SỐ 398 — KINH ĐẠI BI

SỐ 398

KINH ĐẠI BI

Hán dịch: Đời Tây Tấn, Tam tạng Trúc Pháp Hộ, người nước Nguyệt Chi.

QUYỂN 1

Phẩm 1: BỒ TÁT Trang Nghiêm Pháp Hội

Nghe như vầy:

Một thuở nọ Đức Phật ở núi Linh thứu thuộc thành Vương xá là chốn chư Phật thời xa xưa thường qua lại, cư trú được hình thành bằng uy thần của Như Lai, có đạo tràng được các Bồ-tát ca ngợi, pháp tòa rất oai nghi, các chúng Trời, Rồng, Quỷ, Thần, Càn-thát-bà đều nương về, lễ bái, tuyên dương công đức của Phật và oai quang của Như Lai, ưa thích chánh pháp và sự sáng suốt thần diệu của Bồ-tát, hội nhập vô lượng, vô biên công đức, hạnh nguyện của Như Lai, thành tựu đạo Chánh đẳng Chánh giác, chuyển xe pháp vi diệu, hóa độ tất cả, hiểu rõ tâm tánh, chí hướng của chúng sinh, tùy thuận căn cơ để độ thoát, trừ mọi sự trở ngại. Ở nơi nào Như Lai đều làm việc Phật, không vướng thế tục, kiên định chánh hạnh, không ai sánh bằng. Bên cạnh Phật còn có sáu trăm vạn Tỳ-kheo đều là những vị đã diệt trừ dục trần, không bị chướng ngại, là trưởng tử của Như Lai, thực hành pháp sâu xa, thọ sinh không bằng nghiệp, điên đảo, tâm luôn nhu hòa, oai nghi đầy đủ đạo hạnh đối với nẻo hành hóa của Như Lai, Thế Tôn luôn đạt được mọi gần gũi. Vô số Bồ-tát cũng có mặt ở đây đều hành trì không chướng ngại, đủ trí lớn, thần thông nhanh nhẹn, tu tập Từ bi, lưu truyền pháp Phật, tuôn mưa cam lồ, trừ mọi khổ nạn cho chúng sinh, tâm bình đẳng với tất cả như đất, trừ hết mọi vọng tưởng, chấp trước, ràng buộc, hoằng dương đạo pháp, tu trọn ba mươi bảy phẩm Trợ đạo. Như mặt trời, trí tuệ của Bồ-tát soi thấu tất cả, xua tan màn u tối cho thế gian, làm khô cạn sông ái, chí nguyện sâu xa, tạo nghiệp chân chánh, đầy đủ thần thông, tự tại đi lại. Như mặt trăng soi sáng đêm tối, Bồ-tát bình đẳng cứu độ tất cả, làm cho chúng sinh an vui. Bồ-tát đủ phương tiện khéo léo tạo lợi ích cho tất cả, đưa chúng sinh đạt giải thoát nhưng tâm Bồ-tát không thêm bớt. Bồ-tát kiên định ý chí trong mọi hành nghiệp, luôn tu phạm hạnh, cúng dường Tam bảo, không lay chuyển trước các cảnh giới, không bị thế gian hủy báng, thị hiện gần gũi vô lượng Phật, đủ trí soi sáng rộng lớn như biển. Các vị là bậc pháp khí, tu hạnh Bồ-tát, được chúng sinh tôn kính, như sư tử chúa tể muôn thú, hành bốn Đế, đủ tâm Từ bi, quán sát tịch tĩnh, không kinh sợ khi nghe pháp sâu xa, đánh bại ngoại đạo, trải vô số kiếp hành hóa không biếng trễ, trọn vẹn công đức. Đó là các Bồ-tát Phổ Quán Kiến Vô Tận, Giai Đổ Chư Quốc Trang Nghiêm Biến Hiện, Như Lai Chủng Tánh Thành Tựu Vô Thoái, Oai Nghi Hóa Chúng Thị Vô Sân Nhuế, Vô Lượng Biện Tài Tràng Anh Biến Âm, Tích Lũy Thanh Tịnh Kim Quang Oai Thần Vương, Phân Biệt Quang Minh Biện Giải Tán Cú, Sinh Vô Lượng Phước Tích Lũy Thân Nghiệp đại thể có vô số Bồ-tát như thế.

Lúc đó, Đức Phật nêu giảng sự thọ sinh của Bồ-tát. Mười sáu năm kể từ khi thành đạo, Phật thấy tất cả đều thanh tịnh, đều dốc hưng khởi phát huy đạo pháp. Các Bồ-tát ở mọi nơi đều đến vì biết Phật sắp giảng tạng pháp của Như Lai. Các bậc Đại sĩ cũng vân tập đến pháp hội. Đức Phật nghĩ: Ta nên gia hộ cho các Bồ-tát để các vị phát huy đạo hạnh lãnh hội pháp môn rộng lớn nơi kinh điển. Với thần biến của mình, Phật muốn giúp đại chúng Bồ-tát hội nhập cảnh giới của Phật.

Nghĩ thế, Phật liền nhập Tam-muội biến hiện cảnh giới của Như Lai. Phật bay lên hư không, ngồi trên pháp tòa cao lớn bằng tam thiên đại thiên cõi Phật. Tòa ấy cao thấu đến cõi Sắc, cõi Vô sắc. Với công đức, Phật phóng hào quang soi đến chúng Bồ-tát thanh tịnh, chiếu rọi tất cả cõi Phật làm vui lòng đại chúng. Cung điện của các hàng Trời, Rồng, Thần cũng đều được soi sáng, ánh sáng đó mời gọi các Bồ-tát khắp mười phương tập hợp về, tất cả đều khen ngợi, đều ngồi trong gác đẹp, gác ấy, vách bằng vàng ròng, hiên bằng báu cát tường, cửa sổ bằng mã não, lan can bằng báu minh nguyệt, cửa đi ngọc là ly cấu, gác bằng báu phổ minh, xung quanh là tất cả các vật báu, treo các chuỗi ngọc, dựng cờ phướn, lọng báu, đốt đuốc lớn, xông hương chiên-đàn và hương quý được lấy từ biển, các rồng rải hoa bên trên. Xung quanh gác là những hàng cây báu và các lò hương thơm dịu. Ánh sáng tỏa khắp mười phương, thanh tịnh thượng diệu làm vui muôn loài. Tất cả các Bồ-tát đều ngồi trên tòa cao. Số tòa Sư tử nhiều đến nỗi không thể tính đếm, với mọi rộng lớn sự đẹp đẽ. Bốn bộ giới tự nhiên sinh ra bốn vạn cung điện cao lớn, lan can cao bốn trượng chín, rộng hai mươi dặm. Lọng báu được làm bằng ngọc dạ quang, ngọc ly cấu, ngọc phạm anh, đan xen với vàng tía, luôn phát ra tiếng hay. Tất cả mọi thứ ở đây đều tự nhiên biến hiện không ai làm nên. Như bốn cõi, tam thiên đại thiên thế giới đều thế.

Sau đó, Đức Thế Tôn an nhiên xuất định, tam thiên đại thiên cõi nước đều chấn động sáu cách. Ánh sáng của Phật soi chiếu mọi nơi nên tất cả đều thấy Phật, Bồ-tát, đại chúng chư Thiên ca ngợi công đức, rải hoa thơm, che lọng báu, đốt hương, trổi nhạc cúng dường. Cõi nước của chư Phật nơi mười phương đều chấn động. Hào quang của Phật soi thấu các cõi Phật. Thần thông của Phật biến hóa khôn lường, cảnh giới không hạn lượng, oai thần không bờ bến, hào quang vô biên, sức cảm hóa không thể lường biết.

Lúc này, núi Linh thứu tự nhiên biến mất. Đại chúng, Trời, Rồng, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già vây quanh Phật để nghe pháp. Tứ Thiên vương và chư Thiên thấy Phật sắp giảng kinh nên rải hoa cúng dường Phật, nói kệ khen ngợi:

Ánh mặt trời mặt trăng

Và ánh sáng châu ngọc

Hào quang Phật che mờ

Trừ diệt ba đường ác

Soi thấu các cõi Phật

Vượt Tu-di, Thiết vi

Tất cả đều nương Phật

Đều vui mừng sung sướng.

Nói kệ xong Tứ Thiên vương đều vô cùng hoan hỷ. Đế Thích và chư Thiên trời Đao-lợi thấy Phật đến pháp tòa trong cung điện lớn, nên rải hoa cúng dường, nói kệ:

Thần thông Phật khôn lường

Biến hóa không ai sánh

Hiện ở khắp cõi Phật

Mặt trời trí đã mọc.

Hàng phục các quân ma

Thanh tịnh và oai nghiêm

Thần thông Phật tự tại

Xin kính lạy Thế Tôn.

Nói kệ xong chư Thiên đều hầu Phật. Thiên vương Tu-diệm thấy Phật đến pháp tòa ở cung điện lớn nên rải hoa cúng dường, nói kệ:

Trụ tuệ khôn lường

Biết rõ tánh chúng sinh

Không chấp tựa hư không

Đạt mọi việc ba đời.

Nhất tâm nhập các hạnh

Hiểu thấu tánh quần sinh

Vì thế con cung kính

Ba đời đều tôn ngưỡng.

Nói kệ xong Thiên vương theo hầu Phật. Chư Thiên nơi cõi trời Đâu-suất thấy Phật đến pháp tòa ở cung điện lớn nên rải hoa cúng dường, nói kệ:

Tuyên dương các kinh điển

Biết như huyễn, dợn nắng

Tất cả không văn tự

Nào đâu có ý, tâm.

Vì thương xót chúng sinh

Nên Phật khen ngợi pháp

Biết các pháp như nhiên

Không hề có ta người.

Nói kệ xong, chư Thiên đều cũng hầu Phật. Thiên vương Vô Kiều Lạc và chư Thiên thấy Phật đến pháp tòa ở cung điện lớn nên rải hoa cúng dường, nói kệ:

Thị hiện từ Pháp thân

mười phương như hư không

Thế Tôn hiện sắc thân

Thương xót nên chỉ dạy.

Phật dạy pháp không sắc

Hạnh bình đẳng thù thắng

Xin lạy Đấng Trí Sáng

Biết tất cả tánh hạnh.

Lễ Phật xong, chư Thiên đều theo hầu Phật. Thiên Vương trời Hóa tự tại và chư Thiên thấy Phật đến pháp tòa ở cung điện lớn nên rải hoa cúng dường, nói kệ:

Giữ giới lìa cấu uế

An trụ trong thanh tịnh

Quyền biến giáo hóa cả

Tâm định không thể động.

Trí tuệ không ai sánh

Như biển không sân hận

Độ thoát cho tất cả

Kính lạy Đấng Tự Tại.

Đủ thần thông biến hóa

An nhiên chuyển xe pháp

Thực hành hạnh Từ bi

Tất cả đều từ đó.

Giải thoát ba đường ác

Kính lạy đức hạnh Phật

Với lòng Từ bi đó

Bình đẳng với tất cả.

Định tịch tĩnh là hoa

Giải thoát là quả Phật

Cũng như chúa loài ong

Khuyên hóa các quyến thuộc.

An trụ như hoa sen

Xin cúi đầu kính lạy

Khéo an lập giới cấm

Trụ nơi địa vững chải.

Đủ uy lực siêng năng

Siêu vượt không ai sánh

Kính lạy Đấng Tự Tại

Tối tôn không lay động.

Thương yêu tạo thanh tịnh

Đến đạo tràng soi sáng

Trí tuệ không cấu uế

Hào quang xua màng tối.

Vô số mọi quần sinh

Đều quay về nương tựa

Là đấng Chánh giác tôn

Cúi đầu lạy Đại Thánh.

Pháp giải thoát của Phật

Thấu suốt tựa hư không

Trí tuệ Phật cao xa

Hào quang chiếu mười phương.

Trăm ngàn hoa chúng sinh

Tất cả đều nở rộ

Tỏ ngộ từ u tối

Kính lạy Đấng không chấp.

Quán sát không gì sánh

Làm sao ai vượt qua

Tìm kiếm khắp mười phương

Đạo sư không ai bằng.

Công sức thật khôn lường

Đầy đủ mọi phước đức

Nay con xin ca ngợi

Chí nguyện vẫn chưa thỏa.

A-tu-la, các rồng

Đế Thích đều quy y

Vô số trời và người

Đều ca tụng Đức Phật.

Danh xưng Phật vô lượng

Không thể nghĩ bàn được

Kính lạy Đức Thế Tôn

Lưu truyền mọi công đức.

Nói kệ xong, chư Thiên đều theo hầu Phật.

Sau khi biến hóa ra vô lượng cảnh giới Phật tạo sự cám ứng nơi tất cả hàng trời, người, Phật đến pháp tòa, lên tòa cao, tất cả trời người ở bốn bộ đều thấy. Như bốn cõi, tam thiên đại thiên thế giới cũng vậy. Bấy giờ, Phật ngồi trên tòa Sư tử cao, các Bồ-tát, đại đệ tử đều tuần tự an tọa. Phật nhập Tam-muội Vô cái pháp môn ngu lạc, với sức của định nên từ nơi mỗi lỗ chân lông của Phật đều phóng ra hào quang soi chiếu đến các cõi nước Phật ở mười phương Đông, Tây, Nam, Bắc và bốn góc cùng phương trên dưới. Lúc đó, mọi khổ não của chúng sinh nơi địa ngục đều chấm dứt, các súc sinh được giải thoát, ngạ quỷ được an ổn, chúng sinh không bệnh khổ, không mê hoặc trong tham dục, giận dữ, si mê không còn khổ nạn, chúng sinh thương yêu kính trọng nhau như người thân trong nhà. Hào quang của Phật chiếu đến các Bồ-tát, Bồ-tát nương nơi oai lực Phật, nói kệ:

Sức tinh tấn vô lượng

Rộng lớn không nơi dừng

Diệu lực tinh tấn ấy

Siêu vượt trăm ngàn kiếp.

Mười Lực được lưu truyền

Thông thấu khắp mười phương

Hào quang Đức Thích-ca

Chiếu soi mọi cõi nước.

Vì mong cầu chánh pháp

Vượt qua trăm ngàn cõi

Lạy Phật, nghe pháp mầu

Nên đến thế giới Nhẫn.

Ở trong cung Đâu-suất

Các Bồ-tát mười phương

Quán sát ánh sáng này

Phật giảng pháp an chúng.

Ma, cảnh, chúng dị học

Sức tinh tấn hàng phục

Như mặt trời hoa sen

Chiếu soi khắp các cõi.

Hào quang trên thân Phật

Rọi thấu tất cả chốn

Hết thảy đến nghe pháp

Như Lai chuyển pháp luân.

Không một ai so sánh

Phật giảng kinh tối tôn

Đấng Mười Lực thương chúng

Nên chuyển xe pha diệu.

Đại chúng đều tập hợp

Thật khó gặp dịp may

Thành tín mong gặp Phật

Tất cả đều đến đây.

Tiếng kệ ấy vang khắp các cõi Phật mười phương, tạo mọi an ổn cho chúng sinh, chiếu soi pháp giới, trừ mọi phiền não, xua tan đêm tối, che lấp cõi ma, khiến vô số Bồ-tát cùng vô lượng quyến thuộc vân tập đến cõi Ta-bà. Lúc ấy, ở phương Đông, có cõi Vô lượng công đức bảo phước phổ từ, Đức Phật hiệu là Ly Cấu Tịnh Quang Hải Hoa Vô Đoạn Quang Ngôn Vương. Bồ-tát Thủ Tạng Hoa Chư Pháp Tự Tại và vô số Bồ-tát của cõi ấy chỉ trong nháy mắt đã biến mất khỏi cõi, hiện ra ở cõi Nhẫn nầy. Đến trước Phật, các Bồ-tát cúi lạy, đi quanh Phật, dâng cúng ngọc báu dạ quang, anh lạc lên Phật, nói kệ khen:

Đấng Mười Lực công đức

Hiểu thấu khắp mười phương

Tất cả không ai bằng

Đức lớn, đạt giải thoát.

Chúng con nay đến đây

Mong được nghe kinh pháp

Hết thảy đều nghe danh

Sư Tử Chúa, Thích-ca.

Thế Tôn luôn bình đẳng

Phóng quang chiếu tất cả

Như các pháp vốn không

Không khởi tâm sân hận.

Độ chúng sinh nguy khốn

Giúp hết thảy giải thoát

Là vua của các pháp

Như nhà ảo thuật hay.

Nói kệ xong, các Bồ-tát tự hóa ra tòa ngồi an tọa.

Cõi Phật Biện nơi phương Nam, có Đức Phật hiệu Vô Lượng Đức Bảo Biện. Vồ tát Bảo Trụ cùng vô số Bồ-tát bạn của cõi Phật Biện cũng trong giây lát đều hiện đến cõi Nhẫn. Đến trước pháp tòa, các Bồ-tát tung rải châu ngọc trắng cúng dường Phật, cúi lạy Phật đi quanh vạn vòng, nói kệ:

Thế Tôn biết tất cả

Thương chúng tuôn mưa pháp

Phóng ánh sáng soi rọi

Vì không chấp ta, người.

Dạy tám con đường chánh

Tiêu trừ mọi dục trần

Dùng cây pháp tịch tĩnh

Nuôi lớn châu thanh tịnh.

Với hào quang trí tuệ

Xua tan mọi u tối

Biết rõ chúng sinh mộng

Chìm đắm mãi không ra.

Vì chỉ dạy đường chánh

Khô cạn ao ái ân

Giúp đạt mắt thanh tịnh

Vượt tất cả sinh tử.

Nói xong, các Bồ-tát đều tự hóa tòa ngồi an tọa.

Cõi Chiếu diệu nơi phương Tây có Phật hiệu Phổ Minh. Bồ-tát Hiển Âm Khế Vương cùng vô số Bồ-tát rời khỏi cõi mình đi đến cõi Nhẫn. Đến nơi, các Bồ-tát dâng cúng chân châu, lạy Phật, đi quanh Phật, nói kệ khen:

Hạnh đức của Như Lai

Như cảnh giới hư không

Hạnh nguyện đều thanh tịnh

Trải qua vô số kiếp.

Thân tịnh không cấu nhiễm

Không còn các lậu hoặc

Đi lại khắp mười phương

Cõi Phật không nghĩ bàn.

Pháp Phật: Mưa đúng thời

Phật rền tiếng Phạm thiên

An vui lòng mọi loài

Tất cả đều ngưỡng mộ.

Tâm Phật không tạo nghiệp

Nhưng lại làm mọi việc

Lời của Phật giảng ra

Ứng hợp tâm chúng sinh.

Nói kệ xong, các Bồ-tát tự hóa ra tòa ngồi an tọa.

Cõi Chúng bảo cẩm phương Bắc có Đức Phật hiệu Vô Lượng Đức Bảo Quang, Bồ-tát Hải Giác cùng vô số Bồ-tát bạn rời cõi Chúng bảo đến cõi Nhẫn. Đến nơi, các Bồ-tát lạy Phật, đi quanh Phật, nói kệ:

Thân Phật ánh sắc vàng

Tịch tĩnh ban bố pháp

Soi sáng mười phương cõi

Tùy thuận hiện thân sắc.

Thân Phật không ai sánh

Ai nhìn thấy Thế Tôn

Diệt trừ mọi dục trần

Luôn vui vẻ, an ổn.

Đệ tử bậc Tối thắng

Chiêm ngưỡng thân sáng chói

Tất cả đều vui mừng

Phật như đỉnh Tu-di.

Đầy đủ sức thần thông

Biến hóa không lường được

Không ai có thể thấy

Đỉnh tướng của Như Lai.

Nói kệ xong, các Bồ-tát tự hóa ra tòa ngồi an tọa.

Cõi Vô ưu phía Đông nam có Phật hiệu là Trừ Chúng Thích Minh. Bồ-tát Phổ Diệu và các Bồ-tát bạn đều rời cõi nước này đi đến cõi Nhẫn. Tới nơi, các Bồ-tát lạy Phật, đi quanh Phật, dâng cúng vật báu, nói kệ khen:

Trong mỗi lỗ chân lông

Chứa vô số cõi Phật

Nhưng chúng sinh không khổ

Cõi nước cũng chẳng hẹp.

Hạnh cứu độ tối thượng

Phật vì chúng đui mù

Như Lai đấng vi diệu

Phóng ánh sáng chiếu soi.

Ở trong một cõi nước

Thâu tóm cõi mười phương

Các cõi nước hiển hiện

Đều không có tăng giảm.

Phật đủ phương tiện hay

Tùy thuận hội nhập cả

Biến hóa không thể lường

Đó là thần thông Phật.

Nói kệ xong, các Bồ-tát tự hóa ra tòa ngồi an tọa.

Cõi Thiện quán phía Tây nam, có Phật hiệu là Đại Bi Quán Chúng Sinh. Bồ-tát Tư Ư Đại Ai cùng vô số Bồ-tát rời cõi nầy đi đến cõi Nhẫn. Đến nơi các Bồ-tát cúng dường y phục quý giá, lạy Phật, đi quanh Phật, nói kệ:

Thanh tịnh trong giới cấm

Bậc Tôn quý trong đời

Ngày đêm luôn gìn giữ

Như bò yêu quý đuôi.

Gia hộ và thương xót

Những kẻ hủy giới cấm

Không bao giờ tự khen

Không chê trách người khác.

An trụ như Tu-di

Kiên định không lay động

Trí tuệ tựa biển cả

Siêu vượt mọi thần linh.

Vượt tất cả sinh tử

Cùng ngục tối ràng buộc

Tùy thuận độ chúng sinh

Giúp thoát bệnh khổ não.

Nói kệ xong, các Bồ-tát tự hóa ra tòa ngồi.

Cõi Ly ám minh phía Tây bắc có Phật hiệu là Quang Tịnh Vương. Bồ-tát Quang Diệu Võng cùng vô số Bồ-tát đều rời cõi này đến cõi Nhẫn. Đến nơi các Bồ-tát dâng anh lạc báu lên Phật, lạy Phật, đi quanh Phật, nói kệ:

Tự thân hiểu sinh tử

Như ảo thuật hóa hiện

Thị hiện tạo cảm ứng

Nhưng không chấp gì cả.

Như huyễn sư biến hóa

Chúng sinh đều là vậy

Cõi ấy không thể động

Muôn loài không tự nhiên.

Như người ngủ mơ thấy

Tất cả các cảnh tượng

Tỉnh ra không có gì

Các sắc tưởng đều không.

Phật dạy pháp như mộng

Hữu vi do niệm sinh

Tất cả các pháp ấy

Không thoái lui, không về.

Nói kệ xong, các Bồ-tát tự hóa ra tòa ngồi.

Cõi Trụ tịnh ly cấu phía Đông bắc có Phật hiệu Không Thành Ly Cấu Tâm. Bồ-tát Giác Vô Để Ly Cấu cùng vô số Bồ-tát rời cõi này đến cõi Nhẫn. Đến nơi các Bồ-tát trổi nhạc cúng Phật, cúi lạy Phật, đi quanh trăm ngàn vòng, nói kệ:

Tỏ biết tướng thâm diệu

Tất cả đều như nhiên

Quán biết các tướng không

Như tất cả các pháp.

Ba đời đều thế cả

Tâm chí của chúng sinh

Chẳng khác gì hư không

Với trí tuệ thanh tịnh.

Biết hạnh nghiệp mọi loài

Dong ruổi trong ba đời

Một tâm trong một lúc

Tỏ biết hết mọi thứ.

Không vọng tưởng chúng sinh

Tâm kiên định lìa niệm

Vì trừ hết vọng chấp

Quyền biến quán bình đẳng.

Nói kệ xong, các Bồ-tát tự hóa ra tòa ngồi.

Cõi Chiếu minh ở phương dưới có Phật hiệu là Thâm Thanh Liên Thủ. Bồ-tát Biện Nghiêm cùng vô số Bồ-tát rời cõi này cùng đến cõi Nhẫn. Đến nơi các Bồ-tát cúng dường châu sáng lên Phật, lạy Phật, đi quanh trăm ngàn vòng, nói kệ:

Như vô số hạt bụi

Trong trăm ngàn cõi Phật

Số Bồ-tát như thế

Đều đến chỗ Như Lai.

Hết thảy đều muốn hỏi

Vô số việc cần làm

Phật dùng một văn tự

Tùy thuận đáp tất cả.

Trí Phật không thể lường

Phương tiện không gì sánh

Đủ Tổng trì, định tịnh

Công đức không bờ bến.

Công lao không thể lường

Giảng thuyết vô số kiếp

Tất cả đều ngợi khen

Không thể nào hết được.

Nói kệ xong, các Bồ-tát tự hóa ra tòa ngồi.

Cõi Trang nghiêm ở phương trên có Đức Phật hiệu là Danh Xưng. Bồ-tát Chư Pháp Biến Vương cùng vô số Bồ-tát bạn rời cõi này đến cõi Nhẫn. Đến nơi các Bồ-tát dâng cúng lọng phướn báu, cúi lạy Phật, đi quanh trăm ngàn vòng, nói kệ:

An trụ tất cả hạnh

Hiển hóa không thể lường

Tâm Phật luôn tự tại

Hạnh Thế Tôn là vậy.

Chỉ chư Phật biết được

Chúng sinh không thể hiểu

Hư không không bờ bến

Hạnh Phật vốn là thế.

Không thể nào so sánh

Hiển hiện không giới hạn

Thành Phật giảng chánh pháp

Hóa độ mọi quần mê.

Tựa như gieo hạt giống

Nhất định có hoa trái

Chư Phật ở mười phương

Cũng không ngợi khen hết.

Nói kệ xong, các Bồ-tát tự hóa ra tòa ngồi và an tọa.

***

Phẩm 2: Tán thán pháp hỘi

Chỉ trong nháy mắt của Bồ-tát ở mười phương đều tập hợp về nhiều đến nỗi không thể nào tính đếm được. Đó là do hào quang của Phật. Đức Phật liền xuất định, phóng ra ánh sáng. Từ ánh sáng vang ra tiếng pháp làm cho tất cả chúng sinh dù tin hay không tin đều phát tâm xuất gia; tất cả Đồng nam, Đồng nữ, Phi nhân, Trời, Rồng, Thần, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, nghe tiếng Phật thân tâm đều thanh tịnh, cùng tôn kính Phật. Nhờ thần lực của Phật tự nhiên có cung điện báu hóa hiện. Tất cả đều hướng về pháp tòa của Phật. Đến nơi, chúng lạy Phật, đi quanh ba vòng, lại ngồi một bên. Tiếng Phật lại khuyên bảo các Phạm thiên như Phạm Nhẫn, Phạm Thân, Phạm Mãn, Phạm Độ Trước, Đại Phạm, các cõi trời Quang diệu, Thiểu quang, Vô lượng quang, Quang âm, Tịnh nghiêm, Thiểu tịnh, Vô lượng tịnh, Nan hoàn, Tịnh thân, Dung quả, Vô kiện, Thiện thí, Thiện sở thí, tất cả đều lập tức vân tập về cõi Phật, lạy Phật, đi quanh bảy vòng, tuần tự an tọa. Thấy đại chúng tập hợp, Phật phóng ra ánh sáng từ tướng lông trắng giữa chặng mày. Ánh sáng xoay quanh các Bồ-tát bảy vòng rồi nhập vào đỉnh đầu các Bồ-tát.

Bồ-tát Thủ Tạng Hoa Chư Pháp Tự Tại thấy ánh sáng Phật, tự nhiên đạt Tam-muội Nhất thiết trang nghiêm. Tòa báu tự nhiên biến thành tòa Sư tử, cao tám mươi ức cai, trăm ngàn tầm. Xung quanh tòa là châu báu làm lan can, y phục quý phủ trên tòa đẹp đẽ, vô số hoa thơm tung rải bên trên, trang sức đủ loại báu. Việc này làm cho các Bồ-tát tự đoạn trừ các chấp, đại chúng đều được thấy ánh sáng, vui mừng, thỏa mãn mọi nhu cầu. Bồ-tát Thủ Tạng Hoa Chư Pháp Tự Tại lại nhập định Tán Thán ban cho các cõi ác, biến hóa tòa Sư tử khác, an ổn thiền tọa. Sau đó Bồ-tát xuất định, cung kính Phật, chắp tay nói kệ khen Phật:

Ánh sáng của mặt trời

Chỉ chiếu soi cõi tục

Oai thần của Đế Thích

Chỉ vui cõi Đao-lợi.

Phạm thiên Đấng tự tại

Lại tham đắm cõi trời

Oai thân của Đức Phật

Chấn động tất cả cõi.

Phật quán biết các pháp

Tự nhiên như hư không

Như huyễn, như dợn nắng

Và tựa trăng dưới nước.

Tất cả mọi hành nghiệp

Đều không có chủ thể

Hiểu rõ như hư dối

Thấy chúng sinh thanh tịnh.

Vì tham mê sắc hình

Sắc đó từ đâu có

Tâm tánh đều tự nhiên

Tất cả đều không thật.

Hết thảy tuy thanh tịnh

Nhưng cũng là huyễn hóa

Trong cái tự nhiên đó

Hư giả nào nơi chốn.

Phân biệt biết vốn tịnh

Trong sạch không tỳ vết

Cảnh giới có từ tâm

Phật không còn dục trần.

Tư tưởng, niệm, vọng chấp

Tâm Phật đã giải thoát

Nên thấy rõ tất cả

Như huyễn hóa, giả có.

Hư không chẳng có gì

Từ đất hiện biến ra

Vô số các cõi nước

Cùng châu báu các vật.

Tất cả vì Pháp vương

Tạo nên tòa Sư tử

Phật an tọa tòa này

Giáo hóa vô số chúng.

Tòa có các lọng báu

Cờ phướn vật trang sức

Không từ đâu tạo nên

Cũng chẳng đi về đâu.

Ai hiểu rõ các pháp

Không đến cũng không đi

Vì tất cả chúng sinh

Hiện mọi việc thần biến.

Thế Tôn, tiếng Phạm thiên

Diễn giảng các pháp mầu

Đốt đuốc sáng cho đời

Thần Đức Phật khôn cùng.

Vì thương xót chúng con

Phật lên tòa Sư tử

Thuyết giảng các kinh pháp

Đoạn sinh già bệnh chết.

Các chúng đều thanh tịnh

Từ mười phương đến đây

Tuần tự an tọa cả

Lắng lòng nghe chánh pháp.

Tất cả đều phát nguyện

Xin hiểu rõ tuệ này

Như Lai lên pháp tòa

An nhiên giảng các pháp

Biết chí tánh thanh tịnh của Bồ-tát Thủ Tạng Hoa Chư Pháp Tự Tại, Phật lên pháp tòa, giảng các pháp hạnh về Bồ-tát, đạo Bồ-tát thanh tịnh, pháp lực của chư Phật, thành tựu thân quý, tự tại trong các pháp, phân biệt giảng thuyết Đà-la-ni, nhập thần thông trí tuệ, vào vị không thoái chuyển, hướng tu các định, đưa tất cả về Nhất thừa, không hủy pháp giới, căn tánh hạnh nguyện của chúng sinh, cách giáo hóa chúng sinh, trừ quân ma, tùy thuận tất cả, đoạn sáu mươi hai kiến chấp, đưa tất cả về pháp như thuận, dòng trí vô ngại, biết ái dục tà chấp, độ thoát mọi loài, diễn thuyết phương tiện quyền biến, nhập vào trí tuệ bình đẳng của Phật, không bị che lấp, không chấp pháp, nói đúng pháp, nhập vào các pháp, niệm tất cả, ứng hiện hết thảy, hiển rõ mười hai pháp nhân duyên, đủ công đức trí tuệ, chế ngự quân ma, trang nghiêm ba nghiệp Phật, thông đạt tất cả, biết bốn đế khai hóa Thanh văn, biết cách chỉ dạy hàng Duyên giác, hiểu pháp đạt trí tuệ, cảnh giới của Bồ-tát, tự tại trước mọi việc, ca ngợi Phật. Phật giảng pháp này giáo hóa các Bồ-tát để thành tựu chí nguyện, thị hiện thần biến của Phật, trừ mọi nghi chấp của đại chúng, hàng phục quân ma, hiển bày pháp Phật, trọn vẹn hạnh Phật, vì thế Phật lên tòa Sư tử giảng pháp.

Lúc ấy, Bồ-tát Bảo Tràng, nương nơi thần lực Phật nhập Tam-muội Trang nghiêm khiến cho hội chúng đều trang nghiêm cõi Phật. Bồ-tát Danh Văn Lực nhập Tam-muội Hồng liên hoa, biến tất cả hoa thành hoa pháp để cúng dường Phật. Bồ-tát Hải Giác nương vào thần lực Phật, nhập Tam-muội Chúng hương, từ mỗi mỗi lỗ chân lông trên thân Bồ-tát đều tỏa ra hương chiên-đàn. Bồ-tát Minh Võng nương nơi thần lực Phật nhập Tam-muội Quang minh, phóng ra ánh sáng chiếu khắp hội chúng. Bồ-tát Đại Ai Niệm nương nơi thần lực Phật nhập định Vô thuấn. Với sức của định Bồ-tát chiêm ngưỡng Như Lai, mắt không chớp. Bồ-tát Ly Cấu Sát Vô Để nương vào uy lực Phật, nhập Tam-muội Pháp duyệt, làm cho hội chúng, yêu thích pháp, chí tâm cầu pháp. Bồ-tát Biện Nghiêm nương nơi uy lực Phật, nhập Tam-muội Nguyện tích, diệt trừ năm cái cho tất cả. Bồ-tát Biến Chư Pháp Vương nương vào uy lực Phật, nhập Tam-muội Vô hốt vong, nhớ kỹ và ưa thích đạo, hạnh Như Lai. Bồ-tát Tâm Dũng nương nơi thần lực Phật, hàng phục các ngoại đạo các ma, tất cả đều học theo Phật. Bồ-tát Hàng Chư Ma nương vào uy lực Phật, nhập Tam-muội Hủy ma tràng, với diệu lực của định làm cho trăm ngàn ức quân ma ở tam thiên đại thiên thế giới đều rời nơi ở, đến chỗ Phật, chúng lạy Phật, đi quanh Phật, cúng dường vật quý lạ, cung kính, chí tâm, chắp tay cầu Phật giảng giải, mong Phật tùy thời giáo hóa.

Chúng thưa Phật:

–Chúng con nhờ Bồ-tát Hàng Ma giáo hóa nên đến đây. Ngưỡng mong đấng Trời trong trời chứng minh, chúng con sẽ bỏ nghiệp ma, không nhiễu loạn chúng sinh. Chúng con đến đây vì chánh pháp. Xin Đức Thế Tôn cho biết chúng con sẽ về đâu.

Đức Thế Tôn quán sát tâm niệm của ma, khen:

–Lành thay, lành thay! Các ngươi đã bỏ nghiệp ma, thưa thỉnh Như Lai nêu giảng kinh pháp. Nhờ nhân duyên này các ngươi không còn thọ báo thân ma. Vì sao? Như căn phòng tối tăm suốt trăm ngàn năm, đến khi có ngọn đèn sáng thì bóng tối kia không còn. Người bị trần dục sai khiến suốt trăm ngàn kiếp, một tâm niệm lành khởi lên là làm thay đổi tất cả, trừ diệt mọi ngu tối. Một tâm niệm lành khởi lên, tùy thuận tu hành theo, sẽ trừ hết vô minh, bỏ tà chấp nơi chín mươi sáu thứ hoạn nạn. Hôm nay, các ngươi nhờ nhân khuyên thỉnh Phật giảng kinh nên dần diệt trừ vô minh ngu muội, sẽ đạt đạo Bồ-đề vô thượng.

KINH ĐẠI BI

QUYỂN 2

Phẩm 3: Pháp môn Vô cái

Bấy giờ, Bồ-tát Pháp Giáo Vương bạch Phật:

–Thế Tôn! Cảnh giới của Phật không thể nghĩ bàn, thể hiện oai thần của Phật, làm cho các Bồ-tát không còn nghi ngờ, ai nấy đều tu tập, xin Như Lai giảng thuyết pháp môn vô cái và pháp hội. Vì sao? Vì tất cả các Bồ-tát đều tập hợp về đây, đều là những Bồ-tát mặc áo giáp công đức không thể nghĩ bàn; đầy đủ oai thần trí tuệ; công lao thấu khắp mười phương, tu hạnh thanh tịnh, tâm không cấu uế, soi sáng bằng pháp giải thoát; đều được chư Phật ngợi khen; tự tại trong các pháp; thành tựu rốt ráo các Ba-la-mật; đầy đủ phương tiện quyền xảo; diệt trừ nghiệp ma; hàng phục tà đạo; có thể phân biệt giảng thuyết về câu chương nghĩa lý trọn đầy trí tuệ vô ngại giải thoát; tự tại hành hóa, viên mãn các Đà-la-ni; kiến lập biện tài không gián đoạn; biết căn tánh của chúng sinh còn hoặc hết lậu hoặc; tùy thuận căn cơ của chúng sinh để thuyết giảng; giảng kinh pháp trừ diệt mọi lỗi lầm của chúng sinh, lời nói dịu dàng, hòa nhã hợp cơ duyên như tiếng chim loan, tiếng rồng, tiếng Phạm thiên; thương yêu chúng sinh thị hiện Niết-bàn để chúng được độ thoát; chuyên tâm tu từ Ba-la-mật; luôn đủ tâm Bi không trở ngại; kiên định ý chí; nói làm tương hợp; dựng nêu cờ pháp thị hiện mười phương, chí bền vững như kim cương, như núi Thiết vi; đủ thệ nguyện lớn; thông tỏ mười hai nhân duyên sâu xa; trừ chấp thường đoạn và sáu mươi hai tà kiến; độ thoát tất cả hướng về Đại thừa; chỉ dẫn quần mê đến nơi an lạc; suốt vô số kiếp thích pháp tu trí; là lương y chuyên trừ bệnh chúng sinh; đều là đệ tử lớn lên từ pháp Phật; không kinh sợ khi nghe pháp bí mật của Như Lai và những pháp khác; trang nghiêm thân bằng các tướng tốt; đủ tâm Từ bi; tâm dũng mãnh; hàng phục bốn ma vượt mọi cảnh giới ái dục; là chiếc cầu đưa chúng sinh qua bờ vui, thức tỉnh kẻ mê ngủ; tu tập các pháp Căn, Lực, Giác, Thiền, Giải thoát, Định, Tam-muội; siêng năng độ chúng sinh; thành tựu Đà-la-ni chế ngự tất cả; không tham chấp tám việc thế gian như khen, chê, khổ, vui, lợi, tổn, yêu, ghét; tâm vui thích nơi kinh pháp; lưu truyền pháp bảo; trọn vẹn trí tuệ, biết tất cả là rỗng lặng, hạnh thanh tịnh như hoa sen; trừ pháp hữu vi, hào quang che lấp cả ánh mặt trời, mặt trăng, Đế Thích, Phạm thiên; thành tựu Tam-muội Hải ấn; chỉ dạy bằng chánh pháp; làm cho Tam bảo được trường tồn; hiểu rõ, vượt các cõi; giữ gìn pháp bí mật của Phật, đầy đủ vô lượng công đức, danh xưng; tạo vô số nghiệp bằng trí tuệ; gần gũi, thành tựu trí Phật; hiểu thấu vô số kiếp về vị lai.

Thế Tôn! Các Bồ-tát đã thành tựu nhẫn hạnh như thế, xin Phật quán sát, giảng pháp Vô cái. Các Bồ-tát đều vân tập đến đây, mong Phật diễn thuyết tạo lợi ích cho tất cả, an trụ trong pháp Nhất thừa không thoái chuyển, hành trọn vẹn mọi pháp Phật, đạt quả một đời thành Phật. Với chúng sinh hiểu biết, phân biệt, kiên định tâm chí, nhờ thế sẽ vào sâu pháp Phật, đoạn tà chấp, trừ lưới nghi. Chúng sinh thích ba thừa, nhờ nghe Phật dạy chúng tự tu tập. Các hàng Trời, Rồng, Thần, Càn-thát-bà, Phi nhân, A-tu-la nghe pháp sẽ được độ thoát. Vì sao? Vì Phật ra đời là một việc hy hữu, kinh pháp được tuyên giảng cũng thật là khó có.

Thế Tôn! Các Bồ-tát đều đến đây, Thanh văn, Duyên giác trải qua trăm ngàn kiếp mới được có ngày hôm nay, vì vậy con nghĩ đây là việc rất khó, rất khó có. Nếu thấy thần thông biến hóa thế này tức không ai còn tu hạnh Thanh văn, phát tâm Duyên giác. Vì sao? Vì Bồ-tát vừa phát tâm là vượt hơn cả Thanh văn, Duyên giác.

Thế Tôn! Như kẻ ngu bỏ ngọc Dạ quang, giữ lấy thủy tinh, thấy việc điên đảo lại cho là đúng. Con người cũng thế, bỏ Đại thừa, cầu pháp Thanh văn, Duyên giác. Người có tánh chân thật, phát tâm Bồ-đề vô thượng, không bao lâu sẽ thành tựu trọn vẹn pháp giải thoát.

Lúc Bồ-tát Pháp Giáo Vương nói lời này, có trăm ngàn ức chúng phát tâm Bồ-đề vô thượng.

***

Phẩm 4: Trang nghiêm pháp bẢn

Thấy tất cả Bồ-tát và đại chúng đều vì pháp nên tập hợp về đây, Phật định giảng pháp môn Vô cái cho Bồ-tát. Khi ấy, Đức Thế Tôn phóng ra hào quang Vô úy biện từ tướng lông trắng giữa chặng mày. Hào quang này xoay quanh các Bồ-tát bảy vòng, sau đó xoay quanh Bồ-tát Tổng Giáo Vương trăm ngàn vòng rồi nhập vào đỉnh đầu Bồ-tát. Nương nơi thần lực Phật, ánh sáng đó lại xoay quanh các Bồ-tát trăm ngàn vòng, chiếu soi tòa Sư tử, thân Phật càng thêm uy nghiêm, Bồ-tát càng kính tín. Thấy thần thông biến hóa của Phật, Bồ-tát Tổng Giáo Vương rời tòa, trịch vai áo bên phải, quỳ gối, chắp tay, hóa hiện lọng báu che trên Như Lai. Nhờ thần lực của Phật, phướn lưu ly hiện ra cao vòi vọi, được trang sức bằng các tạp báu, chân châu, lụa báu đan xen, xung quanh kết bằng vàng ròng. Lọng báu đó to lớn che cả tam thiên đại thiên cõi nước. Bồ-tát dâng lọng báu, rải hoa thơm, trổi nhạc, cúng Phật, nói kệ khen Phật:

Hào quang soi rọi khắp mọi nơi

Tất cả trời người đều thấy được

Tự tại biến hóa trong các pháp

Công đức của Phật không thể bàn.

Thế Tôn phóng quang chiếu tất cả

Khẩu nghiệp thanh tịnh đủ biện tài

Ánh sáng xoay quanh trăm ngàn vòng

Lại được nhập vào đỉnh đầu con.

Y như bản nguyện chí niệm xưa

Biện tài thanh tịnh, đủ Tổng trì

Hiểu thấu tất cả không gì sánh

Nhờ ân Như Lai, Đấng Đại Hùng.

Thân Phật vòi vọi, tâm thanh tịnh

Con nay vui mừng thỏa ước nguyện

Trí Phật khôn lường không kể xiết

Gia hộ cho con đủ biện tài.

Thế Tôn uy nghiêm khó gặp được

Kẻ thiếu phước trí làm sao thấy

Nương thần lực Phật con thấy được

Ngưỡng mong Như Lai thương chúng sinh.

Hạnh nguyện của các Đại Bồ-tát

Vào trong thế gian cứu mọi loài

Hào quang của Phật rọi đến đâu

Con xin thành kính hỏi Thế Tôn.

Tất cả đại chúng đều về đây

Đều đang tu tập pháp Đại thừa

Luôn luôn cầu mong pháp vi diệu

Vì thế con xin hỏi Như Lai.

Khéo léo giữ gìn mọi hành nghiệp

Lại luôn nghe học trí Như Lai

Nay đã đúng thời xin Phật giảng

Pháp tạng bí mật cho chúng sinh.

Thân Phật sáng rỡ không gì sánh

Trí tuệ Như Lai thật khôn lường

Trí tuệ vô ngại hiểu tất cả

Vì thế con xin hỏi Thế Tôn.

Thế Tôn tự tại trong trí tuệ

Là nhờ tu tập vô số kiếp

Ngưỡng mong Như Lai vì chúng con

Giảng thuyết hạnh đức của Như Lai.

Nói kệ xong, Bồ-tát Tổng Giáo Vương bạch Phật:

–Thế Tôn! Cảnh giới của Phật không thể nghĩ bàn, hạnh nguyện của Bồ-tát cũng không thể lường tính. Chúng con xin hết lòng nghe pháp Như Lai. Xin Thế Tôn thương xót cho chúng con biết thế nào là trang nghiêm hạnh Bồ-tát? Thế nào là Bồ-tát thanh tịnh bằng pháp sáng, xua tan màn tối tăm? Thế nào là Bồ-tát tu hạnh Từ bi, không bỏ chúng sinh. Thế nào là Bồ-tát tôn kính chánh pháp, không làm tổn hạ pháp? Thật hy hữu thay. Thế Tôn! Xin phân biệt giảng nói về hạnh, pháp của Bồ-tát như việc hàng phục quân ma, trừ nghi, vào cảnh giới Phật, đi lại trong cõi Bồ-tát, hiểu tâm chí của chúng sinh, tâm hạnh thanh tịnh, đến đạo tràng, làm trang nghiêm cõi Phật, tự tại không trở ngại trong các pháp theo lời Phật.

Phật khen:

–Hay thay! Hay thay! Chánh sĩ! Vì muốn hiểu được hạnh nguyện, trí tuệ của Bồ-tát, Phật, nên đã thưa hỏi Như Lai như vậy. Hãy lắng nghe! Suy nghĩ kỹ! Như Lai sẽ giảng nói. Bồ-tát trọn vẹn hạnh, đức sẽ tự tại trong các pháp. Bồ-tát Tổng Giáo Vương và đại chúng lắng nghe.

Phật nói:

–Bồ-tát trang nghiêm bốn pháp: Giữ gìn, không hủy giới cấm; định ý không tán loạn; trang nghiêm trí tuệ không chướng ngại; nghe nhớ các pháp Tổng trì. Thiện nam! Thế nào là trang nghiêm giới? Trang nghiêm bằng một pháp. Đó là thương yêu chúng sinh, không tổn hại, thương xót mọi loài có mạng sống, tôn trọng mạng sống, làm an vui tất cả. Lại có hai pháp là lấp đường ác, mở đường lành. Lại có ba pháp: Thân nghiệp thanh tịnh, không ô nhiễm; khẩu nghiệp thanh tịnh, lời không thô bạo; tâm thanh tịnh, không tán loạn. Lại có bốn pháp: Đạt quả như nguyện, mong gì có nấy; được như sở thích; đạt đến cùng tột của ước muốn. Lại có năm pháp: cùng nhau tu tập giữ gìn giới cấm; siêng năng trau giồi trí tuệ; chuyên tâm giải thoát không kiêu mạn, luôn tu các độ; gia hạnh chuyên tâm đạo vô thượng. Lại có sáu pháp: Không hủy phạm, không hận thù; không khiếm khuyết, không tổn hại; không nhiễm ô, không lung lạc; tu hạnh thanh tịnh không tỳ vết; học rộng nghe nhiều không theo thế tục; tu học không cần người tôn kính. Lại có bảy pháp: Thanh tịnh giới; thanh tịnh thí; thanh tịnh nhẫn nhục; thanh tịnh tinh tấn thanh tịnh thiền định; thanh tịnh trí tuệ; thanh tịnh phương tiện không phóng túng. Lại có tám pháp: biết đủ; đạt cứu cánh; đủ các pháp; giới tánh tinh mật; không bị tổn hại; thành tựu chí nguyện; không chấp trước khi gặp Phật; thông tỏ tất cả; học hỏi các pháp từ bậc Thiện tri thức. Lại có chín pháp: Không kinh sợ khi nghe trí tuệ Phật; không khiếp sợ trước mọi pháp; hiểu trí rỗng lặng; phân biệt phương tiện; sống trong thanh tịnh không khổ não; giữ gìn giới cấm như ong giữ mật hoa; thanh tịnh tâm không theo vọng tình; tâm nhu thuận không thô bạo; đạt địa điều hòa. Lại có mười pháp: Trang nghiêm thân bằng các tướng tốt; trang nghiêm khẩu nghiệp, nói làm tương hợp; thanh tịnh tâm, không bị tỳ vết; trang nghiêm cõi nước như hạnh nguyện; giáo hóa chúng sinh, thanh tịnh chí tánh; không làm việc ác, trang nghiêm chốn thọ sinh; trang nghiêm hạnh Bồ-tát, học hạnh Như Lai; trang nghiêm trí Phật nhưng không tự cao; trang nghiêm đạo tràng đủ mọi đức; trang nghiêm mười Lực, bốn Vô úy, mười tám pháp Bất cộng, an định giới đức, không hủy phạm. Đó là mười pháp trang nghiêm giới.

Thiện nam! Thế nào là Bồ-tát trang nghiêm định? Có một pháp: Tu tâm Từ, thương yêu chúng sinh. Lại có hai pháp: Giữ gìn oai nghi; tánh ngay thật không dua nịnh. Lại có ba pháp: Không dua nịnh; tâm tánh nhu thuận; không dối trá. Lại có bốn pháp: Điều hòa không chống trái; không độc ác; không tìm lỗi người; không phạm giới cấm, không gặp tai nạn; không theo kẻ ngu muội. Lại có năm pháp: là trừ năm cái: Tham dục; sân hận; tham ngủ nghỉ, ham vui đùa. Lại có sáu pháp: Luôn niệm Phật; niệm Pháp; niệm Tăng; niệm giới; niệm bố thí; niệm Thiên. Lại có bảy pháp là không bỏ tâm đạo, tu bảy Phần giác: Niệm; trạch pháp; Hỷ; tinh tấn; tín; định; Hộ (xả). Lại có tám pháp là tám con đường Chánh: Chánh kiến; chánh mạng; chánh ngữ; chánh nghiệp; chánh niệm; chánh tư duy; chánh định; chánh tuệ. Lại có chín pháp là Bồ-tát không bỏ tâm đạo, tu tầm tứ, không tham chấp, không bỏ chúng sinh: Trừ ái dục và các nghiệp ác, an vui theo đạm bạc, tu thiền thứ nhất; tịch tĩnh, suy xét, nội tâm chuyên nhất, không tầm tứ, tu thiền thứ hai; hoan hỷ, lìa dục, an nhiên như Hiền thánh, an ổn tu thiền thứ ba; đoạn trừ khổ vui, rốt ráo thanh tịnh, không buồn vui, quán không khổ vui, tu thiền thứ tư; vượt vọng tưởng các sắc, đạt thanh tịnh thông suốt, không suy niệm, tu tập trí tệ hư không vô lượng; vượt không tưởng, tu trí tuệ thức vô lượng; vượt thức tưởng, không chấp thân, không dùng thức; vượt tất cả, không dùng thức, tu hành từ hữu tưởng, vô tưởng; vượt hữu tưởng vô tưởng, nhập tưởng, định tâm tư duy, dùng phương tiện quyền biến, không thủ chứng, giữ hạnh nguyện giáo hóa chúng sinh. Lại có mười pháp: Không sân hận; đủ hạnh tịch tĩnh; không bỏ hạnh nguyện; thích nơi thanh vắng; không mất đức; tâm điềm tĩnh; thân tâm an nhiên không so sánh; an trụ các pháp; tâm tự tại; đạt tánh Thánh hiền. Đó là mười pháp trang nghiêm định.

Thiện nam! Thế nào là Bồ-tát trang nghiêm tuệ? Có một pháp: Thông hiểu các pháp. Lại có hai pháp: Không nghi ngờ; trừ tham ái. Lại có ba: Trừ ngu si; diệt vô minh; trừ ấm, giới; đoạn hết ngu tối. Lại có bốn pháp: Hiểu đoạn các khổ; thông các tập; tỏ diệt; tu đạo. Lại có năm pháp: Thanh tịnh giới nhưng không chấp; thanh tịnh định, siêng tu trí tuệ; hiểu đạo pháp vào sinh tử; thông hiểu ba đời, vượt chấp; hành chánh pháp. Lại có sáu pháp: Thanh tịnh Thí ba-la-mật: Biết mình như sóng nắng, người như giấc mộng, tâm như huyễn; thanh tịnh Nhẫn ba-la-mật: Không nói lời thô, giữ gìn lời nói, trừ oán kết luôn ngợi khen, dù bị chặt thân vẫn luôn hiện bày Pháp thân thanh tịnh; thanh tịnh Tinh tấn ba-la-mật: Không chán ghét, vào cõi sinh tử, quán tất cả như mộng, kiên định tâm chí, tùy thuận tất cả, không chấp trước; thanh tịnh Thiền ba-la-mật, biến vô minh thành trí tuệ, đưa tất cả về các pháp mà không tham chấp, siêng tu đạt thần thông; thanh tịnh Trí tuệ ba-la-mật, thanh tịnh bốn pháp hóa độ chúng sinh, đủ Đà-la-ni thọ trì chánh pháp, thanh tịnh nguyện trang nghiêm cõi Phật. Lại có bảy pháp: Tu bốn Niệm xứ không sinh diệt; tu bốn Chánh cần, thân tâm thanh tịnh; tu bốn Thần túc hiểu rõ các căn; năm Căn hàng phục quân ma, năm Lực hiểu rõ các pháp; bảy Giác phần thông đạt tất cả; tám chánh đạo không đến đi. Lại có tám pháp: Tuệ quán tịch tĩnh; quán sát các pháp; hiểu các pháp; hiểu tánh giới bình đẳng; biết các nhập vốn không dục vọng; tỏ mười hai nhân duyên không ngã; thành tín, không sân hận, thật quán các pháp. Lại có chín pháp: Biết quá khứ vốn thanh tịnh; biết vị lai tịch nhiên; biết hiện tại cứu cánh tịnh; biết rõ nghiệp báo; hiểu nhân định; khai hóa kẻ tà chấp; biết Phật bình đẳng, đạt Pháp thân; bình đẳng quán các pháp, không tham dục; biết chư Phật bình đẳng tu tập vô vi. Lại có mười pháp: Biết tất cả như mộng do mê hoặc; hết thảy mộng ảo do vọng tưởng; như ngựa hoang do phân biệt; như thật do nhân duyên, như bóng, tùy thuận căn tánh; như tiếng vọng do sự hòa hợp; pháp giới không hoại; không cố định vì không dừng trụ; căn bản không dao động; hiểu vô vi là tướng tự nhiên. Đó là mười pháp trang nghiêm tuệ. Thiện nam! Thế nào là Bồ-tát trang nghiêm Đà-la-ni? Có một pháp: Ý thông đạt, không quên. Lại có hai pháp: Đủ oai nghi, thâu tóm không trái. Lại có ba: Hiểu oai nghi; nói lời thanh nhã hiểu rõ nơi về, tùy thuận phương tiện. Lại có bốn: Không chấp ngôn ngữ; lời không thô bạo; lời hòa nhã; không nói lời mỉa mai. Có có năm: Nghe tiếng bằng oai nghi; hiểu thân bằng tuệ; đạt diệu lý nơi kinh; biết người bằng pháp; vào cõi tục bằng hạnh xuất thế. Lại có sáu: Nói làm tương hợp; thành thật; không tự cao, không chấp trước; không quanh có, giữ gìn; tu tâm Từ, tùy thuận thuyết pháp; tùy thuận thế tục, giảng diễn các pháp. Lại có bảy: Đủ trí tuệ đối đáp thích hợp; tùy thuận căn cơ; nhanh nhẹn; không trở ngại; không ngừng đọng; không khiếm khuyết; tùy hạnh nghi. Lại có tám: Hiểu ngôn ngữ cõi trời; biết âm thinh loài rồng; hiểu ngôn ngữ loài quỷ thần; phân biệt ngôn ngữ của Càn-thát-bà; tỏ tiếng của A-tu-la, đạt ngôn từ của Ca-lâu-la; thông ngôn ngữ của Khẩn-na-la; hiểu tiếng nói của Ma-hầu-la và những chúng sinh khác. Lại có chín: Không chấp vô vi; tu tập không khiếp sợ; dũng mãnh, giảng pháp; đủ trí chân thật không hư dối; đầy đủ mọi pháp; tùy thuận chỉ dạy kẻ cao ngạo; chỉ dạy người chân chất; hiện sự hủy diệt với người chấp xứ; thuyết giảng tùy sở học của từng nơi chốn. Lại có mười: Tùy thuận căn tánh của chúng sinh không nói lời thô bạo; nghe pháp Phật, tu tập trí tuệ, không trau dồi trí thế gian; đủ tài thuyết giảng dù là một câu cũng giảng không cùng tận; giảng pháp không chấp; khen ngợi chư Phật; trừ bỏ việc ác, lời thô; dạy Niết-bàn không thể nghĩ bàn; nhẫn nhục với tất cả, không trở ngại bản trí; hành theo lời Phật; đủ biện tài phân biệt. Đó là mười pháp trang nghiêm Đà-la-ni.

Lúc ấy, Đức Thế Tôn muốn nhắc lại các ý nghĩa trên nên nói kệ:

Các bậc Thánh hiền

Trang nghiêm bốn pháp

Đó là phép tắc

Là thừa tối thượng.

Giữ giới định tâm

Trau giồi trí tuệ

Hành Đà-la-ni

Phân biệt hiểu rõ.

Được mọi chúng sinh

Tôn kính mến yêu

Giữ thân, khẩu, ý

Luôn được thanh tịnh.

Trừ hết nghi ngờ

Không chấp văn tự

Người giữ gìn giới

Trang nghiêm như thế.

Lên trời vào đời

Công đức lưu truyền

Tất cả chí nguyện

Đều được thành tựu.

Thường tu hạnh chánh

Là pháp trên hết

Giữ gìn tịnh giới

Trang nghiêm như vậy.

Sẽ được thành tựu

Định ý không loạn

Trí tuệ giải thoát

Trí tuệ của Phật.

Gần pháp vô vi

Quy nương hạnh ấy

Giữ giới thanh tịnh

Trang nghiêm như vậy .

Không thể phạm giới

Không để khuyết giới

Không đùa giới pháp

Tánh không buông thả.

Danh dự lợi dưỡng

Tất cả truyền tụng

Giữ giới thanh tịnh

Trang nghiêm như thế.

Giới đức thanh tịnh

Bố thí thuần khiết

Nhẫn nhục thanh tịnh

Tinh tấn cũng thế.

Thanh tịnh thiền định

Trí tuệ cũng vậy

Thanh tịnh phương tiện

Không sống buông lung.

An trụ kiên cố

Không bị dao động

Thông tỏ tất cả

Không ôm thù hận.

Tánh không buông, thắt

Cẩn thận giữ gìn

Giới đức thanh tịnh

Trang nghiêm như thế.

Giới luôn thuần tịnh

Không tâm thoái lui

Tâm không sinh khởi

Phiền não lo buồn.

Giữ ý và hạnh

Không hề thay đổi

Giới đức thanh tịnh

Trang nghiêm như thế.

Không lo sợ gì

Cũng không ương ngạnh

Tâm ý tịch tĩnh

Không hề chê cười.

Người phạm giới cấm

Khổ não ràng buộc

Giới đức thanh tịnh

Trang nghiêm như thế.

Tâm giữ giới cấm

Công đức khôn lường

Chí tánh hòa nhã

An ổn tâm ý.

Tự mình trang nghiêm

Các tướng tốt đẹp

Giới đức thanh tịnh

Trang nghiêm như thế.

Nói ra điều gì

Làm đúng như thế

Giữ gìn khẩu nghiệp

Trang nghiêm bảo hộ.

Tâm không tham đắm

Dục trần thế gian

Giới đức thanh tịnh

Trang nghiêm như thế.

Người này sẽ là

Trang nghiêm cõi Phật

Giáo hóa chúng sinh

Đưa về đạo lớn.

Bậc minh triết nay

Thanh tịnh cõi mình

Vì nhân duyên này

Không phạm điều ác.

Trang nghiêm bằng cách

Tôn phụng pháp Phật

Điều phục tất cả

Vào đạo tràng Phật.

Trang nghiêm mười Lực

Bốn pháp Vô úy

Trang nghiêm trí tuệ

Nhưng không kiêu mạn.

Thương yêu bảo vệ

Tất cả chúng sinh

Các bậc Trí tuệ

Thấy đạo chân chánh.

Không tâm dua nịnh

Không chấp tiểu tiết

Không theo tham dục

Sân hận ngu si.

Chí tánh mạnh mẽ

Không chấp năm cái

Tu sáu niệm pháp

Không sống buông thả.

Hành bảy Giác phần

Giữ đạo như thế

Quán sát tư duy

Thành tựu định ý.

Gần gũi cận kề

Sống trong tịch tĩnh

Tùy thời hành thiện

Không mất công đức.

An lạc tính quán

Vào chốn loạn động

Tự tại hành đạo

Gieo mầm Hiền thánh.

Không hề do dự

Không trái kinh pháp

Cũng chẳng nghi ngờ

Không bị chìm đắm.

Trừ diệt vô minh

Không sống ngu muội

Tâm tánh thành thật

Hiểu rõ trí Phật.

Giới đức thanh tịnh

Không chấp sở đắc

Trí tuệ tối thượng

Định ý thanh tịnh.

Tùy thuận hai việc

Giải thoát thanh tịnh

Không tâm kiêu mạn

Trí tuệ thanh tịnh.

Thấy rõ ba đời

Độ thoát mọi loài

Trừ diệt tham dục

Giới đức thanh tịnh.

Tuy sống thanh tịnh

Nhưng không tự cao

Người này trang nghiêm

Trí tuệ như thế.

Bố thí bằng trí

Trang nghiêm như thế

Thanh tịnh tất cả

Ba việc sau đây.

Thân mình, chúng sinh

Và việc tu đạo

Đều là mộng huyễn

Không hề chấp trước.

Dùng giới và trí

Trang nghiêm thân mình

Thanh tịnh điều phục

Cả ba việc ấy.

Thân nghiệp lời nói

Tâm niệm cũng vậy

Đều là bóng, ảo

Lại như tiếng vọng.

Đó là trí tuệ

Trang nghiêm thân mình

Nên được thanh tịnh

Ba việc sau đây.

Không ai khuất phục

Không bị dao động

Quán sát tất cả

Biết rõ Pháp thân.

Trí tuệ tinh tấn

Trang nghiêm như vậy

Lại phải thanh tịnh

Ba việc sau đây.

Không hề lười biếng

Chí tánh kiên cường

Không mong đền đáp

Tùy thuận tất cả.

Nhờ có trí tuệ

Trang nghiêm định tâm

Lại có ba việc

Thực hành thanh tịnh.

Không còn tối tăm

Bậc minh triết này

Kiến lập năm thông.

Phương tiện trí tuệ

Trang nghiêm như thế

Lại phải thanh tịnh

Ba việc sau đây.

Thọ pháp Tổng trì

Hiểu pháp bình đẳng

Chỉ pháp chúng sinh

Thanh tịnh cõi Phật.

Bằng bốn Niệm xứ

Tâm không thoái chuyển

Trong bốn Chánh cần

Không làm hai việc.

Thân tâm điềm đạm

Tu bốn Thần túc

Hiểu rõ mọi pháp

Tánh căn chúng sinh.

Vĩnh viễn không còn

Trần dục nghiệp ma

Tự tại trong pháp

Tùy thuận quyết đoán.

Không chấp đến đi

Không thấy qua lại

Thực hành oai nghi

Trang nghiêm trí tuệ.

Đạt đến nguồn căn

Thanh tịnh thiền định

Quán sát tất cả

Hạnh nguyện rộng lớn.

Hiểu rõ các ấm

Tu tập các pháp

Biết hết thảy giới

Tựa như hư không.

Vọng tình phân biệt

Rỗng lặng, không chấp

Pháp không ta người

Do nhân duyên sinh.

Hiểu rõ chân đế

Không ôm sân hận

Không có lo sợ

Nhân duyên tùy niệm.

Hiểu rõ ba đời

Không hề chướng ngại

Tỏ biết ba Tụ

Mục đích hướng về.

Biết rõ Tam bảo

Đều là một tướng

Những bậc Trí tuệ

Trang nghiêm như thế.

Biết rõ huyễn hóa

Là tướng mê hoặc

Từ đó khởi hận

Tất cả như mộng.

Lại tựa cây chuối

Là tướng mê hoặc

Các pháp không bền

Đều như bóng ảo.

Do nhân duyên sinh

Như trăng dưới nước

Chẳng khác âm vang

Từ tiếng vọng lại.

Trong pháp giới ấy

Trí tuệ không hoại

Thấu tỏ không gốc

Trí không chỗ trụ.

Pháp động không động

Vốn là như vậy

Hữu vi vô vi

Đều không hề có.

Trí tuệ sâu xa

Thanh tịnh là đạo

Trang nghiêm như thế

Đối với pháp Phật.

Không hề tham chấp

Cũng không hoặc loạn

Đời sau lại được

Thọ trì kinh pháp.

Lại thường giảng thuyết

Nghĩa lý vi diệu

Đi lại mọi nơi

Độ thoát tất cả.

Không nói lời ác

Cũng không thô bạo

Mọi lời nói ra

Đều vui lòng chúng.

Tất cả ngôn ngữ

Hợp với mọi loài

Tôn kính trí tuệ

Hiểu rõ mọi pháp.

Biết nghĩa lý kinh

Thông đạt hết thảy

Tất cả là pháp

Không chấp mình người.

Giảng thuyết mọi pháp

Để vượt thế gian

Tự trang nghiêm mình

Bằng pháp Tổng trì.

Mọi lời nói ra

Thành thật, ngay thẳng

Giảng giải mọi pháp

Hướng đến bình đẳng.

Lại làm mọi việc

Thuyết kinh pháp Phật

Hợp thời không hư

Không chấp việc làm.

Thực hành như thế

Biện tài thuyết giảng

Sớm đạt trí tuệ

Không hề trở ngại.

Không trụ vào đâu

Tùy thuận tất cả

Tự trang nghiêm mình

Chuỗi hoa thơm đẹp.

Biết rõ ngôn ngữ

Chư Thiên và Rồng

Quỷ thần, Thát-bà

Cùng A-tu-la.

Ca-lưu, Chân-đà

Ma-hầu-la-già

Lại còn hiểu rõ

Ngôn ngữ chúng sinh.

Không thấy đi đến

Cũng không dừng trụ

Trong một pháp nào

Thấy biết tất cả.

Bậc dũng mãnh ấy

Tuyên thuyết chánh pháp

Với trí tuệ sáng

Thông đạt tỏ ngộ.

Với kẻ tự kiêu

Luôn loạn tâm ý

Nghe thấy pháp ấy

Tùy thuận hợp thời.

Tự đại cao ngạo

Nghe thấy pháp ấy

Tâm luôn kiêu mạn

Không tâm sân hận.

Phân biệt giảng thuyết

Giáo pháp ba thừa

Trừ hết tâm nghi

Không để ràng buộc.

Tự thân thấy nghe

Phật và chánh pháp

Không nương tựa người

Trí tuệ như thế.

Đối với văn tự

Hiểu là cùng tận

Phân biệt thấu rõ

Không bị trở ngại.

Khen ngợi chư Phật

Công đức khôn lường

Thành tựu Tổng trì

Trang nghiêm như thế.

Nhàm chán dục trần

Trí biết không ngại

Phương tiện khéo léo

Tùy thuận giáo hóa.

Hiểu rõ tất cả

Căn tánh chúng sinh

Và pháp của Phật

Biện tài phân biệt.

Thành tựu Tổng trì

Trang nghiêm thân mình

Nhờ đạt như thế

Tiếng tốt vang xa.

Suốt trong một kiếp

Khen ngợi hạnh đức

Không thể hết được

Công đức khôn lường.