SỐ 579 — KINH ƯU-BÀ-DI TỊNH HẠNH PHÁP MÔN

SỐ 579

KINH ƯU-BÀ-DI TỊNH HẠNH PHÁP MÔN

Hán dịch: Mất tên người dịch, nay phụ vào dịch phẩm đời Bắc Lương.

QUYỂN THƯỢNG

Phẩm 1: TU HÀNH

Tôi nghe như vầy:

Một thuở nọ, Đức Phật ở trong cung điện Hoan hỷ, vườn Phất-bà-la của Di-già-la mẫu (Tỳ-xá-khư mẫu) thuộc nước Xá-vệ. Lúc này, Tỳ-xá-khư mẫu cùng một ngàn năm trăm thanh tín Ưu-bà-di đi đến chỗ Phật, cúi đầu lạy sát chân, rồi lui ngồi qua một bên.

Phật bảo:

–Này Tỳ-xá-khư! Sáng sớm con đến đây có duyên sự gì?

Tỳ-xá-khư mẫu thưa Phật:

–Bạch Thế Tôn! Trước đây con đã nghe Như Lai nói lược qua về pháp vô thượng sâu xa, khó hiểu, tên là Ưu-bà-di tịnh hạnh. Cúi xin Thế Tôn hãy thương xót chúng con mà giảng nói phân biệt về tướng của pháp vi diệu ấy. Để khi nghe pháp này rồi, về sau chúng con sẽ thường yên ổn và an vui trong cõi trời, người cho đến khi đạt được Chánh giác.

Phật bảo Tỳ-xá-khư:

–Lành thay, lành thay! Này thiện nữ! Trong vô lượng kiếp thuở xa xưa, con luôn thích nghe pháp và đã cùng quyến thuộc từng thỉnh cầu ta giảng nói pháp này.

Nghe Phật nói về nhân duyên thuở trước, Tỳ-xá-khư mẫu vui mừng khôn xiết và thưa Phật.

–Bạch Thế Tôn! Cúi xin Như Lai giảng nói để con được hiểu rõ hơn.

Phật nói:

–Này Tỳ-xá-khư! Hãy lắng nghe! Ta sẽ giảng rõ cho con. Này thiện nữ! Trong vô lượng kiếp lâu xa về quá khứ, có nước tên Ba-la-nại, vua hiệu là Phạm Dữ, phu nhân tên Bạt-đà-la. Vua có một người con gái tên là Liên Hoa, hình tướng đoan trang, xinh đẹp, bẩm tánh nhu mì, hiền dịu, thông sáng, có ý chí học hỏi, siêng năng dũng mãnh, thường tu hạnh thiện, những kỹ thuật ở đời đều thông đạt và luôn được cha mẹ yêu chuộng.

Bấy giờ, trong núi Tuyết có một Phạm chí tên Na-la-đà, siêng năng tu phạm hạnh, đắc được năm thần thông, luôn giảng pháp cho các đại chúng, nên tiếng tốt đồn xa lan khắp bốn phương. Bấy giờ cô gái ấy nghe bạn bè khen ngợi Phạm chí có thần thông và những công đức khó lường như vậy, lại còn tuyên dương diệu pháp cho đại chúng nữa, nên cô ta rất vui mừng và tự nghĩ: “Người thiện khó gặp, pháp cũng khó nghe được, thân mạng khó bảo tồn, cho nên ta phải mau đến đó để lễ lạy và hỏi pháp.” Nghĩ vậy rồi, cô đến thưa cha mẹ: “Con nghe mọi người khen ngợi Phạm chí, tu hành đạo đức cao vời vợi. Cúi xin cha mẹ hãy cho phép con đến chỗ Phạm chí để thọ hưởng pháp vị.”

Cha mẹ cô nói: “Tuổi con còn nhỏ dại, lớn lên trong cung cấm, tánh tình lại yếu mềm, chưa từng ra khỏi cung. Nay núi Tuyết xa xôi, đường đi gian nan, hiểm trở, làm sao có thể đến đó được?

Nước ta có nhiều Phạm chí kỳ cựu, thần thông trí tuệ vô song, giỏi giảng nói diệu pháp sâu xa. Vì con, ta sẽ thỉnh mời họ vào cung nội để giảng dạy đạo pháp, con sẽ tha hồ học hỏi, không cần phải đi xa.”

Cô gái lại xin: “Thưa cha mẹ! Các Phạm chí kỳ cựu trong nước Ba-la-nại đều tôn trọng và suy tìm đạo thuật của riêng họ. Cúi xin cha mẹ hãy cho phép con được nghe pháp giải thoát.”

Vì quá yêu thương nên vua không muốn trái ý con, đành miễn cưỡng cho phép. Vua cha liền ra lệnh bốn vị quan và thể nữ trong cung chuẩn bị đầy đủ vật cúng dường.

Quan thần tâu vua: “Những gì đại vương ra lệnh, chúng thần đều chuẩn bị xong rồi.”

Khi ấy, vương nữ nghĩ: “Ta cầu nghe được pháp, nay đã đúng lúc.”

Rồi cô cùng một ngàn năm trăm thể nữ trong cung, chở hương hoa đến chỗ Phạm chí để nghe pháp.

Phật bảo:

–Này Tỳ-xá-khư! Vương nữ thuở đó chính là con, còn Phạm chí ở núi Tuyết chính là ta. Lúc xưa, con đã từng cầu nghe pháp cũng như nay. Bây giờ ta sẽ phân biệt giảng nói về pháp môn Tịnh hạnh cho con.

Tỳ-xá-khư thưa:

–Lành thay! Bạch Thế Tôn! Như Lai có lòng lành lớn, thương xót khắp cả chúng sinh, cúi xin Ngài giảng nói con sẽ tu hành theo.

Phật nói:

–Này Tỳ-xá-khư! Các ngươi hãy lắng nghe cho kỹ, ta sẽ giảng nói rõ pháp môn Ưu-bà-di Tịnh hạnh cho các con. Pháp ấy được chư Phật hộ niệm, con cần phải tinh tấn tu học. Này Tỳ-xá-khư! Nếu thiện nữ nào lìa bỏ bạn ác, gần gũi bạn lành, người đáng cúng dường thì nên cúng dường, đó gọi là Ưu-bà-di Tịnh hạnh.

Nhờ nhân đời trước được ở nơi đất nước yên ổn, gọi là Tịnh hạnh.

Cúng dường cha mẹ, giúp việc cho chồng, chăm sóc con cái, gọi là Tịnh hạnh.

Đừng coi thường tội nhỏ, việc cần làm thì làm theo thứ lớp, gọi là Tịnh hạnh.

Ưa thích bố thí, tu tập thực hành theo pháp, yêu mến quyến thuộc bạn bè, gọi là Tịnh hạnh.

Tránh xa rượu chè, không làm các điều ác, luôn nói lời yêu thương, gọi là Tịnh hạnh.

Học nhiều kỹ thuật, đầy đủ oai nghi. Nghe được điều gì thì nghiên cứu, ghi nhớ, không để quên mất, gọi là Tịnh hạnh.

Có lòng cung kính tôn trọng mọi người, bớt ham muốn, biết đủ, thọ ân thì phải báo đáp, gọi là Tịnh hạnh.

Không bị tám pháp làm động, tánh tình hòa nhã, gọi là Tịnh hạnh.

Không lo buồn, thường được an ổn. Tất cả những việc phải làm đều không lùi bước và không ngừng nghỉ, gọi là Tịnh hạnh.

Đối với pháp thiện không biếng nhác, mau chứng Niết-bàn giải thoát vô thượng, gọi là Tịnh hạnh.

Nhẫn nhục, vâng lời, thường muốn gần gũi Sa-môn, thân hành động chân chánh, làm theo nghiệp nhà, gọi là Tịnh hạnh.

Dùng lửa trí thiêu đốt phiền não, đầy đủ pháp thiện, dũng mãnh không thoái lui, gọi là Tịnh hạnh.

Không chê bai người, không đánh đập, khéo bảo vệ các căn, giữ tâm không tán loạn, gọi là Tịnh hạnh.

Tâm chân thật không tham lam, ưa thích chỗ thanh vắng, siêng năng tu tập, không bao giờ thoái lui, gọi là Tịnh hạnh.

Làm tăng trưởng đạo Bồ-đề, không để thoái chuyển, nhàm chán ba cõi như thây chết, quán sát sâu xa như vậy, gọi là Tịnh hạnh.

Ưa bỏ những gì khó bỏ, những giới cấm khó giữ thì giữ cho tốt đẹp, thích tu thiền định, không bị tán loạn, gọi là Tịnh hạnh.

Với đạo Bồ-đề, vô lượng chúng sinh có tư tưởng thoái lui, nhưng ta tiến tới. Còn tất cả người tiến tới thì ta không được thoái lui, đi đứng cũng như vậy, gọi là Tịnh hạnh.

Tất cả chúng sinh bị thiêu đốt căn lành thì ta làm cho chúng phát sinh, mọi người thích phát sinh căn bất thiện thì ta liền diệt nó. Sinh tử không cùng ta ở một bên ấy, gọi là Tịnh hạnh.

Sau khi nghe Phật dạy, Tỳ-xá-khư vui mừng hớn hở chưa từng có và thưa Phật:

–Bạch Thế Tôn! Ưu-bà-di pháp môn có bao nhiêu hạnh?

Phật bảo:

–Này Tỳ-xá-khư! Có mười pháp phải làm, con cần tu học. Thế nào là mười?

1. Gặp người có lỗi bỏn sẻn thì phải thích tu hạnh bố thí.

2. Gặp người có lỗi nơi năm căn thì phải thích giữ giới cấm.

3. Gặp người tại gia có lỗi thì phải thích xuất gia.

4. Gặp người có lỗi nghi ngờ thì phải thích tu trí tuệ.

5. Gặp người có lỗi làm biếng thì phải thích siêng năng tấn tới.

6. Gặp người có lỗi sân giận thì phải thích tu hạnh nhịn nhục.

7. Gặp người có lỗi nói dối thì phải thích sự trung thành, tin cậy.

8. Gặp người có lỗi loạn tâm thì phải thích thiền định.

9. Gặp người có lỗi tội khổ thì phải thích tu Từ bi.

10. Gặp người có lỗi về khổ vui thì phải thích thực hành tâm xả bỏ.

Muốn nói rõ lại nghĩa trên, Đức Thế Tôn nói kệ:

Từ thí được giàu lớn

Xả bỏ thân yêu quý

Lìa dục, vui xuất gia

Giữ giới thâu các căn.

Tu học được trí tuệ

Tinh tấn đoạn biếng nhác

Nhẫn nhục trừ sân giận

Nói thật không hư dối.

Gặp tám pháp thế gian

Tâm an trụ bất động

Tâm luôn thích thiền định

Không bao giờ tán loạn.

Từ bi lợi chúng sinh

Tu lìa bỏ khổ lạc

Nếu ai hành pháp này

Gọi là đại dũng mãnh.

Được qua bờ biển pháp

Mà chứng đạo Bồ-đề.

Nghe Phật nói vậy, Tỳ-xá-khư rất vui mừng và thưa Phật:

–Bạch Thế Tôn! Có bao nhiêu điều cần phải lìa bỏ? Có bao nhiêu pháp cần phải gần gũi?

Phật bảo Tỳ-xá-khư:

–Có năm mươi tám pháp cần phải tu học, cũng cần lìa bỏ. Đó là gì? Nghĩa là xa lìa tất cả các pháp bất tịnh, gần gũi pháp tịnh. Nên xa lìa pháp ác, gần gũi pháp thiện. Không đáng nuôi dưỡng thì không nuôi dưỡng. Chỗ không nên đến thì đừng đến gần gũi. Chỗ đáng đến thì nên đến. Việc không nên làm thì không bao giờ làm. Việc đáng làm thì tạo mọi cách để làm. Việc phi pháp mà cầu được thì không nên dùng. Nếu đúng như pháp thì nên thọ dụng. Điều phục thân tâm thích ở nơi thanh vắng. Từ bỏ lời lừa dối, thực hành chánh ngữ. Tránh xa lười biếng, thích hành tinh tấn. Thâu tóm các căn không cho phóng túng. Tâm khiêm nhường, cung kính, bỏ cao ngạo ngã mạn. Thường thực hành nhẫn nhục không sân giận. Không tranh cãi kiện tụng, hòa hợp với đại chúng. Xả bỏ không ở nơi che giấu nhưng sống ở nơi hiển lộ ra. Lìa bỏ lời vô nghĩa, luôn nói lời đúng nghĩa. Tránh sinh tà mạng, sống bằng chánh mạng. Khéo lượng thân mình, mà thọ nhận thức ăn uống. Không thích cầu nhiều mà luôn biết đủ. Không cứng cõi mà sống mềm mại như đất. Tu tập lời hòa nhã, tránh xa lời cộc cằn. Tránh xa chỗ không an lạc mà sống nơi an lạc. Bỏ sự bất đồng ý kiến để cùng nhau sống chung. Lìa chỗ không có học vấn, để đi đến chỗ có học vấn. Nhàm chán ba cõi không sống trong ba cõi. Tránh tất cả tạo tác nên trụ vào không chỗ tạo tác. Bỏ ngã kiến tu học pháp không.

Này Tỳ-xá-khư! Trên đây là năm mươi tám pháp đầu tiên con cần phải tu hành.

Vì muốn làm rõ lại nghĩa trên nên Đức Thế Tôn nói kệ:

Việc học thuận tất cả

Trước sau sẽ không thừa

Xa lìa và gần gũi

Làm xong được an lạc.

Đã học tất cả pháp

Sở nguyện đều đầy đủ

Bỏ thân mạng yêu quý

Mà chứng đạo Vô thượng.

Nếu ai học như vậy

Đối với môn Tịnh hạnh

Không chỉ riêng Thanh văn

Duyên giác và Bồ-tát.

Ở trong vô lượng kiếp

Khen công đức người ấy.

Sau khi Phật nói kệ, Tỳ-xá-khư mẫu lòng vui mừng hỏi thêm:

–Bạch Thế Tôn! Pháp môn Tịnh hạnh có bao nhiêu loại gọi là đại hạnh.

Phật nói:

–Có ba đại hạnh, con phải tu hành. Ba đại hạnh đó là:

1. Đại tín tâm.

2. Đại tinh tấn.

3. Đại trí tuệ.

Tỳ-xá-khư thưa:

–Bạch Thế Tôn! Sao gọi là đại tín tâm?

Phật nói:

–Đại tín tâm là tin Phật, Phật là Bậc Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn. Đây gọi là lòng tin sâu rộng.

Tỳ-xá-khư hỏi:

–Sao gọi là đại tinh tấn?

Phật nói:

–Nếu trong lúc sáng suốt tu hành để tiến tới, có thể xa lìa vứt bỏ tất cả pháp ác thì cũng cần phải giữ gìn tất cả pháp thiện. Với pháp thiện thì dũng mãnh không dừng nghĩ. Đấy gọi là đại tinh tấn.

Tỳ-xá-khư hỏi:

–Sao gọi là đại trí tuệ?

Phật nói:

–Người nào có trí tuệ, mắt sẽ thấy các pháp sinh diệt, bậc Thánh là phải vượt qua diệt hết khổ vô thường. Đó gọi là đại trí tuệ.

Trên đây là ba đại hạnh.

Để làm rõ lại nghĩa trên, Đức Thế Tôn nói kệ:

Với đại tín tâm

Ghi sâu không lìa

Các hạnh đầy đủ

Để cầu Bồ-đề.

Với đại tinh tấn

Vững vàng không bỏ

Cần tu cho tròn

Để cầu Bồ-đề.

Với đại trí tuệ

Hiểu rõ rốt ráo

Đủ Ba-la-mật

Để cầu Bồ-đề.

Pháp đã tăng trưởng

Nghe biết đại danh

Tăng trưởng tận rồi

Tùy ý tu hành.

Nhờ biết như vậy

Hiểu pháp hơn người.

Sau khi Phật nói kệ này, Tỳ-xá-khư mẫu lòng rất vui mừng, lại hỏi thêm Phật:

–Bạch Thế Tôn! Pháp môn Ưu-bà-di Tịnh hạnh muốn bước lên Phật địa thì có bao nhiêu hạnh?

Phật nói:

–Này Tỳ-xá-khư! Có bốn hạnh để bước lên Phật địa. Đó là:

1. Tinh tấn không biếng nhác.

2. Trí tuệ không mê lầm.

3. Định tâm không thoái lui.

4. Hành Từ bi làm lợi ích cho chúng sinh.

Này Tỳ-xá-khư! Nhờ bốn pháp này mà bước lên Phật địa.

Để làm rõ lại nghĩa trên, Đức Thế Tôn nói kệ:

Tinh tấn không biếng nhác

Trí tuệ không mê hoặc

Thiền định không thoái lui

Hành từ lợi chúng sinh

Nhờ bốn pháp này đây

Mà chứng Nhất thiết trí.

Sau khi Phật nói kệ này. Tỳ-xá-khư mẫu rất vui mừng lại hỏi Phật:

–Bạch Thế Tôn! Có bao nhiêu pháp để an trụ đắc quán? Làm thế nào để pháp tập hợp lại không bị phân tán và pháp hợp có bao nhiêu pháp?

Phật nói:

–Này Tỳ-xá-khư! Có bốn pháp để an trụ đắc quán. Đó là Từ, Bi, Hỷ và Xả. Trong đó pháp tập hợp không bị phân tán là khi đắc trí Thanh văn, trí Bích-chi-phật, trí Nhất thiết trí và trí Phật. Pháp hợp có ba mươi hai pháp quán đó là:

1. Niệm Phật.

2. Niệm Pháp.

3. Niệm Tăng.

4. Niệm Giới.

5. Niệm Thí.

6. Niệm Thiên.

7. Niệm A-na (Sổ tức quán).

8. Niệm Bát-na (Niệm tử).

9. Quán tưởng diệt.

10. Quán tưởng thân.

11. Quán tưởng tịch tĩnh.

12. Quán tưởng địa.

13. Quán tưởng thủy.

14. Quán tưởng hỏa.

15. Quán tưởng phong.

16. Quán tưởng xanh.

17. Quán tưởng vàng.

18. Quán tưởng đỏ.

19. Quán tưởng trắng.

20. Quán tưởng hư không.

21. Quán tưởng thức xứ.

22. Quán tưởng phình trướng.

23. Quán tưởng hôi thối.

24. Quán tưởng tuôn chảy.

25. Quán tưởng hư nát.

26. Quán tưởng phân tán nơi nơi.

27. Quán tưởng rơi rớt tứ tung.

28. Quán tưởng xương thịt ngổn ngang.

29. Quán tưởng xương ướt.

30. Quán tưởng xương màu trắng.

31. Quán tưởng tất cả vô thường.

32. Quán tưởng tất cả các pháp là vô ngã.

Đó là ba mươi hai pháp quán cùng với bốn vô lượng tâm, gọi là an trụ đắc quán trí Thanh văn, trí Bích-chi-phật, trí Nhất thiết trí và trí Phật là pháp tập hợp không bị phân tán.

Đức Thế Tôn nói lại bằng kệ:

Nếu dùng hạ quán

Đắc trí Thanh văn

Khéo tu trung quán

Đắc trí Duyên giác

Thượng quán gồm đủ

Đắc trí Bồ-đề.

Phật nói kệ này xong, Tỳ-xá-khư mẫu lòng rất vui mừng và lại hỏi Phật:

–Bạch Thế Tôn! Đối với pháp môn bất tịnh nên trụ tâm như thế nào để mau lìa phiền não và thông đạt sáu môn?

Phật bảo Tỳ-xá-khư:

–Có ba mươi hai pháp môn, đối với bất tịnh thì tâm luôn tìm chỗ vui trụ, để mau lìa phiền não thông đạt sáu môn. Ba mươi hai pháp môn đó là gì? Nghĩa là trong thân có: lông, tóc, móng, ghèn, răng, da, thịt, gân, xương, thận, mỡ lá, mở miếng, tủy, não, tim, lá lách, thận, gan, mật, đại trường, tiểu trường, lá lách, phổi, dạ dày, bụng, máu, đàm, mồ hôi, nước giải, nước mắt, nước mũi và phân rất là bất tịnh.

Này Tỳ-xá-khư! Đó là ba mươi hai điều quán bất tịnh làm cho tâm thích trụ vào pháp môn Tịnh hạnh, mau xả bỏ phiền não, được thông đạt sáu môn.

Để làm rõ lại nghĩa trên, Đức Thế Tôn nói kệ:

Giống như dòng sông

Đều vào biển cả

Trong pháp môn này

Dòng quán cũng vậy.

Khéo quán thô tế

Tịnh và bất tịnh

Pháp vô thượng trí

Phật đều thông đạt.

Nghe Phật nói kệ này, Tỳ-xá-khư mẫu rất vui mừng và lại hỏi Phật:

–Bạch Thế Tôn! Đối với pháp môn Tịnh hạnh, Bồ-tát có bao nhiêu sự ràng buộc trụ vào thế gian mà không được giải thoát?

Phật bảo:

–Này Tỳ-xá-khư! Pháp môn Tịnh hạnh, trước các Bồ-tát có bảy thứ ràng buộc trụ vào thế gian. Bảy pháp đó là:

1. Nếu ta được độ mà thế gian chưa độ thì ta sẽ độ cho.

2. Nếu ta đã giải thoát mà thế gian chưa giải thoát thì ta sẽ giải thoát cho họ.

3. Nếu ta đã giác ngộ mà thế gian chưa giác ngộ thì ta sẽ giác ngộ cho họ.

4. Nếu ta đã điều phục mà thế gian chưa điều phục thì ta sẽ điều phục cho họ.

5. Nếu ta đã an vui mà thế gian chưa an vui thì ta sẽ làm cho họ được an vui.

6. Nếu ta thành đạo mà thế gian chưa thành đạo thì ta sẽ dẫn dắt cho họ thành đạo.

7. Nếu ta đã được Niết-bàn mà thế gian chưa được Niết-bàn thì ta sẽ tạo điều kiện để họ nhập Niết-bàn.

Này Tỳ-xá-khư! Đó là bảy sự ràng buộc mà Bồ-tát phải trụ ở thế gian, không được giải thoát.

Để làm rõ lại nghĩa trên, Đức Thế Tôn nói kệ:

Độ rồi, độ chúng sinh

Thoát rồi, thoát chúng sinh

Giác rồi, giác chúng sinh

Điều rồi, điều chúng sinh.

An rồi, an chúng sinh

Đạt rồi, dạy chúng sinh

Ta đã được Niết-bàn

Khiến chúng sinh cũng được.

Ba cõi như nhà lửa

Tham dục như lưới bùn

Tất cả đều diệt sạch

Để chứng đạo Bồ-đề.

Thế Tôn nói kệ này xong, Tỳ-xá-khư mẫu rất vui mừng lại hỏi Phật:

–Bạch Thế Tôn! Với pháp môn Tịnh hạnh thì phải tu bao nhiêu hạnh thiện để tròn đầy tất cả pháp?

Phật nói:

–Tu ba hạnh thiện để tất cả pháp được tròn đầy. Ba pháp thiện là:

1. Hạnh thiện thuộc thân.

2. Hạnh thiện thuộc khẩu.

3. Hạnh thiện thuộc ý.

Ba hạnh thiện này đầy đủ thì tất cả pháp được tròn đầy, nghĩa là bố thí được tròn đầy, trì giới được tròn đầy, xuất gia được tròn đầy, được trí tuệ tròn đầy, được tinh tấn tròn đầy, được nhẫn nhục tròn đầy, được chân thật tròn đầy, thệ nguyện được tròn đầy, được Từ, Bi, Hỷ, Xả tròn đầy, được bốn tư tròn đầy, được bốn Định tròn đầy, được bốn Thần túc tròn đầy, được năm Căn tròn đầy, được năm Lực tròn đầy, được bảy Bồ-đề tròn đầy, được tám Chánh đạo tròn đầy, được chín trí tròn đầy, được mười Lực tròn đầy, được trí đạo Tu-đà-hoàn tròn đầy, được trí quả Tu-đà-hoàn tròn đầy, được trí đạo Tư-đà-hàm tròn đầy, được trí quả Tư-đà-hàm tròn đầy, được trí đạo A-na-hàm tròn đầy, được trí quả A-na-hàm tròn đầy, được trí đạo A-la-hán tròn đầy, được trí quả A-la-hán tròn đầy, được bốn trí tròn đầy đó là pháp trí, vị tri trí, danh tự trí và tha tâm trí tròn đầy, được tận trí tròn đầy, được vô sinh trí tròn đầy, được song thần lực tròn đầy, được đại Bi Tam-muội trí tròn đầy, được Nhất thiết trí tròn đầy, được vô ngại trí tròn đầy.

Này Tỳ-xá-khư! Đó gọi là tu ba hạnh thiện đầy đủ sẽ làm cho tất cả các pháp được tròn đầy.

Bấy giờ Thế Tôn nói kệ:

Tu ba hạnh thiện rồi

Tròn đầy tất cả pháp

Các pháp tròn đầy rồi

Thì chứng đạo Bồ-đề.

Phật nói kệ xong, Tỳ-xá-khư mẫu rất vui mừng, lại hỏi Phật:

–Bạch Thế Tôn! Trong pháp môn Tịnh hạnh có bao nhiêu niệm cho bậc Đại nhân?

Phật nói:

–Có tám niệm cho bậc Đại nhân. Tám niệm đó là:

1. Ít muốn chẳng phải là không ít muốn.

2. Biết đủ chẳng phải là không biết đủ.

3. Vắng lặng chẳng phải là không vắng lặng.

4. Xa lìa chẳng phải là không xa lìa.

5. Tinh tấn chẳng phải là không tinh tấn.

6. Thiền định chẳng phải là không thiền định.

7. Trí tuệ chẳng phải là không trí tuệ.

8. Vô ngại chẳng phải là không vô ngại.

Này Tỳ-xá-khư! Đó là tám niệm của bậc Đại nhân.

Để làm rõ lại nghĩa trên, Đức Thế Tôn nói kệ:

Khéo định các niệm

Niệm phi pháp thiện

Nếu hủy niệm này

Để rồi chán lìa.

Khéo định các niệm

Niệm phi pháp thiện

Quán rõ pháp tướng

Bước tới vô thượng.

Phẩm 2: TU HỌC (Phần 1)

Đức Phật nói kệ xong, Tỳ-xá-khư mẫu lòng rất vui mừng, lại hỏi Phật:

–Bạch Thế Tôn! Đối với pháp môn Tịnh hạnh, Bồ-tát mới tu học phải tu học như thế nào để chứng đắc Bồ-đề?

Phật nói:

–Bồ-tát mới tu học có năm mươi điều tu học để chứng đắc Bồ-đề, năm mươi điều đó là gì?

Đó là: Nhập sâu vào pháp tánh, không xả bỏ, không giảm, không đọa, không thoái lui, tu học tâm xả, tu học đa văn, tu học oai nghi, tu học chiến thắng quân ma, tu học ánh sáng, tu học tướng tốt của Phật, tu học giới cấm, tu học Tam-muội, tu học Bát-nhã, tu học đại Bát-nhã, tu học hạnh thiện, tu học đại hạnh thiện, tu học sắc tướng, tu học không hai lời, tu học như ý túc, tu học thượng như ý túc, tu học đại như ý túc, tu học diệu như ý túc, tu học ý hành, tu học ý hành đã có, tu học đại ý hành, tu học chỗ thâu tóm của Phật, tu học tự tại, tu học tướng của tâm Phật, tu học tướng của tâm viên mãn, tu học thần thông, tu học đại thần thông, tu học chân thật, tu học làm vua thống lãnh bằng chánh pháp để an trụ được lâu dài, tu học đến chỗ cùng cực, tu học cõi Phật, tu học thọ mạng của Phật, tu học cây Bồ-đề, tu học hoa sen, tu học pháp Phật giảng, tu học đại pháp luân, tu học chuyển pháp luân, tu học Thiện tri thức, tu học không lìa bỏ chúng sinh, tu học tay viên mãn, tu học áo bằng cây Kiếp ba, tu học tòa Sư tử, tu học nằm nghiêng hông bên phải, tu học vị thức ăn của Phật, tu học trú xứ, tu học tướng thủy của Như Lai.

Này Tỳ-xá-khư! Đó là năm mươi pháp học mà Bồ-tát mới tu học cần phải tu học để thể nhập sâu vào “không bỏ, không giảm, không đọa, không thoái lui”, con nên biết điều ấy.

Thế Tôn nói kệ:

Đầy đủ tất cả hành

Để cầu pháp vắng lặng

Ánh sáng chiếu cõi Phật

Vì thương xót chúng sinh.

Dẫn đường cho chúng sinh

Thoát khỏi nạn ba cõi

Tất cả pháp không cùng

Như Lai đã thấu đạt.

Sau khi Thế Tôn nói kệ này, Tỳ-xá-khư mẫu lòng rất vui mừng, lại hỏi Phật:

–Bạch Thế Tôn! Như Lai có bao nhiêu ánh sáng, Bồ-tát mới tu học phải tu hành như thế nào?

Phật nói:

–Này Tỳ-xá-khư! Như Lai có sáu loại ánh sáng. Sáu loại đó là:

1. Ánh sáng xanh.

2. Ánh sáng vàng.

3. Ánh sáng đỏ.

4. Ánh sáng trắng.

5. Ánh sáng hồng.

6. Ánh sáng màu sáng trong.

Này Tỳ-xá-khư! Đó là sáu loại ánh sáng của Như Lai. Bồ-tát mới tu học phải tu hành như thế nào để được ánh sáng này?

Này Tỳ-xá-khư! Vì Bồ-tát tu học theo ánh sáng màu xanh nên luôn dùng hoa xanh, hương xoa xanh, hương bột xanh, vải xanh, châu báu xanh để cúng dường. Nếu nhập thiền định thì thường quán màu xanh. Làm vậy xong, nguyện đời vị lai được có ánh sáng màu xanh.

Bồ-tát tu học ánh sáng màu vàng như thế nào? Nghĩa là thường lấy hoa vàng, hương xoa vàng, hương bột màu vàng, vải vàng, châu báu vàng để cúng dường. Nếu vào thiền định thì thường quán màu vàng. Sau khi làm vậy nguyện đời vị lai được có ánh sáng màu vàng.

Bồ-tát tu học ánh sáng đỏ như thế nào? Nghĩa là thường lấy hoa đỏ, hương xoa đỏ, hương bột màu đỏ, vải đỏ, châu báu đỏ để cúng dường. Nếu khi nhập thiền định thì luôn quán màu đỏ. Làm như vậy rồi nguyện đời vị lai được có ánh sáng màu đỏ.

Bồ-tát tu học ánh sáng màu trắng như thế nào? Nghĩa là thường lấy hoa trắng, hương xoa trắng, hương bột màu trắng, vải trắng, châu báu trắng để cúng dường. Nếu nhập thiền định thì thường quán màu trắng. Làm vậy rồi, nguyện đời vị lai được có ánh sáng màu trắng.

Bồ-tát tu học ánh sáng màu hồng như thế nào? Nghĩa là thường lấy hoa màu hồng, hương xoa hồng, hương bột hồng, vải hồng, châu báu hồng để cúng dường. Nếu nhập thiền định thì luôn quán màu hồng. Làm vậy rồi, nguyện đời vị lai được có ánh sáng màu hồng.

Bồ-tát tu học màu ánh sáng sáng trong như thế nào? Nghĩa là thường lấy hoa màu sáng trong, hương xoa sáng trong, hương bột sáng trong, vải sáng trong, châu báu sáng trong để cúng dường. Nếu nhập thiền định thì luôn quán ánh sáng sáng trong. Làm vậy rồi, nguyện đời vị lai được có ánh sáng rực rỡ sáng trong.

Này Tỳ-xá-khư! Đó gọi là Bồ-tát tu học sáu thứ ánh sáng của Như Lai.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Ánh sáng Phật có sáu

Ánh sáng màu xanh, vàng

Màu đỏ, trắng và hồng

Tướng sáng chiếu rất sáng.

Nếu người có trí tuệ

Luôn siêng năng tu hành

Ai thích ánh sáng đẹp

Nên học hạnh rộng lớn.

Cúng dường hoa, hương, đèn

Dâng lên Đấng Vô thượng

Tu học sáu loại hạnh

Nguyện gì cũng thành tựu.

Sau khi Phật nói kệ. Tỳ-xá-khư mẫu lòng rất vui mừng, lại hỏi Phật:

–Bạch Thế Tôn! Tướng của bậc Đại nhân có bao nhiêu loại và Bồ-tát mới tu học phải tu học như thế nào?

Phật nói:

–Tướng của bậc Đại nhân có ba mươi hai. Bồ-tát tu học thì có hai mươi hạnh hợp lại với tướng Đại nhân thành hai đạo và không có dư.

Hai đạo đó là:

1. Nếu người tại gia thì được làm Chuyển luân thánh vương cai trị bốn thiên hạ, chiến thắng các nước và đầy đủ bảy báu: Xe vàng báu, voi trắng báu, ngựa trắng báu, ma-ni báu, ngọc nữ báu, thần giữ kho báu, chủ binh báu.

Lại còn có ngàn người con dũng mãnh oai hùng có thể chiến thắng quân địch, tận cùng bờ biển lớn, đều dùng chánh pháp để hàng phục chứ không dùng binh trượng.

2. Còn như người xuất gia thì được thành Phật là bậc tối tôn, đệ nhất trong cõi trời và người, có đầy đủ ba mươi hai tướng của bậc Đại nhân.

Ba mươi hai tướng đó là gì? Đó là thân màu vàng ròng, ánh sáng tròn chiếu rộng một tầm màu vàng sáng rực, thân như Phạm thiên cao thẳng, sau cổ có ánh sáng như mặt trời, đỉnh có nhục kế, tóc xanh biếc, thân Phật tròn đầy như cây Ni-câu-luật, giữa chặng mày có lông như Đâu-la-miên, mí mắt trên dưới khép kín nhau, tròng con mắt màu xanh biếc, lưỡi che cả mặt, tiếng như Phạm thiên có tám loại như tiếng Ca-lăng-tần-già, miệng có bốn mươi cái răng, răng trắng đều khít, má như sư tử, da dẻ mịn màng bụi nhơ không dính, mỗi lỗ chân lông có một sợi mềm mại màu xanh biếc, các lông đều xoay về bên phải, ngực như sư tử, ngực có chữ vạn, bảy chỗ đầy đặn, kẽ tay và kẽ chân có màng mỏng dính lại, ngón tay thon dài, hai tay nắm khít nhau, đứng tay dài quá đầu gối, tướng âm mã tàng, gót chân đầy đặn như bánh xe có một ngàn căm. Đó là ba mươi hai thân tướng của bậc Đại nhân.

Này Tỳ-xá-khư! Hai mươi điều để tu được tướng của bậc Đại nhân là gì? Về thuở xa xưa, khi Như Lai còn là người phàm, đối với pháp thiện ta thành tựu vững vàng không phải là dễ thọ trì. Thân làm điều thiện, miệng nói điều thiện, tâm nhớ nghĩ làm thiện, đem tất cả ban cho chúng sinh, giữ vững giới cấm, luôn an trú trong thanh tịnh, cúng dường cha mẹ, Sa-môn, Bà-la-môn, bậc kỳ cựu đức lớn và sáu thân quyến thuộc. Đối với pháp thiện ta đều thực hành đủ. Ta tu tập trọn vẹn và tích trữ nghiệp thiện rất nhiều, sinh tử vô lượng lần, cho đến còn một đời nữa thôi (Nhất sinh bổ xứ) thì tự tại như ý, hưởng sự sướng vui ở cõi trời như: Thọ mạng, sắc lực, ngôi vua, tiếng tăm, sắc, thanh, hương, vị, xúc. Sau khi thọ sự sướng vui ở cõi trời, sinh xuống nhân gian được tướng của bậc Đại nhân, khi chân vừa đạp xuống đất thì khít với mặt đất, dở chân lên còn lại dấu bánh xe, mu bàn chân đầy đặn giống như mu rùa. Nhờ tướng này, nếu là tại gia thì được làm Chuyển luân thánh vương, nếu xuất gia thì được chứng Chánh đẳng Bồ-đề Vô thượng, không còn sinh tử, đạt được Niết-bàn thường lạc. Oan gia trong ngoài, Phạm, Ma, Sa-môn, Bà-la-môn không thể làm hại được. Đó gọi là Phật.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Các pháp đều nhu hòa

Luôn giữ trai giới cấm

Bố thí tâm bình đẳng

Quán kỹ pháp vô thường.

Tất cả nghiệp đã tạo

Tâm thọ trì kiên cố

Nhờ có hành nghiệp này

Thường sinh lên cõi trời.

Hưởng sướng vui ở đó

Sau sinh vào loài người

Hưởng phước báu thế gian

Dưới chân được bằng phẳng.

Đạp xuống đều khít đất

Đất in hình bánh xe

Tại gia hay xuất gia

Đều có tướng như vậy.

Dù Phạm thiên, Ma vương.

Sa-môn, Bà-la-môn

Tất cả các oan gia

Đều phải bị hàng phục.

Xuất gia hành học đạo

Đoạn hẳn nguồn sinh tử

Các hành đã đầy đủ

Chứng đắc bậc Vô thượng.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thế nào để có tướng bánh xe ngàn căm? Thuở xa xưa khi Như Lai còn là người phàm luôn gánh vác cho chúng sinh, dẹp trừ sự sợ hãi cho họ, bố thí niềm vui không khiếp sợ. Nếu được ai bố thí, ta đều đem cho chúng sinh chứa nhóm nghiệp thiện cao lớn không thể tính kể. Sau khi qua đời, được sinh lên cõi trời, hưởng nhiều vui sướng. Lần lượt như vậy qua vô lượng, vô biên lần, sau đó sinh làm người, được tướng của bậc Đại nhân, dưới bàn chân có bánh xe ngàn căm. Tướng bánh xe tròn đầy giống như bánh xe vàng ròng. Được tướng này rồi nếu tại gia thì làm Chuyển luân thánh vương, cai trị bốn thiên hạ, có đầy đủ bảy báu, luôn có Sa-môn, Bà-la-môn, Cư sĩ, đại thần, trưởng giả và bốn binh vây quanh. Nếu xuất gia thì được thành Phật, có đại chúng vây quanh được Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già... cung kính tôn trọng.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Ta từ vô lượng kiếp

Qua lại trong ba cõi

Giúp cho chúng sinh vui

Trừ lo sợ cho họ.

Khéo làm không dừng nghĩ

Nhờ nghiệp công đức này

Thường sinh lên cõi trời

Đến “Nhất sinh bổ xứ.”

Dưới chân hình ngàn căm

Sáng rực như xe vàng

Nhờ tạo ngàn hạnh nghiệp

Thành bậc Nhân Trung Tôn.

Có đại chúng vây quanh

Chiến thắng các ma oán

Nếu là dòng Sát-lợi

Thì làm vua Chuyển luân.

Nếu xuất gia học đạo

Thì thành Vô Thượng Tôn

Trời, người, A-tu-la

Ma-hầu-la, vân vân.

Loài bốn chân phi nhân

Đều cung kính cúng dường

Tiếng đồn khắp mười phương

Làm ruộng phước cho người.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thế nào để có ba tướng Đại nhân? Về thuở xa xưa, khi Như Lai còn là người phàm, không giết hại chúng sinh, xả bỏ ý tưởng sát sinh, không đánh đập, không bao giờ cất chứa những khí cụ dùng để đánh đập, luôn sinh lòng hổ thẹn, tu tập Từ bi, nghiệp thiện tích chứa cao dày không thể nghĩ bàn, trải qua sinh tử vô lượng kiếp, cho đến Nhất sinh bổ xứ, được vào làm người thì được ba tướng Đại nhân:

1. Gót chân đầy đặn.

2. Ngón tay thon dài.

3. Thân tròn và thẳng như Phạm thiên.

Nhờ tướng này mà được thọ mạng lâu dài, hiện tướng sống lâu, giữ gìn mạng sống không sợ chết yểu. Nếu xuất gia thì được thành Phật, thọ mạng lâu dài. Tất cả thế gian, trời, người, Sa-môn, Bà-la-môn, không ai có thể phá hoại tuổi thọ của Như Lai được.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Ai cũng sợ chết, sợ gậy đao

Lấy mình ví dụ chớ đánh đập

Cho nên xa lìa, không nhớ nghĩ

Nhờ hạnh thiện này, sinh cõi trời.

Hưởng quả báo trời, vui vô lượng

Qua đời làm người, được ba tướng

Tay, chân thẳng dài, thân tròn đầy

Đi trên đất vững như rùa vàng.

Ngón tay thon dài như búp măng

Thân thể sáng rỡ như Tu-di

Ba tướng này thành Thiên Nhân Tôn

Biểu hiện Như lai sống dài lâu.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thế nào để có tướng bảy chỗ tròn đầy? Về thuở xưa, khi Như Lai còn là người phàm, luôn luôn làm thí chủ, đem những thức ăn, trái ngọt, hương thơm, nước uống, siêng năng bố thí, chứa nhóm nghiệp này cao xa không thể nghĩ bàn cho đến khi đạt Nhất sinh bổ xứ, được hưởng vui sướng ở cõi trời, sau sinh làm người được tướng bảy chỗ tròn đầy. Môi, cằm, tay, chân đều đầy đặn. Nhờ tướng này nếu là tại gia thì làm Chuyển luân thánh vương, có đầy đủ món ăn thượng hạng trong thế gian. Còn nếu xuất gia thì được thành Phật, thọ nhận thức ăn uống cao tột bằng vị ngon nhất trong trời, người.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Ăn uống ngửi nếm món vô thượng

Thí chủ luôn tu hành như vậy

Vì hạnh thiện này không thể lường

Hưởng vui sướng như vườn hoan hỷ

Thọ nghiệp báo sinh xuống làm người

Được tướng Đại nhân, bảy chỗ đầy

Tay chân mềm mại không ai bằng

Nhờ tướng này được món thượng hạng

Tại gia, xuất gia đều như vậy

Như Lai đoạn hẳn lậu ba cõi

Cho nên được thành bậc Vô thượng.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thế nào để tay chân mềm mại có tướng màng lưới mỏng, dính lại với nhau? Vào thuở xa xưa khi Như Lai còn là người phàm, luôn dùng bốn Nhiếp pháp để giáo hóa chúng sinh, đó là: Bố thí, ái ngữ, lợi hành và đồng sự. Có ai cầu xin điều gì cũng không làm trái ý họ, tích chứa nghiệp này cao xa cho đến Nhất sinh bổ xứ, được hưởng vui sướng của cõi trời, sau sinh xuống làm người thì được hai tướng Đại nhân:

1. Tay chân mềm mại.

2. Tay chân có màng lưới mỏng dính lại nhau.

Nhờ tướng này nếu tại gia thì được làm Chuyển luân thánh vương, cai trị bốn thiên hạ. Còn nếu xuất gia thì thành Pháp vương, giáo hóa vô lượng chúng sinh như: Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Nhân phi nhân...

Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ:

Tu Bố thí, Ái ngữ

Lợi hành cùng Đồng sự

Luôn dùng bốn Nhiếp pháp

Giáo hóa không bỏ ai.

Nhờ tu hành nghiệp này

Thường sinh trong trời, người

Rồi sinh xuống làm người

Được hai tướng Đại nhân.

Tay chân đều mềm mại

Và màng lưới dính nhau

Vi diệu mỏng nhỏ đẹp

Ngoài vàng trong sắc hồng.

Nhờ có hai tướng này

Tại gia làm Chuyển luân

Lấy pháp thiện giáo hóa

Ai nấy đều thuận theo.

Giữ gìn không vi phạm

Vui mừng khen Thánh vương

Ban ân không ai bằng

Lòng từ thấm bốn phương.

Nếu lìa bỏ năm dục

Xuất gia được thành Phật

Vì chúng sinh giảng pháp

Người nghe đều lãnh thọ.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thế nào để có tướng cổ chân Như Lai thẳng tròn và lông trên thân xoay về phía phải?

Phật bảo:

–Này Tỳ-xá-khư! Về thuở xưa, khi Như Lai còn là người phàm, luôn dùng pháp thiện để giáo hóa chúng sinh, thường thực hành việc bố thí bằng pháp không bao giờ nói lời vô nghĩa. Nhờ nghiệp này mà được tăng trưởng lớn mạnh, cho đến đạt Nhất sinh bổ xứ. Sau sinh làm người được hai tướng Đại nhân:

1. Chân cao thẳng không thấy mắc cá.

2. Lông xoay tròn phía phải.

Nhờ tướng này, nếu tại gia thì được làm Chuyển luân thánh vương, bậc tôn quý cao nhất trong loài người, vui vẻ vui sướng trong năm dục, có bảy báu, có một ngàn người con theo hầu bên cạnh. Nếu bỏ nhà vào núi học đạo thì được thành Phật, là bậc tôn quý cao tột nhất trong hàng trời, người, không có ai sánh bằng, tất cả chúng sinh đều cung kính tôn trọng:

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Luôn dùng pháp thiện

Lợi ích chúng sinh

Luôn dùng lời hay

Giáo hóa chúng sinh.

Luôn dùng lực tốt

Giữ gìn chúng sinh

Hoan hỷ vui sướng

Luôn ban pháp thí.

Không còn ganh ghét

Nhờ có nghiệp này

Tích chứa vô lượng

Sinh làm loài người.

Được tướng Đại nhân

Một: Chân tròn thẳng

Không thấy mắt cá

Hai: Lông xoay tròn.

Đều quay bên phải

Nếu là tại gia

Làm Chuyển luân vương

Làm vua thiên hạ.

Nếu là xuất gia

Được chứng thành Phật

Bậc tôn quý nhất

Trong cõi trời, người.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thế nào để chúng sinh được tướng bắp chân như nai? Về vô lượng kiếp xa xưa, khi Như Lai còn là người phàm, thường dạy bảo người tất cả những ghi chép trong sách sách vở, oai nghi, nghề nghiệp, thuốc men, chú thuật, dạy giữ giới cấm dạy cho họ đầy đủ, ta luôn suy nghĩ: “Làm thế nào để mọi người hiểu rõ hoàn toàn về ý nghĩa mau thông đạt, không có tâm mệt mỏi nhàm chán.” Nhờ cất chứa nghiệp này rộng lớn cho đến Nhất sinh bổ xứ, được hưởng vui sướng ở cõi trời. Sau sinh làm người được tướng Đại nhân có bắp chân giống như nai. Nếu ở tại gia thì làm Chuyển luân thánh vương, cai trị bốn thiên hạ, tất cả vật cần dùng để cúng dường hễ nghĩ đến thì có ngay. Nếu xuất gia thì được thành Phật, hễ cần những vật cúng dường trong cõi trời hay cõi người thì cũng đều có ngay. Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ:

Các sách đều chỉ dạy

Công xảo và chú thuật

Phương thuốc để trị bệnh

Luôn tự suy nghĩ rằng.

Sao để họ chóng thành

Học tập không mệt mỏi

Lần lượt dạy người khác

Do nhờ hành nghiệp này.

Chứa nhóm không thể lường

Đến Nhất sinh bổ xứ

Thành tướng tốt đại nhân

Có bắp chân như nai.

Thon đẹp và đầy đặn

Da mỏng lại mềm mại

Lông đứng xoay bên phải

Nhờ tướng Đại nhân này.

Ký thành Nhân trung tôn

Tại gia làm Luân vương

Sở cầu mau thành tựu

Nếu xuất gia thành Phật.

Tất cả vật cúng dường

Nghĩ là có đầy đủ.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thế nào để có tướng da bóng láng trơn không bị dính bụi trần? Vào thuở xưa, khi Phật còn là người phàm, nếu có Sa-môn, Ba-la-mật, Sát-lợi, Cư sĩ đến chỗ ta hỏi: “Bạch Thế Tôn! Những gì là hạnh tốt và những gì là không tốt? Những gì là nên gần gũi và những gì là nên tránh xa? Hành nghiệp gì được hưởng an lạc và hành nghiệp gì phải thọ khổ não?” Thuở ấy, ta phân biệt cho họ:

Pháp này nên làm, pháp này không nên làm.

Pháp này nên hành, pháp này không nên hành.

Pháp này được vui sướng, pháp này không vui sướng.

Nhờ tích chứa vô lượng hành nghiệp này cho đến Nhất sinh bổ xứ mà được thọ hưởng vui sướng ở cõi trời. Sau sinh làm người được tướng Đại nhân có làn da bóng mịn, không bị dính bụi nước. Ví như hoa sen tuy ở trong nước mà không bị nước làm ô nhiễm. Thân tướng của Như Lai cũng như vậy. Nhờ tướng này, ở tại gia thì làm Chuyển luân thánh vương, thông minh trí tuệ. Nếu ở thế gian thì làm Sa-môn, Ba-la-mật, Sát-lợi, Cư sĩ thì không ai sánh bằng. Nếu xuất gia học đạo thì sẽ thành Phật, có trí tuệ rộng lớn, trí tuệ lanh lợi tối thượng hơn hết, trí tuệ của chư Thiên, Trời, Người, Phạm, Ma, Sa-môn, Bà-la-môn cũng không thể sánh bằng.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ:

Phật ở vô lượng đời

Làm người phàm tu hành

Nếu có ai đến hỏi

Khuyến khích dạy mau thành.

Thường sống đời xuất gia

Khéo phân biệt nghĩa lý

Do nhờ hành nghiệp này

Được sinh lên cõi trời.

Có trí tuệ rất lớn

Một khi sinh làm người

Được da bóng mịn màng

Nhờ có tướng tốt này.

Thành tựu đại trí tuệ

Nếu làm dòng Sát-lợi

Tại gia làm Chuyển luân

Nếu không ở tại gia.

Xuất gia được thành Phật

Đại Nhất thiết chủng trí

Trên trời và cõi người

Không ai sánh bằng được.

KINH ƯU-BÀ-Di TỊNH HẠNH PHÁP MÔN

QUYỂN HẠ

Phẩm 2: TU HỌC (Phần 2)

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thế nào để thân có màu vàng rực, ánh sáng chiếu rực rỡ giống như núi vàng? Trong vô lượng kiếp xa xưa, Như Lai thường thích tu tập điều thiện, không sân, không giận. Nếu có chúng sinh nào mắng đập thì Như Lai nhịn nhục không hề giận dữ, luôn luôn tự thấy xấu hổ và luôn có lòng đại Bi. Vì cho đó đều là quả báo kiếp trước ở quá khứ, nên thường tự trách mình, phải nên thực hành bố thí, đem những loại y phục mềm mại như: Thảm, sô-ma, kiếp-bối, Kiêu-xa-da để bố thí cho người. Cứ như thế, trải qua vô lượng đời, tích chứa công đức sâu dày như vậy, nên được hưởng sự vui sướng ở cõi trời, sau sinh làm người thì được tướng màu vàng rực của bậc Đại nhân, màu vàng là màu cao tột. Nhờ tướng này, nếu tại gia thì làm Chuyển luân thánh vương, cai trị bốn thiên hạ. Ở trong bốn thiên hạ nếu có những loại y phục mềm mại như các thảm, sô-ma, kiếp-bối, kiêu-xa-da, khâm-bà-la và tất cả vật mềm mại nào trong thế gian thì vua đều có tất cả. Nếu xuất gia thì được thành Phật. Hễ trong dân chúng có các y phục mềm mỏng như ngọa cụ, kiếp-bối, sô-ma, khâm-bà-la thì Như Lai cũng đều có cả những vật như vậy.

Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ:

Tâm không sinh sân giận

Luôn xấu hổ tự trách

Bố thí áo tốt đẹp

Các vật mềm vô giá.

Luôn ban cho chúng sinh

Cho rồi, lòng hoan hỷ

Sung sướng không luyến tiếc

Như người không gặp lửa.

Cứu vật ra rất vui

Chứa nghiệp không thể lường

Sinh cõi trời thọ lạc

Sau đó sinh làm người.

Được thân tướng Đại nhân

Thân thể màu vàng rực

Giống như núi chúa vàng

Tại gia làm Chuyển luân.

Cai trị bốn thiên hạ

Được thân thể mịm màng

Một áo giá ngàn vạn

Nếu học đạo thành Phật.

Độ trời, người, rồng, thần

Y phục cũng như vậy.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thế nào để có tướng âm mã tàng? Trong vô lượng kiếp quá khứ, khi Như Lai còn là người phàm, Như Lai thích tu hành vui vẻ và khéo hòa hợp với mọi người, như với cha mẹ, nam nữ, anh em, chị em, dòng họ, bạn bè, quyến thuộc, Thiện tri thức, cho đến loài súc sinh. Nếu có người chia ly thì mong họ được hòa hợp, làm theo sở thích của họ để họ hòa hợp. Nhờ nghiệp tích chứa nhiều phước đức này, mà được sinh lên cõi trời, hưởng phước vui của cõi trời. Sau sinh vào nhân gian, cứ lần lượt vô lượng, vô biên kiếp như vậy cho đến Nhất sinh bổ xứ được tướng Âm mã tàng. Nhờ tướng này được làm Chuyển luân vương có một ngàn người con, cai trị bốn thiên hạ, ngàn con dũng mãnh có thể đánh bại kẻ địch. Nếu xuất gia thì được thành Phật. Từ pháp sinh học trò hơn ngàn vạn, dũng mãnh nhiều sức mạnh có thể đẩy lùi ma oán.

Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ:

Trải qua vô lượng kiếp

Khi ta làm người phàm

Luôn hòa hợp với chúng

Để được sống an lạc.

Như cha mẹ, nam nữ

Anh em và chị em

Thân thích, các quyến thuộc

Và thiện hữu tri thức.

Ai khổ vì xa lìa

Khéo hòa để an vui

Nhờ tạo hành nghiệp này

Thường sinh trong trời, người.

Hưởng an vui cõi trời

Sau sinh vào loài người

Được tướng âm mã tàng

Hiện thành được ngàn con.

Dũng mãnh không ai bằng

Đánh bại kẻ địch thù

Luôn cúng dường cha mẹ

Để luôn được an lạc.

Nếu xuất gia thành Phật

Con pháp có ngàn vạn

Giới, định sức thần thông

Diệt trừ mọi ma oán.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thế nào để có thân tròn đầy giống như cây Ni-câu-luật, thân thẳng đứng như Phạm thiên, tay đụng đầu gối? Xưa kia, khi Như Lai còn là người phàm, luôn luôn tu lòng lành rộng lớn, quán sát rất rõ về những pháp đồng - bất đồng, thô - tế, thiện - ác, đây là trí tuệ, kia là ngu si, đây là tinh tấn, đây là biếng nhác, đây là sân giận, kia là nhẫn nhục, phân biệt rõ ràng như vậy rồi theo từng loài mà ta giáo hóa hướng dẫn họ. Nhờ nghiệp này mà đã vô lượng lần sinh vào cõi người, cõi trời, cho đến Nhất sinh bổ xứ. Khi sinh vào loài người thì được hai tướng Đại nhân:

1. Thân Phạm thiên tròn đầy giống như cây Ni-câu-luật.

2. Thân cao thẳng, tay đụng đầu gối.

Nhờ tướng này nếu tại gia thì làm Chuyển luân vương, cai trị bốn thiên hạ của cải giàu có vô lượng vàng, bạc, lưu ly, xa cừ, mã não, san hô, hổ phách, ngọc báu... lương thực dồi dào tươi tốt, kho tàng đầy ắp. Nếu như xuất gia thì được thành Phật, đầy đủ bảy Thánh tài: Tín, giới, thí, văn, tuệ, hổ, thẹn. Như Lai cũng có vô lượng, vô biên những vật như vậy.

Khi ấy, Thế Tôn nói kệ:

Ta trong đời quá khứ

Khéo cân nhắc chúng sinh

Chọn lựa phân biệt rồi

Quán sát đều bình đẳng.

Phân biệt các chúng sinh

Tùy loài mà ban bố

Do nhờ hành nghiệp này

Thường sinh vào cõi trời.

Sau sinh vào loài người

Thân ngay thẳng, không cong

Hai tay đụng đầu gối

Giống như cây Ni-câu.

Từ đất mọc tròn đều

Thân Phật cũng như vậy

Vô lượng kiếp đến nay

Sinh từ đất hành nghiệp.

Hiện hai tướng giàu có

Khiến thiên hạ thái bình

Tại gia thọ năm dục

Được làm Chuyển luân vương.

Xuất gia bỏ năm dục

Được thành đấng Vô thượng.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thế nào để được ba tướng của bậc Đại nhân?

1. Ngực như sư tử.

2. Sau ót có tỏa ánh sáng.

3. Vai cổ tròn trịa.

Thuở quá khứ, khi Như Lai còn là người phàm, luôn luôn làm lợi ích cho chúng sinh để họ có cuộc sống an cư lạc nghiệp, có lòng tin, giữ giới, hiểu rộng, có trí tuệ, bố thí, tài của, lúa mạch, ruộng vườn, nô tỳ, trâu dê, voi ngựa, xe cộ, vợ con, nam nữ, thị tùng, quyến thuộc, thân thích, làm cho tất cả được phát triển. Nhờ nghiệp này nên được sinh lên cõi trời, sau sinh làm người được ba tướng Đại nhân:

1. Ngực như Sư tử.

2. Sau ót phóng ra ánh sáng.

3. Vai cổ tròn trịa.

Nhờ tướng này, nếu tại gia thì làm Chuyển luân vương, cai trị bốn thiên hạ, pháp thường tăng trưởng, tài vật, ruộng nhà, lúa thóc dồi dào sung túc, vợ con, quyến thuộc, nô tỳ, thị tùng, thiện hữu tri thức, tất cả đều đầy đủ không có giảm bớt. Nếu xuất gia thì được thành Phật, đầy đủ bảy Thánh tài và bốn bộ quyến thuộc cũng không giảm bớt.

Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ:

Tín tâm trì giới

Đa văn trí tuệ

Nô tỳ, voi ngựa

Trâu, dê, ruộng nhà.

Vợ con, quyến thuộc

Thiện hữu tri thức

Luôn nghĩ điều thiện

Làm sao khiến họ.

Sắc, lực, an vui

Được tăng trưởng lớn

Do nhờ nghiệp này

Thường sinh cõi trời.

Sau sinh làm người

Được tướng Đại nhân

Ngực như sư tử

Ót phóng ánh sáng.

Vai cổ tròn trịa

Thành tựu ba tướng

Nếu là tại gia

Quyến thuộc vợ con.

Nô tỳ voi ngựa

Đều được sung mãn

Nếu là xuất gia

Được thành quả Phật.

Quyến thuộc tăng trưởng

Pháp luôn trường tồn.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thế nào để ngực có chữ Vạn? Về thuở xa xưa, khi còn là người phàm, Như Lai không bao giờ làm não loạn chúng sinh, không đánh đập cũng không nhốt trói họ. Nhờ tích chứa hành nghiệp thiện này rộng lớn nên thường sinh lên cõi trời. Sau sinh làm người, được tướng Đại nhân, ngực có chữ Vạn. Nếu tại gia thì làm Chuyển luân vương, không có các tật bệnh, bốn mùa điều hòa thích hợp, không nóng, không lạnh. Nếu xuất gia thì được thành Phật, cũng không có các bệnh hoạn, luôn được điều hòa, không lạnh không nóng, thân thể nhẹ nhàng, nhập vào Tam-muội.

Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ:

Không nhốt, trói chúng sinh

Cũng không đánh đập họ

Không dùng những đao, gậy

Làm não hại chúng sinh.

Do nhờ hành nghiệp này

Thường sinh trong trời người

Hưởng vui sướng cõi trời

Đến Nhất sinh bổ xứ.

Sau sinh vào nhân gian

Được tướng của Đại nhân

Giữa ngực có chữ Vạn

Do nhờ tướng tốt ấy.

Không có các bệnh hoạn

Tại gia hay xuất gia

Thường thọ hưởng an vui

Nếu là dòng Sát-lợi.

Làm vua bốn thiên hạ

Nếu xuất gia học đạo

Được thành đấng Vô thượng

Luôn được vui thượng diệu.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thế nào mà mắt có màu xanh biếc giống như hoa sen xanh, tròng mắt hiện ra ánh sáng màu xanh biếc? Trong vô lượng kiếp về quá khứ, khi Phật còn là người phàm, luôn tu tập hạnh thiện, không đem tâm ác độc, với đôi mắt dữ nhìn chúng sinh, không đem tâm dục mà ngó liếc, luôn đem tâm xả bỏ mà lìa sân, ái, si, nhìn thẳng vào chúng sinh. Nhờ nghiệp này nên thường sinh lên cõi trời hưởng vui sướng ở cõi trời, sau sinh làm người được hai tướng Đại nhân:

1. Mắt màu xanh biếc, hai mí trên dưới đều nháy một lượt.

2. Tròng mắt khi nháy hiện ra ánh sáng màu xanh biếc.

Nhờ tướng này, nếu tại gia thì làm Chuyển luân vương, cai trị bốn thiên hạ, làm cho tất cả dân chúng, Sa-môn, Bà-la-môn, Sát-lợi, Cư sĩ, vợ con quyến thuộc, quần thần, người hầu cận đều ngắm nhìn vua không biết chán. Nếu xuất gia thì được thành Phật, làm cho các chúng sinh trong bốn bộ Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di và các chúng Trời, Người, A-tu-la, Ma-hầu-la-già, Càn-thát-bà... tất cả đều vui vẻ phát sinh tâm thiện, giống như chiêm ngưỡng Như Lai, không biết chán đủ.

Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ:

Trải bao kiếp quá khứ

Khi Phật là người phàm

Thường tu các hạnh thiện

Không đem tâm sân giận.

Không trợn mắt dữ tợn

Cũng không vì tham đắm

Tâm dục nhìn chúng sinh

Mắt sáng lìa dơ, ác.

Tâm hoan hỷ nhìn thẳng

Do nhờ hành nghiệp này

Được sinh vào cõi trời

Đến Nhất sinh bổ xứ.

Sau sinh làm loài người

Mắt, lông mi xanh biếc

Mắt như hoa sen xanh

Trên dưới nháy một lượt.

Nhờ tướng Đại nhân ấy

Được trí tuệ thông sáng

Tất cả các chúng sinh

Thích nhìn không biết chán.

Tại gia làm Chuyển luân

Thành tựu đại trí tuệ

Có đầy đủ bảy báu

Cai trị bốn thiên hạ.

Xuất gia được thành Phật

Chứng đắc Nhất thiết trí.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thế nào mà trên đảnh có nhục kế, tóc xanh biếc? Đời quá khứ, khi Như Lai còn là người phàm, luôn tạo công đức cho người, giữ nghiệp thân, khẩu, ý, bố thí, trì giới, mỗi tháng tu sáu ngày trai giới, cúng dường cha mẹ, Sa-môn, Bà-la-môn, bạn bè quyến thuộc, những vị tuổi cao đức lớn. Lại hành nghiệp thiện không thể đếm xuể. Nhờ tích chứa vô lượng hạnh này, mà hưởng được sự vui sướng ở cõi trời, cho đến Nhất sinh bổ xứ. Sau sinh làm người thì được hai tướng Đại nhân:

1. Trên đảnh có nhục kế.

2. Tóc xanh biếc.

Nhờ tướng này, nếu tại gia thì làm Chuyển luân vương, cai trị bốn thiên hạ, làm chỗ nương tựa cho dân chúng. Nếu xuất gia thì được thành Phật, làm chỗ nương tựa cho bốn chúng Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di và tám bộ chúng Trời, Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Nhân và phi nhân.

Khi ấy, Thế Tôn nói kệ:

Ta ở đời quá khứ

Người đứng đầu tu thiện

Luôn thực hành phạm hạnh

Làm chỗ dựa cho người.

Qua đời sinh lên trời

Hưởng vui sướng cõi trời

Sau sinh vào nhân gian

Được hai tướng Đại nhân.

Trên đảnh có nhục kế

Tóc xoắn màu xanh biếc

Tại gia làm Chuyển luân

Cai trị bốn thiên hạ.

Dùng năm giới mười thiện

Cứu giúp cho muôn dân

Nếu xuất gia học đạo

Được thành đấng vô thượng.

Thường lấy giới-định-tuệ

Chỉ dạy các chúng sinh

Luôn làm chỗ nương tựa

Cho các trời, người, rồng.

Thần, Dạ-xoa, Càn-thát

A-tu-la vân vân.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thế nào để mỗi lỗ chân lông chỉ có mỗi sợi lông, giữa chặng mày có lông trắng giống như Đâu-la-miên? Thuở xưa, khi còn là người phàm, Phật luôn tu hành không nói dối, tránh xa nói dối, luôn tu hành lời nói thật, tâm chân chánh với lời nói thật, cũng không có lời nói thêu dệt, lời nói luôn luôn dịu dàng, nhỏ nhẹ tùy thuận với chúng sinh. Do hành nghiệp này nên thường sinh lên cõi trời hưởng vui sướng, sau sinh làm người thì được hai tướng Đại nhân.

1. Mỗi lỗ chân lông chỉ có mỗi sợi lông. Lông ấy mềm mại và đều xoay về phía bên phải, không dính bụi nước.

2. Giữa chặng mày có lông trắng đẹp đẽ giống như Đâu-la-miên chiếu sáng.

Nhờ tướng này, nếu tại gia thì làm Chuyển luân vương, cai trị bốn thiên hạ, dân chúng hưng thịnh phát triển vô cùng vui sướng. Nếu xuất gia thì làm Phật, làm cho bốn bộ chúng Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di tăng trưởng vô lượng, vô biên khắp thế gian.

Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ:

Ta ở đời quá khứ

Luôn tu không nói dối

Mở miệng chưa từng nói

Lời dối gạt không thật.

Thích ứng với thế gian

Nói năng không lầm lỗi

Nhờ những hành nghiệp này

Luôn sinh vào cõi trời.

Sau sinh làm loài người

Được hai tướng Đại nhân.

Lông trắng sáng chặng mày

Mềm mại như Đâu-miên.

Lỗ chân lông một sợi

Tất cả đều xoay phải

Nhờ có hai tướng này

Tại gia làm Chuyển luân.

Cai trị bốn thiên hạ

Muôn dân phát triển mạnh

Nếu bỏ nhà học đạo

Chứng đắc đại pháp vương.

Chỉ dạy các trời, người

Khiến chánh pháp tăng trưởng.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thế nào mà miệng có bốn mươi cái răng, răng trắng đều khít? Trong vô lượng kiếp thuở xưa, Như Lai luôn tu hành không nói lời hai lưỡi. Nghe người này không đến nói với người kia. Nghe người kia không đến nói với người này. Sau khi nghe hai bên nếu có lợi ích vui vẻ thì mới đến nói với họ. Nhờ nghiệp này nên luôn hưởng được vui sướng của cõi trời, sau sinh làm người được hai tướng Đại nhân:

1. Miệng có bốn mươi cái răng.

2. Răng trắng đều và khít.

Nhờ tướng này, nếu tại gia thì làm Chuyển luân vương, cai trị bốn thiên hạ, không có trộm cướp, quyến thuộc trong sạch, vững vàng không hư hoại. Nếu xuất gia thì được thành Phật, có bốn bộ chúng: Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di vững vàng thọ trì pháp tạng của Như Lai, không bị bốn ma phá hoại.

Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ:

Như Lai đời quá khứ

Tu hành không hai lưỡi

Không não loạn chúng sinh

Luôn hòa hợp mọi người.

Hành nghiệp sinh lên trời

Hưởng vui sướng cõi trời

Sau sinh làm loài người

Được hai tướng Đại nhân.

Miệng có bốn mươi răng

Răng trắng đều và khít

Tại gia dòng Sát-lợi

Cai trị bốn thiên hạ.

Vua có bốn binh chủng

Vững vàng khó hủy hoại

Sát-lợi, Bà-la-môn

Không thể lay chuyển được.

Nếu xuất gia thành Phật

Đầy đủ bốn bộ chúng

Luôn được hàng trời, người

Cung kính và tôn trọng.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thế nào mà có tướng lưỡi rộng dài phát ra tiếng Phạm âm giống như tiếng chim Ca-lăng-tần-già? Vào thuở xưa, khi Đức Phật còn là người phàm, không nói lời thô, xả bỏ lời nói thô, tránh xa lời nói thô, luôn nói những lời nói tốt đẹp, lời nói dịu dàng để thấm sâu vào tâm người khiến họ thích nghe và dùng những lời đại Từ bi, nhất quyết không quên, lời nói ân nghĩa sâu xa, để được người yêu mến nhớ nghĩ. Nhờ siêng năng tu tập nghiệp này cao rộng nên thường hưởng sự vui sướng ở cõi trời. Sau sinh làm người thì được hai tướng Đại nhân:

1. Lưỡi rộng dài phủ che cả mặt.

2. Phạm âm dịu dàng như tiếng Ca-lăng-tần-già, khiến ai cũng thích nghe.

Nhờ tướng này, nếu tại gia thì làm Chuyển luân vương, cai trị bốn thiên hạ, nói ra điều gì hết thảy dân chúng đều thích nghe và vui vẻ làm theo. Nếu không thích tại gia lại xuất gia học đạo thì được thành Phật, nói ra lời gì thì Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, Trời, Rồng, Dạ-xoa, Nhân phi nhân đều cung kính lãnh thọ, vui vẻ phụng hành.

Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ:

Phật ở đời quá khứ

Tu tập lời nói tốt

Không sân cũng không giận

Không nói lời thô ác.

Luôn nói lời Từ bi

Lời chính xác dịu dàng

Lời ý phải nghĩ trước

Sau đó mới phát ngôn.

Nhờ hành nghiệp như vậy

Được tướng lưỡi rộng dài

Phạm âm luôn hòa nhã

Như tiếng chim Ca-lăng.

Nhờ hai tướng Đại nhân

Tại gia làm Chuyển luân

Nếu nói ra lời gì

Muôn dân đều tuân theo.

Nếu xuất gia thành Phật

Chuyển bánh xe vô thượng

Diệu pháp được nói ra

Khiến Trời, Người, Tu-la.

Rồng, Thần và Dạ-xoa

Nghe rồi đều phụng hành.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thế nào để có cằm như sư tử? Vào thời quá khứ, khi Phật còn là người phàm, luôn tu tập không nói lời thêu dệt, xả bỏ lời nói thêu dệt, luôn nói lời hợp thời, lời đúng nghĩa, lời đúng pháp, lời oai nghi, lời thường trụ, lời rõ ràng. Nhờ tích chứa vô lượng công đức nghiệp này nên thường được hưởng vui sướng của cõi trời. Sau sinh làm người thì được tướng Đại nhân có cằm như sư tử. Với tướng này, nếu tại gia thì làm Chuyển luân vương, cai trị bốn thiên hạ, tất cả dân chúng không ai dám nổi loạn. Nếu xuất gia thì được thành Phật, Trời, Người, A-tu-la, Phạm, Ma, Sa-môn, Bà-la-môn, oan gia trong hoặc ngoài, không ai dám chống lại Như Lai.

Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ:

Ta ở đời quá khứ

Không nói lời thêu dệt

Cũng không tự khen mình

Và nói lời tạp ngữ.

Đoạn diệt lời vô nghĩa

Luôn nói lời hợp thời

Nói ra cốt làm vui

Lợi ích cho chúng sinh.

Do có hành nghiệp này

Hưởng vui sướng cõi trời

Sau sinh làm loài người

Có cằm giống sư tử.

Tại gia làm Chuyển luân

Cai trị bốn thiên hạ

Với tướng Đại nhân này

Không ai dám nổi loạn.

Xuất gia được thành Phật

Sa-môn, Phạm, Ma vương

Trời, Người, A-tu-la

La-hầu, Khẩn-na-la.

Các oan gia trong ngoài

Không ai dám chống lại.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Tu hành như thế nào để có bốn răng đều, khít, trắng sạch và tỏa sáng? Vào thuở xưa, khi Phật còn là người phàm, xả bỏ cuộc sống xấu ác, luôn nghĩ tìm nghề chân chánh để sinh sống, cũng không làm những việc cân lường lừa gạt người, dùng vật hư dối để lừa gạt người, dùng biến hóa để lừa gạt, yêu thương để lừa gạt. Tất cả những cách lừa gạt như vậy đều không hề có. Nhờ hành nghiệp này mà tích tụ được phước sâu dày, nên sau khi qua đời sinh lên cõi trời, hưởng vui sướng ở mười chốn. Thế nào là mười?

1. Tuổi thọ của trời.

2. Sắc đẹp của trời.

3. Âm nhạc của trời.

4. Tiếng tốt đồn xa của trời.

5. Vua trời.

6. Sắc trời.

7. Âm thanh của trời.

8. Hương thơm của trời.

9. Mùi vị của trời.

10. Xúc chạm của trời.

Sau khi hưởng vui sướng về mười chốn ở cõi trời rồi, sinh làm người thì được hai tướng Đại nhân.

1. Răng không lớn, không nhỏ.

2. Màu răng trắng sạch.

Nhờ tướng này, nếu tại gia thì làm Chuyển luân vương, cai trị bốn thiên hạ. Bốn bộ chúng: Chúng Bà-la-môn, chúng Sát-lợi, nơi xóm làng thành ấp, đại thần, trưởng giả, phi hậu, thể nữ và chư Thiên, tất cả đều nghiêm tịnh. Nếu xuất gia thì được thành Phật cũng có bốn chúng Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di và Trời, Người, A-tu-la, Càn-thát-bà cũng đều thanh tịnh.

Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ:

Ta ở đời quá khứ

Xả bỏ mưu sinh ác

Dùng pháp sạch có lợi

Nghề chân chánh nuôi thân.

Trừ bớt khổ chúng sinh

Để họ được an vui

Nhờ có hành nghiệp này

Hưởng mười vui sướng trời.

Thường được các trời người

Tôn trọng và khen ngợi

Hết hưởng vui cõi trời

Sau sinh nơi loài người.

Nhờ quả tu nghiệp thiện

Được hai tướng Đại nhân

Răng không bị to nhỏ

Màu răng trắng tỏa sáng.

Sinh vào dòng Sát-lợi

Tại gia làm Chuyển luân

Có bốn binh vây quanh

Thanh tịnh không cấu uế.

Xuất gia được thành Phật

Thường được đủ bốn chúng

Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni

Ưu-bà-tắc, Bà-di

Trời, Người, A-tu-la

Rồng, Thần và Dạ-xoa

Thanh tịnh không cấu nhiễm

Đều cung kính vây quanh.

Này Tỳ-xá-khư! Đó gọi là hai mươi cách tu hành để được ba mươi hai tướng của bậc Đại nhân. Nhờ tướng này, nên thân của Như Lai được trang nghiêm vô cùng tươi đẹp.

Lại nữa, này Tỳ-xá-khư! Thân Phật lại có tám mươi vẻ đẹp. Đó là:

1. Móng tay đỏ hồng.

2. Móng tay nổi tròn lên đẹp.

3. Móng tay bóng láng.

4. Móng tay đầy đặn.

5. Ngón tay tròn trịa.

6. Ngón tay thon thẳng.

7. Ngón tay khép kín.

8. Ngón tay sạch sẽ.

9. Tay chân nõn nà.

10. Phía trong tay chân đỏ hồng.

11. Tay chân bằng phẳng.

12. Bên trong tay chân đầy đặn.

13. Vân tay hiện lên sâu.

14. Vân tay thẳng đẹp.

15. Vân tay nhỏ dài.

16. Tay chân mịn màng.

17. Vân tay không rối.

18. Xương mắt cá không lồi ra.

19. Đầu gối tròn đầy.

20. Bắp chân đều đặn.

21. Bước đi bằng phẳng.

22. Đi như sư tử chúa.

23. Đi như chim ngỗng trời.

24. Tướng đi như Long vương.

25. Tướng đi như Ngưu vương.

26. Đi không nhìn ra sau.

27. Bước đi không nghiêng ngã.

28. Nửa thân cao thẳng.

29. Thân Phật cao hơn người.

30. Toàn thân đầy đủ.

31. Thân Phật đều đẹp.

32. Thân thể cân đối.

33. Thân thể đầy đặn.

34. Thân thể thẳng đứng.

35. Thân thể bóng láng.

36. Thân lớn nhỏ đều đặn.

37. Thân thể sạch đẹp.

38. Thân thể mềm mại.

39. Thân thể vắng lặng.

40. Thân thể chắc chắn.

41. Thân thể gọn ghẽ.

42. Thân thể đoan nghiêm.

43. Các căn đều đặn.

44. Sắc thân không đen.

45. Thân thể không tối.

46. Lông trên thân sạch sẽ.

47. Tướng bụng tròn trịa.

48. Bụng không có ngấn ngang.

49. Thân thể sáng sạch thấy rõ các sắc tướng.

50. Rốn sâu.

51. Lỗ rốn tròn.

52. Vân rốn xoay về bên phải.

53. Lỗ rốn không trủng.

54. Miệng rốn không dài.

55. Miệng rốn không ngắn.

56. Lông rốn hướng về phía dưới.

57. Có tướng răng của rồng.

58. Môi che kín răng.

59. Bốn răng giữa tròn đều.

60. Bốn răng nanh sắc bén.

61. Bốn răng nanh nhọn dài.

62. Bốn răng nanh đều khít.

63. Lưỡi rộng mềm mại.

64. Màu lưỡi hồng đẹp.

65. Phạm âm rõ ràng vi diệu.

66. Tiếng như voi chúa.

67. Tiếng như chim Ca-lăng-tần-già.

68. Nứu răng thịt đầy.

69. Mũi không dài xuống.

70. Mũi cao nhỏ dài.

71. Lỗ mũi sạch sẽ.

72. Mũi suông rộng.

73. Mắt đẹp sáng long lanh.

74. Mắt đen sáng.

75. Lông mi mắt có thứ lớp.

76. Lông mày dài như nữa vầng trăng.

77. Lông mày đen mướt dài ngắn có thứ lớp.

78. Lông mày sáng sạch mướt.

79. Tai thòng xuống trong ngoài sạch sẽ.

80. Tóc mềm mại quay về bên phải không rối dài theo thứ lớp, rất đẹp.

Này Tỳ-xá-khư! Đó là tám mươi vẻ đẹp của Như Lai.

Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ:

Ngày đêm thọ trì

Tất cả giới cấm

Vô lượng hạnh khổ

Là đại Phạm chí.

Ba mươi hai tướng

Tám mươi vẻ đẹp

Chuỗi ngọc nghiêm thân

Đấng Thiên Nhân Tôn.

Ánh sáng rực rỡ

Chiếu rọi vô cùng

Xanh đỏ vàng trắng

Xen lẫn với nhau.

Uyển chuyển xoay tròn

Khắp cả hư không

Phóng ánh sáng lớn

Chiếu vô lượng cõi.

Trong ánh sáng rực

Tam thiên thế giới

Như Lai luôn sáng

Chiếu tới một tầm.

Khi phóng ánh sáng

Che lấp nhật nguyệt

Như mặt trời mọc

Không thấy các sao.

Nếu phóng ánh sáng

Chiếu cả thế giới

Nhật quang như trăng

Màu trăng như sao.

Nhờ được vạn hạnh

Có thân như vầy

Được các chúng sinh

Ưa thích ngắm nhìn

Không bao giờ chán.