SỐ 476 — KINH THUYẾT VÔ CẤU XỨNG

SỐ 476

KINH THUYẾT VÔ CẤU XỨNG

Hán dịch: Đời Đường, Tam tạng

Pháp sư Huyền Trang.

QUYỂN 1

Phẩm 1: TỰA

Tôi nghe như vầy:

Một thuở nọ, Đức Thế Tôn ở rừng Yêm-la-vệ thuộc thành Quảng nghiêm, cùng với tám ngàn vị đại Tỳ-kheo, ba vạn hai ngàn vị Đại Bồ-tát. Các vị ấy đều được tất cả đại chúng biết đến, có đại thần thông, sự nghiệp tu tập đã thành tựu, được oai đức của chư Phật gia hộ, giữ gìn, giữ vững thành lũy chánh pháp, nắm giữ tất cả chánh pháp, dùng tiếng gầm của sư tử để diễn giảng, với âm thanh hòa nhã chấn động khắp mười phương, làm bạn lành của chúng sinh mà không mời đến, nối dõi Tam bảo không cho đoạn tuyệt, chiến thắng các ma oán, chế ngự các ngoại đạo, dứt hẳn tất cả nghiệp chướng và những thứ ngăn che, trói buộc, với niệm định Tổng trì đều viên mãn, kiến lập nẻo trí giải thoát không chướng ngại, đạt được tất cả pháp một cách thù thắng không gián đoạn, thành tựu niệm, tuệ, đẳng trì, Đà-la-ni, đạt bố thí điều phục đệ nhất, giới thể tịch tĩnh, an nhẫn chánh cần, tĩnh lự, Bát-nhã, phương tiện thiện xảo, diệu nguyện, lực trí Ba-la-mật-đa, chứng đắc pháp nhẫn bất khởi mà không có chỗ thủ đắc, có thể chuyển pháp luân không thoái chuyển, đắc vô tướng, được ấn chứng bằng diệu pháp, biết rõ các căn hơn kém của hữu tình, là người mà cả đại chúng không ai vượt hơn, có thể điều phục đạt được vô sở úy, đã chứa nhóm hành trang phước trí vô tận, có thân tướng tốt đẹp đệ nhất, vứt bỏ tất cả đồ trang sức tốt đẹp ở thế gian, tiếng tốt đồn vang xa đến trời Đế Thích, đức tin kiên cố giống như kim cang, có niềm tin không hoại với pháp Phật, ban bố chánh pháp quý báu trong sạch như mưa cam lộ, lời nói của các vị ấy vi diệu đệ nhất trong các lời nói, đối với nghĩa pháp sâu xa thì đi sâu vào duyên khởi, đã đoạn trừ hai biên, kiến tập tương tục, diễn giảng không sợ sệt giống như sư tử gầm, các vị ấy diễn giảng pháp như sự chấn động của sấm vang, không thể so lường vượt ngoài cảnh giới so lường, cất giữ trí tuệ của pháp bảo làm đại đạo sư, chánh trực, xét kỹ, nhu hòa, kín đáo, đạt hoàn hảo các pháp khó thấy khó nghe, thể nhập vào tất cả thật nghĩa sâu xa, biết được ý thích của chúng sinh có chỗ quay về hay không có chỗ quay về, đạt được Phật trí Vô Đẳng Đẳng quán đảnh, tiếp cận với lực, vô úy và pháp Bất cộng của Phật, đã diệt trừ tất cả cõi ác đầy sợ hãi, vượt qua hết thảy hố sâu nguy hiểm, quăng bỏ hoàn toàn dao gậy kim cang của duyên khởi, thường nghĩ thị hiện sinh về các cõi để làm đại y vương, biết rõ phương thuật, tùy theo căn bệnh mà cho thuốc, bệnh tật chóng lành khiến chúng sinh được an vui, thành tựu vô lượng công đức, trang nghiêm thanh tịnh vô lượng cõi Phật, ai thấy nghe đều được nhờ ân lợi ích, việc làm của các vị không bị tổn thất. Công đức của các vị ấy dù khen ngợi trải qua vô lượng trăm ngàn câu-chi na-do-tha kiếp cũng không hết. Tên các vị ấy là: Bồ-tát Đẳng Quán, Bồ-tát Bất Đẳng Quán, Bồ-tát Đẳng Bất Đẳng Quán, Bồ-tát Định Thần Biến Vương, Bồ-tát Pháp Tự Tại, Bồ-tát Pháp Tràng, Bồ-tát Quang Tràng, Bồ-tát Quang Nghiêm, Bồ-tát Đại Nghiêm, Bồ-tát Bảo Phong, Bồ-tát Biện Phong, Bồ-tát Bảo Thủ, Bồ-tát Bảo Ấn Thủ, Bồ-tát Thường Cử Thủ, Bồ-tát Thường Hạ Thủ, Bồ-tát Thường Diên Cảnh, Bồ-tát Thường Hỷ Căn, Bồ-tát Thường Hỷ Vương, Bồ-tát Vô Khuất Biện, Bồ-tát Hư Không Tạng, Bồ-tát Chấp Bảo Cự, Bồ-tát Bảo Cát Tường, Bồ-tát Bảo Thí, Bồ-tát Đế Võng, Bồ-tát Quang Võng, Bồ-tát Vô Chướng Tĩnh Lự, Bồ-tát Tuệ Phong, Bồ-tát Thiên vương, Bồ-tát Hoại Ma, Bồ-tát Điện Thiên, Bồ-tát Hiện Thần Biến Vương, Bồ-tát Phong Tướng Đẳng Nghiêm, Bồ-tát Sư Tử Hống, Bồ-tát Vân Lôi Âm, Bồ-tát Sơn Tướng Kích Vương, Bồ-tát Hương Tượng, Bồ-tát Đại Hương Tượng, Bồ-tát Thường Tinh Tấn, Bồ-tát Bất Xả Thiện Ách, Bồ-tát Diệu Tuệ, Bồ-tát Diệu Sinh, Bồ-tát Liên Hoa Thắng Tạng, Bồ-tát Tam-ma-địa Vương, Bồ-tát Liên Hoa Nghiêm, Bồ-tát Quán Tự Tại, Bồ-tát Đắc Đại Thế, Bồ-tát Phạm Võng, Bồ-tát Bảo Trượng, Bồ-tát Vô Thắng, Bồ-tát Thắng Ma, Bồ-tát Nghiêm Độ, Bồ-tát Kim Kế, Bồ-tát Châu Kế, Bồ-tát Từ Thị, Bồ-tát Diệu Cát Tường, Bồ-tát Châu Bảo Cái... Ba vạn hai ngàn Đại Bồ-tát là bậc Thượng thủ như vậy.

Lại có một vạn Phạm thiên, Phạm vương Trì Kế làm thượng thủ vốn từ bốn đại châu Vô ưu, vì muốn chiêm ngưỡng lễ lạy cúng dường Đức Thế Tôn và nghe pháp nên đến dự đại hội này.

Lại có một vạn hai ngàn Thiên đế từ phương khác của bốn đại châu, cũng vì muốn chiêm ngưỡng lễ lạy cúng dường Đức Thế Tôn và nghe pháp mà đến dự đại hội này.

Ngoài ra, còn có chư Thiên với oai lực lớn, các chúng Rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tố-lạc, Yết-lộ-đồ, Khẩn-nại-lạc, Ma-hô-lạc-già, Thích, Phạm, Hộ thế... đến hội hợp. Bốn chúng Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di cũng đều có mặt đông đủ.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn giảng pháp cho vô lượng trăm ngàn đại chúng đến cung kính vây quanh. Ngài giống như núi chúa Đại bảo diệu cao tọa lạc trong biển cả. Với dáng oai nghiêm vời vợi, Ngài ngồi trên tòa Bảo tạng đại sư tử hiển bày rực rỡ oai quang làm che khắp cả đại chúng.

Khi ấy, tại thành Quảng nghiêm, có một vị Bồ-tát thuộc dòng Ly-chiêm-tỳ tên là Bảo Tánh cùng năm trăm đồng tử dòng Ly-chiêm-tỳ, mỗi người cầm một lọng báu được trang hoàng bằng bảy báu đến rừng Yêm-la, nơi Thế Tôn ở. Họ đem lọng báu của mình dâng cúng Đức Thế Tôn. Sau khi cúng dường xong, họ đảnh lễ sát chân Thế Tôn rồi đi nhiễu bảy vòng và lui đứng qua một bên. Nhờ oai thần của Đức Phật, các lọng báu tự nhiên hợp thành một lọng lớn che khắp cả tam thiên đại thiên thế giới. Tướng của thế giới này rộng lớn như vậy nhưng đều hiện rõ nơi lọng báu ấy. Tất cả núi chúa Đại bảo diệu cao, tất cả núi Tuyết, núi Mục-chân-lân-đà, núi Đại mục-chân-lân-đà, núi Hương, núi Báu, núi Vàng ròng, núi Hắc, núi Luân vi, núi Đại luân vi, biển cả, sông ngòi, khe suối, ao đầm và trăm câu-chi hòn đảo của đại châu, mặt trời, mặt trăng, sao, cung điện trời, cung điện rồng, cung điện của các tôn thần, cùng các thành ấp, xóm làng, đô thị của Tam thiên đại thiên thế giới đều hiện trong lọng báu ấy. Chánh pháp mà chư Phật Như Lai nơi mười phương nói ra đều đồng vang lên trong lọng báu, ai nấy đều nghe rất rõ.

Thấy thần lực của Đức Phật, đại chúng đều vui mừng hớn hở cho là điều chưa từng có và chắp tay lễ lạy Phật, chiêm ngưỡng dung nhan Đức Thế Tôn mắt không tạm rời, đều đứng im lặng.

Bấy giờ, ở trước Phật, Bồ-tát Bảo Tánh quỳ sát đất, chắp tay cung kính khen ngợi Phật bằng kệ:

Mắt sạch to dài rất đẹp đẽ

Sáng như cánh hoa sen xanh biếc

Đã chứng ý lạc tĩnh đệ nhất

Xa-ma-tha thắng đến bờ kia.

Đã chứa vô biên nghiệp thanh tịnh

Đạt danh văn quảng đại thù thắng

Nên con cúi lạy Đại Sa-môn

Mở bày dẫn dắt đường tịch tĩnh.

Đã thấy Đại Thánh dùng thần biến

Hiện khắp vô lượng cõi mười phương

Trong đó chư Phật diễn giảng pháp

Tất cả ai nấy đều được nghe.

Pháp vương, pháp lực vượt quần sinh

Thường đem pháp tài ra bố thí

Phân biệt rõ ràng tướng các pháp

Quán Đệ nhất nghĩa, dẹp ma oán.

Với các pháp đã được tự tại

Nên cúi đầu lạy Đấng Pháp Vương

Nói pháp không có cũng chẳng không

Tất cả đều do nhân duyên sinh.

Không ngã, không tạo, không người thọ

Nghiệp thiện ác không bao giờ mất

Nơi cây Phật mới thắng sức ma

Đắc cam lộ Bồ-đề tịch tĩnh.

Đây chẳng phải tâm ý thọ hành

Tà ngoại đạo không thể so lường

Ba chuyển pháp luân ở đại thiên

Luân ấy năng tịch, bản tánh tịch.

Pháp hy hữu Trí thiên nhân chứng

Bấy giờ, Tam bảo hiện thế gian

Dùng pháp diệu này cứu muôn loài

Không lo, không sợ, luôn an lạc.

Đại Y Vương thoát sinh già chết

Lạy đấng biển công đức vô biên

Tám pháp bất động như núi chúa

Dù thiện, bất thiện đều thương xót.

Tâm hành bình đẳng như hư không

Ai lại không kính Đấng Năng Nhân

Đem lọng báu này dâng Thế Tôn

Tam thiên thế giới hiện trong đó.

Cung điện trời, rồng, thần vân... vân...

Lạy đấng thân công đức trí kiến

Thần biến mười Lực hiện thế gian.

Tất cả đều như bóng nắng sáng.

Chúng thấy khen ngợi chưa từng có

Lạy Đấng Mười Lực đại trí kiến

Chúng hội chiêm ngưỡng Đại Mâu-ni

Ai nấy sinh tâm tin thanh tịnh.

Và thấy Thế Tôn ở trước mặt

Đây là tướng Bất cộng Thế Tôn

Phật dùng một âm thanh giảng pháp

Từng loại chúng sinh đều được hiểu.

Và cho rằng tiếng Ngài giống mình

Đây là tướng Bất cộng Thế Tôn

Phật dùng một âm thanh giảng pháp

Tất cả chúng sinh đều được hiểu.

Và được thọ hành đạt lợi ích

Đây là tướng Bất cộng Thế Tôn

Phật dùng một âm thanh giảng pháp

Có người sợ hãi, người vui mừng.

Có người nhàm chán, người hết nghi

Đây là tướng Bất cộng Thế Tôn

Lạy Đấng Mười Lực vững dũng mãnh

Lạy Đấng đã đắc vô sở úy.

Lạy Đấng đạt Định pháp Bất cộng

Lạy Đấng đại đạo sư tất cả

Lạy Đấng đoạn trừ các kết sử

Lạy Đấng đã trụ bờ bên kia.

Lạy Đấng cứu khổ khắp các loài

Lạy Đấng không ở cõi sinh tử

Với hữu tình đạt tâm bình đẳng

Với các cõi, tâm đều giải thoát.

Mâu-ni tu hoàn toàn không ấy

Giống như hoa sen không nhiễm nước

Lìa tất cả tướng, không chốn lìa

Mãn tất cả nguyện, không chỗ nguyện.

Oai thần lực lớn không thể bàn

Lạy Đấng như không, không chỗ trụ.

Sau khi dùng kệ khen ngợi Đức Thế Tôn, Bảo Tánh thưa:

–Năm trăm đồng tử này đã phát tâm Bồ-đề vô thượng. Họ hỏi con về việc trang nghiêm, thanh tịnh cõi Phật. Cúi xin Như Lai thương xót nói cho họ về tướng của cõi Phật thanh tịnh, làm thế nào để tu tập về cõi Phật thanh tịnh của Bồ-tát?

Nghe hỏi như vậy, Đức Phật nói:

–Lành thay! Lành thay! Này Bồ-tát Bảo Tánh! Vì các Bồ-tát mà ông thưa hỏi Như Lai về tướng của cõi Phật thanh tịnh và hỏi về sự tu tập cõi Phật thanh tịnh của Bồ-tát. Ông hãy lắng nghe cho rõ, suy nghĩ thật kỹ. Ta sẽ phân biệt giảng nói cho ông.

Khi ấy, Bảo Tánh và các Bồ-tát thưa:

–Cúi xin Phật giảng nói, chúng con đều rất muốn được nghe.

Thế Tôn bảo các Bồ-tát:

–Cõi của các hữu tình là cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh của Bồ-tát. Vì sao? Này các thiện nam! Tất cả các Bồ-tát tùy theo các hữu tình mà làm tăng trưởng lợi ích, sau đó đưa họ vào cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh, tùy theo các hữu tình mà làm phát sinh những công đức thanh tịnh rồi đưa họ vào cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh, tùy theo các hữu tình cần cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh nào để được điều phục thì đưa họ vào cõi Phật ấy, tùy theo các hữu tình cần cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh nào để ngộ nhập trí của Phật thì đưa họ vào cõi Phật ấy, tùy theo các hữu tình cần cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh nào để phát sinh căn hạnh của bậc Thánh thì đưa họ vào cõi Phật ấy. Vì sao? Này các thiện nam! Bồ-tát đưa chúng sinh vào cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh với mục đích làm họ tăng trưởng lợi ích và để phát sinh những công đức thanh tịnh.

Này các thiện nam! Ví như có người muốn xây nhà cửa cung điện nơi khoảng đất trống, trang hoàng theo ý muốn không bị chướng ngại. Nếu làm ở trong hư không thì không bao giờ thành tựu. Cũng vậy, Bồ-tát biết các pháp đều như hư không, chỉ vì muốn làm tăng trưởng lợi ích cho các hữu tình và để sinh công đức thanh tịnh nên đưa họ vào cõi Phật như thế. Việc đưa họ vào cõi Phật thanh tịnh như vậy chẳng phải giống việc làm ở hư không.

Lại nữa, này Bồ-tát Bảo Tánh! Các ông nên biết, cõi phát sinh tâm Bồ-đề vô thượng là cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh của Bồ-tát. Khi Bồ-tát chứng đắc đại Bồ-đề thì tất cả hữu tình phát sinh hướng về Đại thừa đến sinh vào cõi của Bồ-tát ấy.

Cõi thuần an lạc là cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh của Bồ-tát. Khi Bồ-tát chứng đắc đại Bồ-đề tất cả hữu tình không dua nịnh, không dối gạt đến sinh vào cõi của Bồ-tát ấy.

Cõi gia hành hoàn hảo là cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh của Bồ-tát. Khi Bồ-tát chứng đắc đại Bồ-đề, tất cả hữu tình phát tâm giữ gìn tốt đẹp gia hành hoàn hảo đến sinh vào cõi của Bồ-tát ấy.

Cõi ý lạc tối thượng là cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh của Bồ-tát. Khi Bồ-tát chứng đắc đại Bồ-đề, tất cả hữu tình thành tựu đầy đủ pháp thiện đến sinh vào cõi của Bồ-tát ấy.

Cõi tu bố thí là cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh của Bồ-tát. Khi Bồ-tát chứng đắc đại Bồ-đề, tất cả hữu tình xả bỏ tài pháp đến sinh vào cõi của Bồ-tát ấy.

Cõi tu tịnh giới là cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh của Bồ-tát. Khi Bồ-tát chứng đắc đại Bồ-đề, tất cả hữu tình thành tựu viên mãn mười đạo nghiệp thiện đến sinh vào cõi của Bồ-tát ấy.

Cõi tu an nhẫn là cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh của Bồ-tát. Khi Bồ-tát chứng đắc đại Bồ-đề, tất cả hữu tình có ba mươi hai tướng tốt trang nghiêm thân, an nhẫn nhu hòa, tịch tĩnh đến sinh vào cõi của Bồ-tát ấy.

Cõi tu tinh tấn là cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh của Bồ-tát. Khi Bồ-tát chứng đắc đại Bồ-đề, tất cả hữu tình dũng mãnh tinh tấn đến sinh vào cõi của Bồ-tát ấy.

Cõi tu tĩnh lự là cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh của Bồ-tát. Khi Bồ-tát chứng đắc đại Bồ-đề, tất cả hữu tình thành tựu đầy đủ chánh niệm, chánh tri, chánh định đến sinh vào cõi của Bồ-tát ấy.

Cõi tu Bát-nhã là cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh của Bồ-tát. Khi Bồ-tát chứng đắc đại Bồ-đề, tất cả hữu tình đã nhập chánh định đến sinh vào cõi của Bồ-tát ấy.

Cõi bốn Tâm vô lượng là cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh của Bồ-tát. Khi Bồ-tát chứng đắc đại Bồ-đề, tất cả hữu tình thường sống trong Từ, Bi, Hỷ, Xả đến sinh vào cõi của Bồ-tát ấy.

Cõi bốn Nhiếp sự là cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh của Bồ-tát. Khi Bồ-tát chứng đắc đại Bồ-đề, tất cả hữu tình đều được thâu gồm vào giải thoát đến sinh vào cõi của Bồ-tát ấy.

Cõi phương tiện thiện xảo là cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh của Bồ-tát. Khi Bồ-tát chứng đắc đại Bồ-đề, các hữu tình quán sát thiện xảo về các pháp đến sinh vào cõi của Bồ-tát ấy.

Cõi tu ba mươi bảy phần Bồ-đề là cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh của Bồ-tát. Khi Bồ-tát chứng đắc đại Bồ-đề, các hữu tình thông đạt tất cả Niệm trụ, Chánh đoạn, Thần túc, Căn, Lực, Giác chi, Đạo chi đầy đủ đến sinh vào cõi của Bồ-tát ấy.

Cõi tu hồi hướng là cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh của Bồ-tát. Khi Bồ-tát chứng đắc đại Bồ-đề, thì cõi của Bồ-tát ấy đầy đủ các đức trang nghiêm.

Cõi giảng nói hoàn hảo về diệt trừ tám nạn là cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh của Bồ-tát. Khi Bồ-tát chứng đắc đại Bồ-đề, cõi ấy vĩnh viễn không còn cõi ác, nguy ách.

Cõi tự mình giữ giới hạnh không gièm chê người là cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh của Bồ-tát. Khi Bồ-tát chứng đắc đại Bồ-đề, cõi ấy không có cái tên phạm giới cấm.

Cõi mười đạo nghiệp thiện rất thanh tịnh là cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh của Bồ-tát. Khi Bồ-tát chứng đắc đại Bồ-đề, các hữu tình sống lâu, bền vững, giàu có, phạm hạnh, nói năng chân thật, nói lời hòa nhã, quyến thuộc không xa lìa nhau, khéo tuyên thuyết mật ý, lìa các tham dục, tâm không sân hận, các hữu tình chánh kiến như vậy đến sinh vào cõi của Bồ-tát ấy.

Này các thiện nam! Như thế nếu Bồ-tát tùy theo sự phát tâm Bồ-đề thì ý lạc được thuần tịnh, nếu tùy theo ý lạc thuần tịnh thì được gia hành hoàn hảo, nếu tùy theo gia hành hoàn hảo thì ý lạc tăng trưởng, nếu theo ý lạc tăng trưởng thì được dừng lại, nếu theo sự dừng lại thì được phát khởi, nếu theo sự phát khởi thì được hồi hướng, nếu theo sự hồi hướng thì được tịch tĩnh, nếu theo sự tịch tĩnh thì hữu tình thanh tịnh, nếu theo hữu tình thanh tịnh thì có cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh, nếu theo cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh thì có giáo pháp thanh tịnh, nếu theo giáo pháp thanh tịnh thì có phước diệu thanh tịnh, nếu theo phước diệu thanh tịnh thì có tuệ diệu thanh tịnh, nếu theo tuệ diệu thanh tịnh thì có trí diệu thanh tịnh, nếu theo trí diệu thanh tịnh thì có hạnh diệu thanh tịnh, nếu theo hạnh diệu thanh tịnh thì có tự tâm thanh tịnh, nếu theo tự tâm thanh tịnh thì có các công đức diệu thanh tịnh.

Này các thiện nam! Thế nên muốn siêng năng tu tập về cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh của Bồ-tát thì trước tiên nên dùng phương tiện trang nghiêm thanh tịnh chính tâm mình. Vì sao? Vì nếu các Bồ-tát tâm trang nghiêm thanh tịnh thì đắc được cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh.

Bấy giờ, nhờ oai thần của Đức Phật, Tôn giả Xá-lợi Tử suy nghĩ: “Do tâm Bồ-tát trang nghiêm thanh tịnh nên cõi Phật cũng trang nghiêm thanh tịnh. Đức Thế Tôn của ta khi hành hạnh Bồ-tát vì tâm không trang nghiêm thanh tịnh nên cõi Phật của Ngài xen tạp ô uế như vậy chăng?”

Biết tâm niệm của Tôn giả, Đức Phật nói:

–Này Xá-lợi Tử! Ý ông thế nào? Mặt trời, mặt trăng ở thế gian có bất tịnh chăng mà người mù không thấy?

Tôn giả thưa:

–Bạch Thế Tôn! Không, đó là lỗi của người mù chứ chẳng phải do mặt trời, mặt trăng.

Đức Phật nói:

–Cũng vậy, vì lỗi của chúng sinh nên không thấy cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh của Thế Tôn, chứ chẳng phải do lỗi của Như Lai.

Này Xá-lợi Tử! Cõi trang nghiêm thanh tịnh của ta, ông không thấy được đâu.

Khi ấy, Phạm vương Trì Kế nói với Tôn giả Xá-lợi Tử:

–Tôn giả đừng nghĩ cõi Phật ấy không trang nghiêm thanh tịnh. Vì sao? Vì cõi Phật ấy rất trang nghiêm thanh tịnh.

Tôn giả Xá-lợi Tử hỏi:

–Này Đại Phạm Thiên vương! Cõi Phật ấy trang nghiêm thanh tịnh thế nào?

Phạm thiên Trì Kế thưa:

–Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử! Giống như cung trời Tha hóa tự tại, có vô lượng công đức báu trang nghiêm. Tôi thấy cõi trang nghiêm thanh tịnh của Đức Thế Tôn Thích-ca Mâu-ni cũng có vô lượng công đức trang nghiêm như vậy.

Tôn giả Xá-lợi Tử nói:

–Này Đại Phạm Thiên vương! Tôi thấy cõi ấy đất đai lồi lõm, gò đồi, hầm hố, gai gốc, cát sỏi, đất đá, núi non đầy dẫy ô uế.

Phạm thiên Trì Kế thưa:

–Thưa đại Tôn giả! Vì tâm có cao thấp không trang nghiêm, thanh tịnh tức cho ý lạc trí tuệ của Đức Phật cũng như vậy, nên thấy cõi Phật không trang nghiêm, thanh tịnh. Nếu các Bồ-tát đối với hữu tình có tâm bình đẳng nơi công đức trang nghiêm, tức cho ý lạc trí tuệ của Đức Phật cũng vậy thì thấy cõi Phật ấy rất trang nghiêm thanh tịnh.

Biết đại chúng nghi ngờ, Đức Thế Tôn liền nhấn ngón chân xuống đất. Tức thời hiện ra vô lượng trăm ngàn vật báu đẹp đẽ trang nghiêm trong tam thiên đại thiên thế giới giống như cõi Vô lượng công đức bảo trang nghiêm của Phật Công Đức Bảo Trang Nghiêm. Cả đại chúng đều khen ngợi là chưa từng có và đều tự thấy mình ngồi trên hoa sen báu.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo Tôn giả Xá-lợi Tử:

–Ông có thấy các đức trang nghiêm thanh tịnh nơi cõi Phật kia không?

Tôn giả Xá-lợi Tử thưa:

–Bạch Thế Tôn! Sự việc này xưa nay con chưa từng thấy, chưa từng nghe cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh hiện lên như vậy.

Thế Tôn bảo Tôn giả Xá-lợi Tử:

–Cõi Phật của ta cũng thanh tịnh như vậy. Vì muốn làm thành thục cho các hữu tình thấp kém, mà thị hiện cõi với vô lượng thứ xen tạp, ô uế như thế.

Này Tôn giả Xá-lợi Tử! Chư Thiên nơi cõi trời Tam thập tam đều ăn bằng bát báu, nhưng tùy theo nghiệp của họ mà nhận lấy thức ăn có khác nhau. Cũng vậy, này Tôn giả Xá-lợi Tử! Vô lượng hữu tình sinh vào một cõi Phật. Tùy theo tâm của họ tịnh hay uế mà thấy có khác nhau. Nếu tâm người tịnh thì thấy cõi ấy có vô lượng công đức diệu bảo trang nghiêm.

Ngay lúc Phật hiện bày cõi trang nghiêm thanh tịnh ấy thì năm trăm đồng tử đi theo Bồ-tát Bảo Tánh chứng đắc pháp Nhẫn vô sinh. Tám vạn bốn ngàn hữu tình phát tâm Chánh đẳng giác Vô thượng.

Khi ấy, Đức Thế Tôn liền thâu giữ thần túc và thế giới ấy trở về như cũ. Ba vạn hai ngàn chư Thiên và người cầu Thanh văn thừa liền biết pháp hữu vi đều là vô thường, xa lìa mọi phiền não cấu uế, đạt được mắt pháp thanh tịnh. Tám ngàn Tỳ-kheo lìa hẳn các lậu, tâm hoàn toàn giải thoát.

Phẩm 2: HIỂN BÀY PHƯƠNG TIỆN THIỆN XẢO BẤT KHẢ TƯ NGHÌ

Bấy giờ, trong thành Quảng nghiêm có Đại Bồ-tát thuộc dòng Ly Chiêm Tỳ tên Vô Cấu Xứng, đã từng cúng dường vô lượng chư Phật, đã trồng sâu căn lành với chư Phật; đắc đại biện tài vi diệu, đầy đủ Nhẫn vô sinh, đạt các Tổng trì, có thần thông tự tại, đạt vô sở úy, đánh bại sức ma oán, thể nhập sâu vào cửa pháp, Trí độ đã hoàn mãn, thông đạt các phương tiện, đại nguyện đã tròn đủ, biết rõ những ý thích và các hành của chúng sinh, biết rõ các căn hơn kém của muôn loài, Trí độ đã thành tựu, thuyết pháp thông suốt, chín chắn tu tập Đại thừa, làm việc gì cũng suy nghĩ kỹ càng, luôn sống trong oai nghi của Phật, tâm nhập vào biển tuệ, được chư Phật tin tưởng, khen ngợi, diễn nói, được Phạm vương Hộ Thế kính lạy. Vì muốn làm thành thục cho các hữu tình nên Bồ-tát Vô Cấu Xứng dùng phương tiện khéo léo ở thành Quảng nghiêm, giàu có vô tận, giúp đỡ làm lợi ích cho kẻ nghèo khổ không nơi nương tựa cậy nhờ, đầy đủ giới thanh tịnh, bảo hộ giúp đỡ những ai phạm giới vượt giới, đem tâm nhẫn nhục điều phục làm lợi ích cho những ai sân giận, ganh ghét, bị đánh đập khổ sở, dùng đại tinh tấn giúp đỡ những ai biếng nhác buông lung, an trụ vào chánh niệm tĩnh lự, giải thoát, đẳng trì, đẳng chí để giúp đỡ những kẻ tâm tán loạn, dùng sự lựa chọn chính xác nhất định để giúp đỡ những kẻ vọng kiến tuệ ác. Mặc dù là cư sĩ nhưng vị ấy có đầy đủ công đức oai nghi của một Sa-môn, mặc dù ở tại nhà nhưng không bị vướng vào ba cõi, mặc dù thị hiện có vợ con nhưng luôn tu hành phạm hạnh, mặc dù thị hiện có quyến thuộc nhưng thích xa lìa, mặc dù mặc y phục trang sức quý báu nhưng trang nghiêm thân bằng các tướng tốt đẹp, mặc dù thị hiện nhận thức ăn nhưng lấy mùi vị bằng tĩnh lự đẳng chí, mặc dù thích vui chơi đánh cờ nhưng thật sự luôn vì làm thành tựu đầy đủ cho các hữu tình, mặc dù tuân theo những quy luật lễ nghi của ngoại đạo nhưng với pháp Phật thì ưa thích không hoại, mặc dù biết rõ về thư luận thế gian nhưng ở trong phòng luôn thưởng thức, nghiền ngẫm pháp lạc, mặc dù thị hiện trong tất cả chúng hội, thành ấp nhưng luôn là người thượng thủ về nêu giảng pháp, vì tuân theo giáo lý thế gian nhưng đối với những người tôn quý, ti tiện làm việc gì cũng đều thị hiện không trái ngược họ, mặc dù không mong cầu của cải quý báu nơi thế gian nhưng đối với điều lợi ở thế tục thì thị hiện những thói quen thế tục, vì làm lợi ích cho muôn loài mà đi vào chợ búa, vì bảo vệ quần sinh mà làm công việc của vua, vào chỗ giảng nói luận bàn thì dùng pháp Đại thừa để hướng dẫn, vào các học đường để dạy dỗ kẻ mới học, vào nhà mại dâm để chỉ bày tội lỗi của dâm dục, vì kiến lập chánh niệm, chánh tri mà dạo chơi nơi kỹ nhạc. Nếu ở chỗ trưởng giả là người tôn kính trong hàng trưởng giả thì giảng nói thắng pháp cho họ. Nếu ở chỗ cư sĩ, là người tôn kính trong hàng cư sĩ, thì đoạn trừ tham chấp cho họ. Nếu ở chỗ Sát-đế-lợi, thì là người tôn kính trong hàng Sát-đế-lợi, lấy nhẫn nhục giáo hóa. Nếu ở chỗ Bà-la-môn, là người tôn kính trong hàng Bà-la-môn, thì trừ ngã mạn cho họ. Nếu ở chỗ đại thần, là người tôn kính trong hàng đại thần, thì lấy chánh pháp giáo hóa. Nếu ở chỗ vương tử là người tôn kính trong hàng vương tử, thì lấy trung hiếu để chỉ dạy. Nếu ở chỗ nội quan, là người tôn kính trong hàng nội quan, thì giáo hóa các cung nữ. Nếu ở chỗ thứ dân, là người tôn quý trong hàng thứ dân, thì tu tập phước nghiệp tương tự với ý thích thù thắng. Nếu ở chỗ Phạm thiên, là người tôn kính trong hàng Phạm thiên, thì chỉ dạy chúng Phạm thiên về các tĩnh lự sai khác. Nếu ở chỗ Đế Thích, là người tôn kính trong hàng Đế Thích, thì thị hiện tự tại, tất cả đều vô thường. Nếu ở chỗ Hộ thế, là người tôn kính trong hàng Hộ thế, thì giữ gìn tất cả chúng sinh được lợi ích an lạc.

Bồ-tát Vô Cấu Xứng dùng vô lượng phương tiện nơi nẻo tuệ thiện xảo bất khả tư nghì như vậy để làm lợi ích cho các hữu tình. Ông ta dùng phương tiện thị hiện bị bệnh. Do ông ta bệnh, nên các hàng quốc vương, đại thần, trưởng giả, cư sĩ, Bà-la-môn,... các vương tử đều đến thăm bệnh.

Khi ấy, nhân vì thân bệnh, Vô Cấu Xứng giảng pháp cho họ:

–Thưa các vị, thân do bốn đại chủng hợp thành. Nó vô thường, không chắc thật, không lâu bền, không có sức mạnh, khô héo mau chóng, không thể nào giữ gìn mãi được, là đồ chứa các bệnh khổ não, nhiều tội lỗi, là pháp biến đổi hư hoại.

Thưa các vị, thân là như vậy, người thông minh có trí tuệ không nương vào. Thân như đống bọt nước không thể nắm lấy, thân như bong bóng nước không đứng lâu, thân như sóng nắng do khát ái phiền não sinh ra, thân như cây chuối hoàn toàn không có lõi cứng, thân như huyễn do điên đảo sinh khởi, thân như mộng vì thấy hư vọng, thân như ảnh do nghiệp duyên mà hiện ra, thân như tiếng vang lệ thuộc vào các nhân duyên, thân như mây biến đổi trong chốc lát, thân như ánh chớp thay đổi trong mỗi niệm, thân không có chủ vì như đất, thân là vô ngã vì như nước, thân không phải hữu tình vì như lửa, thân không phải thọ mạng vì như gió, thân không phải Bổ-đặc-già-la vì như hư không, thân không thật vì lấy bốn đại làm nhà, thân là không vì xa lìa ngã và ngã sở, thân là vô tri như cây cối... Thân không tạo tác vì do sức gió làm lay động, thân là bất tịnh đầy dẫy ô uế, thân hư dối tuy mượn những thức ăn uống để che đậy nhưng tất cả đều hủy diệt, thân nhiều hoạn nạn do bốn trăm lẻ bốn bệnh hợp thành, thân dễ tan hoại như giếng gò, thường bị già khô hành hạ, thân không nhất định vì tất nhiên phải chết, thân như oán thù bao vây, đầy dẫy rắn độc, thân như làng xóm trống vắng do các uẩn xứ giới hợp thành.

Thân như vậy đó, các vị nên nhàm chán xa lìa mà nên sinh tâm vui thích thân Như Lai. Vì sao? Vì thân Như Lai do vô lượng pháp thiện hợp thành; do tu vô lượng phước đức trí tuệ thù thắng mà sinh ra; do tu vô lượng giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến thù thắng mà sinh ra; do tu Từ, Bi, Hỷ, Xả mà sinh ra; do tu bố thí, điều phục, tịch tĩnh, nhẫn nhục, tinh tấn, tĩnh lự, giải thoát, đẳng trì, đẳng chí, Bát-nhã, phương tiện, nguyện lực trí mà sinh ra; do tu tất cả đến bờ bên kia mà sinh ra; do tu sáu Thần thông mà sinh ra; do tu ba Minh mà sinh ra; do tu ba mươi bảy phần Bồ-đề mà sinh ra; do tu Chỉ Quán mà sinh ra; do tu mười Lực, bốn Vô sở úy mà sinh ra; do tu mười tám pháp Bất cộng mà sinh ra; do đoạn trừ tất cả pháp bất thiện, tụ tập tất cả pháp thiện mà sinh ra; do tu chín chắn chân thật không buông lung mà sinh ra; do tu vô lượng nghiệp thanh tịnh mà sinh ra.

Thưa các vị, thân công đức của Như Lai như vậy, các vị nên phát tâm mong cầu chứng đắc. Muốn được thân như thế, các vị phải đoạn trừ tất cả bệnh của hữu tình để phát tâm Bồ-đề vô thượng.

Vì các chúng hội đến thăm bệnh, Vô Cấu Xứng giảng pháp khiến cho vô số ngàn người đều phát tâm cầu đạt đạo quả Bồ-đề vô thượng.

KINH THUYẾT VÔ CẤU XỨNG

QUYỂN 2

Phẩm 3: THANH VĂN

Bấy giờ, Bờ-tát Vô Cấu Xứng suy nghĩ: “Ta bị bệnh không rời khỏi giường nằm như vậy, lẽ nào Đức Thế Tôn đại Bi không đoái tâm thương xót mà không bảo người đến hỏi thăm bệnh tình?” Biết ý ông ta, Đức Thế Tôn thương xót nên bảo Tôn giả Xá-lợi Tử:

–Ông hãy đến thăm bệnh Bồ-tát Vô Cấu Xứng.

Tôn giả Xá-lợi Tử thưa:

–Bạch Thế Tôn! Con không đủ khả năng đến thăm bệnh vị ấy. Vì sao? Vì con nhớ trước đây có một lần, con đang ngồi thiền trong rừng cây. Lúc đó Vô Cấu Xứng đến cúi đầu lạy dưới chân con và nói: “Thưa Tôn giả Xá-lợi Tử! Không cần ngồi như vậy mới là ngồi thiền. Người ngồi thiền không hiện thân tâm ở ba cõi, đó là ngồi thiền. Không khởi định diệt mà hiện các oai nghi, đó là ngồi thiền. Không xả bỏ tất cả tướng đã chứng đắc mà hiện tất cả pháp của hàng phàm phu, đó là ngồi thiền. Tâm không trụ bên trong cũng không hành bên ngoài, đó là ngồi thiền. Trụ vào ba mươi bảy pháp phần Bồ-đề mà không lìa tất cả kiến giải, đó là ngồi thiền. Không xả bỏ sinh tử mà không phiền não, mặc dù chứng Niết-bàn mà không có chỗ trụ, đó là ngồi thiền. Nếu ngồi thiền như vậy thì được Phật ấn chứng.”

Bạch Thế Tôn! Khi đó con nghe vậy liền nín thinh không thể trả lời được. Nên nay con không dám đến thăm bệnh ông ta.

Đức Thế Tôn bảo Tôn giả Đại Mục-kiền-liên:

–Ông hãy đến thăm bệnh Bồ-tát Vô Cấu Xứng.

Tôn giả Đại Mục-kiền-liên thưa:

–Bạch Thế Tôn! Con không có đủ khả năng đến thăm bệnh vị ấy. Vì sao? Vì con nhớ lại trước đây có một lần, con đến ngả tư đường thuộc thành Quảng nghiêm giảng nói pháp giải thoát cho các cư sĩ. Lúc đó, Vô Cấu Xứng đến cúi đầu lạy nơi chân con và nói: “Thưa Tôn giả Mục-kiền-liên! Nói pháp cho hàng cư sĩ, không nên nói như Tôn giả. Mà nói pháp là phải nói như pháp.” Con hỏi: “Thế nào là nói như pháp?” Ông ta trả lời: “Pháp không có ngã vì lìa cấu uế của ngã, pháp không có hữu tình vì lìa bụi bặm của hữu tình, pháp không có thọ mạng vì lìa sinh tử, pháp không có Bổ-đặc-già-la vì trước sau đều đoạn, pháp luôn tịch tĩnh vì diệt các tướng, pháp lìa tham chấp vì không có chỗ duyên, pháp không có văn tự vì đoạn dứt ngôn ngữ, pháp không có ví dụ để nói vì xa lìa tất cả tư tưởng sóng nước, pháp ở khắp tất cả vì như hư không, pháp không hiển bày, không có tướng, không có hình thể vì xa lìa tất cả hành động, pháp không có ngã sở vì lìa ngã sở, pháp không phân biệt vì lìa tâm thức, pháp không so sánh vì không đối đãi nhau, pháp không thuộc vào nhân vì không ở trong duyên, pháp đồng với pháp giới vì thể nhập vào tất cả pháp giới đích thực, pháp tùy theo Như vì không có chỗ theo, pháp trụ vào thật tế vì rốt ráo bất động, pháp không lay động vì không nương tựa vào sáu cảnh, pháp không đến đi vì không có chốn trụ, pháp thuận với không vì tùy theo vô tướng, ứng với vô nguyện vì xa lìa tất cả tư tưởng tăng giảm, pháp không thủ xả vì lìa sinh diệt, pháp không chấp giữ vì vượt qua tất cả đạo nhãn nhĩ tỷ thiệt thân ý, pháp không cao thấp vì thường trụ bất động, pháp lìa tất cả phân biệt về chỗ hành vì đã đoạn rốt ráo tất cả các hý luận. Thưa Tôn giả Mục-kiền-liên! Tướng của pháp như vậy mà có thể giảng nói được sao? Vậy người nói pháp là tất cả đều tăng trưởng, tổn giảm. Người nghe pháp cũng đều tăng trưởng, tổn giảm. Nếu đối với xứ ấy không tăng, không giảm, thì với xứ ấy không thể nói, không thể nghe, không thể phân biệt. Thưa Tôn giả Mục-kiền-liên! Ví như thầy ảo thuật hóa người huyễn hóa, giảng nói các pháp trụ tâm như vậy, mới có thể nói pháp, phải hiểu rõ hoàn toàn căn tánh sai khác của các hữu tình, dùng tuệ diệu quán sát không bị chướng ngại, khen ngợi Đại thừa, nhớ nghĩ báo ân Phật, ý lạc thanh tịnh, từ ngữ pháp thiện xảo, nối dõi Tam bảo không cho đoạn tuyệt, đó mới nên nói pháp.”

Bạch Thế Tôn! Khi đại cư sĩ ấy giảng nói pháp như vậy, trong chúng có tám trăm cư sĩ đều phát tâm Chánh đẳng giác Vô thượng. Bạch Thế Tôn! Lúc đó con im lặng không thể biện luận được nữa. Nên nay con không dám đến thăm bệnh ông ta.

Đức Thế Tôn bảo Tôn giả Đại Ca-diếp-ba:

–Ông hãy đến thăm bệnh Bồ-tát Vô Cấu Xứng.

Tôn giả Đại Ca-diếp-ba thưa:

–Bạch Thế Tôn! Con không đủ khả năng đến thăm bệnh vị ấy. Vì sao? Vì con nhớ trước đây có một lần, con vào thành Quảng nghiêm, theo những ngõ hẻm nhà nghèo khó để khất thực. Khi ấy, Vô Cấu Xứng đến cúi đầu lạy nơi sát chân con và nói: “Thưa Tôn giả Đại Ca-diếp-ba! Mặc dù Tôn giả có tâm Từ bi nhưng không phổ cập, bỏ nhà giàu đến khất thực nhà nghèo. Thưa Tôn giả Ca-diếp! Nên trụ vào pháp bình đẳng mà khất thực theo thứ tự. Vì không có thức ăn nên đi khất thực, vì muốn phá trừ người chấp trước đối với thức ăn nên đi khuất thực, vì muốn nhận thức ăn bố thí của người nên đi khất thực, vì có tư tưởng vào xóm làng trống vắng mà vào xóm làng, vì muốn thành tựu đầy đủ cho các nam nữ lớn nhỏ mà vào thành ấp, vì có tư tưởng hướng Phật mà đến các nhà để khất thực, vì không thọ nhận mà thọ nhận thức ăn ấy, thấy sắc giống như mù, nghe tiếng như âm thanh vọng lại, ngửi mùi thơm như gió, ăn mùi vị không phân biệt, thọ các xúc như trí chứng, biết các pháp như tướng huyễn, không có tự tánh không có tha tánh, không bộc phát, không tịch tĩnh. Thưa Tôn giả Ca-diếp! Nếu có thể không lìa bỏ tám tà để thể nhập vào tám Giải thoát, lấy tà bình đẳng nhập vào chánh bình đẳng, lấy một vắt cơm bố thí cho tất cả, cúng dường cho chư Phật cùng chúng Hiền thánh rồi sau đó mới ăn. Thức ăn ấy chẳng tạp nhiễm, chẳng lìa tạp nhiễm; chẳng nhập định tịnh, chẳng ra khỏi định tịnh; chẳng trụ sinh tử, chẳng trụ Niết-bàn; như vậy mới có thể ăn. Những người cúng dường cho Tôn giả không có quả nhỏ, không có quả lớn, không tổn giảm không tăng trưởng, hướng đến cõi Phật không hướng đến Thanh văn. Thưa Tôn giả Ca-diếp! Nếu ăn thức ăn ấy thì không uổng phí thức ăn của người cúng dường.”

Bạch Thế Tôn! Nghe ông ta nói vậy, con đạt được điều chưa từng có. Tất cả các vị Bồ-tát đều rất tôn kính ông ta.

Kỳ lạ thay, bạch Thế Tôn! Ở đó có cư sĩ với biện tài trí tuệ như vậy. Ai có trí tuệ được nghe ông ta nói mà lại không phát tâm Bồ-đề vô thượng. Từ đó đến nay, con không chỉ dạy hữu tình cầu các thừa Thanh văn, Duyên giác nữa, mà con chỉ dẫn dạy họ phát tâm mong cầu Bồ-đề vô thượng. Cho nên nay con không dám đến thăm bệnh ông ta.

Đức Thế Tôn bảo Tôn giả Đại Thiện Hiện:

–Ông hãy đến thăm bệnh Bồ-tát Vô Cấu Xứng?

Tôn giả Đại Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn! Con không đủ khả năng đến thăm bệnh vị ấy. Vì sao? Vì con nhớ trước đây có một lần, con vào thành Quảng nghiêm để đi khất thực, theo thứ tự con vào nhà ông ta. Khi ấy, Vô Cấu Xứng cúi đầu lạy sát chân con và tự tay lấy bát con đựng đầy thức ăn ngon, rồi nói: “Thưa Tôn giả Thiện Hiện! Đối với thức ăn, nếu lấy tánh bình đẳng nhập vào tánh bình đẳng của các pháp, đem tánh bình đẳng của các pháp nhập vào tánh bình đẳng của chư Phật thì mới có thể nhận lấy thức ăn. Thưa Tôn giả Thiện Hiện! Nếu không đoạn trừ tham, sân, si cũng không tương ưng với nó, không hoại thân kiến mà nhập vào nhất đạo, không diệt vô minh và các hữu ái mà phát sinh tuệ minh để giải thoát, đem pháp tánh bình đẳng nơi vô gián nhập vào pháp tánh bình đẳng giải thoát, không tháo bỏ không trói buộc, không thấy bốn Đế chẳng phải là không thấy bốn Đế, chẳng phải chứng đắc quả, chẳng phải là phàm phu, chẳng phải lìa pháp của phàm phu, chẳng phải Thánh chẳng phải phi Thánh, mặc dù thành tựu tất cả pháp nhưng lìa vọng tưởng về các pháp thì mới có thể lấy ăn. Thưa Tôn giả Thiện Hiện! Không thấy Phật, không nghe pháp, không cung kính Tăng thì đám lục sư ngoại đạo: Mãn Ca-diếp-ba, Mạt-tát-yết-ly-cù-xá-ly Tử, Tưởng Phệ-đa Tử, Vô Thắng Man, Ca-diễn-na, Ly-hệ-thân Tử là thầy của Tôn giả, Tôn giả xuất gia với họ. Đám lục sư ấy đọa thì Tôn giả cũng đọa, như thế thì mới có thể lấy ăn. Nếu Tôn giả rơi vào các kiến chấp mà không rơi vào ở giữa, hai bên, vào tám chỗ nạn không thoát ra được cùng với tạp nhiễm mà lìa thanh tịnh. Nếu hữu tình đạt được định Vô tránh thì Tôn giả cũng đạt được, nhưng không gọi là ruộng phước thanh tịnh. Những người bố thí thức ăn cho Tôn giả đọa vào các cõi ác rồi Tôn giả cùng đám ma nắm tay nhau, kết bạn cùng với các phiền não. Tự tánh của phiền não tức là tự tánh của Tôn giả. Các hữu tình sinh tâm oán hận, chê bai chư Phật, hủy báng Chánh pháp, không dự vào Tăng số thì hoàn toàn không có cơ hội đạt Bát-niết-bàn. Nếu có đủ phương cách khéo léo, làm được như vậy thì có thể lấy ăn.”

Bạch Thế Tôn! Khi nghe ông ta nói như vậy, con mịt mù, mê muội, quên hết đường đi. Con không biết phải nói gì và trả lời thế nào. Con muốn để bát lại mà ra khỏi nhà. Khi ấy, Vô Cấu Xứng nói với con: “Thưa Tôn giả Thiện Hiện! Tôn giả hãy cầm bát, chớ có sợ. Ý Tôn giả thế nào? Như chư Phật, Như Lai hóa ra người huyễn. Người huyễn hóa đó đem việc này ra hỏi, thì Tôn giả có sợ không?” Con nói: “Không sợ.” Vô Cấu Xứng nói: “Tánh tướng của các pháp đều như huyễn hóa. Tất cả hữu tình và các lời nói năng, tánh tướng của chúng đều như vậy. Những người có trí không nên chấp trước vào văn tự, cũng không sợ sệt. Vì sao? Vì tất cả sự nói năng đều lìa tánh tướng của văn tự. Nếu hoàn toàn chẳng có văn tự thì đó là giải thoát. Tướng giải thoát tức là tất cả pháp.”

Bạch Thế Tôn! Khi đại cư sĩ ấy nói pháp, có hai vạn Thiên tử xa lìa mọi phiền não cấu uế, trong các pháp đắc được Pháp nhãn thanh tịnh. Năm trăm Thiên tử đắc pháp nhẫn thuận. Lúc đó, con im lặng không nói năng gì được và cũng không sao trả lời. Cho nên nay con không dám đến thăm bệnh ông ta.

Thế Tôn bảo Tôn giả Mãn Từ Tử:

–Ông hãy đến thăm bệnh Bồ-tát Vô Cấu Xứng?

Mãn Từ Tử thưa:

–Bạch Thế Tôn! Con không đủ khả năng đến thăm bệnh vị ấy. Vì sao? Vì con nhớ trước đây có một lần, ở trong rừng con giảng pháp cho Tỳ-kheo mới học. Khi ấy, Vô Cấu Xứng đến cúi đầu lạy sát chân con và nói: “Thưa Tôn giả Mãn Từ Tử! Trước tiên Tôn giả nên nhập định để quán sát tâm Tỳ-kheo, rồi sau đó mới giảng pháp cho họ. Không nên đem thức ăn nhơ nhớp bỏ vào bình báu. Trước tiên nên biết rõ các Tỳ-kheo có ý muốn gì, đừng đem báu phệ lưu ly vô giá sánh bằng với viên thủy tinh tầm thường dễ vỡ. Thưa Tôn giả Mãn Từ Tử! Tôn giả chớ không quán sát căn tánh sai khác của các loài hữu tình mà trao cho họ pháp thuộc Tiểu thừa. Họ đã không bị tổn thương thì đừng làm cho họ tổn thương. Họ muốn đi đường lớn thì đừng bảo đi đường nhỏ, chớ lấy ánh sáng mặt trời đem sánh với lửa đom đóm, không nên lấy biển cả đặt vào dấu chân bò, không nên đem núi Diệu cao để trong hạt cải, không nên đem tiếng gầm của sư tử sánh bằng với tiếng của loài dã can. Thưa Tôn giả Mãn Từ Tử! Các Tỳ-kheo ấy đều đã phát tâm Đại thừa từ thuở xa xưa, cầu Bồ-đề giữa chừng thì quên mất ý ấy. Vậy sao đem pháp Thanh văn thừa mà chỉ dạy họ. Tôi quán sát trí tuệ của hàng Thanh văn thấp kém quá hơn người mù bẩm sinh không có Đại thừa. Quán căn tánh nói trí diệu của các hữu tình chứ không thể quán căn tánh lợi, độn của hữu tình.” Khi ấy, Vô Cấu Xứng liền nhập Tam-ma-địa Như thị thắng khiến các Tỳ-kheo theo đó nhớ lại vô lượng sự sai khác ở kiếp trước, đã từng gieo trồng căn lành với năm trăm Đức Phật ở quá khứ, đã chứa nhóm, tu tập vô lượng công đức thù thắng, hồi hướng lên Chánh đẳng giác Vô thượng. Sau khi nhớ lại đời kiếp trước, các vị ấy cầu tâm Bồ-đề và trở lại hiện tại, cúi đầu lạy sát chân cư sĩ. Nhân đây, Vô Cấu Xứng giảng pháp khiến họ không thoái chuyển nơi đạo quả Chánh đẳng Bồ-đề vô thượng.

Bạch Thế Tôn! Lúc ấy con nghĩ: “Các vị Thanh văn không biết căn tánh sai khác của hữu tình. Nếu không thưa với Như Lai thì không nên vội giảng nói pháp cho họ. Vì sao? Vì các Thanh văn không biết căn tánh hơn kém của hữu tình, chẳng phải luôn ở trong định như Phật.” Nên nay con không dám đến thăm bệnh ông ta.

Đức Thế Tôn bảo Ma-ha Ca-đa-diễn-na:

–Ông hãy đến thăm bệnh Bồ-tát Vô Cấu Xứng.

Ca-đa-diễn-na thưa:

–Bạch Thế Tôn! Con không đủ khả năng đến thăm bệnh vị ấy. Vì sao? Vì con nhớ trước đây, có một lần, sau khi Đức Thế Tôn giảng pháp cho Tỳ-kheo, con liền nhập định. Sau đó, con phân biệt, chọn lựa cú nghĩa của Khế kinh giảng nói về nghĩa vô thường, nghĩa không, nghĩa vô ngã, nghĩa tịch diệt. Khi ấy, Vô Cấu Xứng đến cúi đầu lạy sát chân con và nói: “Thưa Tôn giả Đại Ca-đa-diễn-na! Không nên đem tâm hành phân biệt mà nói về thật tướng của các pháp. Vì sao? Vì các pháp hoàn toàn chẳng phải đã sinh, chẳng phải đang sinh, chẳng phải sẽ sinh; chẳng phải đã diệt, chẳng phải đang diệt, chẳng phải sẽ diệt, đó là nghĩa vô thường. Thấu đạt tánh của năm uẩn hoàn toàn là không, không có chỗ sinh khởi, đó là nghĩa khổ. Các pháp hoàn toàn không có sở hữu, đó là nghĩa không. Biết ngã là không có ngã, không có hai, đó là nghĩa vô ngã. Không có tự tánh, không có tha tánh, xưa không bùng cháy nay không dập tắt, không tịch tĩnh, hoàn toàn tịch tĩnh rốt ráo tịch tĩnh, đó là nghĩa tịch tĩnh.”

Khi Bồ-tát Vô Cấu Xứng giảng nói pháp ấy thì các Tỳ-kheo đoạn hết các lậu, tâm được giải thoát.

Bạch Thế Tôn! Khi ấy con im lặng không thể nói gì cả. Nên nay con không dám đến thăm bệnh ông ta.

Đức Thế Tôn bảo Tôn giả Đại Vô Diệt:

–Ông hãy đến thăm bệnh Bồ-tát Vô Cấu Xứng.

Tôn giả Đại Vô Diệt thưa:

–Bạch Thế Tôn! Con không đủ khả năng đến thăm bệnh vị ấy. Vì sao? Vì con nhớ trước đây có một lần, con đi kinh hành một mình trong rừng. Khi ấy, có Phạm vương tên Nghiêm Tịnh cùng một vạn Phạm chúng đều phóng ra ánh sáng lớn. Họ đến chỗ con cúi đầu lạy sát chân con và hỏi: “Thưa Tôn giả Vô Diệt! Tôn giả đắc Thiên nhãn có thể thấy bao xa?” Khi ấy con trả lời: “Đại tiên nên biết! Tôi có thể thấy tam thiên đại thiên thế giới cõi Phật của Như Lai Thích-ca Mâu-ni như thấy quả A-ma-lặc trong lòng bàn tay.” Khi ấy Vô Cấu Xứng đến cúi đầu lạy sát chân con và nói: “Thưa Tôn giả Vô Diệt! Thiên nhãn mà Tôn giả đắc được là có hành tướng hay không có hành tướng? Nếu có hành tướng tức là đồng với năm thần thông của ngoại đạo. Còn nếu không có hành tướng tức là vô vi lẽ ra không thể thấy. Vậy thì Thiên nhãn mà Tôn giả đắc được có thể thấy thế nào?”

Bạch Thế Tôn! Lúc đó con im lặng không thể trả lời được. Các Phạm chúng nghe ông ta nói vậy thì bừng tỏ cho là chưa từng có, liền lạy, hỏi: “Trong đời, ai là người có được chân Thiên nhãn?” Vô Cấu Xứng trả lời: “Chỉ có Phật Thế Tôn mới đắc được chân Thiên nhãn, không lìa định tịch tĩnh mà vẫn thấy các cõi Phật không có hai tướng và các tướng.” Bấy giờ, Phạm vương ấy cùng quyến thuộc năm trăm người đều phát tâm Chánh đẳng giác Vô thượng. Lúc đó, họ lễ bái Vô Cấu Xứng rồi bỗng nhiên biến mất. Nên nay con không dám đến thăm bệnh ông ta.

Đức Thế Tôn bảo Tôn giả Ưu-ba-ly:

–Ông hãy đến thăm bệnh Bồ-tát Vô Cấu Xứng?

Tôn giả Ưu-ba-ly thưa:

–Bạch Thế Tôn! Con không đủ khả năng đến thăm bệnh vị ấy. Vì sao? Vì con nhớ trước đây có một lần: Có hai vị Tỳ-kheo phạm giới đã thọ. Hai vị ấy rất xấu hổ không dám đến chỗ Đức Phật, lại đến lạy sát chân con, nói: “Thưa Tôn giả Ưu-ba-ly! Hai chúng tôi nay đã vi phạm vượt quá giới luật, thật lấy làm xấu hổ không dám đến chỗ Đức Phật. Chúng tôi xin Tôn giả hãy giải bày nỗi ưu lo để chúng tôi khỏi tội ấy.” Con liền như pháp giải nói để hai vị ấy không còn lo buồn nữa, giới đã phạm được thanh tịnh trở lại và con chỉ dạy, khuyến khích, hướng dẫn, an ủi hai vị ấy. Lúc đó, Vô Cấu Xứng đến lạy sát chân con và nói: “Thưa Tôn giả Ưu-ba-ly! Không nên kết thêm tội cho hai vị Tỳ-kheo này, mà phải làm thế nào để dứt hẳn mối lo âu đó ngay. Họ đã phạm rồi chớ nên làm loạn tâm họ. Vì sao? Vì tánh của tội ấy không ở trong, không ở ngoài, không ở chặng giữa. Như lời Phật dạy: “Vì tâm tạp nhiễm nên hữu tình tạp nhiễm, vì tâm thanh tịnh nên hữu tình thanh tịnh.” Như vậy, tâm cũng không ở trong, không ở ngoài, cũng không ở chặng giữa. Tâm ấy như vậy nên tội cấu uế cũng như vậy. Tội cấu uế của “Như” như vậy, nên các pháp cũng như vậy, không ngoài “Như.” Thưa Tôn giả Ưu-ba-ly! Tâm của Tôn giả vốn thanh tịnh, vậy khi được giải thoát thì tâm vốn thanh tịnh ấy có bị nhiễm bao giờ không?” Con trả lời: “Không.” Vô Cấu Xứng nói: “Tâm tánh của tất cả hữu tình cũng vốn thanh tịnh chưa từng bị nhiễm. Thưa Tôn giả Ưu-ba-ly! Nếu có phân biệt, phân biệt khác tức là có phiền não. Nếu không có phân biệt, không phân biệt khác tức là tánh thanh tịnh. Nếu có điên đảo là có phiền não. Còn như không điên đảo là tánh thanh tịnh. Nếu còn chấp ngã tức thành tạp nhiễm, không chấp ngã là tánh thanh tịnh. Thưa Tôn giả Ưu-ba-ly! Các pháp sinh diệt không ngừng, nó như huyễn, như hóa, như điện, như chớp, như mây. Các pháp không quay lại đợi nhau, cho đến một niệm nó cũng không tạm dừng. Tánh của các pháp đều thấy một cách hư vọng, như mộng, như dợn nắng, như thành Kiền-đạt-bà. Tất cả pháp đều do tâm phân biệt mà phát sinh ảnh tượng như trăng trong nước, như bóng trong gương. Ai biết được như vậy gọi là trì giới luật rốt ráo. Ai biết được như vậy gọi là điều phục hoàn hảo.” Nghe giảng nói như thế, hai vị Tỳ-kheo tỏ ngộ cho là chưa từng có và cùng nói: “Cư sĩ thật kỳ diệu thay, với trí tuệ biện tài thù thắng như vậy, Tôn giả Ưu-ba-ly không thể nào sánh kịp. Đức Phật dạy trì luật rất là cao cả không thể nói được.” Con liền bảo: “Hai vị đừng có nghĩ về cư sĩ ấy như vậy. Vì sao? Vì ngoài Đức Như Lai ra chưa có một Thanh văn và các Bồ-tát nào có thể ngăn chặn trí tuệ biện tài của cư sĩ ấy. Trí tuệ biện tài sáng suốt, thù thắng của ông ta là như vậy.”

Bấy giờ, hai vị Tỳ-kheo liền đoạn sạch mối lo âu, đều phát tâm cầu đạo quả Chánh đẳng giác Vô thượng và làm lễ phát nguyện: “Nguyện các hữu tình đều được trí tuệ biện tài thù thắng như vậy.” Khi ấy, con im lặng không nói được gì cả. Nên nay con không dám đến thăm bệnh ông ta.

Đức Phật bảo Tôn giả La-hỗ-la:

–Ông nên đến thăm bệnh Bồ-tát Vô Cấu Xứng.

Tôn giả La-hỗ-la thưa:

–Bạch Thế Tôn! Con không đủ khả năng đến thăm bệnh vị ấy. Vì sao? Vì con nhớ trước đây có một lần: Có các đồng tử dòng Ly-chiêm-tỳ đến lễ lạy con và hỏi: “Thưa Tôn giả La-hỗ-la! Tôn giả là con của Phật, vì đạo mà bỏ ngôi vị Chuyển luân vương để xuất gia. Việc xuất gia ấy có những công đức lợi ích gì?” Con liền như pháp giảng nói cho các đồng tử về công đức, lợi ích của việc xuất gia. Khi đó, Vô Cấu Xứng đến cúi đầu lạy sát chân con nói: “Thưa Tôn giả La-hỗ-la! Tôn giả không nên giảng nói những công đức, lợi ích của việc xuất gia như vậy. Vì sao? Vì không có công đức, không có lợi ích, đó chính là xuất gia. Thưa Tôn giả La-hỗ-la! Đứng về pháp hữu vi thì có thể nói là có công đức, có lợi ích. Nhưng xuất gia là pháp vô vi. Trong pháp vô vi thì không thể nói là có công đức, lợi ích. Thưa Tôn giả La-hỗ-la! Xuất gia không có bên này, không có bên kia, cũng không ở chặng giữa. Nó xa lìa các kiến, không có sắc, phi sắc, đó là đường đến Niết-bàn, được người trí khen ngợi, được bậc Thánh bảo hộ, chiến thắng chúng ma, vượt ra khỏi năm đường, tịnh tu năm nhãn, an lập vào năm nhãn, chứng đắc năm Lực, không còn khổ não, lìa các pháp ác, bẻ gãy đám ngoại đạo, thoát khỏi giả danh, ra khỏi bùn nhơ dục không bị đắm nhiễm, không còn sự ràng buộc vì lìa ngã, ngã sở, dứt hẳn các hữu vì đã đoạn trừ các hữu, không bị nhiễu loạn vì đã đoạn trừ sự nhiễu loạn, khéo điều phục tâm mình khéo bảo hộ tâm người, tùy thuận vào pháp chỉ tịch diệt, siêng năng tinh tấn tu pháp quán thù thắng, xa lìa tất cả điều ác, tu tất cả điều thiện. Nếu có thể được như vậy mới gọi là chân xuất gia.” Khi ấy, Vô Cấu Xứng nói với các đồng tử: “Hôm nay các vị nên cùng nhau xuất gia trong chỗ khéo giảng thuyết về Tỳ-nại-da. Vì sao? Vì gặp Phật ra đời là khó, tránh xa khổ nạn là khó, được làm thân người là khó, đầy đủ an lạc là điều khó bậc nhất.” Các đồng tử thưa: “Thưa đại cư sĩ! Chúng tôi nghe Đức Phật dạy: “Nếu cha mẹ không cho phép thì không được xuất gia.” Vô Cấu Xứng nói: “Này các đồng tử! Các ông chỉ phát tâm Chánh đẳng giác Vô thượng, siêng năng tu tập chánh hạnh thì đó là xuất gia, là thọ cụ túc, thành tánh Tỳ-kheo.” Lúc này, ba mươi hai đồng tử dòng Ly-chiêm-tỳ đều phát tâm Chánh đẳng giác Vô thượng và thề nguyện tu hành chánh hạnh. Con thì im lặng không thể nói được gì nữa. Cho nên nay con không dám đến thăm bệnh ông ta.

Đức Phật bảo Tôn giả A-nan-đà:

–Ông nên đến thăm bệnh Bồ-tát Vô Cấu Xứng?

Tôn giả A-nan-đà thưa:

–Bạch Thế Tôn! Con không đủ khả năng đến thăm bệnh vị ấy. Vì sao? Vì con nhớ trước đây có một lần Thế Tôn hiện thân bệnh nhẹ cần dùng sữa bò. Vào sáng sớm, con sửa sang pháp phục, ôm bát đến đứng trước nhà Bà-la-môn ở thành Quảng nghiêm để xin sữa. Khi ấy, Vô Cấu Xứng đến lạy sát chân con và nói: “Thưa Tôn giả A-nan-đà! Làm gì mà mới sáng sớm đã ôm bát đứng ở đây vậy?” Con trả lời: “Cư sĩ, vì Thế Tôn bệnh cần dùng sữa bò nên tôi đến đây.” Vô Cấu Xứng nói với con: “Thôi, thôi, thưa Tôn giả! Tôn giả đừng nói như vậy, chớ phỉ báng Thế Tôn. Đừng đem việc hư dối mà phỉ báng Như Lai. Vì sao? Vì thân Như Lai do kim cang hợp thành, đã trừ hẳn tất cả pháp ác và tập khí phiền não, đã thành tựu viên mãn tất cả pháp thiện thì đâu có bệnh gì, còn có phiền não gì? Thưa Tôn giả A-nan-đà! Tôn giả hãy lặng lẽ trở về đừng xin nữa, đừng làm cho người khác nghe lời thô ấy, chớ để cho chư Thiên có đại oai đức và các Bồ-tát đến từ các cõi Phật nghe được lời nói ấy. Thưa Tôn giả A-nan-đà! Chuyển luân thánh vương thành tựu được chút căn lành còn không bị bệnh, huống chi thân là Như Lai có vô lượng căn lành, đầy đủ phước trí, nếu có bệnh thì nhất định không có vấn đề ấy xảy ra. Thưa Tôn giả A-nan-đà! Tôn giả hãy mau lặng lẽ về đi đừng để chúng tôi phải chịu sự nhục đó. Nếu các Bà-la-môn ngoại đạo nghe lời thô này thì họ sẽ nói: “Như vậy sao gọi là thầy. Thân mình có bệnh còn không cứu nổi làm sao có thể cứu bệnh cho người khác được.” Tôn giả hãy mau lặng lẽ đi đi đừng để mọi người nghe thấy. Còn nữa, thưa Tôn giả A-nan-đà! Thân Như Lai là Pháp thân chứ chẳng phải thân ô uế xen tạp, là thân xuất thế gian không bị pháp thế gian làm ô nhiễm, là thân vô lậu đã lìa hẳn tất cả lậu, là thân vô vi đã xa lìa các hữu vi, vượt qua khỏi các số vì các số đã tịch tĩnh. Thân Phật như vậy thì làm gì có bệnh.”

Bạch Thế Tôn! Khi ấy, nghe ông ta nói như vậy, con thật thấy xấu hổ vô cùng, không lẽ ở gần Phật mà con nghe lầm sao. Ngay lúc đó, giữa hư không con nghe tiếng nói: “Này A-nan-đà! Đúng như lời cư sĩ ấy nói. Thân chân thật của Thế Tôn thực sự không có bệnh. Nhưng vì Như Lai hiện ra ở đời năm trược là vì muốn giáo hóa, dìu dắt những hữu tình hạnh ác, khổ não, nghèo cùng mà thị hiện việc như vậy. Hãy đi đi, này A-nan-đà, hãy đi lấy sữa, chớ có hổ thẹn.”

Bạch Thế Tôn! Nghe Đại sĩ ấy biện luận như vậy con không biết nói gì cả, nên phải im lặng không trả lời. Cho nên nay con không dám đến thăm bệnh ông ta.

Cứ như vậy, Đức Thế Tôn lần lượt bảo năm trăm vị Thanh văn là các đại đệ tử: “Ông hãy đến thăm bệnh Bồ-tát Vô Cấu Xứng.” Các vị Thanh văn ấy đều trình bày duyên cớ trước đây của mình cho Đức Phật. Vị nào cũng khen ngợi Bồ-tát Vô Cấu Xứng và đều từ chối không đủ khả năng đến thăm bệnh ông ta.