô nguyện, an ổn, khẳng định việc giáo hóa tất cả chúng sinh.

4. Với phương tiện thiện xảo, dùng trí tuệ thị hiện các pháp.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để hội nhập vào nẻo giải thoát, ở trong sinh tử mà không bị sắc dục lôi cuốn.

Đức Phật nói kệ:

Đã chứng đắc pháp Không

Thoát khỏi sự trói buộc

Vô tướng được thành lập

Vượt khỏi mọi chấp trước.

Đã chứng được Vô nguyện

An vui và quyết định

Tùy chỗ ở chúng sinh

Giáo hóa cho tất cả.

Dùng quyền tuệ dạy người

Trụ vào cửa giải thoát

Không dừng cõi Vô sắc

Vào thẳng nơi Niết-bàn.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc cần thực hành để đạt được phương tiện thù thắng, chế ngự sự cao ngạo. Những gì là bốn?

1. Thấy biết khắp các pháp giới.

2. Hiểu rõ nguồn gốc của sinh tử, dùng pháp để độ thoát muôn loài.

3. Biết thân là nguồn gốc của tham dục.

4. Tu tập đạt đến giải thoát, không nghi ngờ các pháp.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để được phương tiện thù thắng, chế ngự sự cao ngạo.

Đức Phật nói kệ:

Quán khắp đều thấy biết

Tất cả các pháp giới

Tâm không có hạn lượng

Đã thấy sự bình đẳng.

Nếu nơi gốc của thân

Ở dục mà tự tại

Dùng phương tiện thù thắng

Ứng hợp để thuyết pháp.

Tất cả không chấp trước

Các pháp đều vắng lặng

Không sinh cũng không khởi

Mọi hiện hữu đều diệt.

Không kiêu mạn, tự đại

Chế ngự mọi cao ngạo

Dùng các trí phương tiện

Khiến nhập vào Niết-bàn.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc cần thực hành để được phương tiện nhân duyên nhận biết các việc đã làm. Những gì là bốn?

1. Nhờ bố thí nên được phước đức là giàu sang.

2. Nhờ trì giới nên được sinh lên cõi trời.

3. Nhờ học rộng nên được trí tuệ lớn.

4. Nhờ tu chỉ quán nên xa lìa sinh tử.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để được phương tiện nhân duyên nhận biết các việc đã làm.

Đức Phật nói kệ:

Bố thí được giàu sang

Đó chính là phước báo

Trì giới được sinh Thiên

Đó chính là phước báo.

Học rộng không tham dục

Tuệ lớn là phước báo

Thiền định không chấp trước

Đó chính là phước báo.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc cần thực hành để được phương tiện về giới luật, xa lìa các kiến chấp. Những gì là bốn?

1. Đối với pháp thường, tâm không chấp trước.

2. Đối với pháp vô thường, ý không thay đổi.

3. Thấy rõ pháp sinh khởi và nguồn gốc của sinh tử đều là do mười hai nhân duyên hòa hợp mà sinh ra. Đã thấy biết như vậy rồi nên không còn tạo tác về sinh tử.

4. Thấy các pháp sinh diệt và sinh tử diệt, hiểu rõ chính là do mười hai nhân duyên tan rã, hoại diệt. Đã thấy biết như vậy rồi thì ở trong ba cõi không còn tạo tác nghiệp hoại diệt.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để được phương tiện nơi giới luật, xa lìa các kiến chấp.

Đức Phật nói kệ:

Đối với kẻ chấp thường

Chỉ rõ việc vô thường

Ở trong nẻo vô thường

Mà hiện bày chánh pháp.

Hoặc vì hết thảy người

Giảng nói nghĩa nhân duyên

Người nghe mười hai pháp

Tâm đều được thanh tịnh.

Khắp tất cả mười phương

Thế Tôn đều thuyết giảng

Si là gốc sinh tử

Theo đó mà phát sinh.

Các pháp sinh khởi ấy

Cũng hoàn toàn không diệt

Nhân duyên đã dứt hết

Không còn mười hai duyên.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc cần thực hành để đạt được phương tiện khéo léo, cứu giúp tất cả các loài. Những gì là bốn?

1. Xem tất cả chúng sinh đều là chỗ thân thuộc, nhằm để chỉ dạy đạo.

2. Công đức đã tạo nên phải luôn tinh tấn thực hiện.

3. Ở trong sinh tử mà cầu đạt Niết-bàn.

4. Tùy theo sự ưa thích của chúng sinh để độ thoát, thực hành theo phương tiện thiện xảo, không bị ái dục làm cấu uế.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để đạt được phương tiện khéo léo, cứu giúp tất cả chúng sinh.

Đức Phật nói kệ:

Khiến tất cả chúng sinh

Trụ vững đạo Bồ-đề

Những công đức đã tạo

Không có ý muốn dừng.

Ở trong chốn sinh tử

Mà cầu đạt Niết-bàn

Theo mong muốn của họ

Nhân đó mà cứu độ.

Tâm ý thường nhớ nghĩ

Gần gũi nơi pháp này

Nhờ phương tiện thiện xảo

Hiểu rõ hết tất cả.

Chí thường muốn cứu giúp

Vô số các quần sinh

Nắm vững Nhất thiết trí

Đều mau chóng chứng đắc.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc cần thực hành để đạt được nguyện an lành, thân, ý luôn thanh tịnh. Những gì là bốn?

1. Không tham lam keo kiệt.

2. Khi bố thí không lựa chọn, phân biệt.

3. Kiên trì giữ giới.

4. Hành động của thân ý thường nguyện hợp với đạo.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để đạt được nguyện an lành, thân, ý luôn thanh tịnh.

Đức Phật nói kệ:

Chất phác không keo kiệt

Giữ giới tịnh, không lỗi

Trụ vững không lay động

Ví như núi Tu-di.

Hành động của thân ý

Thường nguyện ở nơi đạo

Nên được sự an lành

Không lâu sẽ chứng đắc.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc cần thực hành để được diệu lực nhẫn nhục, tâm không còn sân giận. Những gì là bốn?

1. Đối xử với tất cả mọi người như cha mẹ thương con, cũng như thân mình không khác.

2. Nếu bị đánh, cắt, chích làm cho thân chịu đủ các thứ khổ thì xem như không có thân, không có lo buồn.

3. Đã hiểu rõ pháp không nên xa lìa các kiến chấp.

4. Thường tự ăn năn các việc làm ác của thân. Thấy lỗi lầm của người khác thì không luận bàn.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để được diệu lực nhẫn nhục, tâm không còn sân giận.

Đức Phật nói kệ:

Xem chúng sinh như mình

Như cha mẹ thương con

Thường dùng tâm đại Từ

Giáo hóa khắp muôn loài.

Nếu khởi tâm sân giận

Biết cách diệt trừ ngay

Đã hiểu rõ pháp không

Nên nhẫn nhục đệ nhất.

Nếu thân làm xấu ác

Thường phải tự ăn năn

Thấy lỗi lầm của người

Hoàn toàn không xen vào.

Với tất cả chúng sinh

Ta đều độ thoát hết

Ngay cả lúc trong mộng

Chưa từng khởi tâm sân.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc cần thực hành để được các pháp Ba-la-mật, đạt tới bờ giải thoát. Những gì là bốn?

1. Tạo vô số phước đức.

2. Chỗ tạo tác nơi trí tuệ là không cùng tận.

3. Dùng một pháp Ba-la-mật để làm viên mãn các pháp Ba-la-mật khác.

4. Phát tâm tạo các công đức nhưng không mong cầu gì khác, chỉ cầu chứng đạt Nhất thiết trí.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để được các pháp Ba-la-mật, đạt tới bờ giải thoát.

Đức Phật nói kệ:

Tạo phước đức không chán đủ

Như các dòng chảy về biển

Tu tập trí tuệ vô cùng

Nên đã an trụ Phật thừa.

Chỉ dùng một Ba-la-mật

Viên mãn các Ba-la-mật

Phát tâm thực hành các việc

Thường mong cầu nơi chánh đạo.

Đã vượt sang bờ giải thoát

Các Ba-la-mật cũng vậy

Liền nhập vào thành Niết-bàn

Được như vậy chẳng gì khó.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc cần thực hành đem lại lợi ích cho tất cả chúng sinh bị thiếu thốn. Những gì là bốn?

1. Có kho báu vô tận.

2. Có giáo pháp vô cùng.

3. Đạt được thần thông.

4. Tâm bình đẳng như đại địa.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để đem lại lợi ích cho tất cả chúng sinh bị thiếu thốn.

Đức Phật nói kệ:

Kho phước đức là vô cùng

Pháp giáo hóa cũng vô tận

Đạt trí thần thông vô ngại

Tâm bình đẳng như đại địa.

Pháp ấy thật khó suy lường

Đã được an trụ nơi đạo

Người ấy tạo nhiều lợi ích

Liền mau chứng được Phật đạo.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc cần thực hành để được mọi người trong thế gian cung kính. Những gì là bốn?

1. Tu tập bốn phạm hạnh.

2. Thực hành bốn ân để cứu giúp chúng sinh.

3. Đạt trí tuệ về bốn Đế.

4. Đạt được bốn Biện tài vô ngại: Một là Nghĩa vô ngại; hai là Pháp vô ngại; ba là Từ vô ngại; bốn là Nhạo thuyết vô ngại.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để được mọi người trong thế gian cung kính.

Đức Phật nói kệ:

Trụ bốn phạm hạnh thanh tịnh

Thường ưa thực hành bốn ân

Đạt trí tuệ về bốn Đế

Đem ban bố cho mọi người.

Do ân này được độ thoát

Nên tuyên giảng và trao truyền

Nhờ thực hành bốn ân ấy

Nên được mọi người cung kính.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc cần thực hành để đạt trí tuệ sáng suốt, được mọi người khen ngợi. Những gì là bốn?

1. Hiểu biết tất cả, không phải phạm giới, không còn nghi ngờ.

2. Được an lạc nơi thiền định, không bị não hại.

3. Đạt thiền định, các căn vắng lặng.

4. Tự mình được an ổn không còn tham đắm, việc làm không tổn hại, chứng được trí tuệ.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để có trí tuệ sáng suốt, được mọi người khen ngợi.

Đức Phật nói kệ:

Nghe đầy đủ rồi thọ trì

Nhờ trì giới được giải thoát

Người như vậy không còn nghi

Được an vui nơi thiền định.

Tự mình ở chốn vắng lặng

Thì các căn được yên tĩnh

Thân an ổn không còn tham

Chứng trí tuệ, không tổn hại.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc cần thực hành để đạt được công đức không cùng tận. Những gì là bốn?

1. Đức tin được đầy đủ.

2. Tinh tấn được đầy đủ.

3. Đại Bi được đầy đủ.

4. Công đức đã tạo chỉ dốc mong cầu Đại thừa.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để đạt được công đức không cùng tận.

Đức Phật nói kệ:

Dùng lòng tin kiên cố

Không gì làm lay động

Thường tu hành tinh tấn

Nên được năng lực lớn.

Đại Từ không cùng tận

Đại Bi vô cùng cực

Thường vì các chúng sinh

Thực hành đạo cao cả.

Nhờ như vậy cho nên

Được công đức vô tận

Dần dần được tăng trưởng

Đạt đến chỗ không lường.

Như lúc mặt trăng tròn

Sáng ngời không tỳ vết

Thường ở trong các sao

Ánh trăng không bị che.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc cần thực hành để giữ vững pháp căn bản, đạt đến quả vị Phật.

Những gì là bốn?

1. Lời nói ra hợp với thân, ý.

2. Thọ trì pháp chính yếu

3. Tâm an ổn, được trụ nơi đạo.

4. Ý vững chắc như kim cang.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để giữ vững pháp căn bản, đạt đến quả vị Phật.

Đức Phật nói kệ:

Lời đã nói ra

Hợp ước việc làm

Đều được yêu kính

Phụng trì chánh pháp.

Tâm đã an trụ

Nơi đạo Bồ-đề

Thân được vững chắc

Giống như kim cương.

Như thế gọi là

Thực hành bốn việc

Bậc Trí sáng suốt

Thường tu pháp này.

Tâm không do dự

Vì đã đạt định

Trụ vững pháp yếu

Hội nhập cõi Phật.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc cần thực hành để thường làm bậc tôn quý nắm vững các pháp mà được tự tại. Những gì là bốn?

1. Được năng lực của trí tuệ, không do sức của lực mà có.

2. Đạt được diệu lực của trí tuệ sáng suốt, lìa bỏ ngu si mê mờ.

3. Tâm được tự tại không bị ma dẫn dắt.

4. Đã đạt được các pháp Tổng trì, tùy theo sự ưa thích của mọi người để thuyết pháp.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành để thường làm bậc tôn quý nắm vững các pháp mà được tự tại.

Đức Phật nói kệ:

Đạt được trí tuệ dũng mãnh

Không lệ thuộc sự ham muốn

Trí tuệ sáng, diệt ngu si

Vượt thoát khỏi các kiến chấp.

Tâm tự tại, ma đều phục

Được tổng trì giỏi hỏi đáp

Dạy bảo người, không hại mình

Cho nên mau được đạo quả.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc cần thực hành với sự hành hóa liền được tôn xưng là bậc thầy. Những gì là bốn?

1. Không sân giận.

2. Thường cung kính mọi người.

3. Không dâm dật.

4. Ý thuần thục.

Đó là bốn việc Bồ-tát cần thực hành với sự hành hóa liền được tôn xưng là bậc thầy.

Đức Phật nói kệ:

Tâm niệm không sân giận

Thường giữ sự cung kính

Thuần thục đạt đến đạo

Bậc thầy ban trí tuệ.

Khéo bày các phương tiện

Đời đời được tôn quý

Thế gian đều quy ngưỡng

Tất cả cung kính lễ.

Lại nữa, Thiên tử! Bồ-tát có bốn việc cần thực hành để nắm vững các việc, không việc gì là không tỏ rõ. Những gì là bốn?

1. Trí tuệ đã thông suốt, tự tại trong trí tuệ, không nơi chốn nào không đạt tới.

2. Âm thanh nói ra đều được chư Phật trong mười phương nghe và tán thán.

3. Xa lìa các pháp không có công đức.

4. Các chánh pháp có công đức đã đạt được Phật ấn chứng.

Đó là bốn pháp Bồ-tát cần thực hành để nắm vững các việc, không việc gì là không tỏ rõ.

Đức Phật nói kệ:

Thần thông đã đạt được

Tự tại trong mọi cảnh

Trí tuệ thật rộng lớn

Khắp cả như hư không.

Hết thảy các Như Lai

Đều nghe âm thanh ấy

Đáp lại thảy đầy đủ

Tiếng ấy không khuyết giảm.

Các việc không công đức

Thảy đều nên xa lìa

Vui mừng được an lành

Tạo nên mọi công đức.

Người an trụ như vậy

Làm rạng rỡ Phật pháp

Ở trong công đức ấy

Đều không tổn hại mình.

Lúc Đức Phật giảng nói bốn pháp này rồi thì có một vạn hai ngàn người phát tâm cầu đạo quả Bồ-đề vô thượng, có năm ngàn Bồ-tát chứng đắc pháp Nhẫn vô sinh. Bấy giờ, tam thiên đại thiên thế giới đều hiện đủ sáu cách chấn động, ánh sáng lớn ấy soi chiếu khắp tất cả.

phẬt thuyẾt TU CHÂN THIÊN TỬ KINH

QUYỂN 2

Phẩm 2: Đáp về nghĩa pháp

Thiên tử Tu Chân hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Như Lai đã vì tôi mà nói về phần pháp gồm ba mươi hai sự việc, xin nguyện Bồ-tát giảng lại một lần nữa cho tôi được nghe, hiểu.

Thế nào là Bồ-tát đối với Đại thừa được tâm ý luôn tin tưởng không quên?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Tự mình xét kỹ để tin tưởng chứ không theo sự chỉ dẫn của người khác.

Thế nào là việc làm kiên cố của Bồ-tát?

–Chế ngự từ bỏ các dục.

Thế nào là Bồ-tát đạt được phước đức tối thắng?

–Biết rõ pháp giới không lay động.

Thế nào là Bồ-tát được các hành không chướng ngại?

–Không bị sự mê hoặc của các nhập.

Thế nào là Bồ-tát xa lìa vô minh, phiền não?

–Biết rõ nền tảng của pháp giới đều thanh tịnh.

Thế nào là Bồ-tát nhập vào biện tài dũng mãnh, xa lìa các sự sợ hãi?

–Mong cầu lựa chọn các pháp mà không chấp giữ nơi hình tướng.

Thế nào là Bồ-tát đạt được ý nghĩa đã lãnh hội, nương vào đấy mà giữ gìn?

–Nhận biết rõ các pháp vốn vắng lặng.

Thế nào là Bồ-tát được nương nơi pháp thâm diệu?

–Đã biết an trụ nơi pháp giới.

Thế nào là Bồ-tát được thuận theo giáo pháp của Thế Tôn?

–Không lệ thuộc vào âm thanh.

Thế nào là Bồ-tát luôn thuận hợp với giáo pháp?

–Đạt được các môn giải thoát.

Thế nào là Bồ-tát không còn lỗi lầm?

–Đối với các pháp môn chẳng lay động.

Thế nào là Bồ-tát hàng phục các ma?

–Dùng pháp không để thấu tỏ ái dục mà cầu đạo.

Thế nào là Bồ-tát được trí không ai sánh bằng?

–Đạt được pháp của chư Phật rồi thì thảy đều dốc sức thọ trì.

Thế nào là Bồ-tát không bị pháp thế gian làm cấu nhiễm?

–Tùy theo pháp thế gian mà hành hóa nhưng không hề đắm nhiễm.

Thế nào là Bồ-tát đạt được hành sâu xa?

–Đối với pháp không, chẳng hề sợ hãi.

Thế nào là Bồ-tát nhận biết được nguồn gốc của phương tiện thiện xảo?

–Đối với sáu trần đều thấy rõ nguồn gốc của chúng.

Thế nào là Bồ-tát đạt đến các môn giải thoát?

–Đối với tất cả pháp môn đều giảng nói về sự giải thoát.

Thế nào là Bồ-tát đạt được phương tiện đặc biệt?

–Ở trong sinh tử mà đạt được Niết-bàn. Ở trong Niết-bàn thấy rõ con đường sinh tử.

Thế nào là Bồ-tát đạt được phương tiện nhân duyên biết các việc làm?

–Trụ nơi vô số cõi, thảy đều thấy tất cả pháp.

Thế nào là Bồ-tát đạt được phương tiện nơi giới luật?

–Không còn lệ thuộc nơi tất cả pháp.

Thế nào là Bồ-tát đạt được phương tiện thiện xảo?

–Thuận theo việc làm của thế gian không xa lìa nhưng cũng không đắm nhiễm.

Thế nào là Bồ-tát được nguyện an lành?

–Chứng được đạo trí.

Thế nào là Bồ-tát đạt được diệu lực của nhẫn nhục?

–Từ xưa đến nay ở trong Niết-bàn đều nhận biết rõ các pháp.

Thế nào là Bồ-tát đạt đến bờ giải thoát?

–Nhận biết tất cả các pháp.

Thế nào là Bồ-tát làm lợi ích cho tất cả chúng sinh?

–Nhận biết rõ pháp giới là vô tận.

Thế nào là Bồ-tát được mọi người yêu mến?

–Thấy rõ cõi của chư Phật không có hình sắc.

Thế nào là Bồ-tát được mọi người khen ngợi?

–Đối với các pháp không cho đây là của ta, đây chẳng phải là của ta.

Thế nào là Bồ-tát đạt được công đức không cùng tận?

–Nhận biết rõ các pháp bình đẳng như hư không.

Thế nào là Bồ-tát đạt được pháp căn bản kiên cố?

–Đối với pháp giới không gì có thể hủy hoại được.

Thế nào là Bồ-tát được xem là bậc tôn quý?

–Vô tâm mà nhận biết tất cả tâm.

Thế nào là Bồ-tát được xem là bậc thầy?

–Đối với các pháp không nhớ nghĩ, cũng không có xả bỏ.

Thế nào là Bồ-tát có thể hiểu rõ các pháp?

–Nhận biết rõ các pháp là không nương, không tựa, không đến, không đi. Vì thế, này Thiên tử! Bồ-tát hiểu rõ được các pháp.

Lúc Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi giảng nói rõ việc như vậy, thì có tám vạn Bồ-tát chứng được pháp Nhẫn vô sinh. Đức Thế Tôn khen ngợi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Lành thay, lành thay! Như chỗ ông đã giải thích, phân biệt các pháp thật là thích hợp.

Phẩm 3: Nói về pháp thuần thục

Bấy giờ, Thiên tử Tu Chân lại hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Thưa Nhân giả! Pháp của tôi thưa hỏi là thuần thục chăng?

–Đối với sự tham muốn không nhàm chán ở thế gian, tâm phải nên xa lìa, quán xét pháp sâu xa, đó là sự thấu tỏ tính chất thuần thục của các pháp. Theo chỗ hỏi của ông, tôi đã giải đáp, lẽ nào lại có pháp thuần thục sao?

Này Thiên tử! Pháp không thuần không thục. Vì sao? Vì pháp không có hình tướng.

Pháp không thể nắm bắt được. Vì sao? Vì sự thấy của mắt không đạt đến chỗ vi diệu tận cùng.

Pháp không có tác giả. Vì sao? Vì không có sinh khởi.

Pháp không có đường đi. Vì sao? Vì vô ngã và không có ngã sở.

Các pháp bình đẳng. Vì sao? Vì các pháp thảy đều như hư không.

Pháp không thể thủ đắc được. Vì sao? Vì không đối đãi.

Pháp là thường trụ, không đến, không đi, không ngữ, không ngôn, không khen, không chê, lìa mọi sự khen chê, không thêu dệt, không trang sức, không xấu, không thô, không rỉ, không chảy, không bù, không nạp. Vì sao? Vì vượt qua mọi nẻo hành của ma.

Pháp không nuôi, không lớn. Vì sao? Vì xa lìa mọi sự sinh diệt.

Pháp không xứ, không trụ. Vì sao? Vì gắn liền với pháp giới.

Pháp không còn sợ hãi. Vì sao? Vì không bị mê lầm.

Pháp dứt mọi sự ưa thích. Vì sao? Vì xa lìa mọi kiêu mạn.

Pháp dứt hết cao ngạo. Vì sao? Vì luôn dựa theo sự vắng lặng.

Pháp luôn dựa theo sự vắng lặng. Vì sao? Vì lìa mọi tưởng niệm.

Pháp dứt hết các niệm. Vì sao? Vì đã hàng phục ngoại đạo.

Pháp không còn cảnh giới luân hồi. Vì sao? Vì đã lìa bỏ dâm dục, sân giận, ngu si.

Pháp là Không. Vì sao? Vì xưa nay vốn thanh tịnh.

Pháp là Vô tướng. Vì sao? Vì không có âm thanh, tên gọi.

Pháp là Vô nguyện. Vì sao? Vì không do thức tạo lập.

Pháp không có tạo lập. Vì sao? Vì không có cảnh giới.

Pháp không có chỗ nương tựa. Vì sao? Vì không có đối lập.

Pháp không lay động. Vì sao? Vì luôn an trụ vững chắc.

Pháp vô ngã. Vì sao? Vì pháp là không diệt.

Pháp là không người. Vì sao? Vì xưa nay không có nơi chốn sinh ra.

Pháp là vô thường. Vì sao? Vì không có chỗ dấy khởi.

Pháp không có đối tượng được dấy khởi. Vì sao? Vì luôn gắn liền với không có chỗ phát sinh.

Pháp không có chỗ sinh. Vì sao? Vì dứt mọi tưởng về khổ.

Pháp không có tưởng. Vì sao? Vì xa lìa các tướng.

Như vậy, này Thiên tử! Đó là nghĩa thuần thục của pháp.

Thiên tử lại hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Pháp không thật có, cũng không có chỗ chính yếu, vì sao Nhân giả lại nói đến ý nghĩa của pháp thuần thục?

Đáp: Lành thay, lành thay! Như lời ông nói không khác, pháp không sở hữu chính là ý nghĩa thuần thục. Vì sao? Vì không có hành động của thân, miệng, ý. Đó là sự thuần thục của pháp. Vì sao? Này Thiên tử! Vì pháp không sinh diệt, có sinh diệt thì thân và ý khác nhau, tức là tâm hành động không đúng lúc.

Thiên tử lại hỏi:

–Làm sao biết được tâm hành động không đúng lúc?

Đáp: Này Thiên tử! Có thân là có sự ràng buộc của sáu trần, nên chấp có thường, tức là biết tâm hành động không đúng lúc. Biết pháp cầu tên gọi đó là chấp vào âm thanh tiếng vang, theo nẻo tà, tức là tâm hành động không đúng lúc. Biết Pháp và Tăng mà chấp vào quả chứng đắc, tức biết tâm hành động không đúng lúc. Biết gốc ái dục do tưởng tà tạo nên, đó là biết tâm hành động không đúng lúc. Biết giới mà xa lìa sự tịch tĩnh, tức biết tâm hành động không đúng lúc. Dứt bỏ ba đường ác để được ra khỏi, đạt được phước đức của hàng trời, người, tức biết tâm hành động không đúng lúc. Tâm chưa điều phục mà muốn bố thí, đó là biết tâm hành động không đúng lúc. Ý không vắng lặng mà muốn trì giới, đó là biết tâm hành động không đúng lúc. Ý còn nương tựa mà muốn nhẫn nhục, tức là tâm hành động không đúng lúc. Ý không thanh tịnh mà muốn tinh tấn, đó là biết tâm hành động không đúng lúc. Nhiều sự nhớ nghĩ, vui thích mà quên thiền định, tức là biết tâm hành động không đúng lúc. Tự đại, cao ngạo mà cầu trí tuệ, tức biết tâm hành động không đúng lúc. Còn chấp ngã sở mà muốn thực hành hạnh Từ, đó là tâm hành động không đúng lúc. Chí do dự mà muốn thực hành hạnh Bi, tức biết tâm hành động không đúng lúc. Rơi vào chỗ chứng đắc bốn quả, mà muốn thực hành hạnh Hỷ, đó là biết tâm hành động không đúng lúc. Chấp có thân, mà muốn thực hành hạnh Xả, tức biết tâm hành động không đúng lúc. Thân không thọ nạp, xúc chạm, mà ý muốn nhớ nghĩ đến các pháp không dừng, đó là biết tâm hành động không đúng lúc. Rõ các pháp sinh diệt, mà không đoạn trừ, tức biết tâm hành động không đúng lúc. Thân ý cùng nương tựa, không ứng hợp với Thần túc, đó là biết tâm hành động không đúng lúc. Dùng sáu trần nương vào năm Căn, tức biết tâm hành động không đúng lúc. Dùng lực của kiến chấp nương tựa vào năm Lực, đó là biết tâm hành động không đúng lúc. Không nhận biết về hủy báng Giác chi, tức biết tâm hành động không đúng lúc. Nhớ nghĩ về ái dục, tham muốn không tương ưng với tám Thánh đạo, tức biết tâm hành động không đúng lúc. Đối với Khổ trí mà có nghi ngờ, tức biết tâm hành động không đúng lúc. Đối với Tập mà còn nghi ngờ, tức biết tâm hành động không đúng lúc. Đối với Diệt có nghi ngờ, đó là biết tâm hành động không đúng lúc. Còn ở thế tục mà muốn hội nhập nơi Đạo, tức biết tâm hành động không đúng lúc. Như vậy, này Thiên tử! Giữ gìn tâm thanh tịnh mà thường chấp trước thì biết đó là tâm hành động không đúng lúc.

Thiên tử lại hỏi:

–Thế nào là biết tâm hành động đúng lúc?

Đáp:–Này Thiên tử! Tâm bình đẳng như hư không. Đó là biết tâm hành động đúng lúc.

Lại hỏi: Thế nào là tâm như hư không?

Đáp: Như hư không không có tâm, tâm ấy cũng như vậy. Đó là tâm bình đẳng như hư không.

Hỏi: Ai có thể tin tâm đó bình đẳng như hư không?

Đáp: Này Thiên tử! Người chấp nơi ta và người thì người đó không tin.

Thiên tử lại hỏi: Chấp ngã và ngã sở là thế nào?

Đáp: Tâm bình đẳng như hư không mà muốn tăng trưởng, vượt qua tâm ấy.

Lại hỏi: Tăng trưởng, vượt qua là thế nào?

Đáp: Người chấp có thường nên muốn vượt hơn tâm ấy. Người chấp vô thường cũng muốn vượt hơn tâm ấy. Người chấp khổ muốn vượt hơn tâm ấy. Người chấp lạc muốn vượt hơn tâm ấy. Người chấp ưu sầu muốn vượt hơn tâm ấy. Người không chấp ưu sầu cũng muốn vượt hơn tâm ấy. Người chấp có thân muốn vượt hơn tâm ấy. Người chấp không có thân cũng muốn vượt hơn tâm ấy. Người chấp Không, Vô tướng, Vô nguyện cũng muốn vượt hơn tâm ấy. Tất cả các pháp là huyễn, mộng, như bóng trăng trong nước, tiếng vang. Những ví dụ như vậy đều muốn vượt qua tâm ấy.

Như cho pháp là có nơi chốn, liền có thể tăng trưởng thêm sự dâm dục, sân hận, ngu si mà lại muốn vượt hơn tâm ấy. Hiện bày rõ các việc khen ngợi về Niết-bàn, lại muốn vượt hơn tâm ấy. Như vậy, này Thiên tử! Đó là người chấp ngã và ngã sở.

Thiên tử lại hỏi: Thế nào là đạt được sự không giận dữ và không tham lam?

Đáp: Ra khỏi sinh tử, trụ nơi Niết-bàn rồi trở lại thế gian diệt trừ các ái dục mà hành hóa, thanh tịnh. Ở nơi diệt mà hoàn toàn không diệt hết. Đối với sự sinh chưa từng có chỗ sinh. Đối với các hình tướng, âm thanh không lấy đó làm sự chướng ngại. Diệt được như vậy thì tập có chỗ giải thoát. Tập đã được giải thoát là vượt qua tất cả các pháp. Như thế thì công đức ấy không ai hơn được, sự việc không thể nêu bày hết. Đó là đạt được sự không giận dữ, không tham lam.

Khi giảng nói pháp này, có ba vạn hai ngàn Thiên tử đạt được Pháp nhãn thanh tịnh, năm ngàn Tỳ-kheo tâm đạt được giải thoát, một vạn hai ngàn Bồ-tát đạt được diệu lực của nhẫn nhục.

Phẩm 4: Nói về Thanh văn

Lúc ấy, Thiên tử Tu Chân nói với các đại đệ tử của Đức Phật:

–Này chư vị! Nếu có chỗ nghi ngờ nên thưa hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi.

Trưởng lão Đại Ca-diếp liền đến trước hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Bồ-tát làm thế nào để thực hành tánh định giải thoát?

Đáp: Bồ-tát đối với các pháp thiền như tám định giải thoát, bốn Thiền về không, thiền không sân, các loại thiền ấy đều xem là vốn không. Đó là thiền của Bồ-tát.

Hỏi: Vì sao lại nói như vậy?

Đáp: Thưa Tôn giả Ca-diếp! Thân vốn là không, không tạo lập nơi ba cõi. Đã rõ chỗ sinh khởi của ái dục thì quyết lìa bỏ. Vì thế biết thân vốn không, nên ba cõi không có chỗ tạo lập, đối với dục không còn vọng tưởng, tức đã biết rõ lý không mà tạo lập thiền. Như vậy, thưa Tôn giả Ca-diếp! Những điều vừa nêu tám định giải thoát, thiền vốn không, thiền không sân đều là thiền của Bồ-tát.

Lúc đó Tôn giả Ca-diếp im lặng.

Hiền giả Xá-lợi-phất lại hỏi:

–Bồ-tát làm thế nào đạt được trí tuệ vô ngại?

Đáp: Bồ-tát đối với những sự chướng ngại mà không sân giận, đối với các sự trở ngại mà không vướng mắc, đối với tất cả ái dục đều thấy biết rõ mà không xa lìa. Vì sao? Vì nhằm cứu giúp cho tất cả chúng sinh, do đó Bồ-tát được trí tuệ vô ngại.

Hiền giả Ma-ha Mục-kiền-liên lại hỏi:

–Bồ-tát làm thế nào đạt được Thần túc?

Đáp: Thưa Hiền giả Mục-kiền-liên! Bồ-tát đối với pháp vô vi không chấp có sự thọ nhận, độ thoát điều phục tất cả. Bồ-tát chẳng ở nơi pháp hữu vi chấp có chỗ thọ nhận. Vì sao? Vì nhằm hộ trì cho hết thảy chúng sinh, do đấy Bồ-tát đạt được Đại thần túc.

Trưởng lão Tu-bồ-đề hỏi:

–Bồ-tát làm thế nào để biết được pháp hành của người khác?

Đáp: Thưa Trưởng lão Tu-bồ-đề! Bồ-tát đối với tất cả pháp hành của người khác thảy đều nhận biết rõ tâm đối với việc đạo không nhàm chán, thường ưa thích thiền định, không cho là đủ, luôn thị hiện để hành hóa. Đó là Bồ-tát biết được pháp hành của người khác.

Hiền giả Phân-nậu-văn-đà-ni Tử lại hỏi:

–Bồ-tát làm thế nào thu thập tất cả các nghĩa để thuyết giảng về trí tuệ sáng tỏ?

Đáp: Thưa Hiền giả Phân-nậu! Bồ-tát chỉ bày rõ tất cả các căn cơ, tùy sự ưa thích của chúng sinh mà giảng nói các đức, chỉ rõ nghĩa: vô thường, khổ, không, vô ngã, khiến cho họ biết được điều ấy. Lại cũng giảng nói về trăm ngàn vô số kiếp sinh tử, đem nghĩa đúng pháp ấy mà chỉ dạy, truyền trao khắp nơi, không để diệt tận khiến mọi người đạt được tuệ như vậy. Đó gọi là Bồ-tát thu thập tất cả các nghĩa, giảng nói rõ về pháp tuệ.

Hiền giả Ly Việt lại hỏi:

–Bồ-tát làm thế nào để thường ưa thích Thiền định?

Đáp: Thưa Hiền giả Ly Việt! Bồ-tát tu tập thiền định, thảy đều nhận biết rõ tất cả các pháp. Đối với người tâm tán loạn mà khởi đại Bi, khiến họ phát khởi vô số hành, hành theo thiền, đạt được an lạc. Đó là Bồ-tát đạt được pháp thiền.

Hiền giả Ưu-ba-ly hỏi:

–Bồ-tát làm thế nào để có thể thọ trì kho tàng giáo pháp?

Đáp: Thưa Hiền giả Ưu-ba-ly! Bồ-tát thảy đều nhận biết kho tàng giáo pháp là sâu xa, từ xưa đến nay Niết-bàn là lìa ái dục để chứng đắc, ứng hợp với kho tàng giáo pháp để hóa độ, trao truyền cho tất cả chúng sinh. Vì muốn họ biết được pháp đó nên chỉ rõ về ái dục, ở trong ái dục khiến họ phát tâm Bồ-đề. Đó là Bồ-tát được tạng pháp thâm diệu.

Hiền giả A-na-luật lại hỏi:

–Thế nào là Bồ-tát đạt được Thiên nhãn nhìn thấy thấu suốt?

Đáp: Thưa Hiền giả A-na-luật! Bồ-tát đối với các sắc trong mười phương đều nhìn thấy thông suốt, người có những vướng mắc về sắc thì vì họ thị hiện các pháp, mà không hề tham đắm, khiến họ đến với đạo pháp, được giải thoát. Đó là Bồ-tát đạt được Thiên nhãn nhìn thấy thấu suốt.

Hiền giả Bạc-cưu-lô lại hỏi:

–Bồ-tát làm thế nào đạt được các căn tĩnh lặng?

–Đáp: Thưa Hiền giả Bạc-cưu-lô! Bồ-tát đối với tất cả các cảnh giới đều thấy như cảnh giới của Phật, ở nơi cảnh giới của Phật mà thấy các cảnh giới kia là không thật có. Vì thế Bồ-tát đạt được các căn tĩnh lặng.

Hiền giả Ương-quật-ma hỏi:

–Bồ-tát làm thế nào đạt được các căn thông lợi?

Đáp: Thưa Hiền giả Ương-quật-ma! Bồ-tát thấy những điều trái nghịch xấu ác đều xem như đạo pháp, đó là Bồ-tát đạt được các căn thông lợi.

Hiền giả Ma-ha Ca-chiên-diên lại hỏi:

–Bồ-tát làm thế nào có thể phân biệt nhận biết phương tiện của các kinh?

Đáp: Thưa Hiền giả Ca-chiên-diên! Bồ-tát đạt được bốn Vô ngại biện. Những gì là bốn?

1. Nghĩa.

2. Pháp.

3. Thứ lớp.

4. Giải đáp.

Đó là bốn Biện tài vô ngại. Dùng một đoạn kệ trong trăm ngàn kiếp, vì tất cả chúng sinh mà phân biệt, diễn nói giáo pháp. Sự giáo hóa như vậy luôn gắn liền với pháp vô vi, không nhiễm vướng, đã thanh tịnh rồi thì không còn thoái lui. Bồ-tát giáo hóa đối với các pháp giới không lay chuyển, đối với tất cả các thọ đều có thể thực hiện. Đó là Bồ-tát phân biệt, biết rõ phương tiện của các kinh.

Hiền giả Ma-ha Câu-hy lại hỏi:

–Thế nào là Bồ-tát đạt được bốn thứ biện tài vô ngại?

Đáp: Thưa Hiền giả Ma-ha Câu-hy! Bồ-tát đối với pháp tịch tĩnh, đạt được nghĩa ấy rồi, thì đem trao truyền, giáo hóa. Do an trụ nơi pháp nên dùng pháp để giáo hóa trao truyền. Đối với việc làm luôn hoan hỷ, không sân hận, thì dùng thứ lớp để giáo hóa chỉ dạy. Theo ảnh hưởng không thể giữ lại thì dùng giải đáp để giáo hóa trao truyền. Đó là Bồ-tát đạt được bốn biện tài vô ngại.

Hiền giả La-vân lại hỏi:

–Thế nào là Bồ-tát đạt được giới luật thanh tịnh?

Đáp: Thưa Hiền giả La-vân! Bồ-tát dùng thiền định của giới thanh tịnh để xả bỏ tất cả sự phạm giới, nhân đấy mà giáo hóa hết thảy chúng sinh. Đó là Bồ-tát có thể đạt được giới luật thanh tịnh.

Hiền giả A-nan hỏi:

–Thế nào là Bồ-tát đạt được sự hiểu biết rộng khắp?

Đáp: Thưa Hiền giả A-nan! Bồ-tát đối với tất cả lời dạy của chư Phật luôn ưa thích lắng nghe, lãnh hội, nghe rồi thì y theo nghĩa mà thọ trì, đem chỗ đã nghe chỉ dạy truyền bá. Đó là Bồ-tát đạt được sự hiểu biết rộng khắp.

Lúc ấy các đại đệ tử của Phật đều hoan hỷ, im lặng.

Thiên tử Tu Chân nói với các đại đệ tử của Phật:

–Các pháp do Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi giảng nói, các vị đã lãnh hội như thế nào?

–Chúng tôi hãy còn không thể biết rõ về một pháp, huống nữa là lãnh hội ngần ấy pháp như thế.

–Này các Nhân giả! Có ngần ấy thân, mỗi mỗi đều sai khác, nhưng nghĩa của đạo thì chỉ là một.

Các vị đại đệ tử nói:

–Ví như nước chứa trong dấu chân bò, chỗ nhận biết của các đệ tử khác là như thế. Cũng như cái bầu bánh xe ấn xuống mặt đất, chỗ ấy chứa nước thì sự hiểu biết của chúng tôi chỉ là như vậy. So với nước trong biển cả mênh mông vô bờ bến, sâu thẳm không đáy. Đối với kiến thức của hàng Thanh văn, Bích-chi-phật thì Bồ-tát là hơn hết.

Thiên tử Tu Chân khen ngợi:

–Hay thay, hay thay! Lời nói chí thành của chư vị biểu hiện sự khiêm tốn.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Đúng vậy, này Thiên tử! Lời nói của đệ tử Phật không hề kiêu mạn mà chỉ để khen ngợi các Bồ-tát, xét kỹ thật là đúng như thế.

Thiên tử hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Thưa Nhân giả! Vì sao nói như vậy?

–Này Thiên tử! Như thế là hàng Thanh văn, Bích-chi-phật dựa vào năng lực tự tin của mình để xa lìa sự kiêu mạn, còn Bồ-tát thì vượt hơn hẳn hai hạng trên. Bồ-tát luôn gắn liền với pháp Phật chính là nẻo hành hóa dũng mãnh của Bồ-tát.

–Năng lực tự tin của Bồ-tát là muốn người khác khen ngợi mình chăng?

–Này Thiên tử! Như thế là Bồ-tát nhằm dẫn dắt tất cả chúng sinh.

Này Thiên tử! Đúng như vậy!

–Tại sao cho là như thế?

–Này Thiên tử! Như thế tức là Bồ-tát dùng phương tiện để tán thán Phật thừa, chê bỏ thừa Thanh văn, ở trong đại chúng hiện thân tu tập và thuyết pháp giáo hóa. Vì muốn cho chúng sinh phát tâm Bồ-đề, không muốn họ dấy khởi tâm nhỏ hẹp. Vì sao? Vì hướng theo pháp nhỏ hẹp thì chủng tánh của Phật sẽ bị mai một, do đó giáo hóa tất cả chúng sinh nên xa lìa, không muốn cho mọi người ham thích nơi pháp nhỏ hẹp như vậy.

Này Thiên tử! Như thế là muốn cho chúng sinh đều phát tâm Bồ-tát, cầu pháp Đại thừa.

–Đạt được như vậy thì không có lỗi lầm gì chăng?

–Này Thiên tử! Khen ngợi các loại ngọc ma-ni, lưu ly, thủy tinh trong sáng không cấu bẩn là có lỗi lầm sao?

Thiên tử thưa:

–Không có lỗi lầm.

–Này Thiên tử! Như vậy thì Bồ-tát khen ngợi pháp Đại thừa, chê bỏ pháp Thanh văn cũng không có sự thêm, bớt. Này Thiên tử! Ví như con của vị trưởng giả khen ngợi công đức của Chuyển luân thánh vương, chê bai hạng người bần cùng thấp kém trong cõi nước, lẽ nào không được chăng?

–Đều có thể được. Thưa Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi! Đúng như lời của ngài đã nói chăng?

–Đúng vậy, này Thiên tử! Bồ-tát khen ngợi pháp Đại thừa, chê bỏ pháp Thanh văn mà không bị tổn hại.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn khen ngợi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Lành thay, lành thay! Đúng như lời của Bồ-tát đã nêu rất là thích hợp. Vì sao?

Này Văn-thù-sư-lợi! Khen ngợi pháp Đại thừa, chê bỏ pháp Thanh văn, tức là chê bỏ tất cả các thừa. Sở dĩ như thế là vì từ pháp Đại thừa sinh ra tất cả các thừa khác.

phẬt thuyẾt TU CHÂN THIÊN TỬ KINH