SỐ 268 — KINH PHẬT THUYẾT QUẢNG BÁC NGHIÊM TỊNH BẤT THOÁI CHUYỂN LUÂN

SỐ 268

KINH PHẬT THUYẾT QUẢNG BÁC NGHIÊM TỊNH BẤT THOÁI CHUYỂN LUÂN

Hán dịch: Đời Lưu Tống, Sa-môn Trí Nghiêm và Bảo Vân, người Lương châu.

QUYỂN 1

Tôi nghe như vầy:

Một thuở nọ, Đức Phật ngự tại tinh xá trong khu lâm viên Kỳ-đà Cấp cô độc, thuộc nước Xá-vệ cùng với một ngàn hai trăm mươi vị chúng Đại Tỳ-kheo.

Lúc bấy giờ, vào lúc gần sáng, Đức Thế Tôn nhập Chánh định Vô cấu quang, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử nhập Chánh định Biến chiếu, còn Đại Bồ-tát Di-lặc thì nhập Chánh định Biến cự. Lúc này Tôn giả Xá-lợi-phất vào lúc gần sáng khi tướng sáng đã xuất hiện, nương vào thần lực Phật, Tôn giả ra khỏi phòng mình và đi đến phòng của Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi. Vừa định bước vào phòng thì chợt thấy đằng xa nơi tinh xá của Phật có đến mười ngàn đóa hoa sen liên tiếp nhau bay vòng quanh tinh xá, lại nghe tiếng âm nhạc ca ngợi. Các đóa hoa sen đó đều phát ra ánh sáng rực rỡ chiếu khắp khu Kỳ hoàn và nước Xá-vệ cho đến khắp tam thiên đại thiên thế giới.

Khi ấy, Tôn giả Xá-lợi-phất lại chẳng thấy phòng của Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, mà thấy mình đang đứng trước mặt Bồ-tát, còn Bồ-tát thì ngồi kiết già nhập định, nên Tôn giả liền búng ngón tay báo cho biết nhưng Bồ-tát vẫn an nhiên, lại cất tiếng gọi lớn mà Bồ-tát cũng chẳng hề lay động. Bấy giờ, Tôn giả Xá-lợi-phất thấy thần lực như thế của Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, tự thấy thân mình đang ở trên biển lớn, từ chỗ này Tôn giả muốn dùng năng lực thần túc nương hư không trở về phòng mình nhưng không được, nên Tôn giả liền ngồi kiết già trước mặt Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, nhất tâm chiêm ngưỡng Bồ-tát, mắt không hề chớp.

Lúc này, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi cùng Tôn giả Xá-lợi-phất đi về phương Đông, trải qua hằng hà sa thế giới đến một cõi Phật tên là Thuyết bất thoái chuyển âm thanh, Đức Phật ở cõi ấy hiệu là Hoa Quang Khai Phu Biến Thân Như Lai, cả hai vị đều thấy từ tất cả lỗ chân lông trên thân Đức Phật ấy đều mọc ra hoa sen, rồi số hoa sen đó đầy khắp cả một vùng rộng đến một muôn do-tuần, đều phát ra ánh sáng chiếu khắp cả tam thiên đại thiên thế giới. Mỗi hoa ấy nở ra hàng trăm ngàn cánh, gốc bằng kim cương, cọng bằng lưới ánh sáng, tua bằng mã não A-mâu-trà, đài bằng chất báu Diêm-phù-na-đề trên đài hoa có vị Bồ-tát ngồi, không còn thoái chuyển trên đường tiến đến quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, được pháp Tổng trì, đủ năm thần thông, các pháp nhẫn, thân trang nghiêm bằng ba mươi hai tướng, thân màu vàng ròng.

Bấy giờ, từ nơi rốn của Đức Như Lai Hoa Quang Khai Phu Biến Thân mọc ra một hoa sen với màu sắc và ánh sáng thanh tịnh trang nghiêm, có trăm ngàn cánh, gốc bằng kim cương, cọng bằng lưu ly xanh, tua bằng lưới báu Nhân-đà-la, đài bằng Chiên-đàn bảo vương Ưu-lặc-ca-sa-la. Hoa ấy tươi sáng thanh tịnh không chút bụi bặm, chưa có người ngồi. Bấy giờ Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bèn bước lên đài hoa ngồi kiết già, tức thì Bồ-tát và đài hoa ấy vụt biến cao vút tận hư không, cho đến tầng trời Hữu đảnh rồi trở lại chỗ Phật đi nhiễu bên phải ba vòng, cung kính đảnh lễ, trở lại ngồi trên tòa sen, nhất tâm chắp tay chiêm ngưỡng Đức Thế Tôn.

Bấy giờ, Đức Như Lai Hoa Quang Khai Phu Biến Thân hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Nhân giả từ cõi nào đến đây?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

–Con từ thế giới Ta-bà đến đây.

Khi ấy, hai vị Đại Bồ-tát theo hầu Đức Như Lai, là Mỹ Âm và Diệu Âm, đều là bậc không còn thoái chuyển trên đường tiến đến quả vị Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác, từ hoa sen bước xuống, sửa sang lại y phục, gối phải quỳ sát đất, nhất tâm chắp tay bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Thế giới Ta-bà ấy cách cõi này bao xa?

Đức Như Lai đáp:

–Này hai vị thiện nam! Thế giới Ta-bà ấy ở phía Tây cõi này, cách đây với hằng hà sa số cõi Phật, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi từ thế giới đó đến đây.

Hai vị Bồ-tát lại hỏi:

–Ở thế giới Ta-bà đó, Đức Phật hiện đang nói pháp danh hiệu là gì?

Đức Phật nói:

–Đức Phật ở đấy hiệu là Thích-ca Mâu-ni, hiện giờ đang nói pháp.

Lại hỏi:

–Đức Phật, Thế Tôn ấy hiện đang nói pháp gì?

Đức Phật dạy:

–Phật Thích-ca Mâu-ni đang nói pháp ba thừa.

Hai vị Bồ-tát lại bạch Phật:

–Thế nào gọi là ba thừa?

Đức Phật nói:

–Ba thừa là Thanh văn thừa, Bích-chi-phật thừa và Phật thừa.

Hai vị Bồ-tát hỏi tiếp:

–Các Đức Phật nói pháp đều không bình đẳng chăng?

Đức Thế Tôn dạy:

–Các Đức Phật nói pháp đều bình đẳng.

Lại hỏi:

–Thế nào gọi là bình đẳng?

Đức Phật nói:

–Tất cả các Đức Phật đều nói về pháp Quảng bác nghiêm tịnh bất thoái chuyển luân, vì thế nên gọi là bình đẳng.

Hai vị Bồ-tát lại hỏi:

–Vì sao Đức Phật Thích-ca lại nói pháp ba thừa?

Đức Phật dạy:

–Vì chúng sinh ở thế giới ấy tâm ưa thích pháp nhỏ, không kham nổi các pháp Đại thừa nên các Đức Phật Như Lai phải dùng năng lực phương tiện mà nói pháp ba thừa. Đức Phật Thích-Ca thị hiện ở cõi đời năm trược, vì chúng sinh ở cõi ấy không có khả năng tiếp nhận thẳng pháp Đại thừa cho nên Phật phải dùng phương tiện lần lượt nói ba thừa.

Hai vị Bồ-tát hỏi Phật:

–Đức Thích-ca Mâu-ni ở thế giới Ta-bà ấy nói pháp độ sinh hẳn là rất khó khăn?

Đức Phật nói:

–Đúng như vậy! Đức Phật đó nói pháp thật rất là khó khăn.

Lúc này hai vị Bồ-tát lại hỏi:

–Hiện nay chúng con được lợi ích lớn lao vì đã không sinh vào cõi Ta-bà ấy.

Đức Phật nói:

–Này hai vị thiện nam! Chớ nên nói như vậy, phải mau sám hối lỗi lầm của mình.

Hai vị Bồ-tát bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Chúng con nghe ở thế giới ấy công việc nói pháp độ sinh rất khó khăn, cho nên đã không hề có một ý niệm ưa thích sinh về cõi đó. Vì sao Đức Thế Tôn dạy là phải mau sám hối lỗi lầm?

Đức Phật giảng:

–Các vị phải mau xả bỏ lời nói vừa rồi và phải nên sám hối lỗi lầm của mình. Vì sao? Vì nếu ở thế giới này, vun trồng các căn lành trong hai mươi ức trăm ngàn na-do-tha kiếp không bằng ở thế giới Ta-bà chỉ trong khoảng một bữa ăn. Vậy mà Đức Phật ở đấy đã giảng nói các pháp Ba-la-mật, giáo hóa từng chúng sinh khiến họ thọ ba quy y, giữ gìn năm giới, xa lìa tâm Thanh văn, sự hành hóa của Bồ-tát ở cõi đó rất khó khăn. Huống chi là xuất gia trong chánh pháp, phát tâm Bồ-tát, đem lại lợi lạc lớn cho chúng sinh. Cho nên công việc hành hóa của Bồ-tát như thế rõ ràng là bội phần khó khăn, công đức đó thật là vô lượng. Vì sao? Vì ở thế giới Ta-bà ấy vốn đầy dẫy những thứ nhơ xấu.

Hai vị Bồ-tát bạch Phật:

–Thế giới Ta-bà đó có những thứ nhơ xấu gì?

Phật bảo hai vị Bồ-tát Mỹ Âm và Diệu Âm:

–Về những việc nhơ xấu ở thế giới Ta-bà, dù ta dùng thần khẩu mà nói ra thì cho dẫu đến hết tuổi thọ của hai vị cũng không thể hết. Vì sao? Vì chúng sinh ở thế giới ấy phiền não rất sâu dày, thường tham dục, giận dữ, ngu si lại có vô lượng, vô biên các pháp bất thiện, ta dùng trí tuệ Phật thì mới có thể biết được.

Lúc này, hai vị Bồ-tát Mỹ Âm, Diệu Âm liền khen ngợi ba lần:

–Lành thay, lành thay, Đức Phật Thích-ca Mâu-ni! Lành thay, lành thay, Đức Thích-ca Sư tử! Lành thay, lành thay, Đức Thích-ca Tiên Vương!

Khen ngợi xong, hai vị Bồ-tát đều nhất tâm chắp tay, sám hối những ý nghĩ sai lầm vừa rồi của mình:

–Chúng con hoặc gây ra tham dục, tức giận, ngu si, vô lượng, vô biên các pháp bất thiện, hoặc từng phát tâm cầu quả Thanh văn, Bích-chi-phật... nay đều xin sám hối. Chúng con muốn đem tâm thanh tịnh trong sáng cầu tâm trí tuệ Phật, thuận theo tâm giải thoát, nhằm đạt đến trí tuệ giác ngộ như Phật, nhằm giáo hóa tất cả chúng sinh. Dùng tâm thích ứng không đắm căn lành, cầm hoa bảy báu, các hoa ấy đều phát ra trăm ngàn màu sắc và ánh sáng, lại có trăm ngàn cánh, gốc bằng kim cương, tua bằng lưới báu Nhân-đà-la, đài bằng Chiên-đàn bảo vương ưu-lặc-ca-sa, cọng bằng tất cả các thứ vật báu quý giá nhất, hoa này màu sắc tươi sáng, không chút bụi bặm, chẳng thể dùng nhãn thức để biết, không thể dùng tay để tiếp xúc, giống như quả báo huyễn hóa, từ chánh định chánh quán sinh ra, ở trong hư không, từ xa tung rải trên Phật Thích-ca Mâu-ni, số lượng hoa tung rải trong hư không đó đều biến thành vô số các tràng hoa, mây hoa, lọng hoa, vô số những châu báu lụa là kết thành xâu chuỗi, thành đám mây, thành những dù lọng, để cúng dường Đức Phật Thích-ca Mâu-ni. Lại còn dùng tràng hoa trăm ngàn màu, hương bột, hương xoa, hương chiên-đàn bột, cũng từ xa tung rải cúng dường Đức Phật Thích-ca Mâu-ni.

Hai vị Bồ-tát ngay tại chỗ ấy năm vóc gieo sát đất, đảnh lễ dưới chân Đức Phật Thích-ca Mâu-ni và cùng bạch:

–Nam-mô Thích-ca Mâu-ni Phật, cùng các vị Đại Bồ-tát ở thế giới Ta-bà, những bậc đã phát tâm đại trang nghiêm, thành tựu năng lực đại tinh tấn lớn lao theo đúng con đường của các bậc tiền bối, có khả năng giữ gìn chánh pháp, có oai lực lớn, có khả năng làm lợi ích cho tất cả chúng sinh, giúp họ được thông tỏ, mong cầu Nhất thừa, có thể bảo vệ thành trì Phật pháp ba đời, khiến cho hạt giống Phật được gieo trồng khắp thế giới Ta-bà.

Hai vị Bồ-tát lại nói tiếp:

–Bây giờ, chúng con phải đến thế giới ấy để ra mắt Đức Thích-ca Mâu-ni, các vị Đại Bồ-tát và các chúng sinh.

Bấy giờ, Đức Như Lai Hoa Quang Khai Phu Biến Thân nghe hai vị Bồ-tát nói như thế, nhận biết rõ tâm thành của họ, cũng là nhằm để mở mang Phật pháp nên bảo hai vị:

–Này hai vị thiện nam! Các vị muốn đến thế giới Ta-bà ra mắt Phật Thích-ca Mâu-ni, các vị Bồ-tát và các chúng sinh ở đấy thì phải sinh tâm tôn trọng, tâm thương xót, tâm làm lợi ích. Vì sao? Vì các vị Bồ-tát ở thế giới đó đối với các pháp sâu xa không hề sợ sệt, cũng không bài bác, lại có thể kính thờ, tu tập đúng theo giới luật và giáo pháp của các Đức Phật trong ba đời, luôn đem tâm không vướng mắc mà vun trồng các căn lành, thực hiện trọn vẹn các pháp Ba-la-mật mà chẳng cầu quả báo. Các vị Đại Bồ-tát ấy, do bản nguyện của mình nên đã được sinh về cõi Phật đó, là nhằm để giữ gìn thành trì Phật pháp, cũng là nhằm để được học hỏi đầy đủ tất cả các pháp Phật. Giờ đây hai vị có muốn đến thế giới ấy không?

Hai vị Bồ-tát bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Chúng con nương theo thần lực của Phật và uy thế của các Đức Phật trong ba đời giúp sức cho chúng con được đến thế giới ấy.

Bấy giờ, Đức Như Lai Hoa Quang Khai Phu Biến Thân bảo hai vị Bồ-tát Mỹ Âm và Diệu Âm:

–Hôm nay hai vị muốn đến cõi Phật ấy thì sẽ cùng đi với Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử. Thiện nam ấy sẽ cùng đi với hai vị.

Hai vị Bồ-tát Mỹ Âm và Diệu Âm cùng thưa với Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Hôm nay chúng tôi nhờ uy lực của Nhân giả để đến thế giới Ta-bà ra mắt Đức Thích-ca Như Lai, các vị Bồ-tát và chúng sinh ở đấy.

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói:

–Thưa hai vị thiện nam! Hôm nay tôi muốn đến khắp các thế giới trong mười phương, là nhằm để cúng dường, cung kính, tôn trọng, khen ngợi, lễ bái các Đức Phật, cũng là nhằm giúp cho tất cả chúng sinh đạt đến giác ngộ, được trí tuệ Phật.

Hai vị Bồ-tát thưa:

–Hôm nay chúng tôi cùng với Nhân giả đến khắp các thế giới trong mười phương để được cúng dường, cung kính, tôn trọng, khen ngợi, lễ bái các Đức Phật, xin Nhân giả giúp tất cả chúng sinh lãnh hội được trí tuệ Phật, chúng tôi cũng học hỏi theo.

Bấy giờ, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đảnh lễ Đức Như Lai Hoa Quang Khai Phu Biến Thân, đi nhiễu theo bên phải Phật ba vòng, tôn trọng cung kính, cùng hai vị Bồ-tát Mỹ Âm, Diệu Âm và Tôn giả Xá-lợi-phất, nhận lãnh những lời chỉ giáo của Phật, nhất tâm chiêm ngưỡng tôn nhan của Phật rồi dần lui bước, lại rải các thứ hoa như huyễn lên chỗ Phật, dùng các tràng hoa, cờ phướn dù lọng, cùng nhiều loại hương xoa, hương bột, đều là từ năng lực oai thần của các Đức Phật trước, sinh tâm vui mừng hớn hở, đem các thứ ấy cúng dường Phật, cúng dường pháp, giúp cho chúng sinh đạt đến giải thoát. Cúng dường Phật xong chỉ trong khoảnh khắc, các vị đã biến khỏi cõi Phật ấy và tiếp tục đi về phương Đông, lần lượt đi qua hằng hà sa các cõi sa Phật, nhận thấy các Đức Phật thảy đều nói về pháp Quảng bác nghiêm tịnh bất thoái chuyển luân.

Thế giới các Đức Phật ấy không có người nữ, cũng không có người tu theo các thừa Thanh văn, Duyên giác, thế giới trang nghiêm đều như ở cõi Phật Hoa Quang Khai Phu Biến Thân Như Lai. Các Bồ-tát trang nghiêm đầy khắp cõi nước ấy cũng giống như vậy. Chư Phật ở các cõi ấy từ nơi rốn cũng đều hiện ra một hoa sen lớn và Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi ngồi trên đài hoa đó, cung kính cúng dường, hiện các thần biến cũng đều như trên.

Các phương Nam, phương Tây, phương Bắc, tứ duy và hai phương trên dưới, cũng giống như thế, mỗi phương có hằng hà sa các Đức Phật Như Lai, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đều hiện ra trước các Đức Phật ấy. Các Đức Phật ấy đều nói về pháp Quảng bác nghiêm tịnh bất thoái chuyển luân, cũng sai các vị Đại Bồ-tát thị giả, các Bồ-tát này bước xuống đài hoa sen, nhất tâm niệm Phật, chắp tay cung kính, thưa hỏi Đức Phật ấy thế nào gọi là ba thừa, cũng muốn nhờ vào năng lực oai thần của Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi để đến thế giới Ta-bà ra mắt Đức Phật Thích-ca Mâu-ni cùng nghe nhận giáo pháp. Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi thảy đều an ủi, khuyến khích các vị Đại Bồ-tát trong các thế giới ở mười phương là sẽ cùng đi với mình đến thế giới Ta-bà để ra mắt Phật Thích-ca Mâu-ni.

Trong khoảng thời gian đó thì ở cõi Diêm-phù-đề của thế giới Ta-bà này trời vẫn còn nửa đêm chưa sáng.

Khi ấy, Tôn giả A-nan nhìn thấy ánh sáng từ bên ngoài theo khe hở của cửa lớn chiếu vào phòng mình, liền rời khỏi giường nằm đứng dậy bước ra khỏi phòng, thấy có ánh sáng chiếu khắp cả khu Kỳ hoàn, mà mặt trời vẫn chưa mọc, lại thấy khu Kỳ hoàn này đầy ắp những nước, nước trong veo yên lặng như tờ không chút xao động, mà phòng ốc cây cối chẳng thấy đâu cả. Tôn giả A-nan liền nghĩ: “Chắc chắn hôm nay Đức Thế Tôn sẽ nói các pháp chưa từng có nên mới hiện ra điềm lành này.”

Thế rồi Tôn giả A-nan giở chân bước vào trong nước, nhưng chân không bị chìm cũng chẳng bị ướt, tâm sinh vui mừng liền đi đến tinh xá của Phật, thấy có cả vạn đóa hoa sen đang bay vòng quanh tinh xá Phật, lại nghe có tiếng âm nhạc khen ngợi. Các hoa sen đó phát ra ánh sáng, chiếu khắp cả khu Kỳ hoàn và khắp nước Xá-vệ, cho đến tam thiên đại thiên thế giới. Nhờ oai thần Phật khiến cho Tôn giả A-nan sinh tâm vui mừng hớn hở, gối phải quỳ sát đất, nhất tâm chắp tay đảnh lễ Thế Tôn, trong khoảng thời gian đó trời đã sáng hẳn. Bấy giờ, trong những đóa hoa sen bay quanh tinh xá Phật bỗng có một hoa sen bay đến trụ giữa rừng Kỳ-đà. Tôn giả A-nan thấy sự việc ấy liền nghĩ: “Bấy giờ, ta phải đến lo sửa soạn pháp tòa cho Đức Thế Tôn. Vì sao? Vì nay có điềm lành như thế thì chắc chắn là Đức Thế Tôn sẽ nói pháp Đại thừa?”

Công việc sửa soạn pháp tòa của Tôn giả vừa xong, tức thì mặt đất rung chuyển sáu cách, cho đến hằng hà sa thế giới trong mười phương cũng đều rung chuyển đủ sáu cách: rung động, phát khởi, vang động, lay chuyển, vọt lên và gào thét. Rồi thì trời tuôn xuống như mưa các loại hoa Mạn-đà-la, Ba-đầu-ma, Câu-vật-đầu, Phân-đà-lợi, các thứ hoa ấy tung rải đầy khắp tam thiên đại thiên thế giới. Các cây có hoa trái tự nhiên xuất hiện. Lúc đó, các vị Tỳ-kheo muốn ra khỏi khu vực mình ở như không thể được vì trông thấy cả khu Kỳ hoàn đầy những nước là nước, nước rất trong xanh không chút xao động, vẩn đục. Các phòng ốc, cây cối không thấy đâu cả chỉ thấy ánh sáng chiếu khắp khu Kỳ hoàn. Vì thế họ tụ lại nơi cửa phòng cùng bàn tán với nhau: “Hôm nay hiện ra điềm lành này, chắc là Đức Thế Tôn sẽ nói pháp Đại thừa.”

Bấy giờ, Đức Thế Tôn xuất định, ra khỏi tinh xá, lên ngồi trên pháp tòa. Cùng lúc đó, Đức Thích-ca Mâu-ni và các Đức Phật trong mười phương cùng phát ra những lưới ánh sáng rực rỡ với trăm ngàn màu sắc soi sáng chánh pháp, nhằm khiến cho các chúng sinh khởi tâm ưa thích.

Lúc này, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi cùng hai vị Bồ-tát Mỹ Âm và Diệu Âm đi khắp các cõi Phật, đến nơi nào Bồ-tát cũng đều lễ bái cúng dường các Đức Phật, tôn kính khen ngợi. Vì tất cả chúng sinh, vì đạt được trí tuệ Phật, vì giúp chúng sinh để họ nhận lấy sự giáo hóa, nên Bồ-tát đã hiện những việc thần biến không thể suy nghĩ bàn luận tùy theo sự ưa thích của họ mà nói pháp. Bấy giờ, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử biết Đức Phật Thích-ca Mâu-ni đã an tọa trên pháp tòa, liền cùng các vị Đại Bồ-tát từ dưới đất hiện lên, đứng trước Đức Phật, cùng với vô lượng a-tăng-kỳ số trăm ngàn muôn ức na-do-tha các vị Đại Bồ-tát đi nhiễu quanh Đức Phật Thích-ca Mâu-ni đến trăm ngàn vòng rồi cầm các hoa có trăm ngàn muôn ức màu sắc, các hoa ấy có trăm ngàn muôn cánh nhiều chẳng thể suy nghĩ bàn luận, đều sinh tâm vui mừng hớn hở, tung rải lên chỗ Phật để cúng dường. Các hoa tung rải ấy đầy khắp cả tam thiên đại thiên thế giới, các vị Bồ-tát lại dùng hương Chiên-đàn bột Ưu-lặc-ca-sa-la rải lên chỗ Phật, lại rải các thứ hoa hương.

Các thứ hoa hương ấy cũng có trăm ngàn màu sắc, thường thoảng ra hương thơm Trì giới, hương thơm Nhẫn nhục, hương thơm Tinh tấn, hương thơm Thiền định, hương thơm Trí tuệ; hương thơm trí phương tiện, hương thơm thần thông, hương thơm sáu pháp Ba-la-mật, hương thơm không chấp trước, hương thơm của các đạo phẩm phương tiện. Các thứ hương chiên-đàn ấy có công năng làm cho vui mừng hớn hở, ánh sáng của các thứ hương ấy đều được sự giữ gìn do thần lực của các Đức Phật trong mười phương, vì cúng dường Đức Phật Thích-ca Mâu-ni. Vì thế các vị Đại Bồ-tát đều phát khởi sự Tinh tấn lớn lao, tinh tấn mạnh mẽ, sự tinh tấn vượt hơn mọi thứ, sự Tinh tấn vững chắc, sự tinh tấn không gì có thể sánh được, tất cả để cúng dường Đức Phật Thích-ca Mâu-ni.

Bấy giờ, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi cùng các vị Đại Bồ-tát muốn tăng thêm vẻ trang nghiêm cho cõi này, nên đã tạo ra những cây báu Ma-ni hình tám cạnh, lại có các thứ cây báu trang nghiêm, cùng với những lọng báu, cờ phướn và các lưới linh để trang sức, biến khắp mặt đất thành báu ma-ni, trên mặt đất ấy có tạo ra những tòa gác nguy nga với những cửa lớn, cửa sổ, lan can, tường vách đều làm bằng những loại châu báu. Rồi nào sông suối, ao hồ lớn nhỏ với các loại hoa: Ưu-bát-la, Ba-đầu-ma, Phân-đà-lợi, báu Ma-ni. Nước cam lộ đầy ngập trong đó, nước ấy có tám mùi vị tuôn chảy. Lại có vô số loài chim bay đến tụ tập trên cây.

Các vị Đại Bồ-tát tạo ra các sự biến hóa ấy nhằm giúp cho chúng sinh khởi tâm vui mừng, vì chứng được trí Phật, phát tâm nhẫn nhục chịu đựng, phát tâm Bồ-đề, hóa hiện vô lượng thần biến như thế là nhờ vào năng lực của các Đức Phật, cũng là thần lực của Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử, cũng là năng lực bản nguyện của Đức Phật Thích-ca Mâu-ni.

Bấy giờ, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi cùng các vị Đại Bồ-tát làm việc thần biến ấy xong, liền đứng trước Đức Như Lai.

Khi ấy, Đức Thế Tôn phát ra ánh sáng từ pháp sinh, chiếu khắp thân Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi và các vị Đại Bồ-tát khiến hai vị này ngồi, Đức Phật liền mỉm cười, từ thân hiện ra hoa sen, hoa ấy có trăm ngàn màu sắc, phát ra vô lượng trăm ngàn không thể nghĩ bàn ánh sáng, gốc là kim cương, nhụy là báu Nhân-đà-la, đài bằng Chiên-đàn bảo vương Ưu-lặc-ca-sa-la và ở trên hư không các vị Đại Bồ-tát đều ngồi kiết già trên hoa sen ấy.

Đức Phật Thích-ca Mâu-ni từ nơi rốn phát ra một luồng ánh sáng rực rỡ gọi là Chiếu chư chúng sinh tối thắng kim cang vương. Trong luồng ánh sáng đó có một ức na-do-tha hoa sen, các hoa sen này cũng phát ra ngần ấy màu sắc vắng lặng vô lượng, vô biên, còn hơn ánh sáng mặt trời, mùi thơm thanh tịnh, tinh khiết chiếu khắp mười phương. Trong mỗi đóa hoa tự nhiên biến thành một màn hoa nhiệm mầu, được các Đức Phật giữ gìn, từ pháp tánh sinh ra, an ổn vắng lặng, thuận theo cửa giải thoát là không, vô tướng, vô tác, tương ưng với không sinh, không diệt, vượt qua ba cõi, mắt thấy bình đẳng, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi an tọa trên màn hoa, thân tướng hiện rõ, nhất tâm chắp tay chánh niệm quán tưởng Phật, cái gọi là Phật có khả năng thông đạt tất cả các pháp, có khả năng sinh ra pháp chánh định Kim cang, chánh định thấy tất cả pháp không thật có. Bấy giờ, Đức Thế Tôn biết các vị Đại Bồ-tát theo hầu Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi và các Đức Phật trong mười phương ưa thích, mong cầu chánh pháp, chuyên hướng Nhất thừa, đối với các Đức Phật đời quá khứ đã vun trồng các căn lành, được Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi che chở nên tâm không yếu đuối, siêng tu tinh tấn, cầu được giác ngộ như Phật, tất cả các vị Bồ-tát đều ngồi xong.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo A-nan:

–Ông hãy đi khắp rừng Kỳ-đà, báo cho các Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di để họ nhóm họp nghe pháp.

Tôn giả A-nan nghe lời Phật dạy bèn đến phòng các Tỳ-kheo thông báo:

–Thưa các Đại đức! Hôm nay Đức Thế Tôn bảo các Đại đức nhóm họp nghe pháp.

Các vị Tỳ-kheo thưa:

–Thưa Đại đức A-nan! Chúng tôi trước đã thấy điềm lành ấy nhưng không thể đi đến đạo tràng được.

Ngài A-nan hỏi:

–Vì việc gì mà các Đại đức không đến được.

Các Tỳ-kheo đáp:

–Chúng tôi thấy khắp rừng Kỳ-đà đầy ắp những nước, nước thật trong trẻo, không chút xao động vẩn đục, ánh sáng rực rỡ chiếu khắp, phòng ốc cây cối thì hoàn toàn chẳng thấy. Do vậy mà chẳng thể đi đến đạo tràng được.

Tôn giả A-nan nghe nói thế liền trở lại chỗ Phật, thưa rõ mọi việc với Đức Thế Tôn.

Phật bảo A-nan:

–Các Tỳ-kheo ấy, ở nơi không có nước mà tưởng là có nước, chẳng những ở nơi không có nước tưởng là có nước mà còn đối với chẳng phải sắc mà tưởng là có sắc, chẳng phải thọ, tưởng, hành, thức mà tưởng là có thọ, tưởng, hành, thức, chẳng phải là tin tưởng vững chắc mà tưởng là tin tưởng vững chắc, chẳng phải là pháp vững chắc mà tưởng là pháp vững chắc, chưa vào hàng tám bậc tưởng là đã vào hàng tám bậc, chưa chứng được bốn quả Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán mà tưởng mình đã chứng được, chưa đạt được các thừa Thanh văn, Bích-chi-phật mà đã tưởng là đạt được... Này A-nan! Ông hãy đến báo lại cho các vị Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di biết để đến nhóm họp nghe pháp, vì đây là pháp mà các vị chưa từng được nghe.

Tôn giả A-nan vâng lời Phật, lại đến chỗ các vị Tỳ-kheo thông báo:

–Thưa các Đại đức! Đức Thế Tôn dạy các vị hãy nhóm họp nghe pháp.

Âm thanh ấy vang khắp cả nước Xá-vệ khiến các vị Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di đều nghe âm thanh ấy. Lúc này, Tôn giả A-nan biết bốn bộ chúng nghe lời mình thông báo rồi, bèn trở về chỗ Phật bạch Phật là mình đã hoàn tất công việc được giao.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo Tôn giả Đại Mục-kiền-liên:

–Tôn giả hãy đi khắp tam thiên đại thiên thế giới, thông báo cho các vị Đại Bồ-tát là những vị phát tâm đại trang nghiêm và các vị Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, tám bộ chúng Trời, Rồng, Da-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, Nhân phi nhân là những vị kính tin Phật, Pháp, Tăng từ lâu đã gieo trồng các căn lành, tất cả hãy nhóm họp tại rừng Kỳ-đà để nghe nhận chánh pháp. Pháp này là pháp từ trước tới nay các vị chưa từng được nghe, Trời, Người, A-tu-la và các thế gian khác không thể chuyển được. Chỉ có các vị Đại Bồ-tát, đối với các Đức Phật quá khứ từ lâu đã vun trồng các căn lành: ưa thích mong cầu Đại thừa, Tối thắng thừa, Đệ nhất thừa, Vô thượng thừa, Vô đẳng đẳng thừa, phát tâm cầu cảnh giới trang nghiêm lớn lao, siêng năng thực hành pháp này thì mới có thể chuyển được.

Tôn giả Đại Mục-kiền-liên vâng lời Phật dạy, liền biến mất trước Phật, chỉ trong khoảnh khắc đã đi khắp tam thiên đại thiên thế giới thông báo cho các vị Đại Bồ-tát, bốn chúng đệ tử cùng tám bộ chúng Trời, Rồng, Dạ-xoa... những vị đã từng kính tin Tam bảo, từ lâu đã vun trồng các căn lành:

–Đức Thế Tôn dạy các vị hãy đến nhóm họp nghe pháp.

Bấy giờ, Tôn giả Mục-kiền-liên nương uy lực Phật và thần túc của mình trở về chỗ Phật, bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Các vị đến nghe pháp đã nhóm họp đầy đủ.

Bấy giờ, bốn chúng đã nhóm họp đông đủ, chiếm một khoảng rộng lớn đến một ngàn do-tuần, trên hư không, các vị trời và các chúng sinh khác trụ trong hư không cũng chiếm một khoảng rộng đến năm ngàn do-tuần.

Bấy giờ, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Hiện giờ bốn chúng đã nhóm họp đông đủ, nhất tâm chắp tay đảnh lễ Đức Như Lai, cung kính cúng dường, nhưng vì oai đức của Thế Tôn nên chưa dám ngồi, vậy cúi mong Thế Tôn từ bi thương xót cho bốn chúng được ngồi.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn vui vẻ mỉm cười. Lúc ấy, có vô số hoa sen màu vàng Diêm-phù-na-đề từ dưới đất vụt hiện lên, mỗi đóa hoa có tới trăm ngàn cánh, gốc bằng chất báu Thị-lợi-ca, nhụy là báu Nhân-đà-la-ni, đài bằng trân châu đỏ, cọng bằng bảy thứ báu, lớn như bánh xe, các vị đến nhóm họp ở trước Phật đều ngồi hoa sen ấy. Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi và các vị Đại Bồ-tát từ các phương khác nhóm họp đến cũng đều ngồi trên hoa sen đó. Tất cả các vị Bồ-tát tự trang nghiêm thân sắc vàng ròng của mình, bằng ba mươi hai tướng, đều nhập các Tam-muội, thân phát ánh sáng.

Bấy giờ, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi và các vị Đại Bồ-tát, bốn chúng đến nhóm họp và ngồi trên các đài hoa sen, đều cúi mình cung kính, nhất tâm chắp tay chiêm ngưỡng Đức Thế Tôn.

Lúc này, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Hiện giờ bốn chúng này và các vị trời trên hư không đều đã ngồi xong. Kính mong Đức Như Lai Đẳng Chánh Giác nói rộng về pháp Quảng bác nghiêm tịnh bất thoái chuyển luân. Hiện giờ trong chúng hội Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di cùng trăm ngàn các vị trời đều nghĩ rằng mình đã chứng quả Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán, tưởng mình đã được thừa Thanh văn, thừa Bích-chi-phật.

Cúi mong Thế Tôn hãy giúp cho bốn chúng ở đây dứt bỏ các ý tưởng ấy, đồng thời do nhân duyên nào mà Thế Tôn đã nói về các quả, các thừa ấy.

Đức Phật im lặng không trả lời.

Bấy giờ, Tôn giả Xá-lợi-phất bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Vào lúc cuối đêm, khi tướng sáng xuất hiện, con từ phòng mình đi đến phòng Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, lúc sắp sửa bước vào phòng thì chợt thấy từ xa bên cạnh tinh xá Phật có mười ngàn đóa hoa sen bay vòng quanh tinh xá, lại nghe có tiếng âm nhạc ca tụng. Các hoa sen ấy đều phát ra ánh sáng rực rỡ chiếu khắp rừng Kỳ-đà và nước Xá-vệ, cho đến cả tam thiên đại thiên thế giới. Những hình ảnh như vậy là điềm lành báo trước việc gì?

Phật bảo Xá-lợi-phất:

–Đó là điềm lành báo trước việc Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi khuyến thỉnh ta nói pháp.

Tôn giả A-nan bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn vào lúc cuối đêm, con thấy ánh sáng từ bên ngoài theo khe hở của cửa lớn chiếu vào phòng nên rời khỏi giường đi ra ngoài thì thấy ánh sáng rực rỡ chiếu khắp rừng Kỳ-đà giống như mặt trời đã mọc, lại thấy cả rừng Kỳ-đà đầy ắp nước, nước rất trong trẻo không chút vẩn đục, phòng ốc cây cối đều biến mất, những hình ảnh như vậy là điềm lành báo trước việc gì?

Đức Phật đáp:

–Đó là điềm lành báo trước việc Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi sẽ khuyến thỉnh ta giảng nói về pháp Quảng bác nghiêm tịnh bất thoái chuyển luân.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn liền vì Tôn giả A-nan mà nói kệ:

Phật thừa không gì hơn

Thanh tịnh không nhơ uế

Văn-thù bậc không sợ

Nay hỏi việc như vậy.

Thừa ấy không phân biệt

Vô lậu, không đùa bỡn

Văn-thù bậc không sợ

Nay hỏi việc như vậy.

Thừa đó không thật có

Rốt ráo chẳng chỗ sinh

Chỗ ấy không đáng đắm

Nay Văn-thù đã hỏi

Việc ấy không hề nói

Xuất sinh ra các quả

Chư Phật dắt dẫn đời

Nói lời mềm mỏng này.

Bồ-đề không âm thanh

Cũng không tướng đến đi

Văn-thù bậc không sợ

Nay hỏi việc như vậy

Tuy nói các âm thanh

Tánh nó chẳng thật có

Pháp do Văn-thù hỏi

Không âm thanh, tên gọi

Âm thanh như gió thoảng

Không tánh, chẳng chỗ trụ

Pháp do Văn-thù hỏi

Xa lìa các âm thanh

A-nan hãy lắng nghe

Pháp do Văn-thù hỏi

Các Phật nêu mật ngữ

Giảng nói Bồ-đề không

Pháp Bồ-đề các Phật

Tướng thảy đều vắng lặng

Không có các nơi chốn

Cũng chẳng có chỗ trụ

Bồ-đề như hư không

Chẳng sinh cũng không diệt

Cũng không tướng đến đi

Chỉ Phật hiển bày được

Giống như trong hư không

Không có các tướng mạo

Nay Văn-thù hỏi đó

Pháp Bồ-đề nhiệm mầu

Các Phật trong ba đời

Đều nói Bồ-đề này

Chẳng phải pháp thấy được

Cũng chẳng có người thấy

Tánh tướng pháp như vậy

Nhờ âm thanh hiện rõ

Pháp giới và Bồ-đề

Cả hai không thấy nhau.

Đàn ba-la-mật trọn

Trì giới cũng như thế.

Bậc đạt được Nhẫn nhục

Phật Bồ-đề hiện rõ.

Đạt được hạnh Tinh tấn

Thiền định cũng như vậy.

Trí tuệ được thanh tịnh

Hiểu bày được Bồ-đề.

Đạt được các phương tiện

Đến bờ kia thần thông.

Không tựa, không chỗ nương

Dùng thanh nói Bồ-đề.

Ta nói pháp ba thừa

Các quả tên gọi khác

Tùy họ thích nghe gì

Mà giảng nói cho hiểu.

Chúng sinh đời năm trược

Tâm ý thường yếu hèn

Sợ sệt trí tuệ Phật

Chẳng hướng tới Bồ-đề

Thành tựu quả thứ tư

Gọi là A-la-hán,

Theo âm thanh giác ngộ

Đó gọi là Thanh văn.

Ta nêu tướng buộc, mở

Nhân duyên không giống nhau

Hiểu rõ các duyên ấy

Sẽ hiện thấy các pháp

Gọi là A-la-hán

Cũng gọi Bích-chi-phật

Thông đạt pháp Vô sinh

Đó gọi là Bồ-tát

Không Tam-muội, Vô tác

Vô tướng, không thật có

Từ cửa giải thoát này

Mà vào được Niết-bàn

Ở mé trước, giữa, sau

Không bao giờ mê đắm

Đã lìa khỏi nơi chốn

Đó gọi là vô vi.

A-nan ông nên biết

Văn-thù hỏi sâu xa

Hiểu được lời nhiệm mầu

Chẳng phân biệt các quả

Văn-thù trụ Nhất thừa

Chẳng phân biệt các pháp

Vì thế nên hỏi Phật

Cho nên tướng các cõi

Ba đời đều bình đẳng

Vắng lặng, chẳng tánh tướng

Xa lìa mọi âm thanh

Chẳng phân biệt Bồ-đề

Được Văn-thù giáo hóa

Các Bồ-tát đến nhóm

Hai mươi hằng hà sa

Số ấy không giảm bớt.

Hôm nay đến chỗ ta

Muốn nghe hạnh Bồ-tát

Cũng muốn nghe ba thừa.

Các thứ tướng khác nhau

Văn-thù bậc không sợ

Vì trừ tâm nghi kia

Cho nên nay hỏi ta

Tướng thừa và tướng quả

Đó là uy thần Phật

Cũng là sức bản nguyện

Nhằm giúp chúng sinh khổ

Phân biệt nói ba thừa.

Văn-thù bậc không sợ

Tha thiết khuyến thỉnh ta

Cúi xin Đại Pháp Vương

Nói việc của Bồ-tát

Trăm ngàn ức vị trời

Cúng dường Phật, Thế Tôn

Đều đắm tướng các quả

Xin trừ tâm nghi này

Giờ bốn bộ chúng này

Tỳ-kheo thảy đến nhóm

Đắm âm thanh các quả

Không hiểu lời nhiệm mầu.

Nhằm dứt bỏ nghi ấy

Nay Văn-thù hỏi ta

Do những nhân duyên nào

Các Bồ-tát đến nhóm.

KINH PHẬT THUYẾT QUẢNG BÁC NGHIÊM TỊNH BẤT THOÁI CHUYỂN LUÂN

QUYỂN 2

Lúc bấy giờ Tôn giả A-nan bạch Phật:

–Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử đã khuyến thỉnh Đức Thế Tôn nói về pháp Quảng bác nghiêm tịnh bất thoái chuyển luân phải chăng?

Đức Phật nói:

–Đúng thế, này A-nan! Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử hỏi ta về pháp ấy. Vì sao? Vì các Đức Phật, Thế Tôn đều nói pháp Quảng bác nghiêm tịnh bất thoái chuyển luân.

A-nan bạch Phật:

–Do nhân duyên nào Thế Tôn nói về Kiên tín, Kiên pháp, tám bậc, bốn quả Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán, Thanh văn, Bích-chi-phật?

Bạch Thế Tôn! Điều các vị ấy thực hành có phải là pháp của Bồ-tát không?

Đức Phật đáp:

–Đúng vậy, đúng vậy! Điều các vị ấy thực hành chính là pháp của Bồ-tát. Vì sao? Vì chúng sinh ở cõi đời năm trược tâm thường ưa thích pháp nhỏ, chẳng cầu các pháp Đại thừa. Do đó, các Đức Phật dùng năng lực phương tiện tùy theo căn tánh của chúng sinh mà nói pháp, vì phần lớn chỉ ưa thích pháp nhỏ, không kham nỗi các pháp Đại thừa nên Như Lai cũng dùng năng lực phương tiện quán sát tâm sâu xa, khiến họ phát khởi tâm cầu đạo Bồ-đề, vào được trí tuệ Phật.

Này A-nan! Như Lai dùng phương tiện như vậy để hóa độ chúng sinh đến nơi an ổn, vô vi vô tác, lìa pháp tâm sở, tất cả đều bình đẳng, dứt hẳn khổ vui, không có nơi chốn, cũng không có chỗ trụ, an ổn vắng lặng, Niết-bàn Vô dư.

Khi ấy, Đức Thế Tôn nói lời ấy rồi im lặng không nói nữa.

Tôn giả A-nan liền hỏi Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi:

–Vì sao Như Lai im lặng?

Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đáp:

–Này Tôn giả A-nan! Vì chúng sinh khi nghe nói pháp này thì ít người có khả năng kính tin, vì vậy mà Đức Thế Tôn im lặng. Đức Thế Tôn nói những lời mật ngữ nhiệm mầu như thế chỉ có mình ta thấu hiểu, nay bốn bộ chúng đều sinh nghi ngờ: “Do duyên cớ nào mà Đức Thế Tôn nói về pháp Kiên tín, Kiên pháp, cho đến Thanh văn, Bích-chi-phật?”

Hiện giờ trong trăm ngàn muôn ức na-do-tha các vị trời này cũng có trăm ngàn muôn ức na-do-tha các vị Đại Bồ-tát đều sinh tâm nghi ngờ: “Vì sao Đức Thế Tôn nói về Kiên tín, Kiên pháp, cho đến Thanh văn thừa, Bích-chi-phật thừa? Cho nên Đức Thế Tôn im lặng không nói pháp khó tin này.”

Khi Đức Thế Tôn giảng nói về pháp đó thì nơi các sông ngòi, suối ao, nguồn lạch lớn nhỏ đều dừng không chảy. Các loài chim trong hư không cũng đều dừng cánh, không bay. Mặt trời, mặt trăng không chuyển vận, tất cả đèn đuốc đều không còn tỏa sáng. Tất cả các chúng sinh đều không còn oai quang. Vì sao? Vì Đức Thế Tôn im lặng không giảng nói pháp khó tin.

Lúc này, một vạn hoa sen đang nối tiếp nhau bay vòng quanh tinh xá của Đức Thế Tôn đều phát ra âm thanh khuyến thỉnh:

–Cúi mong Đức Thế Tôn nói về pháp Quảng bác nghiêm tịnh bất thoái chuyển luân. Vì sao? Vì chúng con từng ở nơi này được nghe chín mươi hai ức trăm ngàn na-do-tha các Đức Phật đều nói về pháp này.

Khi ấy, Tôn giả Xá-lợi-phất bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Xin Thế Tôn hãy nói về pháp Quảng bác nghiêm tịnh bất thoái chuyển luân. Vì sao? Vì lúc cuối đêm vừa rồi, con cùng Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử đi về phía Đông, trải qua hằng hà sa cõi Phật, các Đức Như Lai ở các cõi đó đều nói pháp ấy. Phương Nam, Bắc, Tây, tứ duy và hai phía trên dưới, vô lượng, vô biên không thể tính kể các Đức Phật, Thế Tôn ở các cõi đó đều giảng nói pháp ấy.

Lúc này, trong hư không có tám mươi vạn năm ngàn na-do-tha các vị trời cùng bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Xin Thế Tôn nói về pháp Quảng bác nghiêm tịnh bất thoái chuyển luân. Vì sao? Vì chúng con đã ở chỗ này nghe chín mươi hai ức trăm ngàn na-do-tha Đức Phật đều nói pháp ấy.

Bấy giờ, Tôn giả A-nan bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn! Do nhân duyên nào mà Thế Tôn giảng nói về Kiên tín, Kiên pháp cho đến hai thừa Thanh văn, Bích-chi-phật? Hiện giờ bốn chúng này đều yên lặng, ngay đến tiếng ho hen cũng không. Hiện giờ trong hội này có trăm ngàn muôn ức chúng sinh đều sinh tâm nghi ngờ, chưa rõ do đâu mà Thế Tôn nói về Kiên tín, Kiên pháp, cho đến hai thừa Thanh văn, Bích-chi-phật.

Kính mong Đức Thế Tôn nhổ mũi tên nghi ngờ trong tâm đại chúng này, nói rõ về thời chứng của Phật cho đại chúng nghe.

Phật bảo A-nan:

–Đúng thế, pháp do các Đức Phật, Thế Tôn giảng nói đều có thời chứng.

A-nan bạch Phật:

–Ai là người chứng đạt?

Phật bảo A-nan:

–Pháp ấy do ta chứng đạt. Các Đức Phật, Như Lai đều đem các pháp mình đã chứng đắc ra để giảng nói.

Phật bảo A-nan:

–Ông hãy nghe kỹ và khéo suy nghĩ, ta sẽ giải thích rành rõ cho ông nghe. Bậc Đại Bồ-tát được gọi là Kiên tín, cho đến được gọi là Bích-chi-phật thừa.

Lúc này, Tôn giả A-nan và các vị Đại Thanh văn thảy đều nhất tâm lắng nghe lời Phật dạy. Phật bảo A-nan:

–Bậc Đại Bồ-tát giúp cho vô lượng, vô biên a-tăng-kỳ chúng sinh kính tin tri kiến Phật. Kính tin tri kiến Phật rồi thì không còn chấp sắc, không còn chấp thọ, tưởng, hành, thức. Vì không còn chấp trước sắc, thọ, tưởng, hành, thức nên các vị Đại Bồ-tát được gọi là Kiên pháp.

Lại nữa, này A-nan! Các vị Đại Bồ-tát kính tin pháp do các Đức Phật giảng nói đều vắng lặng. Người tin pháp này là bậc Đại Bồ-tát gọi là Kiên tín.

Lại nữa, này A-nan! Bậc Đại Bồ-tát kính tin trí tuệ Phật thường suy nghĩ rằng chúng ta cũng sẽ đạt đến trí tuệ giác ngộ như vậy, nhưng cũng không thấy là mình đã thành tựu được trí tuệ đó. Do đó A-nan! Các vị Đại Bồ-tát ấy được gọi là Kiên tín.

Lại nữa, này A-nan! Các vị Đại Bồ-tát đối với năm dục lạc không sinh tâm ưa thích, thành tựu Tín lực, cho nên các vị Đại Bồ-tát được gọi là Kiên tín.

Lại nữa, này A-nan! Các vị Đại Bồ-tát thường suy nghĩ: “Các Đức Phật, Thế Tôn dùng pháp chẳng thể suy nghĩ bàn luận mà ban cho chúng sinh. Chúng ta cũng nên học pháp không thể suy nghĩ bàn luận để ban cho chúng sinh.” Vì vậy nên các vị Đại Bồ-tát này được gọi là Kiên tín.

Lại nữa, này A-nan! Bậc Đại Bồ-tát sinh tâm hoan hỷ xả bỏ tất cả các vật, cho đến bản thân mình còn đem bố thí, huống gì là vật khác. Kính tin thực hành pháp bố thí này nhưng không hề vướng mắc, đối với tất cả vật chất không hề có sự keo kiệt tiếc lẫn, luôn đem các nhân duyên ấy hồi hướng về đạo Bồ-đề nhưng cũng không dấy khởi kiến chấp về đạo Bồ-đề. Các vị Đại Bồ-tát ấy được gọi là Kiên tín.

Lại nữa, này A-nan! Bậc Đại Bồ-tát tín tâm thanh tịnh, không hề yếu hèn, đối với Tam bảo Phật, Pháp, Tăng tâm luôn thuần tịnh, giữ gìn sáu căn, không hề mong cầu, khiến cho chúng sinh không kính tin thì đối với Tam bảo sinh tâm tin ưa, đã sinh tâm tin ưa thì chẳng hề buông lung. Phát tâm Bồ-đề, không chấp ở hình tướng của tâm, tin hiểu sáu cõi bình đẳng với pháp giới. Thế nào là tin hiểu? Tức là cho rằng các cõi đó đều dùng các âm thanh, tên gọi để nói nhưng thật ra chúng không thật có. Tin hiểu các hành đều là pháp vô thường, khổ, không, vô ngã. Cũng kính tin Thánh giới vô lậu không phải là các pháp đùa bỡn mà là có đủ các pháp chánh định. Đại Bồ-tát tin rằng tất cả chúng sinh tức là cảnh giới vắng lặng, dùng tâm không nương tựa thấy các chúng sinh chính là pháp giới, nhưng đối với pháp này không thấy có pháp giới. Vì sao? Vì pháp giới chính là cảnh giới vô tâm của chúng sinh. Bậc Đại Bồ-tát kính tin như vậy được gọi là Kiên tín.

Bậc Đại Bồ-tát tin tưởng tất cả chúng sinh không có trụ xứ. Vì sao? Vì tự tánh là không. Cũng lại không thấy có hình tướng chúng sinh, thấy các chúng sinh đồng với tướng Niết-bàn. Vì sao? Vì cảnh giới chúng sinh là không, do vậy mà thấy các chúng sinh là tướng Niết-bàn. Nếu kính tin được pháp như thế, thì giúp cho nhiều chúng sinh được sự kính tin như vậy. Cho nên, này A-nan! Các vị Đại Bồ-tát được gọi là Kiên tín.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn lặp lại ý nghĩ vừa nêu nên nói kệ rằng:

Giúp cho các chúng sinh

Kính tin tri kiến Phật.

Tâm chẳng sinh đắm, nhiễm

Đó gọi là Kiên tín.

Tin pháp các Phật nói

Các tánh tướng đều không

Tin, hiểu được pháp này

Đó gọi là Kiên tín.

Tin tri kiến các Phật

Là chẳng thể nghĩ bàn

Phát tâm siêng mong cầu

Ta gắng đạt trí ấy.

Chẳng sinh tâm tin ưa

Tham cầu năm dục lạc

Đầy đủ tín lực ấy

Đó gọi là Kiên tín.

Tin các Đấng Mâu-ni

Dùng pháp độ chúng sinh

Ta cũng nên học theo

Đó gọi là Kiên tín.

Tin hành được bố thí

Cho đến bỏ thân mình

Cũng chẳng khởi tưởng thí

Đó gọi là Kiên tín.

Tin bỏ được tất cả

Chẳng sinh tâm tiếc lẩn

Đều hồi hướng Bồ-đề

Đó gọi là Kiên tín.

Kính tin đối với Phật

Tâm luôn được trong lành

Cũng tin pháp vô tâm

Đó gọi là Kiên tín.

Giữ gìn được sáu căn

Cũng không còn cầu mong

Đã tin, hiểu pháp ấy

Đó gọi là Kiên tín.

Các chúng sinh chẳng tin

Dùng tin xây dựng họ

Khiến thuận theo Phật pháp

Đó gọi là Kiên tín.

Dùng tín này hướng tâm

Đều hồi hướng Bồ-đề

Nhưng không thấy tướng tâm

Đó gọi là Kiên tín.

Biết sáu cõi bình đẳng

Tức đồng với pháp giới

Dùng âm thanh phân biệt

Không được tánh sáu giới.

Tin các hành vô thường

Khổ, không và vô ngã

Đầy đủ tín lực này

Đó gọi là Kiên tín.

Tin Thánh giới vô lậu

Chẳng phải pháp đùa bỡn

Đủ giới và chánh định

Đó gọi là Kiên tín.

Tin các cõi chúng sinh

Là tánh cõi vắng lặng

Tin được tướng như vậy

Đó gọi là Kiên tín.

Tánh không nương chúng sinh

Chính là cõi các pháp

Cõi các pháp như vậy

Tánh ấy khó nghĩ bàn.

Nếu tin được như thế

Thuận theo tướng pháp ấy

Bồ-tát không sợ này

Đó gọi là Kiên tín.

Tin thân các chúng sinh

Rốt ráo chẳng chỗ trụ

Tánh chất vốn không vô

Cho nên chẳng nơi chốn.

Chúng sinh là Niết-bàn

Tánh ấy tức là không

Dùng nghĩa đó nêu bày

Tướng Niết-bàn vắng lặng

Nếu tin được như vậy

Là Bồ-tát không sợ

Các chúng sinh như thế

Đều gọi là Kiên tín.

A-nan khéo thọ trì

Cũng giảng nói như thế

Nếu ai tin như vậy

Đó gọi là Kiên tín.

Các thứ pháp như thế

Cùng vô lượng pháp khác

Phật vì các Bồ-tát

Nói tướng khác nhau này.

Như thế, này A-nan! Đức Như Lai Ứng Cúng Chánh Đẳng Giác dùng năng lực phương tiện vì hàng Thanh văn mà nói bậc Đại Bồ-tát là Kiên tín.

Lại nữa, này A-nan! Nay ta sẽ vì các chúng sinh ưa thích pháp này nên lại dùng kệ tụng để nói về ý nghĩa tại sao gọi bậc Đại Bồ-tát là Kiên tín.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn liền nói kệ:

Đều cùng hòa hợp nhất tâm nghe

Ta nói công đức đệ tử Phật

Bố thí, Trì giới và Tinh tấn

Thân Nhẫn nhục, Thiền định, Trí tuệ

Tin ưa mong cầu pháp như vậy

Kẻ chẳng tin, tin trí tịnh Phật

Tin được như vậy gọi Bồ-tát

Hóa đạo thế gian không chán mỏi

Tin hiểu các pháp không phân biệt

Tánh ấy vắng lặng do Phật nói

Nếu khéo hiểu được pháp như thế

Đó gọi là Bồ-tát Kiên tín.

Tin tri kiến Phật không thể lường

Phát tâm mong cầu trí như thế

Trí của Bậc Đại Nhân vô thượng

Vào lúc nào ta được trí này

Không tin ưa pháp thanh tịnh này

Không vì nhân dục gây nghiệp ác

Dùng Tín lực mong cầu pháp ấy

Có đức tin ấy gọi Bồ-tát

Tin các Như Lai dùng pháp thí

Ta cũng phải nên học như thế

Thực hành theo pháp Phật đã nói.

Có đức tin ấy gọi Bồ-tát

Tin thì bỏ được các thức ngon

Voi ngựa vàng bạc và tôi tớ

Vợ con, trai gái, các quyến thuộc

Thành ấp lớn nhỏ và cõi nước.

Cũng bố thí tay chân, thân phần

Chẻ xương lấy tủy không sợ hãi

Tai mũi, hai mắt và cả đầu

Có đức tin ấy là Bồ-tát.

Tin biết thân này không có chủ

Cho nên thực hành được tuệ thí

Cũng thực hành được cả pháp thí

Do nhân duyên đó cầu trí Phật

Tin bỏ được thân vô ngã này

Thấy kẻ đến xin lòng hoan hỷ

Chúng sinh đó bạn tốt của ta

Vì cầu giác ngộ, bỏ thân giả.

Tin pháp như thế nhân Bồ-đề

Dùng tâm thanh tịnh độ thế gian

Nghe pháp, chẳng nghi tri kiến Phật

Có niềm tin ấy gọi Bồ-tát

Biết mắt và tai, mũi vô thường

Lưỡi, thân và ý cũng như thế

Rõ là luống dối không bền chắc

Vì nhân Bồ-đề thảy nên bỏ.

Thấy chúng sinh khổ không niềm tin.

Giúp họ kính tin hành bố thí

Khởi tâm Từ bi thương muôn loài

Đều khiến tin Phật trí Tối thượng

Kẻ đắm sáu trần làm điều ác

Giúp họ, hồi tâm hướng trí Phật

Không có tâm ấy: nhân Bồ-đề

Tin được Bồ-đề, không tướng tâm

Thấy các cõi chúng sinh không trí

Chẳng rõ sáu cõi là bình đẳng

Pháp ấy đều đồng tướng pháp giới

Dùng âm thanh nói chẳng thật có

Thấy các chúng sinh còn sinh tử

Ngu tối vô thường cho là thường

Dạy tin các hành là vô thường

Khiến tin hiểu không và vô ngã

Thấy các chúng sinh hành giới ác

Dạy khiến tin giới Phật Vô thượng

Các công đức từ tịnh giới định

Có đức tin ấy là Bồ-tát

Thấy các chúng sinh thường biếng nhác

Dạy khiến tin Phật đại tinh tấn

Biết sức tinh tấn tự điều phục

Giữ niềm tin ấy gọi Bồ-tát.

Thấy chúng sinh ngu chấp thọ mạng

Dạy tin ấm thân không thọ mạng

Biết rõ cõi diệt đồng pháp giới

Nếu biết pháp này là Thắng tín.

Phân tích thân này không đến, đi

Tuy qua đời khác nghiệp chẳng mất

Các nghiệp nhân thiện ác đã gây

Không bao giờ xa lìa pháp tánh.

Thấy tánh chúng sinh không pháp nương

Cõi ấy cũng đồng các chúng sinh

Pháp giới bình đẳng chẳng nghĩ bàn

Bồ-tát không sợ tin như vậy

Phật nói tin ấy không có hai

Siêng tu hạnh lành biết các pháp

Cũng nói cho người tin như thế

Không hề tham đắm đối ba cõi.

Tin tánh các chúng sinh như vậy

Không có quyết định chỗ thường trụ

Không, không thể chấp pháp vô tướng.

Tin được pháp này gọi Bồ-tát

Các chúng sinh ấy đều không không.

Cũng không cõi Niết-bàn vắng lặng

Không thể nói có các tánh tướng

Người biết pháp này gọi Trì tín.

Thấy các chúng sinh tin thường, đoạn

Dùng pháp vắng lặng mà dẫn dắt

Nên trong ba cõi được tôn xưng

Cũng gọi là Bồ-tát Trì tín

Nếu có niềm tin thù thắng ấy

Pháp tâm không sợ ưa cầu pháp

Pháp ta nếu có người trí tuệ

Hướng về đại chúng giảng nói rộng.

Đã nói các công đức Kiên tín

Cùng với các tướng sai biệt khác

Không đắm ba cõi tâm thanh tịnh

Thương xót chúng sinh ruộng phước tốt.

Luôn hành Bố thí tự điều phục

Trụ giới thanh tịnh tu Nhẫn nhục

Tinh tấn tu Định và Trí tuệ

Hành hạnh Bồ-tát tâm điều phục

Dùng các trí phương tiện thích hợp

Đưa chúng sinh đến chỗ an ổn

Giúp cho không rơi các đường ác

Có trí như vậy gọi Bồ-tát

Dùng tâm thanh tịnh động thế giới

Mặt đất rung chuyển bằng sáu cách

Ánh chiếu trên hoa, Bồ-tát ngồi

Đều nói pháp vắng lặng, không, vô.

Cõi nước phương Đông và phương Nam.

Phương Tây, phương Bắc cũng như vậy

Phương trên, phương dưới và bốn góc.

Đều cùng nói pháp vắng lặng này

Thà bỏ thân mạng, chẳng nghi Phật

Cũng dạy người khác tin trí Phật

Nếu các chúng sinh tin như thế

Phật và hành giả chứng biết được.

Lại nữa, này A-nan! Vì sao Như Lai nói các Đại Bồ-tát là Kiên pháp?

A-nan nên biết! Đại Bồ-tát đối với chánh pháp không bao giờ thoái chuyển, thọ trì Phật pháp, giảng nói cho người khác nghe, không bao giờ hủy phạm. Đối với pháp giới chân như chẳng thể nghĩ bàn thì phải nên được các pháp như vậy, vững tâm thọ trì, không hề yếu đuối.

Đại Bồ-tát quán sát tướng chân thật của các pháp, không hề đắm nhiễm, mà đối với pháp này không hề thọ trì, đối với pháp hay phi pháp cũng không dấy tâm đắm nhiễm, ứng theo sự giữ gìn của Như Lai ưa cầu các pháp. Mong cầu rồi thì nhận lãnh, nhận lãnh rồi thì thọ trì, thọ trì rồi thì giảng nói, tâm ý hoan hỷ, nhu hòa, dễ dàng ở chung. Thường thích giảng nói pháp vắng lặng, pháp giới bất động, đạt được tướng chân thật của các pháp.

Đại Bồ-tát khéo léo điều phục đối với các pháp, nhưng không làm tổn hại đến diệu thân thường trụ. Thân ấy thường trụ nên rất nhiệm mầu. Nên biết rằng thân ấy là không mở đầu, không kết thúc, chẳng nhóm họp chẳng ly tan. nên biết như thế. Các Đức Phật, Thế Tôn vì các Bồ-tát mà giải thích rõ ràng về các pháp đó, Đại Bồ-tát cũng đều đạt được pháp này.

Đại Bồ-tát thấy các pháp thanh tịnh không cấu nhiễm, khéo hiểu các pháp là chỗ không nên vướng mắc, tánh các pháp là không, không thể thấy được. Do không thấy được nên không thể thọ trì. Giảng nói pháp giới không tướng, không tánh, không có lời nói, cũng không thật có, không có suy nghĩ, xa lìa suy nghĩ, tâm không thật có, thể tánh các pháp là vắng lặng, lìa các âm thanh, không có lời nói, chẳng có cảnh giới.

Đại Bồ-tát thường thích thọ trì giảng nói pháp ấy, nhưng tâm không nương tựa vào pháp này, vì các pháp không thật có như thế nên Phật nói các thứ khác nhau cho Đại Bồ-tát nghe, đối với pháp ấy không dấy tưởng về hợp tan, không có các tướng sai biệt. Các pháp như đã nói Đại Bồ-tát đều đạt được, đã đạt được pháp này thì gọi là Tánh địa, Tánh địa Đại Bồ-tát.

Đại Bồ-tát dù đối với một pháp nhỏ cũng không sinh các tư tưởng đến đi, đã thọ trì pháp chẳng đến đi, mà đối với pháp ấy không sinh ý tưởng thêm, bớt, cũng không tụ tán, nếu thọ trì được các pháp không thêm không bớt, không tụ không tán. Thì các pháp như thế được gọi là Kiên pháp.

Đại Bồ-tát thấy thể tánh các pháp không thật có, vì thể tánh các pháp này không thật có nên các vị Đại Bồ-tát ấy được gọi là Kiên pháp.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn lặp lại ý nghĩa vừa nêu nói kệ rằng:

Đối chánh pháp của Phật

Không bao giờ thoái chuyển

Giữ gìn pháp như vậy

Đó gọi là Kiên pháp.

Không hề có hủy phạm

Pháp giới chẳng nghĩ bàn

Đạt được pháp như vậy

Đó gọi là Kiên pháp.

Lâu phát tâm thọ trì

Pháp do các Phật nói

Tâm không có yếu hèn

Đó gọi là Kiên pháp.

Đối tất cả pháp tánh

Hướng về luôn siêng cầu

Chẳng sinh tâm đắm nhiễm

Đó gọi là Kiên pháp.

Chẳng vướng cũng chẳng mắc

Cũng luôn dạy bảo người

Giữ gìn pháp như thế

Đó gọi là Trì pháp.

Nhu hòa dễ ở chung

Giảng nói pháp vắng lặng

Không động pháp tánh kia

Đó gọi là Trì pháp.

Biết rõ thể các pháp

Đều không có tánh, tướng

Đối pháp này quyết định

Đó gọi là Trì pháp.

Cũng không hề hủy tổn

Thân nhiệm mầu thường trụ

Nên biết thân mầu này

Là lấy pháp làm thể,

Thân này không đầu, cuối

Do các pháp hợp thành

Thân này không thêm bớt

Đó gọi là Trì pháp.

Phật vì các Bồ-tát

Giảng nói tướng các pháp

Đạt được pháp như vậy

Đó gọi là Trì pháp.

Tánh pháp giới tự không

Không đắm nhiễm các pháp

Giữ gìn pháp như thế

Đó gọi là Trì pháp.

Quán sát tất cả pháp

Tánh không, chẳng thấy được

Vì chẳng thấy pháp nên

Cũng chẳng có thọ trì,

Do không có thọ trì

Nên hiển bày pháp giới

Không tánh, tướng, âm thanh

Thể tánh không thật có

Xa lìa các tư tưởng

Tâm cũng không thật có

Do tâm chẳng thật có

Gọi chẳng thể nghĩ bàn.

Đã lìa xa tướng tâm

Nên nói pháp vắng lặng

Không âm thanh, cảnh giới

Gọi chẳng thể nghĩ bàn.

Giữ gìn pháp như vậy

Cũng lại không chỗ nương

Không nương chẳng thật có

Đó gọi là Trì pháp.

Phật vì các Bồ-tát

Giảng nói pháp như thế

Chẳng hợp cũng chẳng tan

Cũng không có các tướng.

Nếu nói ra hạnh này

An trụ được Tánh địa

Đã an trụ Tánh địa

Thì gọi bậc Tánh địa.

Bồ-tát trụ Tánh địa

Rốt ráo không chỗ nương

Giữ gìn pháp như vậy

Đó gọi là Trì pháp.

Vì thế nên A-nan

Bậc Đại Bồ-tát kia

Đối pháp không thật có

Đó chính là Trì pháp.

Nếu có các chúng sinh

Khởi tưởng lìa Phật đạo

Dùng năng lực phương tiện

Giúp đến chỗ rốt ráo

Pháp ấy và pháp khác

Nói cho Bồ-tát nghe

Dùng phương tiện khéo léo

Hiển bày tri kiến Phật.

Bậc Đại trí trì pháp

Chỉ Phật chứng biết được

Và tu hành pháp này

Các Bồ-tát không sợ.

Trí tuệ chẳng nghĩ bàn

Nói Trì pháp sai khác

Pháp, phi pháp, thanh tịnh

An trụ trong pháp ấy.

Như thế, này A-nan! Như Lai Chánh Đẳng Giác dùng năng lực phương tiện vì hàng Thanh văn mà nói các Đại Bồ-tát là bậc Kiên pháp.

Lại nữa, này A-nan! Vì sao Như Lai nói Đại Bồ-tát là những vị đã đạt được tám bậc?

A-nan nên biết! Các Đại Bồ-tát đã vượt khỏi tám con đường tà, tu tập tám giải thoát, không đắm mê tám chánh. Vượt khỏi pháp phàm phu, được không chỗ trụ, được đạo bình đẳng, vượt khỏi pháp phàm phu, siêng cầu Bồ-đề nhưng không thấy mình được Bồ-đề. Lìa các tà kiến, tu tập chánh kiến, đạt được đạo bình đẳng, lìa tướng tự thân, tuy chưa được thân Phật nhưng luôn cầu Bồ-đề, bỏ những tư tưởng của chúng sinh, tu tập quán tưởng Phật, được tư tưởng bình đẳng. Đại Bồ-tát lìa bỏ pháp ô nhiễm của chúng sinh, mong cầu pháp vô vi thanh tịnh, đối với các pháp không có chấp đắm. Vì sao? Vì không thấy pháp nào đáng chấp.

Đại Bồ-tát vượt khỏi mọi pháp thế gian, khai mở Thánh pháp của Phật để đạt tới cảnh giới vắng lặng, cũng không chấp mình được pháp thế gian và xuất thế gian, xa lìa hữu, vô, đúng pháp hay không đúng pháp, khéo xem xét hai bên đoạn, thường. Quán sát tướng của tâm quá khứ, vị lai, hiện tại, cho đến tướng của tâm Bồ-đề cũng không thật có. Vì sao? Vì tướng của tâm chúng sinh là pháp bình đẳng, cho nên chất độc không hại được, lửa không đốt cháy được, dao không cắt xẻ thân được. Vì sao? Vì đã xa lìa được các cảnh giới. Tuy chưa được hạnh Phật nhưng đối với các nẻo luân hồi chưa thể quyết định. Vì sao? Vì giác ngộ là lìa các nẻo sinh tử ấy. Cõi giác ngộ là an tĩnh, vô vi.

Bồ-đề tánh không, không có nơi chốn. Do vậy mà dao không cắt xẻ thân được, tức là không thể hại. Thừa ấy mau chóng gọi là không thể hại. Vì sao? Vì mau đạt đến thừa này, không bị trở ngại, do vậy mà dao không cắt xẻ thân được.

Đại Bồ-tát luôn thể hiện lòng Từ bi duyên khắp chúng sinh, lòng Từ bi thực hành giác ngộ, tất cả cõi chúng sinh không thật có đối với tất cả các cõi chúng sinh nên thực hiện lòng Từ bi không có nơi chốn, cũng là lòng Từ bi của tất cả pháp không, lòng Từ bi hướng tới cảnh giới vắng lặng, lòng Từ bi lìa tức giận, lòng Từ bi theo thực hành trí tuệ sáng suốt, soi chiếu Bồ-đề, lòng Từ bi cảnh giới chúng sinh không thật có, vì duyên khắp mọi loài chúng sinh, nên đao kiếm không thể cắt xẻ thân được. Nhận thức ba cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc đều bình đẳng, cũng biết pháp giới bình đẳng, như cõi giác ngộ không có tướng khác nhau. Cảnh giới Bồ-đề ấy không thể nhận thức, không thể bám víu, không đùa bỡn, không nhơ bẩn, an ổn vắng lặng lìa các âm thanh.

Đại Bồ-tát biết rõ cảnh giới ấy, ở trong các đường không có lời nói, âm thanh đều có thể biết rõ. Vì sao? Vì Đại Bồ-tát đối với pháp giới không có vị lai, quá khứ mà đạt được pháp Nhẫn vô trụ. Khéo biết âm thanh lời nói của tất cả chúng sinh và giảng nói pháp vắng lặng. Không nghĩ: “Ta vào lúc vì chúng sinh này mà nói pháp”. Tức là đã xa lìa các âm thanh về ngã tưởng, biết các pháp vắng lặng đối với các pháp không chấp tướng, vì chúng không thật có nên không đắm vào lời nói. Đại Bồ-tát gọi là tám bậc.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn lặp lại ý nghĩa vừa nêu trên nên nói kệ rằng:

Đã vượt qua tám nạn

An trụ tám giải thoát

Không đắm tám nẻo chánh

Đó gọi là tám bậc.

Đã vượt pháp phàm phu

Mà không trụ Chánh đạo

Ở giữa, lìa hai bên

Đó gọi là tám bậc.

Đã vượt pháp phàm phu

Siêng năng cầu Bồ-đề

Chẳng được tướng Bồ-đề

Đó gọi là tám bậc.

Xa lìa các tà kiến

Mà tu hành chánh kiến

Đã được đạo bình đẳng

Đó gọi là tám bậc.

Xa lìa tướng tự thân

Cũng không trụ Bồ-đề

Tuy chưa được thân Phật

Đó gọi là tám bậc.

Trừ bỏ tưởng chúng sinh

Gắng tu hành tưởng Phật

Đã được tướng bình đẳng

Đó gọi là tám bậc.

Lìa hang ổ chúng sinh

Cầu pháp không hang ổ

Chẳng chấp đắm các pháp

Đó gọi là tám bậc.

Đã vượt pháp thế gian

Khai mở nẻo Thánh pháp

Thành tựu cõi vắng lặng

Đó gọi là tám bậc.

Pháp do các Phật nói

Và pháp thế gian khác

Không được tướng pháp này

Đó gọi là tám bậc.

Thấy có một bên này

Không thấy bên thứ hai

Bỏ được kiến chấp ấy

Đó gọi là tám bậc.

Quán sát pháp Trung đạo

Cùng hai nẻo đoạn, thường

Biết tướng bình đẳng này

Đó gọi là tám bậc.

Không được tâm quá khứ

Cùng với tâm vị lai

Tâm hiện tại chẳng trụ

Đó gọi là tám bậc.

Tâm đầu tiên đã nói

Có thể sinh Bồ-đề

Tâm này không thật có

Làm sao được Bồ-đề?

Nếu đạt được Bồ-đề

Không được tâm Bồ-đề

Nên độc lửa không thể

Xâm hại đến thân mình.

Đường ấy tuy bất định

Tu hành khắp như vậy

Đạt pháp không đến, đi

Nên gọi không thể hại

Nẻo Bồ-đề không tướng

Nhờ âm thanh mà nói

Khéo rõ tướng âm thanh

Nên gọi chẳng thể hại.

Tướng đi không thật có

Tướng đến cũng như vậy

Âm thanh nói đến đi

Nên gọi thừa mau chóng

Cho nên gọi an ổn

Cũng gọi là không, vô

Cũng là thừa mau chóng

Cũng gọi chẳng thể hại

Thừa mau chóng như thế

Bồ-tát nên không đạt

Không thể làm trở ngại

Nên gọi không thể hại

Ví dùng dao bén nhọn

Chẳng thể phạm đến thân

Chẳng thấy được tướng thân

Nên dao chẳng hại được

Từ duyên khắp chúng sinh

Và dùng từ Bồ-đề

Thực hành từ Bồ-đề

Chẳng bị đao kiếm hại

Không hành, không chúng sinh

Không được cõi chúng sinh

Từ vô sinh, vắng lặng

Từ duyên khắp chúng sinh

Từ xa lìa giận tức

Và hành từ trí sáng

Từ Bồ-đề chiếu sáng

Duyên khắp các chúng sinh

Rõ đao là pháp không

Thân tướng khéo tu tập

Chưa được đạo Bồ-đề

Chẳng bị đao kiếm hại

Đã được cõi vắng lặng

Xa lìa các đường ác

Nghiệp ác không chướng ngại

Nên chẳng bị đao hại

Xa lìa cả vô minh

Đã chứng đạt pháp giác

Cõi giác ngộ tỏa sáng

Đó gọi là tám bậc.

Biết được cõi Dục, Sắc

Cõi Vô sắc là không

Tất cả đều bình đẳng

Đó gọi là bình đẳng

Cõi và Bồ-đề đồng

Không có các thứ tướng

Không trí, không phân biệt,

Thanh tịnh không đùa bỡn

Đạt đến bình đẳng này

Bồ-tát không nương tựa

Các âm thanh đã nói

Biến khắp đến các đường.

Các âm thanh đến đi

Đều trở về pháp giới

Ở trong pháp chẳng trụ

Được Nhẫn tối thượng này.

Khéo hiểu tiếng chúng sinh

Vì nói pháp vắng lặng

Chẳng sinh tâm như vậy:

Ta vì chúng nói pháp

Đã vượt pháp âm thanh

Không chấp đắm các tướng

Rõ các pháp vắng lặng

Đó gọi là tám bậc.

Đã được các âm thanh

Thông đạt cõi âm thanh

Không đắm mê âm thanh

Nên gọi là tám bậc

A-nan chính vì thế

Nên gọi là tám bậc

Tuy giảng nói như vậy

Kỳ thật chẳng thật có.

Như vậy, này A-nan! Như Lai Đẳng Chánh Giác dùng năng lực phương tiện vì hàng Thanh văn mà nói các vị Đại Bồ-tát được gọi là tám bậc.

Lại nữa, này A-nan! Vì sao Như Lai nói Đại Bồ-tát được gọi là Tu-đà-hoàn?

A-nan nên biết! Phật đạo không thể suy nghĩ bàn luận được. Các Đại Bồ-tát an trụ nơi Vô sở trụ, gần với Phật đạo. Không thọ nhận các pháp, không có chốn nương tựa, cũng không chốn duyên hợp, không chấp các pháp, rốt ráo không sinh, Đại Bồ-tát vì được đạo này nên tinh tấn vững chắc, suy nghĩ vững chắc, không có biếng nhác, không bao giờ trái nghịch, tâm không nương tựa, đối với đạo xuất ly vô thượng tối thắng mà các Đức Phật nương theo không hề tham đắm, cũng không chấp trước. Dùng đạo như thế để suy tìm các pháp, tuy là suy tìm mà không thật có. Đối với đạo ấy không động không trụ, mọi tư tưởng về đạo, về sinh tử, về Phật có công năng sinh ra bình đẳng, đối với các pháp chướng ngại được bình đẳng, các pháp bình đẳng, các Đức Phật bình đẳng. Xa lìa thân kiến, sinh ra Phật kiến, khai ngộ các kiến. Đại Bồ-tát tu tưởng đối trị, đã vượt qua ngã tưởng.

Này Tôn giả A-nan! Chính vì vậy mà Đại Bồ-tát được gọi là Tu-đà-hoàn. Bậc Đại Bồ-tát không tham đắm Phật đạo, nên đạt được đạo Vô nhiễm, không nghi ngờ Bồ-đề của Phật, không lựa chọn giới, cho đến không thấy có giới của Phật. Vì không thấy có giới luật nên không còn lựa chọn giới, không phân biệt giới, đoạn hẳn ba kết, không trụ trong ba cõi.

Bậc Đại Bồ-tát đã đạt được Phật đạo, lìa các vọng tưởng của chúng sinh, không có chốn nương tựa, lìa pháp nương tựa. Chuyên cầu Phật đạo, được đạo an ổn vắng lặng, không tiếc thân mạng. Với tâm hoan hỷ có thể xả bỏ tất cả các vật, dung mạo luôn vui vẻ hòa nhã, không chút buồn phiền. Vì sự giác ngộ giải thoát mà thực hành bố thí, không có một vật nhỏ nào mà không thể xả bỏ. Nhằm cứu giúp chúng sinh khổ, đưa họ đến Niết-bàn, tu pháp hữu tướng, được pháp vô tướng. Các Đại Bồ-tát xa lìa tất cả tưởng chấp của chúng sinh, nhập vào các nẻo không sợ, nói pháp vắng lặng, đạo Bồ-đề thanh tịnh, dứt những lo sợ, kể cả nỗi sợ về cái chết. Vì sao? Vì đã được pháp vắng lặng, lìa bỏ tất cả phiền não, an trụ nơi Phật đạo, khéo tu tập chuyển các nẻo ác đạt tới sự bình đẳng, dứt các đùa bỡn.

Này A-nan! Do những lẽ ấy mà các vị Đại Bồ-tát được gọi là Tu-đà-hoàn.

Bấy giờ, Đức Thế Tôn muốn lặp lại ý nghĩa vừa nêu nên nói kệ rằng:

Phật đạo chẳng nghĩ bàn

Gọi là Tu-đà-hoàn

Nếu ai trụ đạo ấy

Sẽ vào dòng Bồ-đề

Đạo ấy như hư không

Chẳng nương tất cả pháp

Chẳng duyên, chẳng chỗ trụ

Tất cả không thật có.

Bồ-tát luôn tinh tấn

Nên đạt được pháp ấy

Các Phật dẫn dắt đời

Đạo xuất ly Vô thượng

Không đắm nhiễm đạo này

Cũng chẳng trụ trong đó

Dùng đạo ấy tìm cầu

Không thấy tất cả pháp.

Đạo ấy không dao động

Cũng không trụ trong đó

Luôn tinh tấn như Phật

Chẳng trái, không nương tựa.

Tưởng sinh tử đã nói

Phật tưởng cũng như vậy

Đạt đến bình đẳng này

Biết là Tu-đà-hoàn.

Mọi kết sử ngăn che

Che lấp mất Phật đạo

Tất cả nên xa lìa

Đó là Tu-đà-hoàn.

Dứt bỏ được thân kiến

Mà sinh ra Phật kiến

Khai ngộ các tà kiến

Khéo tu đối trị tưởng

Khéo tu tưởng tự thân

Biết lỗi lầm ngã tưởng.

Đó gọi Tu-đà-hoàn.

Chẳng mê đắm Phật đạo

Nếu sinh do dự ấy

Ta chẳng đạt Bồ-đề

Liền được không nhiễm đắm

Mà mong cầu Phật đạo

Cũng chẳng lựa chọn giới

Chẳng phân biệt giới luật

Đã dứt trừ tưởng giới

Không phân biệt giới luật

Dứt hẳn ba thứ kết

Chẳng trụ trong ba cõi

Đã đạt được Phật đạo

Khéo tu tưởng chúng sinh

Dùng đạo không chỗ duyên

Mà mong cầu Bồ-đề

Đã được đạo vắng lặng

Bồ-đề vô cấu Phật

Thích tu hành bố thí

Vui vẻ không buồn phiền

Chẳng hề tiếc thân mạng

Vì đạo không đùa bỡn

Vì chúng sinh khổ não

Tất cả đều xả bỏ

Khiến vượt Tu-đà-hoàn

Trên quả vị Thắng diệu

Xa lìa tưởng ba cõi

Khéo thông đạt vô tưởng

Do đó nên không có

Tiếng xấu, các sợ hãi

Pháp, phi pháp đã nói

Cả hai đều xa lìa

Trong đó chẳng nhiễm đắm

Không hề sợ tiếng xấu

Khi vào chốn đông người

Tâm không hề sợ hãi

Giảng nói pháp vắng lặng

Đã tịnh đạo Bồ-đề

Dứt khởi tưởng chúng sinh

Sinh ra sự chân thật

Do vậy nên vô cấu

Xa lìa nỗi lo sợ

Đã lìa những nỗi sợ

Cho đến không còn sợ

Đạt được đạo vắng lặng

An ổn không gì hơn

Biết đường ác bình đẳng

Nhưng chẳng sinh sợ hãi

Đạo ấy hiển hiện ngay

Dứt những tưởng ta, tôi.

Bồ-tát rõ pháp đó

Gọi là Tu-đà-hoàn.

Vì kẻ ưa pháp nhỏ

Mà giảng nói như vậy

Dùng phương tiện khéo léo

Giảng nói về Phật pháp

Kẻ buông lung với đạo

Khiến lãnh hội pháp ấy

Chư Phật, Bậc Đạo Sư

Bỏ phương tiện mà nói

Vì những người tu lâu

Mong cầu đạo Tối thắng.

Vì thế nên A-nan

Ta nói Tu-đà-hoàn

Các chúng sinh thông minh

Thì hiểu được việc ấy.

Vì thế nên A-nan

Ta nói Tu-đà-hoàn

Chúng sinh không thông minh

Lầm phân biệt việc này.

Những hạng tâm trí kém

Khó lãnh hội mật ngữ

Tâm ngu sinh tranh chấp

Không hiểu nghĩa nhiệm mầu,

Đầy đủ cả trăm pháp

Nên gọi Tu-đà-hoàn

Dùng tên Tu-đà-hoàn

Hiểu bày các Phật pháp.

Như thế, này A-nan! Đức Như Lai Đẳng Chánh Giác dùng năng lực phương tiện vì hàng Thanh văn mà nói các Đại Bồ-tát được gọi là Tu-đà-hoàn.

KINH PHẬT THUYẾT QUẢNG BÁC NGHIÊM TỊNH BẤT THOÁI CHUYỂN LUÂN