SỐ 271 — KINH BỒ-TÁT HÀNH PHƯƠNG TIỆN CẢNH GIỚI THẦN THÔNG BIẾN HÓA

SỐ 271

KINH BỒ-TÁT HÀNH PHƯƠNG TIỆN CẢNH GIỚI THẦN THÔNG BIẾN HÓA

Hán dịch: Đời Tống, Tam tạng Pháp sư Cầu-na-bạt-đà-la, người xứ Thiên Trúc.

QUYỂN THƯỢNG

Tôi nghe như vầy:

Một thuở nọ Đức Phật ngự trong vườn vua Chiên-đà-bát-thọ-đề, thuộc nước Ưu-thiền-diên. Trong vườn này được trang nghiêm bằng nhiều cây Ta-la, cây Đa-la, cây Ca-ni-ca-la, cây Ni-câu-la, cây Bác-xoa, cây Ưu-đàm-bát-la. Lại có hoa Bà-sư, hoa Đà-nhị-ca, hoa Chiêm-bà, cây A-phúc-ca, cây Ba-sất-la… Lại trang nghiêm bằng suối, giếng, ao hồ, sông nước trong veo chảy quanh. Lại có hoa sen xanh, vàng, đỏ, trắng khắp trên mặt nước. Chim ngỗng, chim nhạn, chim uyên ương, chim Câu-na-la, chim Bát-tra-quân-đà, chim anh vũ, chim khách... đủ các loài chim, hót lên đủ thứ âm thanh. Có nhiều ong đen kêu lên những âm thanh hay lạ. Có nhiều cỏ êm ái mềm mại mọc khắp trong rừng rộng.

Đức Phật ngự ở đây với mười hai ức vị đại Tỳ-kheo, như Đại đức Xá-lợi-phất, Đại Mục-kiền-liên, Ma-ha Ca-diếp, A-ni-kiền-đà, Tu-bồ-đề, Đại Ca-chiên-diên, Ma-ha Kiếp-tân-na, Ly-bà-đa, Ba-tân-na, Nan-đề-xí-na-na-đề Ca-diếp, Dà-da Ca-diếp, Phú-lâu-na Di-đa-la-ni Tử, Kiều-phạm-ba-đề, Na-đà-xí-na, Châu lợi bàn đặc, Thát-bà-ma-la-tử, Khư-đà-bà-lâm, Nan-đà, Ma-ha Câu-hy-la, La-hầu-la, Đại đức A-nan... đều là bậc Thượng thủ. Mười hai ức vị Tỳ-kheo tất cả đã nhập “Nhất pháp giới xứ hành”, tiến nhập tất cả các pháp như tánh hành, hư không hành. Họ không y chỉ xứ, không y chỉ hành, lìa tất cả kết phược chướng ngại che lấp, đã sinh khởi nhập vào Như Lai độ, không có pháp giới gần một pháp giới, hướng về đạo Nhất thiết trí không bỏ phế. Đối với Nhất thiết trí tâm không thoái chuyển, trí tuệ phân biệt rõ ràng, được đến bờ bên kia, tinh tấn tu hành cảnh giới phương tiện.

Tại đây có cả Ma-ha Ba-xà-ba-đề, Da-du-đà-la... cùng tám ức Tỳ-kheo-ni, tất cả đều thành tựu pháp Bạch tịnh, đều có các hạnh lành, tất cả trí đạo gần Nhất thiết trí. Thiện hạnh tiến lên nhập vào pháp tánh vô hữu, quán tất cả pháp không có tánh tướng, tự giải các pháp thật tế không bờ mé, được trí tuệ vô ngại giải thoát, tùy theo chúng sinh mà có phương cách điều phục, khéo léo thị hiện.

Tại nơi đây lại có bảy mươi hai ức chúng Đại Bồ-tát, các vị đó là: Bồ-tát Đại Lực, Bồ-tát Đại Lực Trì, Bồ-tát Đại Biến Hóa, Bồ-tát Đại Biến Hóa Vương, Bồ-tát Đại Tinh Tấn Thú, Bồ-tát Đại Tinh Tấn Kiện, Bồ-tát Đại Hống, Bồ-tát Đại Hống Ý, Bồ-tát Đại Chúng Chủ, Bồ-tát Đại Hương Thượng, Bồ-tát Đại Nguyệt, Bồ-tát Thiện Nguyệt, Bồ-tát Công Đức Nguyệt, Bồ-tát Bảo Nguyệt, Bồ-tát Phổ Chiếu Nguyệt, Bồ-tát Pháp Vô Cấu Nguyệt, Bồ-tát Nguyệt Chiếu, Bồ-tát Diệu Danh Nguyệt, Bồ-tát Phóng Quang Nguyệt, Bồ-tát Mãn Nguyệt, Bồ-tát Phạm Âm, Bồ-tát Phạm Vương Lôi Âm, Bồ-tát Địa Âm, Bồ-tát Pháp Giới Âm Thanh, Bồ-tát Hành Nhất Thiết Ma Trường Âm, Bồ-tát Diệu Âm Thanh, Bồ-tát Phổ Cáo Âm, Bồ-tát Vô Vọng Tưởng Phân Biệt Âm, Bồ-tát Địa Luân Âm, Bồ-tát Nhất Thiết Vô Chướng Âm, Bồ-tát Phổ Tạng, Bồ-tát Vô Cấu Phổ Tạng, Bồ-tát Đức Tạng, Bồ-tát Chiếu Tạng, Bồ-tát Bảo Tạng, Bồ-tát Nguyệt Tạng, Bồ-tát Nhật Tạng, Bồ-tát Xí Tạng, Bồ-tát Liên Hoa Tạng, Bồ-tát Liên Hoa Đức Tạng, Bồ-tát Đại Ý, Bồ-tát Ích Ý, Bồ-tát Diệu Ý, Bồ-tát Hảo Ý, Bồ-tát Thắng Ý, Bồ-tát Tăng Ý, Bồ-tát Vô Biên Ý, Bồ-tát Quảng Ý, Bồ-tát Giác Ý, Bồ-tát Vô Tận Ý, Bồ-tát Tu-di Đăng, Bồ-tát Đại Đăng, Bồ-tát Pháp Cự Đăng, Bồ-tát Chiếu Nhất Thiết Phương Đăng, Bồ-tát Phổ Đăng, Bồ-tát Diệt Nhất Thiết Âm Đăng, Bồ-tát Chiếu Nhất Thiết Đạo Đăng, Bồ-tát Nhất Chiếu Minh Đăng, Bồ-tát Nguyệt Đăng, Bồ-tát Nhật Đăng, Bồ-tát Ly Nhất Thiết Ác Đạo, Bồ-tát Ma Bất Hàng Phục, Bồ-tát Đại Ma Bất Hàng Phục, Bồ-tát Oai Đức, Bồ-tát Vô Hàng Phục, Bồ-tát Vô Năng Trắc, Bồ-tát Oai Đức Giác Càn Ác, Bồ-tát Đắc Đại Thế, Bồ-tát Quán Thế Âm, Bồ-tát Di-lặc, Văn-thù-sư-lợi Đồng tử Bồ-tát ma-ha-tát... gồm bảy mươi hai ức vị. Họ đều trong một đời chứng được Đà-la-ni, được các Tam-muội, được Vô biên nhạo thuyết, được Vô ngại, Vô sở úy, được thần thông đến bờ bên kia, có khả năng đi qua vô biên cõi Phật, dạo chơi với thần thông, thân tâm giải thoát. Thành tựu các tri kiến ngại vô ngại. Thế giới không có Phật thì thị hiện Phật ra đời, khéo quay bánh xe pháp, không có lầm lẫn, tùy theo cái tất cả chúng sinh hiểu mà nói pháp, nói pháp vô tác cho họ nghe. Ở trong pháp tánh không có phát động, cũng không phải không phát động, tâm các vị ấy nhập độ đến bờ bên kia, giảng nói pháp không. Rống lên tiếng rống của sư tử, hàng phục phá tan tất cả ngoại đạo, hàng phục kẻ thù được thần thông mà Bồ-tát thực hành, dứt bỏ sân, ái, tâm kia bình đẳng, như đất, nước, lửa, gió. Vào chỗ bí mật của tất cả Như Lai, vì tất cả chúng sinh mà làm các Phật sự, thường được các Đức Phật khen ngợi, thọ trì tất cả kiếp đời vị lai, thọ trì tất cả pháp tánh của Như Lai, mưa xuống Pháp bảo. Khen ngợi tất cả công đức, không thể cùng tận, làm chủ thế giới, bản nguyện thành tựu, thực hành hạnh giải thoát của Như Lai. Trước đã khéo tu, thực hành Đại thừa, mắt tin thanh tịnh không có cấu bẩn, thường tinh tấn cúng dường, thờ phụng các Đức Phật Như Lai. Trang nghiêm bằng điều lành, trang nghiêm bằng sự không lui sụt hướng về đại Bi. Tánh chất giải thoát trong tâm các vị ấy không thể tỷ dụ, dứt bỏ tâm nghi ngờ Đức Phật, tâm do dự mê lầm, được chư Phật quá khứ che chở, giữ gìn.

Ở nơi vườn này lại có vô lượng Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-tư, uy đức không thể ví dụ trong tam thiên đại thiên thế giới này, các Trời và chúa Trời, các Rồng và Rồng đầu đàn, Dạ-xoa và chúa Dạ-xoa, Càn-thát-bà và chúa Càn-thát-bà, A-tu-la và chúa A-tu-la, Ca-lâu-la và chúa Ca-lâu-la, Ma-hầu-la và chúa Ma-hầu-la, Khẩn-na-la và chúa Khẩn-na-la, Nhân phi nhân, và chúa Nhân phi nhân... tất cả cùng trăm ngàn đại quyến thuộc đều đến ngồi trong hội này.

Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn có vô lượng trăm ngàn đại chúng vây quanh. Thế Tôn ngồi trên tòa Đức tạng sư tử, ánh sáng trên thân Thế Tôn che lấp ánh sáng trên thân các đại chúng.

Giống như ánh sáng núi Tu-di hiển hiện giữa biển lớn che lấp ánh sáng các núi. Cũng vậy, Đức Thế Tôn ngồi trên tòa Sư tử ánh sáng che lấp phủ tất cả trời, người như ánh trăng rằm tròn đầy chiếu sáng thanh tịnh che kín các vì sao. Cũng vậy, ánh sáng của Đức Thế Tôn che kín tất cả người, trời, chiếu sáng thanh tịnh.

Giống như hư không trong sáng tịnh khiết không có mây che, mặt trời chiếu ánh sáng che lấp ánh sáng của núi, lửa đom đóm mờ đi trong sự soi sáng thanh tịnh. Cũng vậy, Đức Thế Tôn ngồi trên tòa Sư tử, hàng phục che kín các trời, người đời rất là sáng chói còn che kín ánh sáng của Đế Thích, Phạm Thiên vương, Tứ Thiên vương Hộ thế...

Giống như trong đêm tối, lửa cháy rực rỡ trên đỉnh núi cao, chiếu sáng thanh tịnh. Cũng vậy, Đức Thế Tôn ngồi trên tòa Sư tử hàng phục che kín các trời, người đời bằng thứ ánh sáng rất sáng thanh tịnh, vô cấu.

Như sư tử đứng đầu các loài thú hàng phục tất cả các loài cầm thú nhỏ. Cũng vậy, Đức Thế Tôn ngồi trên tòa Sư tử hàng phục che kín tất cả trời, người.

Như ngọc báu như ý tỳ-lưu-ly tám cạnh không cấu bẩn phát ra ánh sáng thanh tịnh. Cũng vậy, Đức Thế Tôn ngồi trên tòa Sư tử trang nghiêm khác thường chiếu sáng mười phương, như vua Chuyển luân hàng phục tất cả chúng sinh trong bốn cõi. Cũng vậy, Đức Thế Tôn ngồi trên tòa Sư tử hàng phục che kín các trời, người đời.

Như Thích Đề-hoàn Nhân đeo chuỗi ngọc báu Thích-ca Tỳ-lăng-già, ở trong Thiện pháp đường hàng phục, che kín các trời bằng ánh sáng. Cũng vậy, Đức Thế Tôn ngồi trên tòa Sư tử hàng phục che kín các trời, người đời bằng ánh sáng thanh tịnh.

Lúc bấy giờ, Đồng tử Văn-thù-sư-lợi đã biết tâm đại chúng, thấy oai đức rạng rỡ của Đức Như Lai, bèn nghĩ: “Đây là điềm ánh sáng gì? Nay Đức Thế Tôn ngồi trên tòa Sư tử rất sáng chói thanh tịnh khác thường, đại chúng rất nhiều, nay ta phải hỏi Như Lai ý nghĩa việc này.”

Khi ấy, Đồng tử Văn-thù-sư-lợi liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, sửa y bày vai phải, gối phải quỳ sát đất, chắp tay hướng về Đức Phật, dùng bài kệ khen ngợi:

Đấng Thập Lực soi sáng

Hàng phục trời, người đời,

Ba cõi không ai bằng

Chúng sinh không qua được

Như trên núi Tu-di

Các phương đều chiếu sáng

Hàng phục che các núi

Mạnh mẽ soi các núi

Phật trì đức cũng vậy

Núi trí vượt thế gian

Hàng phục che các chúng

Thường thanh tịnh chiếu sáng

Như trăng trên hư không

Tháng ngày công đức soi

Viên mãn rất tròn đủ

Hàng phục che các sao

Đấng Thập Lực cũng vậy

Sao đệ tử vây quanh

Phát ánh sáng bạch tịnh

Chiếu sáng cả trời, người

Như cung điện mặt trời

Soi sáng hàng phục hết

Đấng Nhân Tôn cũng vậy

Hàng phục trời, người đời

Giống như lửa đỉnh núi

Đêm tối chiếu các phương

Ánh sáng trí cũng vậy

Điều ngự phát ánh sáng

Như sư tử vua thú

Bày uy đức hàng thú

Chúng ngoại đạo cũng vậy

Bày chiếu sáng hàng phục

Vua Chuyển luân, chúa người

Uy đức hàng phục đời

Đấng Điều Ngự cũng vậy

Hàng phục chiếu sáng đời

Vua trời Tam thập tam

Hàng phục hơn các trời

Đấng Vô Đẳng cũng vậy

Hàng phục soi các chúng.

Lúc bấy giờ, Đồng tử Văn-thù-sư-lợi dùng kệ khen ngợi xong, chắp tay bạch Phật:

–Giờ đây cúi xin Thế Tôn, vì đại chúng này giảng nói kinh Bồ-tát Hành Phương Tiện Cảnh Giới Thần Thông Biến Hóa. Nếu chúng sinh nghe rồi hướng thượng tu hành thì sẽ phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, còn họ hướng xuống tu hành thì được dừng lại ở bậc Thắng tấn, rồi phát tâm Vô thượng Bồ-đề, tăng thêm lợi ích cho cảnh giới Vô thượng Bồ-đề. Chúng sinh lười biếng phát sinh dục lạc dữ dội. Chúng sinh thoái chuyển đạo pháp thì an trụ trong đạo Bồ-đề. Các chúng sinh hướng về đạo Bồ-đề... thì đầy đủ trí độ trang nghiêm của Như Lai.

Văn-thù-sư-lợi thỉnh như vậy rồi, Đức Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Lời của Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Tri nói rất khó hiểu, phải có duyên gì để nói? Duyên gì để tinh tấn nhập? Đây là vấn đề khó biết, khó hay, khó có thể đo lường, khó dạy, khó độ. Các trời, người đời, những kẻ phá hoại oai nghi, và những người phá giới không thể rõ biết, chúng sinh thấp kém không thể hiểu, các kẻ tâm tánh bại hoại không thể kính tin. Kẻ bị bạn xấu lôi cuốn thì không thể vào. Kẻ rời khỏi bạn tốt thì chẳng thể biết. Kẻ chẳng được chư Phật che chở thì chẳng thể nghe nhận, huống là hiểu rõ ý thú, không bao giờ có việc ấy, chỉ trừ người đã được chư Phật che chở.

Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ rằng:

Văn-thù nghe ta nói

Sự nghĩa ngươi đã hỏi

Người kém không thể làm

Không biết pháp tánh này.

Điều Phật trước chẳng làm

Đấng Điều Ngự chẳng hộ

Nếu người nghe pháp này

Không có tâm cung kính,

Bị bạn xấu lôi cuốn

Người xa lìa bạn tốt

Nếu nghe pháp như thế

Mau rớt xuống núi lớn,

Hẹp hòi không tiến hành

Không có tâm thắng diệu

Người kém không tín hiểu

Bọn ấy nghe chẳng mừng,

Phật thương họ chẳng nói

Chớ nhiễu chúng sinh kia

Vì chẳng tin pháp này

Đêm dài không ích lợi.

Lúc bấy giờ, Đồng tử Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Đại chúng nhóm họp nơi đây đều thanh tịnh, trước có hạnh lành thường, cúng dường, giúp việc cho các Đức Phật đời quá khứ, được bạn lành che chở, khéo giữ căn lành tịnh tín, cung kính giáo pháp giải thoát, xuất thế, khéo biết tâm thanh tịnh, rốt ráo, khéo hiểu những lời dạy tốt lành; các chúng đều nhóm họp ở đây, có khả năng hiểu biết được pháp này.

Lành thay, bạch Đức Thế Tôn! Giờ đây xin Thế Tôn giảng nói để che chở làm lợi ích cho các chúng sinh!

Rồi Văn-thù nói lại bằng bài kệ rằng:

Nhiều chúng sinh đây cầu pháp lợi

Khéo hiểu biết rõ pháp tánh này

Điều chư Phật quá khứ tu hành

Cho nên Đấng Điều Ngự nói pháp,

Thảy đều cung kính chắp tay đứng

Chiêm ngưỡng ngắm nhìn Điều Ngự Sư

Điều Ngự vì thế sinh thương xót

Nguyện xin Đại Giác nói pháp mầu,

Nay con đều thỉnh với vua pháp

Nguyện xin giảng nói pháp thắng diệu

Vì lợi ích che chở Bồ-tát

Nguyện Nhân Tôn mở kho Pháp tạng.

Văn-thù-sư-lợi thỉnh như vậy rồi, Đức Phật liền khen ngợi:

–Lành thay, lành thay! Văn-thù-sư-lợi! Ông hỏi Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Tri ý nghĩa như vậy.

Này Văn-thù-sư-lợi! Nay ông đều biết tất cả pháp hạnh. Đối với các pháp không có nghi ngờ, ông khéo biết phương tiện trí tuệ. Này Văn-thù-sư-lợi! Ông có nhiều công hạnh làm lợi ích cho các chúng sinh. Này Văn-thù-sư-lợi! Ông làm vầng ánh sáng lớn cho các Bồ-tát ở đời vị lai.

Này Văn-thù-sư-lợi! Bây giờ ông hãy lắng nghe và khéo suy nghĩ, ta sẽ giảng nói kinh Bồ-tát Sở Hành Phương Tiện Cảnh Giới Thần Thông Biến Hóa.

Văn-thù-sư-lợi và các vị Bồ-tát bạch:

–Xin vâng, bạch Thế Tôn! Chúng con sẽ dốc lòng lắng nghe!

Phật nói:

–Này thiện nam! Nếu có người đầy đủ mười hai pháp công đức thì thiện nam, thiện nữ này sẽ phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, mười hai pháp gồm:

1. Có tánh khéo hiểu lìa hạnh hạ giải.

2. Có tánh hành Từ bi phát sinh bạch tịnh.

3. Có tâm chuyên tu hành thọ trì vững vàng, pháp vô vi.

4. Có thiện trang nghiêm tu tập hạnh lành lâu đời.

5. Có tâm lành cung kính cúng dường các Đức Phật, nhóm họp các pháp bạch tịnh.

6. Có thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp không tạo tác, dứt bỏ tất cả điều ác.

7. Xa lìa bạn xấu, gần gũi bạn lành.

8. Lời nói đi đôi với việc làm, không có nịnh hót, lừa dối.

9. Khéo hiểu biết các pháp, chẳng tham đắm mùi vị, ăn uống tiết chế.

10. Được Như Lai che chở không bị ma lôi cuốn.

11. Thường đối với tất cả chúng sinh sinh tâm Từ bi, cũng không buông bỏ tất cả chúng sinh, tâm cũng chẳng tham.

12. Có năng lực nhân duyên công đức trang nghiêm.

Này thiện nam! Đó là đầy đủ mười hai pháp công đức. Thiện nam, thiện nữ phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, tâm lợi ích này có công năng đem đến sự an vui cho tất cả chúng sinh, tâm thương xót không làm các việc ác. Tâm đại Bi có khả năng gánh vác các chúng sinh. Tâm đại Từ tiêu diệt tất cả các đường ác. Tâm bạch tịnh chẳng cầu các thừa khác. Tâm không ái nhiễm lìa tất cả kết sử vẩn đục. Tâm thanh tịnh này tánh chất nó thanh tịnh. Tâm như huyễn thì không có vật. Tâm vô sở hữu thì lìa bỏ sở hữu. Tâm vững chắc thì không lay động. Tâm không thoái chuyển thì đạt được các pháp. Tâm độ tất cả chúng sinh thì thực hành như lời nói.

Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn nói kệ rằng:

Nếu có Phật tử khéo tu hành

Pháp mầu thanh tịnh đầy trong tâm

Tất cả chúng sinh tâm Từ bi

Tâm mềm mỏng vì đạo Bồ-đề

Vốn trước tiên xa lìa bạn xấu

Gần gũi Bồ-đề và bạn lành

Thề nguyện tinh tấn quả Bồ-đề

Sinh tâm Bồ-đề luôn hiểu biết

Thường chẳng sinh tâm mệt mỏi chán

Điều tu hành đúng như bản tế

Giống như kim cang không thoái tâm

Như vậy cùng sinh tâm Bồ-đề

Có Từ bi tâm với chúng sinh

Đặt các chúng sinh vào chỗ vui

Xa lìa tất cả các điều ác

Hãy cùng chóng phát tâm Bồ-đề

Người tuệ chẳng cầu các thừa khác

Suy nghĩ Bồ-đề công đức mầu

Tịnh tâm không bẩn, cũng không ái

Như thế đều muốn tâm Bồ-đề

Lìa vật, phi vật không có ái

Tánh nó giống như lằn chớp huyễn

Lìa tất cả vật không có tướng

Phật nói tâm Bồ-đề cũng vậy

Lìa tất cả sử, mọi điều ác

Không nhơ sáng rõ như hư không

Tất cả văn tự không thấy được

Đây nói tâm Bồ-đề thanh tịnh.

Là gốc Bồ-đề, hạnh thắng diệu

Cũng là các biện Đà-la-ni

Cũng là các căn cùng vẻ đẹp

Đây là đầy đủ công Đức Phật.

Đức Phật bảo Văn-thù-sư-lợi:

–Bồ-tát an trụ thấy mười hai công đức như thế phải tinh tấn tu hành pháp Đàn ba-la-mật.

Mười hai công đức gồm:

1. Thấy đạo Bồ-đề an hòa thích hợp thì tinh tấn tu hành pháp.

2. Thấy được sự giàu sang thì tinh tấn tu hành pháp Đàn ba-la-mật.

3. Thấy sinh trong dòng họ đáng yêu thì tinh tấn tu hành pháp Đàn ba-la-mật.

4. Thấy lìa được sự bẩn của bỏn xẻn thì tinh tấn tu hành pháp Đàn ba-la-mật.

5. Thấy tâm bố thí đầy đủ thì tinh tấn tu hành pháp Đàn ba-la-mật.

6. Thấy đóng bít cửa quỷ đói thì tinh tấn tu hành pháp Đàn ba-la-mật.

7. Thấy của cải chung nhiều muốn cầu bền chắc thì phải tinh tấn tu hành pháp Đàn ba-la-mật.

8. Thấy các thứ cần dùng đầy đủ, tự tại thì tinh tấn tu hành pháp Đàn ba-la-mật.

9. Thấy tu tập thực hành xả bỏ tất cả thì tinh tấn tu hành pháp Đàn ba-la-mật.

10. Thấy lìa tham tiếc, xả bỏ tất cả vật thì tinh tấn tu hành pháp Đàn ba-la-mật.

11. Thấy ta sẽ đầy đủ Đàn-ba-la-mật thì phải tinh tấn tu hành pháp Đàn ba-la-mật.

12. Thấy nên cẩn thận thực hành lời dạy bảo của Đức Như Lai thì phải tinh tấn tu hành pháp Đàn ba-la-mật.

Tất cả sự bố thí đều hồi hướng về đạo A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

Này thiện nam! Đó gọi là Bồ-tát thấy mười hai công đức như thế mà tinh tấn tu hành pháp Đàn ba-la-mật.

Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn nói bài kệ tụng:

Thí cầu trí Nhất thiết vô đẳng

Tay, chân, hai mắt, đầu, xương, tủy

Chẳng tiếc trong ngoài, bỏ tất cả

Sau không tham, tiếc, thêm công đức

Sẽ thành giàu đẹp, sinh nhà tốt

Hàng phục tham cấu, Bồ-đề tăng

Sau thêm Bồ-đề, bỏ nhơ tham

Được tự tại, đầy đủ đàn độ

Tất cả các Phật đều khen thí

Tuệ kiến là các công đức lợi

Ta sẽ tu hành, bỏ tất cả.

Lại nữa, này các thiện nam! Nếu Bồ-tát thấy mười hai việc công đức như vầy thì phải siêng năng tinh tấn tu hành pháp Thi ba-la-mật.

Mười hai công đức gồm có:

1. Vì thấy mình phải giữ gìn giới pháp đầy đủ nên tinh tấn tu hành Thi ba-la-mật.

2. Vì thấy mình phải hướng về đạo Bồ-tát nên tinh tấn tu hành Thi ba-la-mật.

3. Vì thấy mình phải cởi mở sự ràng buộc của kết sử nên tinh tấn tu hành pháp Thi ba-la-mật.

4. Vì thấy mình phải ra khỏi tất cả đường ác nên tinh tấn tu hành pháp Thi ba-la-mật.

5. Vì thấy mình phải diệt trừ tất cả đường ác nên tinh tấn tu hành pháp Thi ba-la-mật.

6. Vì thấy mình phải thành tựu việc thân, miệng, ý không tạo nghiệp nên tinh tấn tu hành pháp Thi ba-la-mật.

7. Vì thấy mình phải làm cho người có trí tuệ chẳng quở trách nên tinh tấn tu hành pháp Thi ba-la-mật.

8. Vì thấy mình phải tu tập chẳng để buông lung nên tinh tấn tu hành pháp Thi ba-la-mật.

9. Vì thấy mình phải bố thí cho tất cả chúng sinh sự không sợ hãi nên tinh tấn tu hành pháp Thi ba-la-mật.

10. Vì thấy mình phải ngăn ngừa lỗi của thân, miệng, ý thì phải tinh tấn tu hành pháp Thi ba-la-mật.

11. Vì thấy mình phải đối với các pháp được tự tại nên tinh tấn tu hành pháp Thi ba-la-mật.

12. Vì thấy mình phải tu học giới luật của Đức Như Lai Vô thượng nên tinh tấn tu hành pháp Thi ba-la-mật.

Này người thiện nam! Đó là Bồ-tát thấy mười hai việc công đức nên tinh tấn tu hành pháp Thi ba-la-mật. Công đức tu hành giới này hồi hướng về Nhất thiết trí.

Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn nói bài kệ rằng:

Ta sẽ được cởi mở kết sử

Ta phải đóng bít cửa đường ác

Ta phải nghĩ đến việc tốt đẹp

Như trâu giữ đuôi, ta giữ giới.

Ta phải an trụ như Phật dạy

Ta phải được người trí khen ngợi

Ta phải giữ gìn, thường không lìa

Ta phải an trụ giới công đức.

Thân, miệng ta phải được vô tác

Ta sẽ hành pháp ý vô tác

Ta phải khéo giữ thân, miệng, ý

Ta phải không đi trong đường ác,

Nếu không buông lung được Phật khen

Tất cả các gốc nghiệp lành này

Ta phải thường an trụ trong đó

Dứt bỏ tất cả các buông lung.

Ta phải hành Thi ba-la-mật

Ta phải đầy đủ các Phật pháp

Ta phải thanh tịnh giới Như Lai

Tất cả giới này đều vô thượng,

Không hy vọng cầu công đức này

Nếu như Bồ-tát cầu thắng đạo

Giữ giới như trâu yêu đuôi nó

Phải được tất cả công đức lợi.

Lại nữa, các thiện nam! Bồ-tát nhớ nghĩ mười hai hạnh này, tu hành nhẫn.

Mười hai hạnh gồm có:

1. Tất cả “hành không” nên tu hành nhẫn.

2. Không được chấp ngã nên tu hành nhẫn.

3. Chẳng được chúng sinh nên tu hành nhẫn.

4. Chẳng thiên vị ta, người nên tu hành nhẫn.

5. Rốt ráo không giận tức nên tu hành nhẫn.

6. Vì bị kết sử che lấp nên tu hành nhẫn, dứt hẳn tham, sân nên tu hành nhẫn.

7. Vì thành tựu tướng tốt nên tu hành nhẫn.

8. Muốn sinh cõi Phạm nên tu hành nhẫn.

9. Lìa sự áp bức của kẻ khác nên tu hành nhẫn.

10. Vì muốn được trí vô tận, trí vô sinh nên tu hành nhẫn.

11. Vì muốn hàng phục các ma nên tu hành nhẫn.

12. Vì muốn thấy biết thân Như Lai vô biên nên tu hành nhẫn. Hồi hướng công đức nhẫn nhục này về trí Nhất thiết.

Này thiện nam! Đó là Bồ-tát thấy mười hai hạnh tu nên hành nhẫn nhục.

Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn nói bài kệ tụng:

Pháp này không, vô hữu

Cầu không được chúng sinh

Biết rõ ràng pháp này

An trụ công đức nhẫn

Xa lìa cả hai bên

Ta, người không có giận

Người trí tu sức nhẫn

Đại Bi dạy như vậy

Rốt ráo không có sân

Tiến tu nhẫn, không lo

Biết rõ đến tận cùng

Tu nhẫn kết sử dứt

Tướng tốt, sắc trang nghiêm

Là sinh nơi cõi Phạm

Bền tiến gần sức nhẫn

Ưa suy nghĩ điều nhẫn

Không có sức đại nhẫn

Khiến sức ma chẳng sức

Tất cả đức chưa đủ

Vậy nên tu diệu nhẫn.

Lại nữa, các thiện nam! Bồ-tát có mười hai thứ trang nghiêm để trang nghiêm tinh tấn.

Mười hai thứ trang nghiêm gồm có:

1. Biết rõ tất cả Phật pháp, siêng năng tu hành tinh tấn trang nghiêm.

2. Đi đến tất cả chỗ Phật để siêng năng tu hành tinh tấn trang nghiêm.

3. Cúng dường, giúp việc cho tất cả các Đức Như Lai để siêng năng tu hành tinh tấn trang nghiêm.

4. Giáo hóa tất cả chúng sinh để siêng năng tu hành tinh tấn trang nghiêm.

5. An trụ tất cả chúng sinh trong Phật pháp để siêng năng tu hành tinh tấn trang nghiêm.

6. Dứt bỏ vô minh cho các chúng sinh để siêng năng tu hành tinh tấn trang nghiêm.

7. Ban cho chúng sinh trí Phật để siêng năng tu hành tinh tấn trang nghiêm.

8. Làm thanh tịnh tất cả các cõi Phật để siêng năng tu hành tinh tấn trang nghiêm.

9. Tận kiếp vị lai, tu hạnh Bồ-tát mà chẳng biết mệt mỏi, chán ngán để siêng năng tu hành tinh tấn trang nghiêm.

10. Muốn trong thời gian búng ngón tay đến khắp các cõi Phật để siêng năng tu hành tinh tấn trang nghiêm.

11. Tất cả cảnh giới Phật, thành đạo Vô thượng.

12. Chuyển bánh xe pháp mầu để siêng năng tu hành tinh tấn trang nghiêm.

Này các thiện nam! Đó là thứ trang nghiêm để siêng năng tu hành tinh tấn.

Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn nói bài kệ tụng rằng:

Mạnh mẽ vô thượng, không biếng nhác

Ấy là Phật tử hướng Bồ-đề

Đến nhiều cõi Phật cũng vẫn dứt

Ấy là hành xứ không chán mỏi,

Vì hóa chúng sinh bền tinh tấn

Chịu nhóm khổ trăm ngàn ức hiếp

Thường luôn tinh tấn không lười biếng

Thí cho chúng sinh vui diệt độ.

Ta nguyện tịnh tu các cõi Phật

Biết rõ tất cả các phật pháp

Pháp luân ta hơn trong nhiều cõi

Xoay rồi hàng ức chúng sinh thuần,

Một niệm tâm giáo được Bồ-đề

Khiến cho nhiều cõi được điều phục

Phật tử thường vượt qua bờ kia

Vì chúng sinh hiện các trang nghiêm.

Lại nữa, này các thiện nam! Bồ-tát có mười hai hạnh tu thiền định.

Mười hai hạnh ấy gồm có:

1. Hạnh đốt cháy các kết sử vì rốt ráo không phát sinh.

2. Hạnh chánh tâm trụ vì chẳng theo cảnh giới.

3. Hạnh không y chỉ vì lìa cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc.

4. Hạnh vượt ra thế gian, vì hàng phục định của phàm phu chẳng phải Thánh.

5. Hạnh tăng thêm sự thù thắng vì không có tâm chấp ngã.

6. Hạnh thiền định theo thứ lớp, vì phân biệt thiền.

7. Hạnh vô sở hữu, vì lìa khỏi hữu tưởng.

8. Hạnh thiền vô biên vì quở trách Tam-muội thiền hữu biên. Dùng hạnh thiền định này khéo vắng lặng.

9. Hạnh điều tâm vì không có gì chẳng biết.

10. Hạnh vắng lặng vì giữ gìn các căn.

11. Hạnh cảnh giới phương tiện.

12. Bồ-tát tu thiền chẳng bỏ, chẳng phế, phi tuệ, phi mạn, phi kiến, phi ái, phi niệm tu.

Cho nên, Bồ-tát hàng phục tất cả những người tu thiền.

Này các thiện nam! Đó là Bồ-tát thấy mười hai hạnh tu thiền định.

Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn nói bài tụng rằng:

Thiền định này cao quý

Là hạnh Bồ-tát kia

Đốt tất cả kết sử

Rốt ráo không còn sinh,

Chuyên tu thiền vắng lặng

Chẳng tu theo cảnh giới

Nếu có tâm chẳng trụ

Khuyên phải trụ định thiền.

Tu thiền Vô y chỉ

Kia không chỗ nương tựa

Cõi Dục, cõi Vô sắc

Suy nghĩ không mê đắm,

Là thiền siêu thế gian

Là điều Bồ-tát biết

Nên hàng phục tất cả

Các định chẳng phải Thánh.

Thực hành thiền thứ lớp

Muốn được tự tại vậy

Cho nên xả thiền định

Trở lại sinh cõi Dục,

Tăng thêm hạnh thắng diệu

Người trí tuệ tu thiền

Là thiền tâm vô ngã

Vì Bồ-tát mà nói,

Vô lượng, vô biên hạnh

Tu hành thiền tối thượng

Vậy nên ít phần thiền

Soi sáng khiến hàng phục.

Trí tuệ cùng phương tiện

Tu thiền vang tiếng tăm

Đều không chỗ thấy được

Một bề hạnh bạch tịnh

Không có chỗ y chỉ

Cũng chẳng trụ với vật

Người trí tuệ tu thiền

Lìa bỏ các vật tướng

Hành các hạnh như thế

Người trí tuệ tu thiền

Đối Duyên giác tự tại

Cho nên không chỗ hành.

Này thiện nam! Bồ-tát có mười hai hạnh để cho trí nhập vào Bát-nhã ba-la-mật.

Mười hai hạnh gồm:

1. Hạnh sáng suốt rõ ràng chẳng bị tối tăm che lấp.

2. Hạnh đuốc lớn, soi sáng tất cả kết sử.

3. Hạnh bủa lưới sáng trí tuệ, lìa khỏi vô trí.

4. Hạnh móc câu trí tuệ, nhổ hết gốc rễ vô minh.

5. Hạnh giáo bén thiện lợi, xé rách lưới ái.

6. Hạnh kim cang phá tan núi kết sử.

7. Hạnh cung điện của vua mặt trời, đốt khô bùn kết sử.

8. Hạnh lửa lớn, thiêu cháy cây sống.

9. Hạnh báu ma-ni, chẳng mê hoặc.

10. Hạnh không, không có vật.

11. Hạnh vô tướng, không có tướng.

12. Hạnh vô nguyện, vượt qua ba cõi.

Này thiện nam! Đó là Bồ-tát có mười hai hạnh Bồ-tát tu hành để cho trí tuệ nhập vào Bát-nhã ba-la-mật.

Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn nói bài tụng rằng:

Tuệ này hơn thế gian

Chiếu sáng xua tối tăm

Đuốc mặt trời thanh tịnh

Soi sáng các kết sử

Tuệ lợi diệt vô minh

Giác tri phá hoại ái

Phá các núi kết sử

Chày kim cang Thiên chủ

Phá tan A-tu-la

Tất cả các quân chúng

Được chiếu sáng lìa tối

Tuệ thị hiện như đèn

Mặt trời nung bùn khô

Thắng tuệ như mặt trời

Vượt biển kết đến bờ

Giống như thuyền vượt sông

Chặt đứt cây vô trí

Như dao đốn các cây

Được ma-ni, không mê

Không có vật, tướng tánh

Thường lìa khỏi giác quán

Không nương các “hữu đạo”

Phá tan các nghi ngờ

Hay luận ra lời nói

Thị hiện khổ sinh tử

Thị hiện đuốc Niết-bàn

Tuệ này chữa mắt tục

Hiện sự tướng không mê

Nhân tuệ Bồ-tát khỏe

Lìa tối, tu Bồ-đề.

Này các thiện nam! Bồ-tát thấy biết mười hai cảnh giới thị hiện phương tiện.

Mười hai cảnh giới gồm những gì?

Này thiện nam! Đó là:

1. Bồ-tát đến cảnh giới Niết-bàn, dùng phương tiện thị hiện cảnh giới sinh tử.

2. Đến cảnh giới vắng lặng, dùng phương tiện thị hiện ở chỗ đông người náo động.

3. Đến cảnh giới thiền, dùng phương tiện thị hiện cảnh cung điện, hoàng hậu, thế nữ.

4. Đến cảnh giới vô tác, dùng phương tiện thị hiện cảnh giới tạo tác.

5. Đến cảnh giới vô sinh, dùng phương tiện thị hiện cảnh giới sinh tử.

6. Lìa cảnh giới bốn ma, dùng phương tiện thị hiện cảnh hàng phục các ma.

7. Đến cảnh giới bậc Thánh, dùng phương tiện thị hiện cảnh giới cận phi Thánh.

8. Lìa cảnh giới thế tục, dùng phương tiện thị hiện cảnh giới thế gian.

9. Đắc được cảnh giới trí, dùng phương tiện thị hiện cảnh giới phàm phu.

10. Hiện đã thấy rõ cảnh giới thật tế, dùng phương tiện thị hiện cảnh giới chẳng rơi vào Thanh văn, Duyên giác.

11. Đạt đến được pháp giới vô tướng, dùng phương tiện thị hiện thân trang nghiêm tướng tốt.

12. Vì hóa độ cảnh giới chúng sinh nên vào cảnh giới Phật dùng phương tiện thị hiện cảnh giới các ma.

Này thiện nam! Đó gọi là Bồ-tát thấy biết mười hai cảnh giới phương tiện thị hiện.

Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn nói bài tụng rằng:

Cảnh giới này phương tiện

Bồ-tát tịnh chúng sinh

Các vị trụ cảnh giới

Thị hiện mọi cảnh giới

Được cảnh giới Niết-bàn

Phương tiện hiện hữu vi

Lại đến cảnh giới này

Không có hai quá hoạn

Được đến chỗ vắng lặng

Phương tiện hiện ồn náo

Cả hai điều không đắm

Hạnh không đắm như ong

Thị hiện trong thể nữ

Vui chơi ở trong cung

Họ được sự vắng lặng

Người giữ đức phương tiện

Chẳng lui mất thiền định

Phương tiện hiện tâm loạn

Thấy không các việc hoảng

Trí phương tiện thị hiện

Cũng không có cung kính

Không vọng tưởng hý luận

Không vọng, cảnh giới vọng

Trí phương tiện thị hiện

Chẳng sinh cũng không biết

Pháp vô sinh quý giá

Thị hiện với chết sống

Trí phương tiện mạnh mẽ

Vượt ra cảnh giới ma

Trụ cõi Phật oai đức

Mà hiện cảnh giới ma

Là phương tiện Phật tử

Đến đỉnh công đức Thánh

Hạnh phàm phu phương tiện

Chúng sinh tịnh trí lực

Trí phương tiện biến hóa

Tất cả pháp không bờ

Biết vốn mé gốc rỗng

Không mong cầu diệt độ

Được phương tiện giữ gìn

Tất cả pháp vô tướng

Là đạt “không”, “vô hữu”

Vì hóa độ chúng sinh

Thị hiện thân tướng hảo

Là cảnh giới phương tiện

Phật tử uy đức lớn

Là Phật tử an trụ

Thị hiện trăm biến hóa.

Này thiện nam! Nay ông phải biết Như Lai phương tiện sinh ra mười hai công đức thành tựu tinh luyện cõi Phật, thành đạo Vô thượng Chánh chân rồi, thị hiện kiếp trược, kiến trược, chúng sinh trược, phiền não trược, mạng trược, hiện các thừa khác nhau, thị hiện cõi Phật ô uế, bất định, thị hiện chúng sinh ngu độn, hiện nói pháp khác, hiện chúng sinh khác, thị hiện dị đạo tranh chấp, hiện ma, nghiệp ma, đều không lỗi lầm, phải biết tất cả điều đó là phương tiện của Như Lai.

Đức Phật nói như thế rồi, khi ấy Đồng tử Văn-thù-sư-lợi bạch Đức Phật:

–Bạch Thế Tôn! Cúi xin Thế Tôn nói về mười hai công đức thành tựu tinh luyện cõi Phật. Các Đức Phật Thế Tôn đối với công đức tinh luyện cõi Phật này đã thành đạo Vô thượng chánh chân.

Đức Phật nói:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Tinh luyện cõi Phật là tinh luyện “kiếp” thành tựu đầy đủ, chẳng bỏ tinh luyện các công đức. Các Đức Phật, Thế Tôn tức đã ở chỗ này thành đạo Vô thượng chánh chân, tinh luyện cõi Phật có tinh luyện “thời” thành tựu đầy đủ chẳng trái lỗi với lúc hành pháp. Tinh luyện cõi Phật này có tinh luyện “chúng sinh” thành tựu, không ai không biết pháp. Tinh luyện cõi Phật này có tinh luyện rộng phước đầy đủ, khéo nhiệm mầu thanh tịnh. Tinh luyện cõi Phật có tinh luyện dị giải chúng sinh, thành tựu đầy đủ, chẳng đần độn. Tinh luyện cõi Phật có tinh luyện “thừa”, thành tựu đầy đủ, phát xuất nhất thừa. Tinh luyện cõi Phật có tinh luyện diệu địa thành tựu, không có vật. Tinh luyện cõi Phật là tinh luyện diệu địa thành tựu, tất cả không ngoài hạnh đạo. Tinh luyện cõi Phật này có tinh luyện công đức thành tựu, không dối lừa. Tinh luyện cõi Phật có tinh luyện có tinh luyện tâm rốt ráo thành tựu, là chúng sinh an trụ tánh bạch tịnh. Tinh luyện cõi Phật là có tinh luyện bậc Thánh nhân thành tựu, ruộng phước bất không. Tinh luyện cõi Phật này có tinh luyện đạo tràng thành tựu, chỗ các Đức Phật quá khứ trước kia an trụ.

Này Văn-thù-sư-lợi! Đó là mười hai công đức thành tựu tinh luyện cõi Phật, nơi đây tất cả các Đức Phật Như Lai thành đạo Vô thượng Chánh chân.

Này Văn-thù-sư-lợi! Nay ông phải biết, ở đây ta không có chỗ an trụ cho Thanh văn, Duyên giác. Vì sao? Vì Như Lai lìa bỏ các dị tướng.

Này Văn-thù-sư-lợi! Nếu Như Lai kia, hoặc có người muốn chúng sinh Đại thừa, hoặc có người muốn chúng sinh Tiểu thừa thì Như Lai có tâm bất tịnh, có tâm bất bình đẳng, có lỗi chấp trước, có ít phần đại Bi, có lỗi dị tưởng, thế thì ta có lỗi bỏn xẻn giáo pháp.

Này Văn-thù-sư-lợi! Nếu ta vì chúng sinh có nói pháp thì đều hướng họ về đạo Bồ-đề, đều hướng họ về Đại thừa, vào Nhất thiết trí, đạt đến Nhất thiết trí. Do ý nghĩa này nên không có chỗ cho các thừa khác an trụ.

Ngài Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Nếu kia không có chỗ cho các thừa khác an trụ thì tại sao Đức Như Lai nói ra ba thừa, nói pháp cho chúng sinh nghe? Đây là Thanh văn thừa, đây là Duyên giác thừa, đây là Đại thừa.

Đức Phật dạy:

–Này Văn-thù-sư-lợi! Thừa là chỗ dừng nghỉ. Như Lai làm ra cõi đất để dừng nghỉ an ổn. Không phải thừa là chỗ đích dừng lại, chẳng phải pháp tướng tạo ra chỗ “an chỉ trụ” mà Như Lai vì người tạo ra chỗ dừng nghỉ yên ổn. Nếu chỗ “an chỉ” kia, thiếu trang nghiêm huy vô lượng trang nghiêm thì đó là thừa không sai, pháp giới không khác.

Này Văn-thù-sư-lợi! Như Lai giảng nói không có cửa chướng ngại, theo thứ lớp đến với “chỗ dừng nghỉ, an ổn”.

Này Văn-thù-sư-lợi! Giống như người thợ mới học việc, theo thầy giỏi khéo. Đạt đến bờ trí tuệ khéo léo, nhiều thứ phương tiện, tùy theo người đệ tử muốn học việc nào, khiến cho tuệ khéo léo kia thị hiện đủ các việc tinh tấn siêng năng. Trí tuệ khéo léo này là bậc nhất.

Này Văn-thù-sư-lợi! Như Lai Thế Tôn cũng vậy, là bậc Thầy có pháp lành khéo léo là bậc Nhất thiết trí, tạo ra ba thứ để nói.

Này Văn-thù-sư-lợi! Giống như lửa ít, dần dần thêm nhiều, có thể thiêu cháy đến tận kiếp.

Này Văn-thù-sư-lợi! Nhất thiết trí, sáng này cũng lại như vậy, dần dần tăng trưởng cho đến đạt được Đại trí Như Lai, ánh sáng trí tuệ thiêu đốt tất cả kết sử của chúng sinh.

Này Văn-thù-sư-lợi! Núi chúa Tu-di không có phân biệt, nếu có chúng sinh đến chỗ ấy thì tất cả cùng một màu, đó là một màu vàng.

Này Văn-thù-sư-lợi! Là Vô Thượng Như Lai Đại Trí Tu-di cũng vậy, không có phân biệt. Nếu có người quán pháp tánh Như Lai thì đều cùng một màu, đó là màu Nhất thiết trí.

Này Văn-thù-sư-lợi! Ví như ở tại chỗ của viên ngọc báu Đại ma-ni xanh biếc. Bên trong cảnh giới của viên ma-ni báu này có ánh sáng dị sắc, đó là các thứ màu sắc, các thứ hình tượng lạ lùng. Do năng lực oai đức của viên báu ma-ni này đều là một màu, đó là màu xanh.

Này Văn-thù-sư-lợi! Viên ngọc báu ma-ni xanh biếc Vô thượng Như Lai cũng vậy. Nếu có chúng sinh tiếp xúc với ánh sáng Như Lai thì tất cả đều một màu, đó là màu Nhất thiết trí.

Này Văn-thù-sư-lợi! Ví như biển cả tuy có các cửa vào của các dòng nước nhưng khi nước đã vào biển rồi thì chỉ có một vị, đó là vị mặn, vị mặn này thường trụ.

Này Văn-thù-sư-lợi! Biển cả ấy là Đại Trí Như Lai. Các dòng nước chảy vào là tất cả các pháp Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát vào rồi thì đồng một vị, đó là vị Nhất thừa không sai biệt.

Này Văn-thù-sư-lợi! Do là phương tiện này mà nên biết Như Lai an trụ nơi đất hư vọng, Như Lai phân biệt dẫn đường, giảng nói tạo nơi “an chỉ”, vào chỗ “Như Lai pháp an trụ”. Như Lai thị hiện thứ lớp để vào trong Phật pháp. Để khiến cho tiểu trang nghiêm, Đại trang nghiêm được an trụ trong Phật pháp, Như Lai dùng phương tiện trí biện này, các thứ biến hóa để giảng nói việc ra đời, đó là nghĩa bậc nhất, nhất thừa không hai.

Này Văn-thù-sư-lợi! Ở cõi Phật này nếu các ngoại đạo có hạnh xuất gia thì Như Lai ở trong đó thị hiện hạnh phương tiện, Như Lai che chở, tự tại dẫn đường. Vì sao? Này Văn-thù-sư-lợi! Như Lai khéo léo hàng phục tất cả các oán thù. Như Lai đối với tất cả thường không oán thù.

KINH BỒ-TÁT HÀNH PHƯƠNG TIỆN CẢNH GIỚI THẦN THÔNG BIẾN HÓA

QUYỂN TRUNG

Này Văn-thù-sư-lợi! Như vua Chuyển luân thành tựu công đức nhỏ, có đức tụ lại hết, có tham, có sân, có si, có thủ, có kết, có sử. Vua Chuyển luân này tất cả không có gây thù oán. Vì sao?

Này Văn-thù-sư-lợi! Vua Chuyển luân này không có tranh chấp, phiền não.

Này Văn-thù-sư-lợi! Huống chi Như Lai xoay bánh xe pháp lớn vô lượng Đại trí, công đức trang nghiêm thành tựu đầy đủ, đạt được vô đoạn đại Bi, dạo chơi trong hư không pháp vô lậu, thành tựu pháp báu “Thất trợ Bồ-đề” vì chẳng quên pháp nên quay bánh xe pháp lớn. Mà bên ngoài có các kẻ thù sợ hãi, thì không có việc ấy.

Này Văn-thù-sư-lợi nên biết! Nếu thấy ngoại đạo trong cõi Phật này xuất gia, thì thiện nam phải biết tất cả an trụ trong một đạo, đó là Phật đạo.

Này Văn-thù-sư-lợi! Ví như các cầm thú không có khả năng an trụ trước sư tử đầu đàn. Cũng vậy, này Văn-thù-sư-lợi! Các ngoại đạo xuất gia không thể tự tiện xâm nhập vào cảnh giới Như Lai, cũng chẳng thể tranh luận với Như Lai. Bậc Sư Tử Đại Nhân giữ gìn mười lực, được bốn vô úy ở trước Ngài mà rống lên, việc này không có, chỉ trừ khi đã có sự gia trì của Như Lai.

Này Văn-thù-sư-lợi! Ví như cung của vua mặt trời phát ra màn ánh sáng thì tất cả lửa đom đóm thảy đều bị lấn át, tất cả trân bảo, ánh lửa, các sao thảy không chiếu sáng. Cũng vậy, này Văn-thù sư-lợi! Khi cung mặt trời lớn Như Lai Vô thượng xuất hiện, phát ra ánh sáng Đại trí thì các ngoại đạo xuất gia thảy đều bị che khuất, không còn chiếu sáng.

Này Văn-thù-sư-lợi! Ví như chỗ vua Thắng Thiết xuất hiện thì tại địa phương ấy tất cả các thứ sắt không có ở đó, vì các thứ sắt tụ lại không chung cùng vậy. Cũng vậy, này Văn-thù-sư-lợi! Nếu có cõi Phật đã có Phật ra đời thì phải biết, tất cả các ngoại đạo… không xuất gia hành đạo. Vì sao? Vì chẳng cùng chung với Đức Phật ra đời.

Này Văn-thù-sư-lợi! Ví như nơi đã xuất hiện Như ý bảo vương thì không sinh ra tất cả các thứ báu ma-ni giả ngụy. Cũng vậy, này Văn-thù-sư-lợi! Nơi đã xuất hiện “Vật báu Đại trí Như Lai” thì phải biết. Nơi ấy chẳng xuất hiện các ngoại đạo.

Này Văn-thù-sư-lợi! Ví như nơi “tánh báu” có xuất hiện vàng “Diêm-phù-đàn” thì chỗ ấy chẳng sản sinh những thứ đồng thau giá rẻ. Cũng vậy này Văn-thù-sư-lợi! Nếu có thế giới có Phật ra đời thì nơi ấy chẳng xuất hiện các ngoại đạo.

Này Văn-thù-sư-lợi! Nên biết phương tiện tùy theo chỗ Phật xuất hiện, chẳng nên xuất hiện các ngoại đạo xuất gia.

Này Văn-thù-sư-lợi! Nay ông phải biết Như Lai thọ trì cảnh giới phương tiện nhiều không thể suy nghĩ bàn luận. Vì cớ ấy nên ở cõi Phật này xuất hiện tất cả ngoại đạo xuất gia. Vì sao? Vì tất cả bậc thượng thủ ngoại đạo đều an trụ trong giải thoát không thể suy nghĩ bàn luận, từ Bát nhã ba-la-mật mà ra, dạo chơi trong phương tiện, cũng chẳng lìa bỏ niệm Phật, Pháp, Tăng, giáo hóa chúng sinh đến được bờ kia. Như Lai thọ trì hóa độ chúng sinh.

Khi nói pháp này, tám ngàn Thiên tử nương thừa Thanh văn nghe nói Nhất thừa, phát tâm đạo Vô thượng chánh chân. Năm trăm Tỳ-kheo chứng được Tam-muội Nhất thừa đăng. Một ngàn hai trăm vị Bồ-tát chứng được Vô sinh pháp nhẫn. Khắp tam thiên đại thiên thế giới này chấn động sáu cách, các vị trời ở trên hư không mưa xuống các thứ hoa sen xanh, vàng, đỏ, trắng, rải bột chiên-đàn cõi trời. Ở trước Đức Phật trăm ngàn Thiên tử đứng trong hư không cất tiếng hô xướng. Áo trời trong hư không, tự xoay chuyển, các vị trời tấu nhạc nói:

–Vốn chưa từng nghe kinh này ra đời, bạch Thế Tôn! Xin để cho kinh điền này lưu hành lâu dài ở cõi Diêm-phù-đề.

Tám trăm vị Tỳ-kheo-ni cởi Ưu đa-la-tăng dâng lên Đức Phật. Lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn nói lại ý nghĩa trên mà nói kệ rằng:

Cảnh giới phương tiện không nghĩ bàn

Văn-thù-sư-lợi phải biết ta

Khi ta tinh luyện giác Bồ-đề

Ta lại thị hiện như lúc ấy

Lỗi lầm thời tiết ta không có

Phải thường khi có pháp nhiệm mầu

Chúng sinh nghe pháp ta được độ

Chúng sinh có lỗi, ta không lỗi

Kiếp tinh luyện hết vật công đức

Ruộng phước tinh luyện tịnh vô cấu

Khi ta tinh luyện được Bồ-đề

Cho nên biết ta không có trược

Ta đã từ nhiều ức kiếp qua

Thành tựu vô lượng trí tuệ Phật

Như ta đắc đạo mạng cũng thế

Trong thời gian đó không diệt độ

Ta phương tiện thị hiện diệt độ

Có thường tưởng, nên hiện vô thường

Ta nay thị hiện sự dư tàn

Thọ mạng ta bằng kiếp vị lai

Ta chỉ một thừa một diệt độ

Thừa sai biệt ta không ai được

Nói ba thừa ba thuyết như thế

Phải biết là cảnh giới phương tiện

Kẻ tâm biếng nhác và hẹp hòi

Nghe đến liền sinh lòng sợ hãi

Thị hiện ba thừa vì hạng ấy

Chỉ có một thừa, không có hai

Ta giảng nói tùy người ưa pháp

Vì nhập vào pháp sự Phật đạo

Cho nên một thừa, mà nói ba

Nhưng đối thừa này, không thương tổn

Như trí khéo độ đến bờ kia

Cho nên trí thị hiện có ba

Thế Tôn cũng vậy biết thắng pháp

Do đó một thừa giảng nói ba

Tâm bình đẳng điều phục chúng sinh

Ta đều không có các dị tưởng

Ý ta vui kính đối hạ thừa

Thì ta có lỗi lầm bỏn xẻn

Ngọc biếc lưu ly trên các báu

Tùy theo chỗ có ngọc báu ấy

Tất cả đều cùng một sắc màu

Đó là màu biếc không khác nhau

Trí báu Thế Tôn cũng như thế

Tất cả cõi Phật đều phát sáng

Tất cả chúng sinh đều một màu

Màu Bồ-đề không khác nhau

Như đốm lửa nhỏ đã cháy lên

Dần dần thêm mạnh thành cháy lớn

Lửa trí Thanh văn cũng như thế

Cũng phát ra ánh công đức Phật

Núi chúa Tu-di quy hướng đến

Do uy đức nên cùng sắc màu

Quy y Đức Phật cũng như vậy

Người nhu nhẫn được màu Bồ-đề

Giống như tất cả các miệng ong

Hút lấy tinh anh các loài hoa

Tất cả các chất hòa hợp lại

Trở thành một chất mật mà thôi

Bậc trí dạy đời cũng như thế

Thị hiện tạo ra ba thừa rồi

Tất cả sạch trong hòa hợp lại

Tạo tưởng Bồ-đề, không tưởng khác

Vua người chuyển luân không lo buồn

Không có kẻ thù các nơi khác

Ta dùng pháp giới bảo ban khắp

Thì sao lại có hàng ngoại đạo

Giống như khi mặt trời mới mọc

Át lửa đom đóm và các sao

Cung trí tuệ hiện ra cũng thế

Át chen ngoại đạo không chiếu sáng.

Hễ chỗ nào có quặng sắt tốt

Thì tất cả sắt khác không có

Nước có Như Lai ra độ đời

Là nơi không có các ngoại đạo.

Hễ nơi nào có mặt vàng ngọc

Thì chỗ ấy chẳng có đồng thau

Nếu nước có người chứng Bồ-đề

Thì chỗ ấy không các ngoại đạo

Ngọc Như ý, ngọc giả không hòa

Quá khứ, vị lai chẳng lẫn lộn,

Phật bảo, đạo ngoài cũng như vậy

Trong một cõi, thường không lẫn lộn

Thiền định thần thông, tự tại, nhẫn

Tất cả trí môn ngoại đạo này

Người tuệ phương tiện hành trí tuệ

Thị hiện đủ thứ các biến hóa

Sau khi nghe cảnh giới phương tiện

Bấy giờ, Phật tử rất vui mừng

Phát sinh vui mừng hỷ vô lượng

Rải hoa cúng dường Đấng Điều Ngự

Mặt đất rung chuyển mạnh sáu phương

Trên không kỹ nhạc tấu vang xa

Chư Thiên hàng ức chắp tay kính,

Khen ngợi: Lành thay, lời Phật nói!

Khi Đức Phật nói kệ này rồi thì Tát-già Ni-kiền Tử cùng tám mươi ức Ni-càn từ phương Nam tuần tự du hành qua các cõi nước, thẳng đến Đại thành Ưu-thiền-ni. Hàng trăm ngàn đại chúng vây quanh trang nghiêm tiền hô hậu ủng.

Lúc bấy giờ, vua Chiêu-trà-bát-thọ-đề từ xa thấy Tát-già Ni-kiền Tử đến sinh lòng ưa thích, sinh tâm thanh tịnh đối với Tát-già. Nhà vua cùng các Đại thần, nội cung quyến thuộc, nhân dân trong cõi nước, vợ con bốn thứ binh, Đại vương oai đức, Đại vương thần lực... dùng trăm ngàn vật báu để trang nghiêm, trăm ngàn kỹ nhạc, cầm cờ phướn lọng báu để trang nghiêm. Họ liền kéo đến đón nước Tát-già Ni-kiền Tử.

Lúc bấy giờ, Tát-già Ni-kiền Tử xa thấy vua Chiên-trà-bát-thọ-đề dùng lời êm ái gọi:

–Lành thay, Đại vương! Trong cõi nước của ông không có kẻ thù áp bức nhau. Không có bệnh hoạn, khổ não nóng bức. Ở nước này bề tôi, thân thuộc, các kỹ tốt, người hư đốn xấu xa, bọn thần giữ quan thuế... tất cả bọn này không làm rối loạn bại hoại đất nước chăng?

Này Đại vương! Đất nước đại vương các bậc Sa-môn, Bà-la-môn được an lạc tu hành chăng? Này Đại vương! Đại vương thường dùng an pháp để cai trị đất nước chăng? Này Đại vương! Không nên sát hại chúng sinh, như săn bắn, chài lưới bức bách các chúng sinh. Vì sao? Này Đại vương phải biết! Tất cả chúng sinh đều yêu mạng sống của mình. Cho nên này Đại vương! Nên thọ giới không sát sinh, không trộm cắp, đối với đất nước của mình nên biết đủ, chẳng nên tà dâm, tự thấy đủ với sắc đẹp của vợ mình. không bao giờ nói dối mà nói lời chân thật. Chẳng nên nói hai lưỡi, nói lời khác lạ. Chẳng nên ác khẩu, thường nói êm dịu, chẳng nên nói thêu dệt mà nghĩ sao nói vậy. Đối với của cải của người khác chớ sinh lòng tham.

Này Đại vương! Nên phải lìa bỏ tức giận, dùng từ bi trang nghiêm thân, miệng, ý. Này Đại vương! Chẳng nên sinh khởi tà kiến, nên tu hành theo chánh kiến của bậc Thánh. Này Đại vương! Nay ông chẳng nên buông lung, khéo quán tưởng vô thường.

Này Đại vương nên biết! Thọ mạng ngắn ngủi chóng sang đời khác. Này Đại vương! Nay nên sợ hãi cho đời sau, nên tin nghiệp báo.

Rồi Tát-già lập lại bằng bài thắng kệ như sau:

Vua người thường nên không buông lung

Giữ gìn đất nước chẳng buông lung

Nếu buông lung phải đọa đường ác

Còn không buông lung sinh cõi lành.

Cũng không giết uổng mạng chúng sinh

Tất cả chúng sinh yêu mạng sống

Người tuệ không nên hại chúng sinh

Che chở chúng sinh như thân mình,

Thường nên xa lánh việc trộm cắp

Thường không nên nói lời hư dối

Thường nên giữ gìn lời chân thật

Đời sau vua sẽ sinh đường lành.

Nói ra lời nói người thích nghe

Không nên nói những lời thô ác

Nên nói lời dịu dàng êm ái

Đại vương không nên nói hai lưỡi

Vua người không nên nói thêu dệt

Có nói lời gì phải lựa lời

Xa lìa sân si, lỗi lầm sấu

Như voi đầu đàn sinh đường lành.

Vua cũng chẳng nên hành tà dâm

Không ham muốn vợ con của người

Thường biết đủ sắc đẹp vợ mình

Đời sau vua sinh vào đường lành.

Đại vương không nên giữ tà kiến

Thường an trụ trong diệu thiện kiến

Phải tu hành chánh pháp như thế

Thì vua sẽ hưởng thú vui trời.

Sa-môn, Bà-la-môn giữ giới

Và hiếu thuận nuôi nấng mẹ cha

Được lìa xa hẳn đường ác rồi

Sẽ hưởng được vui trên cõi đời.

Tát-già Ni-kiền Tử đem pháp không buông lung này khuyên vua Bát-thọ-đề xong, lúc bấy giờ, vua Chiên-trà-bát-già-thọ-đề hướng về Tát-già Ni-kiền Tử nói với giọng êm ái an vui:

–Ta chẳng làm những việc như vầy. Này Bà-la-môn! Ông nên đến nhà ta. Vì sao? Vì nay ta thỉnh ông và các quyến thuộc là muốn thiết đãi một bữa cơm.

Ni-kiền Tử nói:

–Lành thay, lành thay! Ông nên làm như vậy! Vì sao? Này Đại vương! Ta đi đường xa đến, đói khát cần phải ăn. Như vậy này Đại vương, ta cần như ông thỉnh.

Lúc bấy giờ, nhà vua đi theo sau Tát-già Ni-kiền Tử và quyến thuộc, trước vào cung vua, Tát-già Ni-kiền Tử vào ngồi trên tòa ngự, còn các Ni-càn theo thứ lớp mà ngồi. Lúc bấy giờ, nhà vua tâm lành cung kính tự tay lo liệu, Tát-già Ni-kiền Tử và quyến thuộc của ông ăn uống no nê rồi.

Lúc bấy giờ, nhà vua nghĩ: “Nay ta sẽ hỏi vị Tát-già Ni-kiền Tử này đối với Đức Như Lai có lòng kính tín chăng?” Nghĩ thế, vua liền lấy cái ghế thấp mà ngồi trước Tát-già-nhi-càn-tử rồi nói:

–Này Bà-la-môn! Ta muốn bàn luận ít vấn đề, nếu ông bằng lòng thì ta sẽ hỏi. Xin ông giảng nói cho ta nghe.

Tát-già Ni-càn Tử nói với Đại vương:

–Đại vương muốn hỏi điều gì cứ tự nhiên, ta sẽ giải đáp để làm vui lòng ông.

Vua nghe xong liền hỏi:

–Này Bà-la-môn! Trong thế giới chúng sinh có thứ chúng sinh trí tuệ sáng suốt, không rối loạn tâm trí, nhưng họ còn có lỗi lầm chăng?

Tát-già đáp:

–Thưa Đại vương, thật có!

Vua lại hỏi:

–Bà-la-môn, này là ai vậy?

Tát-già đáp:

–Đó là Bà-la-môn Bạt-sa.

Nhà vua lại hỏi:

–Bà-la-môn Bạt-sa có lỗi lầm gì?

Tát-già đáp:

–Bà-la-môn Bạt-sa giỏi xem tinh tú niên lịch, giỏi về tiết hội, giỏi học xướng thuyết, giỏi về nguyệt thực, giỏi về động đất, giỏi về năm được mùa, mất mùa, giỏi về thế tục, giỏi học xem tướng, nhưng quả thật ông phạm tà dâm, yêu vợ người khác.

Này Đại vương! Người trí tuệ không nên làm điều tà dâm. Vì sao? Thưa Đại vương! Vì kẻ làm điều tà dâm thì đời này, đời sau phải chịu khổ dữ dội. Thậm chí còn bị người, trời quở trách.

Rồi nói kệ như sau:

Tham dục vợ con người

Chẳng bỏ cảnh giới ác

Không đủ sắc vợ mình

Bị người đời quở trách.

Nhà vua nói:

–Này Bà-la-môn! Trong các chúng sinh ở thế gian lại có thứ chúng sinh trí tuệ sáng rõ, tâm trí không loạn nhưng họ còn có lỗi lầm chăng?

Tát-già đáp:

–Thưa Đại vương, thật có!

Nhà vua nói:

–Ai đó?

Tát-già đáp:

–Đó là Bà-la-môn Phả-la-đọa, là người trí tuệ sáng rõ biết lúc nào đúng giờ, lúc nào không đúng giờ mà ông ấy vẫn có lỗi lầm.

Nhà vua lại hỏi:

–Ông ấy có lỗi gì vậy?

Đáp:

–Thưa Đại vương! Vị Bà-la-môn này ngủ nhiều quá. Thưa Đại vương! Kẻ trí tuệ không nên ngủ nhiều. Vì sao? Thưa Đại vương! Vì ngủ nhiều làm lui mất các pháp thế gian, xuất thế gian như trí tuệ, như chí quyết đoán.

Rồi nói kệ rằng:

Nếu thích ngủ nghỉ nhiều

Bị biếng nhác che lấp

Ngủ nghỉ, buông lung che

Phàm phu mất các lợi.

Nhà vua lại hỏi:

–Này Bà-la-môn! Trong các chúng sinh ở thế gian có chúng sinh nào thành tựu các pháp như vậy, nhưng còn có lỗi lầm chăng?

Tát-già đáp:

–Thưa Đại vương, thật có!

Vua nói:

–Ai vậy?

Đáp:

–Thưa Đại vương, chính là Hắc vương tử.

Vua lại hỏi:

–Hắc vương tử có lỗi gì?

Đáp:

–Thưa Đại vương! Ông ấy thường ganh tỵ. Thưa Đại vương! Người trí tuệ chẳng nên thường hay ganh tỵ. Vì sao? Thưa Đại vương! Vì nếu được thành tựu ở một ấp giàu có mà có hành vi ganh tỵ thì ấp giàu có của người này chẳng được vững bền, rồi tay không mà chết, chết rồi phải đọa vào thế giới quỷ đói.

Rồi nói kệ rằng:

Ganh tỵ phủ che lòng

Người kia được ấp giàu

Rồi hắn tay không chết

Đọa vào cõi quỷ đói.

Vua lại hỏi:

–Lại có chúng sinh nào thành tựu công đức bậc thượng như trên mà còn có lỗi lầm chăng?

Tát-già đáp:

–Thưa Đại vương, thật có!

Nhà vua nói:

–Là ai?

Đáp:

–Thưa Đại vương! Đó là vương tử Cát Quân.

Nhà vua lại hỏi:

–Vương tử Cát Quân có lỗi gì?

Đáp:

–Thưa Đại vương! Vương tử Cát Quân này rất thích sát sinh. Thưa Đại vương! Người trí tuệ chẳng nên ưa thích sát sinh. Vì sao? Vì sát sinh thì yểu mạng. Khi chết sẽ đọa vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh.

Rồi nói kệ rằng:

Vua người mà sát sinh

Yếu đuối và chết yểu

Khi chết đọa địa ngục

Vậy nên chẳng sát sinh.

Vua lại hỏi:

–Này Bà-la-môn! Lại có chúng sinh trí tuệ sáng rõ tâm trí không loạn động, họ có lỗi lầm, chăng?

Tát-già đáp:

–Thưa Đại vương, thật có!

Nhà vua nói:

–Là ai?

Đáp:

–Thưa Đại vương! Đó là vương tử Vô úy.

Vua lại hỏi:

–Vương tử Vô Úy có lỗi gì?

Đáp:

–Thưa Đại vương! Hay thương xót người khác. Thưa Đại vương! người trí tuệ chẳng nên thương xót kẻ khác nhiều quá. Vì sao? Thưa Đại vương! Thường thương xót người khác, nếu tự tại quá là nước nhiều giặc khó có thể hàng phục vì có quá nhiều lỗi lầm.

Rồi nói kệ rằng:

Thường thương xót người khác

Nếu người được tự tại

Không thể hàng phục được

Không thể cầm đuốc to.

Vua lại hỏi:

–Trong chúng sinh lại có chúng sinh trí tuệ được khen ngợi là trí tuệ thì còn có lỗi lầm chăng?

Tát-già đáp:

–Thưa Đại vương, thật có!

Nhà vua nói:

–Là ai?

Đáp:

–Thưa Đại vương! Đó là vương tử Thiện Lực đó. Người tuệ được khen là tuệ, nhưng thật ra vẫn có lỗi.

Nhà vua nói:

–Này Bà-la-môn! Vương tử Thiện Lực có lỗi gì?

Đáp:

–Thưa Đại vương! Vương tử Thiện Lực hay uống rượu buông lung. Thưa Đại vương! Người trí tuệ không nên thường uống rượu. Vì sao? Thưa Đại vương! Vì rượu thường làm mất sự nhớ nghĩ, chướng ngại thượng nghĩa. Cũng mất nghĩa thế và xuất thế.

Rồi nói kệ rằng:

Thường hay buông lung

Tất cả việc vua

Rượu buông lung che

Lùi nghĩa xuất thế.

Vua lại hỏi:

–Này Bà-la-môn! Lại có chúng sinh trí tuệ được khen là trí tuệ còn có lỗi lầm chăng?

Tát-già đáp:

–Thưa Đại vương, thật có!

Nhà vua nói:

–Là ai?

Đáp:

–Thưa Đại vương! Đó là vương tử Thiên Huân. Được người tuệ khen là trí tuệ song còn có lỗi lầm.

Nhà vua nói:

–Này Bà-la-môn! Vương tử Thiên Huân có lỗi lầm gì?

Đáp:

–Thưa Đại vương! Vương tử Thiên Huân thường suy nghĩ. Thưa Đại vương! Người trí tuệ chẳng nên suy nghĩ mãi. Vì sao? Thưa Đại vương! Vì người suy nghĩ mãi làm trở ngại lợi ích khiến cho việc quan trọng khởi lên chẳng được vắng lặng. Cho nên, thưa Đại vương! Người rất thông minh chẳng nên suy nghĩ mãi.

Rồi nói kệ rằng:

Nếu có suy nghĩ mãi

Việc mất không tốt lành

Dùng đây khéo trang nghiêm

Trở ngại việc phát tâm.

Vua lại hỏi:

–Này Tát-già! Lại có chúng sinh được người trí tuệ khen ngợi là trí tuệ còn có lỗi lầm chăng?

Tát-già đáp:

–Thưa Đại vương, thật có!

Vua nói:

–Là ai?

Đáp:

–Thưa Đại vương! Đó là vương tử Đại Quân. Được người trí tuệ khen ngợi là trí tuệ, nhưng vẫn có lỗi lầm.

Vua lại hỏi:

–Vương tử Đại Quân có lỗi gì?

Đáp:

–Thưa Đại vương! Ông có cái lỗi là bị tánh bỏn xẻn che lấp, cướp đoạt của cải của người khác. Thưa Đại vương! Người trí tuệ không nên có tánh bỏn xẻn.

Rồi nói bài kệ rằng:

Nếu vua người bỏn xẻn

Giàu có chẳng biết đủ

Tài sản chứa nhóm này

Đến đời khác lo buồn.

Vua lại hỏi:

–Này Tát-già! Nếu có người trí tuệ được khen ngợi là trí tuệ nhưng còn có lỗi lầm chăng?

Tát-già đáp:

–Thưa Đại vương, thật có!

Nhà vua nói:

–Là ai?

Đáp:

–Thưa Đại vương! Là vua Ba-tư-nặc được người trí tuệ khen là có trí tuệ nhưng còn có lỗi lầm.

Nhà vua nói:

–Này Bà-la-môn! Vua Ba-tư -nặc có lỗi lầm gì?

Đáp:

–Vua Ba-tư-nặc có cái lỗi ăn nhiều. Thưa Đại vương! Người có trí tuệ chẳng nên ăn nhiều. Vì sao? Thưa Đại vương! Nếu ăn nhiều thì trở nên lười biếng, thân thể nặng nề, đồ đã ăn khó tiêu.

Rồi nói kệ rằng:

Vua người ăn nhiều

Biếng nhác thân nặng

Lại tổn hiểu biết

Dung nhan chẳng tươi.

Vua lại hỏi:

–Này Bà-la-môn! Trong các chúng sinh ở thế gian có người trí tuệ được khen là trí tuệ nhưng còn có lỗi lầm chăng?

Tát-già đáp:

–Thưa Đại vương, thật có!

Nhà vua nói:

–Là ai?

Đáp:

–Thưa Đại vương! Là Đại vương đó. Người trí tuệ ở thế gian vẫn khen ngợi Đại vương là trí tuệ nhưng Đại vương cũng có lỗi.

Nhà vua nói:

–Này Bà-la-môn! Ta có lỗi gì?

Đáp:

–Thưa Đại vương! Ngài quá bạo ngược, tánh ác, hấp tấp, hung tợn, không có tâm Từ bi. Thưa Đại vương! Phàm người có trí tuệ chẳng nên hung tợn. Nếu người trí tuệ mà hung tợn thì người thường chẳng nương cậy, thậm chí cha mẹ cũng chẳng vừa ý, huống gì là chúng sinh khác. Thưa Đại vương! Nếu là người thông minh thì chẳng nên hung bạo. Thưa Đại vương! Người có trí tuệ nên suy nghĩ sâu xa.

Rồi nói kệ rằng:

Nếu có thô bạo

Chẳng biết nghĩ sâu

Ắt bị quở trách

Người không gần gũi.

Lúc bấy giờ, vua Chiên-trà-bát-thọ-đề nghe người nói lỗi mình trước mặt mình, liền giận dữ, phẫn nộ, không vừa ý. Rồi không chịu được, nhà vua nói với Tát-già Ni-kiền Tử:

–Ông có nên ở trước mặt mọi người mà quở trách ta chăng?

Rồi vì tức giận nên vua ra lệnh xử chém.

Lúc bấy giờ, Tát-già kinh sợ hướng về vua nói:

–Thưa Đại vương! Chẳng nên có thái độ hung ác như vậy. Hãy cho tôi sự không sợ hãi, xin nghe tôi thưa.

Nhà vua nói:

–Ta cho phép ông không sợ, ông muốn nói điều gì?

Đáp:

–Thưa Đại vương! Tôi cũng có lỗi là dám trước mặt đức vua mà nói lỗi xấu của vua là quá bạo ngược, tánh ác, hấp tấp, hung tợn, không có tâm Từ bi, cứ như sự thật mà nói. Thưa Đại vương! Người có trí tuệ không nên lúc nào cũng nói ra sự thật của người khác. Thưa Đại vương! Người trí tuệ nên phải biết lúc nào nên nói, lúc nào chẳng nên nói. Thưa Đại vương! Nói sự thật kẻ khác thường không làm vừa ý họ, người sẽ chẳng gần gũi. Kẻ không trí tuệ thì trách mắng.

Rồi nói kệ rằng:

Như thật nói vua người

Kẻ phàm phu bị hủy

Do đó người trí tuệ

Suy nghĩ rồi mới nói.

Lúc bấy giờ, vua khen rằng hay lắm, vua lại bàn bạc hỏi han:

–Này Bà-la-môn! Trong các chúng sinh ở thế gian, có chúng sinh nào trí tuệ, sáng rõ, tâm trí không rối loạn mà không có lỗi lầm chăng?

Tát-già đáp:

–Thưa Đại vương, thật có!

Nhà vua nói:

–Là ai?

Đáp:

–Thưa Đại vương! Đó là Sa-môn Cù-đàm. Ngài thuộc dòng họ Thích bỏ ngôi đi xuất gia. Như chúng tôi xét thấy thì Ngài không lỗi lầm. Dòng họ Ngài cao quý nên không có lỗi lầm. Ngài sinh trong dòng họ vua Chuyển luân nên không có lỗi lầm. Ngài chẳng sinh trong dòng họ thấp hèn nên không có lỗi lầm. Ngài sinh trong dòng họ Thích nên không có lỗi lầm. Tướng mạo, uy đức Ngài rất trang nghiêm nên không có lỗi lầm. Ngài có tướng tốt trang nghiêm nên không có lỗi lầm. Vì những ý nghĩa đó nên không có lỗi lầm.

Nếu Ngài Cù-đàm họ Thích không xuất gia thì sẽ làm vua đại Chuyển luân, bảy thứ báu đầy đủ. Đó là bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ma-ni báu, nữ báu, tàng báu, thân báu, chủ binh báu. Ngài có đầy đủ một ngàn người con trai mạnh mẽ khôi ngô, có khả năng hàng phục mọi người, cũng có đầy đủ tướng mạo của vua Chuyển luân. Ngài ở trong bốn châu thiên hạ thống lãnh tự tại, làm vua chánh pháp vương. Ngài chẳng dùng binh trượng mà cai trị đất nước bằng chánh pháp. Nhưng Ngài đã xuất gia, tu khổ hạnh sáu năm, mỗi ngày ăn một hột mè, một hạt gạo, ngồi dưới cội Bồ-đề hàng phục các ma. Sau khi hàng phục, Ngài nhất tâm niệm tuệ, sở tri chân như, sở đắc chân như, sở xúc chân như, sở giác chân như, sở chứng chân như, giác ngộ tất cả. Không có chúng sinh nào ngang bằng Ngài, huống là hơn Ngài. Không có ai ngang bằng được vị Sa-môn Cù-đàm này. Vậy nên Ngài không có lỗi lầm. Vì sao?

Thưa Đại vương! Vì vị Sa-môn Cù-đàm này có gia tộc không ai bằng, oai đức trang nghiêm không ai bằng, uy đức trí tuệ không ai bằng, vậy nên Ngài không có lỗi.

Rồi ông nói kệ:

Giữ gìn ba mươi hai tướng tốt

Sinh ra họ Thích sư tử người

Là thái tử con vua Tịnh Phạn

Thế Tôn, Nhất thiết trí không lỗi.

Tát-già Ni-kiền Tử nói xong, vua Bát-thọ-đề hỏi:

–Này Đại Bà-la-môn! Bây giờ ông hãy nói những gì là ba mươi hai tướng Đại trượng phu của Đức Như Lai?

Vị Bà-la-môn nói:

–Giờ đây tôi sẽ nói.

Nhà vua hỏi:

–Là những gì?

Đáp:

–Thưa Đại vương! Đó là:

Sa-môn Cù-đàm có chân đứng vững vàng trên bàn chân đầy đặn.

Bánh xe ngàn căm tròn đủ.

Tay chân mềm mại.

Ngón tay dài thon thả.

Tay chân có màng mỏng nối liền.

Đó là Sa-môn Cù-đàm có gót chân đầy đặn.

Đó là Sa-môn Cù-đàm có xương chân móc liền nhau.

Đó là Sa-môn Cù-đàm có đùi như đùi nai.

Đó là Sa-môn Cù-đàm có thân ngay thẳng.

Đó là Sa-môn Cù-đàm có âm tàng ẩn kín.

Đó là tóc Sa-môn Cù-đàm từng sợi, từng sợi đều xoắn về bên phải.

Đó là Sa-môn Cù-đàm có lông đều hướng lên.

Đó là Sa-môn Cù-đàm có tóc xanh biếc.

Đó là Sa-môn Cù-đàm có da dẻ màu vàng rất mịn màng.

Đó là Sa-môn Cù-đàm có bảy chỗ đầy đặn.

Đó là Sa-môn Cù-đàm có thân thể vạm vỡ.

Đó là Sa-môn Cù-đàm có các chi tiết rất đẹp.

Đó là Sa-môn Cù-đàm khi đi thân chẳng xiêu vẹo.

Đó là Sa-môn Cù-đàm có thân thể cao lớn.

Đó là Sa-môn Cù-đàm có thân tròn lẳng như thân cây Ni-câu-đà.

Đó là Sa-môn Cù-đàm có thân như thân vua sư tử.

Đó là Sa-môn Cù-đàm có đủ bốn mươi cái răng.

Đó là Sa-môn Cù-đàm có răng khít với nhau.

Đó là Sa-môn Cù-đàm có hàm răng bằng đều.

Đó là Sa-môn Cù-đàm có hàm răng trắng tươi.

Đó là Sa-môn Cù-đàm có được vị giác tuyệt vời.

Đó là Sa-môn Cù-đàm có lưỡi rộng dài.

Đó là Sa-môn Cù-đàm có âm thanh Phạm thiên.

Đó là Sa-môn Cù-đàm có mắt pháp hiền từ.

Đó là Sa-môn Cù-đàm có đôi mắt xanh biếc.

Đó là Sa-môn Cù-đàm có sợi lông trắng.

Đó là Sa-môn Cù-đàm trên đỉnh đầu có bướu thịt.

Thưa Đại vương! Đó là Sa-môn Cù-đàm có đủ ba mươi hai tướng Đại trượng phu. Vì ý nghĩa này nên Ngài không có lỗi lầm.

Rồi nói kệ rằng:

Sinh từ họ Thích, đỉnh bướu thịt

Tóc xoăn về phải màu xanh biếc

Mắt như trâu chúa màu sen xanh

Vậy nên Thế Tôn không lầm lỗi

Tiếng nói như Ca-lăng-tần-già

Lưỡi dài rộng, mỏng sạch tươi tắn

Thế Tôn loài người răng bằng khít

Đủ bốn mươi răng sạch trắng trong

Tất cả người đời và các trời

Nhìn ngắm thân Ngài đều mừng vui

Lưỡi Đức Thế Tôn che khắp mặt

Cho nên chúng sinh không ai bằng

Tất cả các vị đều gom lại

Tiết ra từ tướng lưỡi Như Lai

Tất cả các vị hòa một vị

Vậy nên Thế Tôn không lầm lỗi

Thân như sư tử, môi đỏ thắm

Hai vai vạm vỡ, rộng đầy đẹp

Thân Phật nào khác cây Ni-câu

Giáp vòng tròn trịa, khéo an trụ

Thân Thế Tôn trang nghiêm, ngay thẳng

Thân Sư tử, người rất to cao

Bảy chỗ bằng đầy không ai bằng

Màu vàng thượng diệu tươi sạch trong

Lông như Sư tử hướng lên trên

Da dẻ thân Ngài rất mịn màng

Các sợi tóc xoắn thành trôn ốc

Cho nên chúng sinh không ai bằng

Dáng như sư tử không xiêu vẹo

Âm tàng ẩn kín như ngựa chúa

Vế đùi tròn trịa giống đùi nai

Nhìn Ngài ai ai cũng vui mừng

Chân tay Thế Tôn có màng mỏng

Ngon tay thon dài màu đồng đỏ

Gót chân bằng phẳng, xương móc nhau

Lòng bàn chân thẳng không cao thấp

Tay chân Đức Phật khỏe mềm mại

Ngón tay dài thon có bánh xe

Chân Đấng Nhân Tôn thật vững vàng

Khi đi trên đất không nghiêng động

Tướng như vậy, không có ai bằng

Ngọn đèn thế gian khéo trang nghiêm

Rất nhiệm mầu ngự giữa đại chúng

Giống như mặt trăng, sao vây quanh

Đại tướng phu này sắc như vầy

Thế Tôn làm đèn sáng cho đời

Huống chi pháp vô lậu của Ngài

Nhờ pháp này mà tự giác ngộ.

Thưa Đại vương! Đó là Sa-môn Cù-đàm có sắc thân nhiệm mầu, tất cả chúng sinh không ai sánh bằng. Vì ý nghĩa này nên Ngài không có lỗi lầm. Này Đại vương! Đó là Sa-môn Cù-đàm đầy đủ năng lực đại Bi. Đối với các chúng sinh, tâm Ngài không hề ngăn ngại. Ngài thường hành đại Từ không ngăn ngại, không mê đắm. Tự nhiên chan hòa khắp tất cả thế giới, thâm nhập vào các chúng sinh.

Thưa Đại vương! Như ngọc báu Ma-ni có công năng làm lắng trong nước bẩn. Tánh báu thanh tịnh có công năng làm cho tất cả nước dơ bẩn trở thành trong sạch. Thưa Đại vương! Sa-môn Cù-đàm cũng vậy. Bên trong bản thân Ngài thanh tịnh cho nên có khả năng làm thanh tịnh bùn lầy kết sử ô uế của tất cả chúng sinh, cho nên Ngài không có lỗi.

Rồi nói kệ rằng:

Lòng từ trùm thế gian

Các thế giới ba đời

Tất cả tâm chúng sinh

Đức Phật rải tâm Từ.

Không chỗ nào chẳng khắp

Tâm từ không ai bằng

Trùm khắp hư không giới

Nhất thiết trí không lỗi

Báu Ma-ni thanh tịnh

Làm trong sạch nước bẩn

Thế Tôn tịnh ba cõi

Sạch kết tử chúng sinh.

Thưa Đại vương! Đó là Sa-môn Cù-đàm đầy đủ ba mươi hai hạnh đại Bi, ba mươi hai hạnh đại Bi gồm:

Thấy chúng sinh ở thế gian chìm đắm trong bóng tối ngu si nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh thực hành hạnh đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian sống trong vỏ vô minh nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh thực hành hạnh đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian rơi vòng sinh tử nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh thực hành hạnh đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian thường siêng làm những việc bất thiện, không vắng lặng nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh thực hành hạnh đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian rơi vào dòng nước lớn bị cuốn trôi đi, nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian rớt xuống núi lớn bị khổ não dữ dội ép bức, nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian lìa xa Thánh đạo rơi vào tà đạo, nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian bị giam trong ngục lớn, tự nhiên bị ràng buộc cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian tham đắm sắc, thanh, hương, vị, xúc nên không biết chán, không biết đủ, cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian thích làm tôi đòi, thường lệ thuộc người khác, cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh mày mà khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian bị sinh, già, chết ép ngặt, khốn khổ nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian thường bị bệnh ép ngặt cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này sinh khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian bị ba thứ lửa thiêu đốt, thường phải tiếp xúc với lửa cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này sinh khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian bị ba thứ lửa thiêu đốt, thường phải tiếp xúc với lửa cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này sinh khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian bị hạ triền trói buộc, sinh tử, thêm dài cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này sinh khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian tâm thường kinh hãi sợ sệt, cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này sinh khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian tham đắm chút mùi vị chẳng thấy lỗi lầm cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này sinh khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian mãi ngủ, buông lung, cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này sinh khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian chịu sự đói khát, thường hại lẫn nhau, cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này sinh khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian thường bị suy tổn, cướp đoạt lẫn nhau, cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này sinh khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian bị vô minh che lấp thường không thấy rõ, cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này sinh khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian tranh chấp lẫn nhau, não loạn chẳng ngừng, cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này sinh khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian như cỏ lan, đậu bò, cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này sinh khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian giao hội bất tịnh, lìa xa thanh tịnh, cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này sinh khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian làm những việc khó khăn, xa lìa những việc không khó khăn, cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này sinh khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian nhiều nghi ngờ, mê đắm các tà kiến, cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này sinh khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian như hoa Đầu-la nương theo các thứ “thấy”, cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này sinh khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian tâm tưởng đảo kiến, vô thường tưởng là thường, khổ tưởng là vui, bất tịnh tưởng là tịnh, vô ngã tưởng là ngã, cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này sinh khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian mang vác cái gánh nặng nề thường chịu đau khổ thiếu thốn, cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này sinh khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian nương cậy sự yếu kém, không có ý tưởng vững chắc, cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này sinh khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian thường sống trong sự nhơ bẩn, cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này sinh khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian bị ràng buộc trong Dục hữu mà lòng sinh tham đắm, cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này sinh khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian bị lợi dưỡng che lấp, thường cầu lợi dưỡng, cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này sinh khởi tâm đại Bi.

Thấy chúng sinh ở thế gian bị các thứ bệnh khổ, lo buồn, khóc lóc, sầu não... các khổ dồn dập nhóm họp, cho nên Sa-môn Cù-đàm đối với chúng sinh này sinh khởi tâm đại Bi.

Thưa Đại vương! Sa-môn Cù-đàm này đã thành tựu ba mươi hai hạnh đại Bi như vậy. Nên Ngài không có lỗi.

Rồi nói kệ rằng:

Vô minh, ngu si rất đen tối

Thấy vô minh che đậy chúng sinh

Thấy chúng sinh hướng ngục sinh tử

Nên Đấng Nhân Tôn sinh đại Bi.

Chúng sinh thường siêng tu các hạnh

Đức Phật thấy chúng sinh nổi trôi

Thường hay thuận theo dòng trôi ấy

Đấng Thập Lực sinh tâm đại Bi.

Rớt vào trong núi lớn rất cao

Thấy chúng sinh đi theo đường tà

Khéo đem an trụ trong Thánh đạo

Ở nơi vắng lặng không phiền não

Bị các thứ tà kiến buộc ràng

Cảnh giới giận, yêu không thỏa mãn

Bị sự sinh, già chết nhận chìm

Nên Đấng Thập Lực khởi đại Bi

Bị các thứ khổ luôn ép ngặt

Thấy ba lửa thế gian cháy rực

Kinh sợ người đắp tấm da nai

Vì thế Phật sinh tâm đại Bi.

Chúng sinh tham đắm ưa thích vị

Buông lung tham đắm các cảnh giới

Thấy họ rơi vào đường quỷ đói

Đấng Điều Ngự cứu giúp oán hại.

Thấy các chúng sinh hại lẫn nhau

Bị vô minh tối tăm che phủ

Giống như cỏ lan bò tươi tốt

Đấng Thập Lực vì duyên cớ ấy,

Dâm dục sinh ra các buộc ràng

Thấy các chúng sinh làm việc khó

Thực hành tà kiến trong rừng rậm

Đấng Thập Lực vì duyên cớ đó,

Đối với bất tịnh tưởng là tịnh

Vô thường, hữu thường, vô ngã, ngã

Thấy các chúng sinh mang vác nặng

Nên Đấng Thập Lực sinh Từ bi.

Thấy gánh vác những vật nặng nề

Phàm phu thường nương cậy yếu kém

Thường bị kết sử làm ô nhiễm

Nên Đấng Thập Lực phát đại Bi.

Thấy bị lợi dưỡng làm che lấp

Lại nữa cảnh giới không nhàm đủ

Bị rơi vào biển lớn cõi Dục

Cho nên Phật phát tâm đại Bi.

Có rất nhiều thứ bệnh lo buồn

Thấy các chúng sinh khổ não rồi

Vì tất cả các khổ não đó

Cho nên Phật phát tâm đại Bi.

Biết là phi hữu cũng phi vô

Ngài thường có tâm đại Từ bi

Tất cả chúng sinh tâm trùm khắp

Cho nên Nhất thiết trí không lỗi.

Thưa Đại vương! Nay tôi lại nói lược về Sa-môn Cù-đàm thành tựu được bốn Niệm xứ, bốn Chánh cần, bốn Như ý túc, bốn Thiền, năm Căn, năm Lực, bảy Pháp trợ đạo, tám phần Thánh đạo, Ngài thành tựu đầy đủ. Vậy nên thưa Đại vương! Sa-môn Cù-đàm này không có lầm lỗi.

Rồi nói kệ rằng:

Thường siêng tinh tấn tu Niệm xứ

Đại Giác khéo biết bốn Chánh cần

Đại Tiên thiền định được tự tại

Hơn hẳn chúng sinh, không lỗi lầm,

Điều Ngự thành tựu các thần thông

Biện tài tự tại, đến bờ kia

Như Lai khéo biết chú giải thoát

Đạt giác khéo thông đạt các Đế,

Đối với phạm hạnh được tự tại

Tu tập Từ, Bi và Hỷ, Xả

Khéo léo an trụ trong định tuệ

Vậy nên thường không có lỗi lầm.

Đại Tiên khéo biết giúp Bồ-đề

Như Lai khéo biết tám đường Thánh

Thấy chúng sinh khổ đối Thánh đạo

Rốt ráo an trụ bền an vui,

Tất cả cõi đời không chúng sinh

Nào bằng được như Đấng Điều Ngự

Nhất thiết trí có mọi công đức

Thường hay chẳng hủy báng người khác.

Thưa Đại vương! Sa-môn Cù-đàm này có đủ mười Lực.

Nhà vua nói:

–Này đại Bà-la-môn! Mười Lực của Như Lai gồm những gì?

Đáp:

–Thưa Đại vương! Đó là:

1. Phật Như Lai chỗ này biết như thật, chỗ này chẳng phải chỗ biết như thật.

2. Biết như thật chẳng phải chỗ quá khứ, vị lai, hiện tại tạo nghiệp, thọ nghiệp, chỗ ở, nhân quả, báo ứng.

3. Biết như thật vô lượng các cõi, các thứ thế giới.

4. Biết như thật những người khác, chúng sinh khác... các thứ loại sở giải.

5. Biết như thật chúng sinh khác, người khác... có căn tánh thù thắng, không có căn tánh thù thắng.

6. Biết như thật tất cả đến với đạo.

7. Biết rõ như thật các Căn, các Lực, trợ Đạo, các Thiền định Giải thoát định, Thứ lớp định, tất cả các kết sử ô nhiễm hay bạch tịnh... tùy từng chỗ của các chúng sinh khác, của những người khác.

8. Biết như thật những điều mà người ta làm, người ta nói ở một đời hay ở vô lượng đời. Khi nghĩ nhớ đến các thứ túc mạng nhiều vô lượng.

9. Biết như thật các thứ sinh tử, đến cả việc sinh lên đường lành hay đường ác của các chúng sinh bằng mắt trời thanh tịnh vượt hơn mắt thường.

10. Biết như thật các lậu đã hết, tâm vô lậu giải thoát và trí tuệ giải thoát.

Thưa Đại vương! Đó là Như Lai đầy đủ mười Lực, vì đầy đủ Lực nên gọi là Trì thập lực, Vô hàng phục. Vậy nên Như Lai không lỗi. Rồi nói kệ rằng:

Là xứ, phi xứ

Biết đúng như thật

Đại nhân nói thật

Ngài không có lỗi.

Quá khứ không chướng

Kia có trí tuệ

Hiện tại, vị lai

Biết không có lỗi,

Khéo biết nghiệp báo

Biết có nhân duyên

Đúng thật, chẳng lầm

Đấng Điều Ngự biết,

Biết đến vô lượng

Các thứ thế giới

Khéo biết các cõi

Người đời không bằng.

Các thứ kiến giải

Vô lượng chư Phật

Soi đời biết rõ

Đúng thật, không khác

Biết kẻ căn chậm,

Cũng biết trung căn

Lại biết căn thục

Đến bờ bên kia

Tất cả đến đạo

Biết đúng như thật

Căn, Lực giúp đạo

Thần thông giải thoát

Trong sạch, nhiễm ô

Mỗi mỗi biết rõ

Không có chướng ngại

Tri kiến vô ngại

Nghĩ nhớ bình đẳng

Xứng thật vô lượng

Thân mình, thêm người

Như thật không khác

Mắt trời sạch trong

Hơn mắt người đời

Chúng sinh sinh chết

Điều Ngự thấy hết

Biết các lậu hết

Cũng biết giải thoát

Vô lậu có khác

Cũng đều thấy biết

Sức Đấng Nhân Tôn

Biết rõ tự tại

Một niệm có này

Tâm không phân biệt

Phát động, chẳng phát

Tự nhiên mà có

Mới quay pháp luân

Không phân biệt hành

Nhất tâm mà biết

Ý nghĩ chúng sinh

Và tâm chúng sinh

Không có hai tướng

Cho nên không lỗi

Phật được tự tại

Tất cả pháp lành

Sinh các công đức.

–Thưa Đại vương! Sa-môn Cù-đàm này có đủ bốn Vô úy.

Nhà vua lại hỏi:

–Này Đại Bà-la-môn! Bốn vô úy của Như Lai gồm những gì?

Đáp:

–Thưa Đại vương! Sa-môn Cù-đàm này tự nói ta chứng được Chánh biến tri. Nếu có Sa-môn, các Bà-la-môn, Thiên ma, Đại phạm và người đời nói là ông đối với các pháp chẳng Chánh biến tri, thì ta chẳng thấy tướng đó, vì chẳng thấy tướng nên được hạnh an ổn, được hạnh vô úy. Ngài tự nói ta đạt được hạnh Tối thắng xứ, ở trước đại chúng, chánh thức rống lên tiếng rống sư tử, có khả năng quay bánh xe Phạm. Sa-môn, Bà-la-môn và các thế gian khác không thể quay được bánh xe chánh pháp này.

Đức Phật có thệ nguyện: “Ta đã dứt hết các lậu. Nếu có ai nói là ta chưa dứt hết các lậu thì Phật không thấy tướng đó, vì không thấy tướng nên Như Lai đắc được hạnh an vui, được hạnh vô úy, được hạnh Thắng xứ, ở trước đại chúng chánh thức rống lên tiếng rống sư tử, có khả năng quay bánh xe Phạm. Sa-môn, Bà-la-môn và các thế gian khác không thể quay được bánh xe chánh pháp này.

Đức Phật nói pháp chướng đạo. Nếu có người nói là gần gũi pháp này không bị chướng ngại, Phật chẳng thấy tướng đó, vì không thấy tướng nên được hạnh an vui, được hạnh vô úy, được hạnh Thắng xứ, ở trước đại chúng chánh thức rống tên tiếng rống sư tử, quay bánh xe “Phạm”. Sa-môn, Bà-la-môn và các thế gian khác không thể quay được bánh xe chánh pháp này. Ta nói “Đạo xuất thế của bậc Thánh”. Nếu có người nói là gần gũi này chẳng thể xuất thế thì Phật chẳng thấy tướng này, vì chẳng thấy tướng này được hạnh an vui, được hạnh vô úy, được hạnh Thắng xứ, ở trước đại chúng chánh thức rống lên tiếng rống Sư tử, có khả năng quay bánh xe “Phạm”. Sa-môn, Bà-la-môn và các thế gian khác không thể quay được bánh xe chánh pháp này.

Thưa Đại vương! Đây là bốn việc không sợ hãi của Như Lai. Đức Như Lai có đủ bốn việc không sợ hãi này, ở trước đại chúng chánh thức rống lên tiếng rống sư tử... cho nên Như Lai không có lỗi.

Rồi nói kệ rằng:

Trước chúng rống sư tử

Phật không hề sợ hãi

Lại không ai bằng ta

Huống chúng sinh lỗi lầm

Nếu ta đã ngộ pháp

Là chân thật không dối

Là Chánh Biến Tri Kiến

Vua nai, sư tử rống

Nếu có kẻ trái ngược

Chẳng thấy có tướng ấy

Vì không thấy tướng nên

Phật không hề sợ hãi

Ta hết tất cả lậu

Thân ta là vô lậu

Không có người bằng ta

Các trời và người đời

Có pháp chướng ngại ấy

Đấng Điều Ngự đã nói

Là chân thật không dối

Không có thể thay đổi

Ta nói đạo xuất thế

Tự giác rồi giảng nói

Người tu hành pháp này

Không có chướng ngại gì

Phật biết điều đó rồi

Như Lai được an vui

Đắc an vui không sợ

Hạnh hơn Đại trượng phu

Quay bánh xe chánh pháp

Kẻ khác không quay được

Thế gian không thể quay

Trừ Đấng Lưỡng Túc Tôn.

KINH BỒ-TÁT HÀNH PHƯƠNG TIỆN CẢNH GIỚI THẦN THÔNG BIẾN HÓA