SỐ 263 — KINH CHÁNH PHÁP HOA

QUYỂN 2

Phẩm 3: Ứng Thời

Lúc ấy Tôn giả Xá-lợi-phất nghe Đức Phật dạy pháp thoại ấy xong hoan hỷ phấn chấn, liền đứng dậy chắp tay bạch Đức Thế Tôn:

–Hôm nay con nghe Thế Tôn giảng nói pháp yếu này, trong lòng hoan hỷ, được việc chưa từng có. Vì sao? Vì ngày trước con thường theo Phật nghe thuyết pháp dạy về Bồ-tát thừa, thấy các vị Bồ-tát nghe theo lời Phật dạy đạt đến Chánh giác mà chúng con không thể dự vào nên cảm thấy tiếc nuối vô cùng, tâm bị thương tổn, tự cho rằng không thể lãnh hội nỗi. Con đã đánh mất trí tuệ Như Lai; con một mình kinh hành dù ở chốn núi cao rừng rậm, hoặc ở dưới gốc cây nơi vắng vẻ, hay trong thất nhỏ an tịnh, tự thúc liễm thân tâm theo lời Phật dạy mà lòng càng thêm sầu khổ. Con tự cho rằng đã đạt được thành quả. Đức Thế Tôn đã vì con dạy bao nhiêu lời để chỉ dẫn mà con vẫn giữ ý chí Tiểu thừa, đó là lỗi của con chứ chẳng phải của Như Lai. Đức Thế Tôn đã diễn giảng cho con pháp của Bậc Đại Thánh với tâm bình đẳng, làm cho chúng con tán thán, tôn kính phụng trì, cho rằng đã lãnh thọ được lời dạy tối thượng của Đức Như Lai, cho đến đã thành tựu Tuệ giác vô thượng. Chúng con đã thuận theo mà mặc pháp phục, kiến lập hạnh nguyện không biết bao nhiêu lần.

Bạch Thế Tôn! Tuy vậy từ trước tới nay con thường tự trách mình, suốt ngày đêm suy nghĩ rằng con tuy từ pháp sinh ra mà không được tự tại, tất cả đều nhờ ân Phật mới được xa lìa các nẻo ác. Đến nay con mới được nghe pháp này.

Tôn giả Xá-lợi-phất nói kệ ca ngợi:

Được nghe Phật thừa

Nghĩa của một câu

Vượt khỏi mê lầm

Thật chưa từng có

Pháp con nhận lãnh

Chẳng thể nghĩ bàn

Thấy Đấng Chí Tôn

Lòng thêm hoan hỷ.

Giả sử có người

Xưa nay đã từng

Nghe pháp an ổn

Lấy đó làm vui

Các bụi trần lao

Ác nghiệp phiền não

Tin vào pháp ấy

Cũng đều dứt sạch.

Con thường ngày đêm

Lúc đi kinh hành

Hoặc dưới gốc cây

Ngồi tịnh nhất tâm

Hoặc nơi rừng sâu

Trong chốn núi cao

Con ngồi trầm tư

Suy nghĩ thế này:

Than ôi, tự trách

Lòng ác ngăn che

Do pháp bình đẳng

Mà được vô lậu

Không từ ba cõi

Kính thuận giáo pháp

Xét lỗi quá khứ

Dè răn tương lai,

Thân Phật sắc vàng

Ba mươi hai tướng

Con đã trái xa

Không tự trang nghiêm,

Tám mươi vẻ đẹp

Viên mãn thù thắng

Gồm đủ các tướng

Không cần trang sức,

Căn lực giải thoát

Tám loại thanh âm

Nơi pháp bình đẳng

Mà tự đánh mất,

Pháp của chư Phật

Có mười tám việc

Pháp nghĩa như vậy

Con đã đánh mất ,

Âm thanh con nghe

Vang khắp mười phương

Con được nghe thấy

Phật thương cuộc đời

Thường sống một mình

Ngày đêm kinh hành

Lại tự trách mình

Lòng luôn tư duy

Ngày đêm hồi tưởng

Tự rất đắn đo

Suy đi nghĩ lại

Mong độ tự thân

Phải hỏi Thế Tôn

Ý nghĩa thế này:

Con sai chỗ nào

Lại mất pháp lợi

Với trí tuệ Phật

Hiện tại trước mắt?

Bất cứ lúc nào

Ngày đêm ngẫm mãi

Con thấy Bồ-tát

Đông nhiều vô số

Thầy của cõi đời

Tùy nghi hóa độ

Các vị được nghe

Lời dạy Thế Tôn

Vì khắp muôn loài

Diễn giảng pháp lực

Về pháp khó lường

Các lậu dứt trừ

Đều được giác ngộ

Trí tuệ nhiệm mầu

Con thấy biết bao

Các nơi tế tự

Phạm chí ngoại đạo

Các pháp tà ngụy

Do những điều ấy

Hiểu lời Phật dạy

Thấy cửa giải thoát

Nói pháp Niết-bàn

Con hiểu tất cả

Chỗ thấy và làm

Đồng thời thấu triệt

Pháp không, vô thường

Do đó tự cho

Đã được diệt độ

Nay con mới biết

Chưa thật Niết-bàn

Được thấy chư Phật

Thầy của trời, người

Khi Bậc Tối Thắng

Được chúng vây quanh

Ba hai tướng tốt

Hào quang sáng ngời

Do đó hiểu rõ

Niết-bàn Vô dư

Con nghe Phật nói

Trừ các khổ não

Không cần âm thanh

Mà được giải thoát

Như điều con biết

Chánh giác sư tử

Chư Thiên loài người

Đều theo phụng sự

Phật dùng oai lực

Luôn trụ như thế

Lần đầu được nghe

Đức Thế Tôn dạy

Tưởng ma Ba-tuần

Biến làm hình Phật

Phật chẳng phải ma

Đến gây nhiễu hại

Phật dùng nhân duyên

Thuyết pháp dẫn dụ

Vô số ức ngàn

Hiển hiện vô vàn

Khéo lập bờ kia

Đến biển ý đạo

Con nghe pháp đó

Trừ các hồ nghi

Vô số muôn ngàn

Có trăm ức Phật

Con đều trông thấy

Đã nhập Niết-bàn

Như chư Phật kia

Đã thuyết kinh pháp

Khéo dùng phương tiện

Tùy thuận giáo hóa

Giả sử có người

Hiện hạnh cứu cánh

Chư Phật đương lai

Muôn ức trăm ngàn

Vận dụng phương tiện

Khéo dạy mọi người

Giảng nói kinh pháp

Khuyên đến Niết-bàn

Tùy căn cơ họ

Dùng tuệ giáo hóa

Phân biệt hoàn toàn

Theo đúng trình tự

Pháp của chư Phật

Sẽ đem giảng giải

Lập tức theo Phật

Nghe chuyển pháp luân

Đạo Sư Đại Hùng

Dạy pháp chân nhã

Con cũng như vậy

Nương nhờ pháp ấy

Các chúng ma kia

Đều không dám khởi

Lòng con không có

Chướng ngại nghi tà

Khởi tâm dịu êm

Với đạo thậm thâm

Nhờ âm thanh Phật

Tâm con hoan hỷ

Hôm nay được nghe

Bao nỗi nghi ngờ

Con đều dứt hẳn

Trụ nơi tuệ Thánh

Con sẽ thành Phật

Thoát lưới hoài nghi

Chư Thiên, loài người

Cùng các quyến thuộc

Hôm nay được thấy

Đạo nhãn Như Lai

Giúp con giáo hóa

Cho khắp chúng sinh.

Đức Thế Tôn bảo Tôn giả Xá-lợi-phất:

–Hôm nay ta ở giữa hội chúng Trời, Người, Sa-môn, Phạm chí, A-tu-la. Ở cõi trời và cõi người tuyên bố ta biết Xá-lợi-phất xưa kia đã từng cúng dường ba mươi hai ngàn ức Đức Phật và được chư Phật giáo hóa sẽ thành đạo Vô thượng chánh chân. Chính ta thường đem giáo nghĩa Bồ-tát phương tiện dắt dẫn cho ông. Nhờ duyên này nên ông đã tu tập thành tựu trong giáo pháp của ta, được Như Lai kiến lập oai thần, cũng dạy cho ông chí nguyện Bồ-tát. Ông chưa được Niết-bàn mà tự cho là đã được Niết-bàn.

Xá-lợi-phất! Nếu ông muốn nhớ lại việc làm xưa kia của mình ở nơi vô số Đức Phật thì nên thọ trì kinh Chánh Pháp Hoa, được tất cả chư Phật hộ niệm này và vì tất cả chúng Thanh văn phân tích giải nói.

Xá-lợi-phất! Trong thời vị lai, vô lượng, vô biên không thể tính đếm kiếp, ông sẽ cúng dường trăm ngàn vạn ức Đức Phật, thọ trì giáo pháp chân chánh, kính giữ tu hành kinh Phương đẳng này, thành tựu đầy đủ các hạnh sẽ được thành Phật, hiệu là Liên Hoa Quang Như Lai, Chí Chân Đẳng Chánh Giác, Minh Hạnh Thành, Vị Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Đạo Pháp Ngự, Thiên Nhân Sư. Cõi nước ấy tên Ly cấu, bằng phẳng, an vui, ánh sáng chiếu rực rỡ, đời sống thanh tịnh, chổ ở an ổn, thực phẩm dồi dào, dân chúng đông đảo, mọi người nam nữ trong nước đều được vui vẻ sung túc. Nước ấy dùng lưu ly, vàng ròng làm màn che, có những dải lụa giăng hai bên đường đi, có tám lớp cây bảy báu ở ngã tư đường, cành lá, hoa trái trên những cây ấy luôn xanh tươi, đẹp đẽ.

Đức Phật Liên Hoa Quang cũng đem pháp Tam thừa tiếp tục giáo hóa chúng sinh. Ngài thuyết pháp trọn một kiếp, những pháp Ngài dạy đều hướng dẫn chúng sinh đến với nguyện Đại thừa. Thời kỳ của Đức Phật Liên Hoa Quang tên là Đại bảo nghiêm. Vì sao gọi là Đại bảo nghiêm? Vì trong nước của Đức Phật ấy, chư vị Bồ-Tát số đông vô lượng, vô biên không thể nghĩ bàn, không có hạn lượng, chỉ có Như Lai mới có thể biết hết. Chư Đại sĩ Bồ-Tát ở cõi Phật ấy đều là bậc có trí tuệ sáng suốt, đức hạnh quý báu như hoa sen, không phải mới phát tâm mà đã lâu đời gieo trồng cội rễ công đức, tu hành phạm hạnh thanh tịnh lâu dài, gần gũi Như Lai, thường tu tập trí tuệ Phật, có đủ thần thông lớn, an trụ trong chánh pháp, dõng mãnh, tinh tấn. Chư vị Bồ-Tát luôn đầy đủ không suy giảm. Vì thế mà thời kỳ ấy có tên là Đại bảo nghiêm.

Đức Phật Liên Hoa Quang sẽ thọ mười hai trung kiếp, không kể thời gian làm vương tử. Nhân dân trong nước của Ngài tám kiếp. Đức Phật Liên Hoa Quang sau khi mãn mười hai trung kiếp, sẽ thọ ký cho Bồ-tát Kiên Mãn. Ngài bảo các vị Tỳ-kheo:

–Sau khi ta diệt độ Bồ-tát Kiên Mãn đây sẽ thành đạo Vô thượng chánh chân hiệu là Độ Liên Hoa Giới Như Lai Chánh Giác.

Xá-lợi-phất! Sau khi Đức Phật Liên Hoa Quang diệt độ, thời kỳ chánh pháp và tượng pháp trụ ở đời hai mươi trung kiếp. Cõi nước của Đức Phật sau cũng giống như cõi nước Đức Phật trước không sai khác. Đức Độ Liên Hoa Giới Như Lai cũng thọ hai mươi hai trung kiếp mới diệt độ. Sau khi Đức Phật ấy diệt độ, chánh pháp và tượng pháp của Ngài cũng trụ ở đời hai mươi hai trung kiếp.

Khi ấy Đức Thế Tôn dùng kệ rằng:

Này Xá-lợi-phất!

Trong thời vị lai

Ông sẽ thành Phật

Như Lai Tối Thắng

Hiệu Liên Hoa Quang

Mắt tuệ bình đẳng

Truyền dạy hóa độ

Vô số chúng sinh.

Ông sẽ phụng sự

Vô lượng Phật-đà

Tinh tấn tu tập

Bao hạnh viên mãn

Khuyến hóa khắp cả

Đầy đủ mười Lực

Nên được thành tựu

Quả Phật tối diệu,

Không thể nghĩ bàn

Kiếp thật vô lượng

Kiếp ấy có hiệu

Đại bảo trang nghiêm,

Thế giới mang tên

Là nước Ly cấu

Cõi nước Phật ấy

Vô cùng thanh tịnh,

Dùng lưu ly biếc

Rải khắp đất bằng

Dây vàng lấp lánh

Giăng bên đường đi

Vô số loại cây

Đều bằng bảy báu

Hoa quả trên cây

Đều bằng vàng ròng

Bồ-tát cõi ấy

Ý chí vững bền

Thành tựu ngôn hạnh

Thánh trí thông minh

Khéo học Phật đạo

Muôn ức trăm ngàn

Hiện đều đã đạt

Giáo pháp tối thắng

Phật ấy diệt độ

Không gì trở ngăn

Khi làm đồng tử

Không có đắm say

Lìa xa ái dục

Bỏ đi xuất gia

Thành tựu Tuệ giác

Phật đạo Vô thượng.

Bậc Tối Thắng ấy

Luôn được tự tại

Thọ mạng của Ngài

Mười hai trung kiếp

Giáo pháp sẽ trụ

Ở đời tám kiếp

Thọ mạng kiếp số

Của Phật như vậy

Đức Liên Hoa Quang

Sau khi diệt độ

Viên mãn tràn đầy

Hai mươi trung kiếp

Khi ấy pháp trụ

Vô lượng vô số

Thương xót trời, người

Và khắp mọi loài

Chánh pháp của Phật

Sau khi kết thúc

Tượng pháp sẽ trụ

Hai mươi trung kiếp.

Xá-lợi của Ngài

Truyền rộng khắp nơi

Trời, người, quỷ, thần

Cúng dường tối thắng

Đức độ Thế Tôn

Cũng sẽ như vậy.

Này Xá-lợi-phất!

Hãy tự vui mừng

Cõi nước của ông

Trang nghiêm như vậy

Phước trí tôn quý

Không ai sánh bằng.

Lúc ấy bốn bộ chúng Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di và Trời, Rồng, Quỷ, Thần, Kiền-đạp-hòa, A-tu-luân, Ca-lưu-la, Chân-đà-la, Ma-hưu-lặc… nghe Đức Thế Tôn thọ ký cho Tôn giả Xá-lợi-phất sẽ thành đạo Vô thượng chánh chân, tâm họ vô cùng hoan hỷ, phấn chấn không thể diễn tả được. Mỗi người tự lấy y của mình dâng lên Đức Thế Tôn. Trời Đế Thích, Phạm thiên vương cùng vô số Thiên tử cũng đem y trời cúng dường Đức Thế Tôn rồi dùng các loại hoa hương cõi trời như hoa Ý, hoa Đại ý tung rải hiến cúng Đức Phật. Y và hoa của chư Thiên tung lên đầy khắp hư không và đứng yên ở đó. Nhạc trời tự nhiên hòa tấu, trên trời tự nhiên sấm sét vang rền và mưa hoa khắp nơi. Chư Thiên cùng cất tiếng ca ngợi:

–Bạch Thế Tôn! Hôm nay chúng con được nghe pháp từ xưa chưa từng có. Trước đây trong vườn Nai, tại nước Ba-la-nại, Thế Tôn đã lần đầu tiên chuyển bánh xe pháp bất khả thuyết. Hôm nay Thế Tôn lại giảng nói bánh xe chánh pháp Vô thượng.

Lúc ấy các vị Thiên tử dùng kệ tán thán:

Bậc thế gian khó sánh

Nay chuyển bánh xe pháp

Vì mọi người giảng nói

Năm ấm sinh và diệt

Tuyên thuyết đệ nhất nghĩa

Trình tự mười hai duyên

Đấng Đạo Sư diễn nói

Ít người muốn tin hiểu.

Đấng Đại Thánh trên đời

Con nghe nhiều chánh pháp

Nhưng từ xưa đến nay

Chưa từng nghe pháp này,

Lời Bậc Đạo Sư dạy

Chúng con kính tùy hỷ

Đại trí Xá-lợi-phất

Vừa được Phật thọ ký.

Chúng con xưa phát tâm

Cúng dường vô số Phật

Chúng con mong nhờ ân

Được làm Phật tối thượng,

Bao nhiêu điều phước lợi

Hạnh thanh tịnh đã làm

Phụng thờ Phật quá khứ

Nguyện đạt thành Phật đạo.

Bấy giờ Tôn giả Xá-lợi-phất bạch Đức Thế Tôn:

–Hôm nay con không còn thắc mắc, hoài nghi nữa. Nay con đối trước Thế Tôn, được Phật thọ ký cho con thành tựu đạo Vô thượng chánh chân.

Bạch Thế Tôn! Một ngàn hai trăm vị tự tại giải thoát này, xưa nay chẳng phải không ở trong học địa sao? Thế Tôn có dạy các vị ấy sẽ đạt được Phật quả như con không? Các vị Tỳ-kheo này tâm hạnh an định tuân giữ pháp luật, thoát ly sinh, già, bệnh, chết, cứu cánh Niết-bàn. Những vị Tỳ-kheo này đã cúng dường muôn ngàn vô số Đức Phật, học các pháp môn, lo sợ chấp ngã trong ba đời, hủy các tà kiến, lập hạnh diệt độ, tưởng rằng đã được Niết-bàn. Từ trước đến nay họ chưa từng được nghe giáo pháp này nên tâm rất phân vân, nghi ngờ. Lành thay, Đức Thế Tôn! Xin Ngài nói yếu nghĩa khiến cho chúng Tỳ-kheo đây được dứt bỏ lưới nghi. Nay cả bốn chúng đều ôm lòng buồn bã, xin Ngài giải thích khiến cho họ thoát khỏi tâm niệm hoài nghi, hối tiếc.

Đức Phật bảo Tôn giả Xá-lợi-phất:

–Như Lai vừa rồi đã chẳng nói giáo pháp ấy hay sao? Ta đã đem bao nhiêu phương tiện quyền biến, tùy theo nhân duyên của mỗi người mà thị hiện. Tất cả pháp mà Như Lai Chí Chân Đẳng Chánh Giác giảng nói phân biệt đều vì đạo Vô thượng chánh chân. Những gì ta tán thán, các ông cần biết chính là vì đạo Bồ-tát. Xá-lợi-phất, nay Như Lai nói ví dụ để giải thích rõ thêm về ý nghĩa ấy. Những người có trí tuệ nhờ ví dụ này mà được hiểu rõ hơn.

Ví như tại một thôn xóm của nước kia có vị đại trưởng giả tuổi đã già suy, đứng ngồi khó khăn. Ông trưởng giả này vô cùng giàu có, có một ngôi nhà lớn kín cổng cao tường. Ngôi nhà đã quá cũ kỹ mà lại có trăm ngàn người ở trong đó. Nhà chỉ có một cửa duy nhất và người trông nom. Phòng ốc xiêu vẹo, cột kèo mục nát, mái hiên, cửa sổ... bị rong rêu bám dầy đặc. Bỗng nhiên một ngọn lửa lớn từ một phía nổi lên thiêu đốt ngôi nhà ấy.

Trưởng giả có mười người hay hai mươi người con. Ông muốn các con ra khỏi ngôi nhà ấy, nhưng các người con vẫn mê mãi vui chơi ăn uống. Cuối cùng thấy lửa bốc cháy họ đều chạy quanh, hỏi nhau mà không biết lối ra. Người cha suy nghĩ: “Nay ngôi nhà bị lửa dữ đốt cháy khắp nơi, ta phải tìm cách nào để cứu các con ta ra khỏi ngôi nhà ấy.”

Người cha biết ý thích của mỗi đứa con nên liền bày ra đủ các cỗ xe để dạo chơi như xe voi, xe ngựa, đặt ngay trước cửa để cho các con mau ra ngoài. Ông lại đánh trống và trổi lên các khúc âm nhạc tuyệt diệu, các trò vui chơi thú vị để giúp các con khỏi tai nạn lửa cháy và hứa sẽ ban cho chúng các thứ xe voi, xe ngựa, xe dê và xe kéo. Vị trưởng giả nói:

–Ta đã chuẩn bị đầy đủ và để ngoài cửa, các con hãy mau chạy ra khỏi nhà lửa. Các con sẽ được tha hồ vui chơi theo ý thích của mình.

Các người con nghe lời dạy của cha, hứa ban cho các loại xe voi, xe ngựa và âm nhạc nên ai cũng hăng hái tìm phương cách sử dụng cát, nước để dập lửa và xô đẩy nhau vội vã chạy ra khỏi nhà lửa. Trưởng giả thấy các con đã an ổn ra khỏi nhà lửa, ngồi nơi chỗ đất trống ở giữa ngã tư thì lòng ông khoan khoái, không còn lo sợ gì nữa.

Mỗi người con đều thưa cha:

–Xin cha ban cho con xe voi, xe ngựa và các loại nhạc cụ vui thích mà cha đã hứa.

Này Xá-lợi-phất! Vị đại trưởng giả kia đã ban cho mỗi người con một cỗ xe lớn bằng bảy báu như nhau. Cỗ xe ấy rất cao rộng, được trang hoàng bằng các thứ ngọc làm màn bao quanh và các vật báu quý hiếm vô cùng, những đường dây anh lạc kết hoa có hương thanh khiết. Xe lại được trải lụa và những đệm gối mềm mại, màu sắc đẹp đẽ. Những con vật kéo xe đều khỏe đẹp, trắng sạch như vầng tia chớp. Mui trần được bao phủ bằng loại gấm thật hiếm có. Mỗi người con đều được nhận một cỗ xe.

Trưởng giả nghĩ: “Ta sẽ ban cho các con đồng đều những loại đồ chơi tốt đẹp. Vì sao? Vì những đứa bé này đều là con của ta, ta yêu thương chúng đồng đều không thiên lệch. Vì thế nên ta ban cho các con những cỗ xe lớn như nhau.”

Này Xá-lợi-phất! Như Lai cũng vậy. Như Lai là cha của muôn loài, vật báu đầy ắp trong kho không thiếu. Như Lai đã đem pháp phương tiện để giáo hóa, khuyến dẫn chúng sinh phát triển trí tuệ hướng đến Đại thừa. Các người con của trưởng giả khi đã đạt được cỗ xe lớn đẹp, cho đó là được điều trân quý chưa từng có nên cưỡi xe dạo chơi khắp nơi. Ý của ông nghĩ sao? Trưởng giả ban cho các con những cỗ xe lớn quý báu như vậy, có dối trá không?

Tôn giả Xá-lợi-phất thưa Phật:

–Bạch Thế Tôn! Không có dối trá. Vị trưởng giả đó rất thành thật. Vì sao? Vì ông trưởng giả ấy muốn cứu giúp các con, không muốn cho chúng gặp tai nạn lửa thiêu đốt, tùy theo ý các con muốn mà hứa ban cho các con. Sau khi chúng đã thoát ra khỏi nhà lửa, ông đã ban cho mỗi đứa con một cỗ xe lớn đẹp. Vì thế ông trưởng giả không hề hư vọng. Cuối cùng các người con đều được như ý, vì trưởng giả đã dùng phương tiện khiến cho các người con của ông thoát khỏi tai họa. Huống chi ông còn biết mình giàu có vô lượng kho tàng châu báu, nên đồng đều ban cho các con những cỗ xe lớn, thật là không hư vọng vậy.

Đức Thế Tôn bảo:

–Lành thay, Xá-lợi-phất! Thật đúng như lời ông nói! Đức Như Lai là Bậc Chí Chân Đẳng Chánh Giác, ánh sáng tỏa chiếu đến các chốn u tối ở khắp mười phương. Như Lai đã giải thoát và đoạn hẳn những gốc rễ của phiền não, sợ sệt, lo buồn. Như Lai với trí tuệ đã thấy rõ cành lá, hoa quả của chúng.

Như Lai là Bậc Pháp Vương có thần lực, là từ phụ của muôn loài, khéo vận dụng phương tiện, luôn nghĩ đến việc cứu độ chúng sinh, thực hành tâm đại Bi bình đẳng, đạo vô tận, thương xót ba cõi bị lửa dữ đốt cháy, mọi loài không thể ra khỏi nên Như Lai xuất hiện ở thế gian để cứu vớt chúng sinh vượt qua sinh, già, bệnh, chết và phiền não ràng buộc, không được như ý. Như Lai lại làm cho chúng sinh được thoát khỏi tham dục, sân giận và si mê, dụ dẫn nói pháp Tam thừa, khuyên họ tu tập dần dần, hướng dẫn họ tiến đến đạo Vô thượng chánh chân.

Như Lai xuất hiện ở thế gian thấy các chúng sinh bị vọng tưởng, tiền tài, danh vọng, đam mê không biết nhàm chán, từ ái dục đưa đến vô số khổ đau. Hiện tại họ tham cầu theo đuổi, nếu không được cứu giúp trong tương lai sẽ đọa vào địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, bị gánh nặng thiêu đốt, nấu rang, đói khát, đau đớn không thể kể hết. Giả sử được sinh lên cõi trời hay ở tại nhân gian thì bị khổ vì ân ái mà chia lìa, không thể gặp được nhau mà ưu não khó lường nên đều muốn thoát khổ. Chúng sinh cứ ca múa, vui chơi mà không biết, kinh sợ nạn ấy nên không thể tự giác ngộ, không chịu tư duy về cội nguồn đau khổ, cũng chẳng mong cầu được cứu giúp mà vẫn ở mãi trong cảnh thiêu đốt ấy. Vì chúng trong ba cõi đang có nỗi họa đau khổ ấy nên ta phải nói pháp, an lập cho họ vào nơi vô cùng an ổn. Đó là chánh trí của vô lượng, không thể nghĩ bàn các Đức Phật. Chúng sinh đang tràn đầy dục lạc và mê hoặc.

Như Lai vì khuyên họ thể đạt đầy đủ thần thông và trí tuệ giải thoát nên khéo dùng phương tiện quyền biến để dạy họ trí tuệ của Phật, để họ được nghe thần lực vô sở úy của Phật, nhưng chúng sinh vẫn mù mờ không chịu tin nhận, vì bị các nhân duyên trói buộc nên không giải thoát khỏi tai họa lo sầu sinh, già, bệnh, chết, xưa nay chưa bao giờ thoát khỏi được sự thiêu đốt của ba cõi, không hiểu rõ pháp để quay về thì làm sao lãnh hội được tuệ giác Phật-đà? Ví như vị trưởng giả có trí lực như sức mạnh dũng mãnh, vững vàng của nhiều lực sĩ mới cứu giúp các con ông khỏi tai họa nhà lửa, dùng phương tiện khuyên bảo khiến chúng thoát khỏi ra ngoài, sau đó mới ban cho mỗi đứa một cỗ xe lớn quý báu, tốt đẹp.

Cũng vậy, này Xá-lợi-phất! Đức Như Lai Chánh Giác dùng lực vô úy kiến lập các đức, khéo dùng phương tiện, tu tập trí tuệ dũng mãnh nên thấy ba cõi như ngôi nhà lửa. Vì muốn cứu giúp nạn khổ cho chúng sinh nên Như Lai thị hiện dạy đạo Thanh văn, Duyên giác và Bồ-tát, dùng ba thừa ấy khuyến hóa họ rời khỏi ái dục. Như Lai dạy cho chúng sinh dập tắt lửa ở nơi ba cõi, thoát khỏi sự trói buộc của dâm, nộ, si và các pháp sắc, thanh, hương, vị, xúc thấp hèn. Nếu ai tham đắm ngũ dục trong ba cõi sẽ bị lửa ngũ dục nung đốt, không dựa vào ba cõi sẽ được ba thừa, tinh tấn tu tập ba thừa ấy sẽ vượt khỏi ba cõi. Tất cả chư Phật đều dạy cần tinh tấn tu tập ba thừa nên vô số chúng sinh đều tập hợp đến với đạo.

Thế Tôn đã phương tiện dạy các hạnh ấy làm cho các ông vui thích tu tập Căn, Lực, Giác ý, Thiền định, Giải thoát, Tam-muội chánh thọ, đời sau sẽ đạt đến vô lượng pháp lạc, an vui tự tại, không còn bị bất cứ chướng ngại nào.

Xá-lợi-phất! Nếu chúng sinh nào chưa sinh lòng tin, Như Lai ra đời mang lại cho họ đức tin. Họ theo Phật, nghe giáo pháp và tin tấn phụng hành, cứu cánh của họ là muốn đạt đến Niết-bàn, gọi đó là Thanh văn thừa, mong cầu quả vị La-hán vượt khỏi ba cõi.

Ví như vị trưởng giả theo lời hứa ban xe để cho các người con mới thoát nạn. Nếu có người nào không gặp thầy dạy giáo pháp, tự mình xuất gia mong cầu đến nơi vắng lặng, thích sống đơn độc, giác ngộ lý duyên khởi, tinh tấn tu tập theo giáo pháp của Như Lai vị ấy được gọi là Duyên giác thừa. Cũng như khi những người con của vị trưởng giả đã rời khỏi nhà lửa, ông liền theo lời hứa ban cho cỗ xe ngựa.

Nếu có người nào mong cầu trí tuệ hoàn toàn, Tuệ giác của Phật, Thánh tuệ tự tại phát xuất từ tự tâm, trí tuệ vô sư, có tâm đại Từ bi muốn đem lại sự an ổn cho chư Thiên và loài người, muốn làm lợi ích cho chư Thiên và loài người, muốn chúng sinh an trí trong pháp của Phật và được giải thoát nên người ấy tinh tấn phụng hành, mong cầu quả vị Phật, có sức trí tuệ vô sở úy thấy khắp tất cả, gọi là con đường của Như Lai. Các vị Đại sĩ Bồ-tát đi trên con đường này. Ví như ông trưởng giả khuyến dụ các con ra khỏi tai nạn lửa đốt, nên hứa cho xe voi để các con chạy ra khỏi nhà lửa. Người cha trông thấy con thoát khỏi nhà lửa an toàn, đến chỗ không sợ hãi, tự biết mình tài sản vô lượng nên ban cho các con những cỗ xe lớn đẹp bằng bảy báu bằng nhau không khác. Đức Như Lai Chánh Giác cũng lại như vậy, thấy vô số trăm ngàn muôn ức chúng sinh muốn cứu họ thoát khỏi ba nạn khổ đau kinh sợ, nên do bản nguyện của Phật mà mở cửa sinh tử, khiến cho chúng sinh thoát khỏi hiểm nạn khủng khiếp, được Niết-bàn an vui.

Này Xá-lợi-phất! Như Lai lúc ấy từ ngôi nhà tam giới, dùng vô số tuệ lực vô sở úy, thấy các con của Như Lai bị khổ ách nên khuyến hóa khiến tất cả họ quay về với Phật thừa mà không để cho mỗi người tự ý Niết-bàn riêng lẻ. Như Lai đều khuyên dạy họ, đem Niết-bàn của Như Lai mà làm cho họ được Niết-bàn. Nếu có chúng sinh được thoát khỏi ba cõi, Như Lai đều dùng trí tuệ, giải thoát, thiền định của Như Lai để an ủi, ngợi khen, ban cho họ pháp nghĩa an lạc cùng một sắc thái và cùng một phẩm chất Phật đạo. Như vị trưởng giả kia lúc đầu hứa cho các con ba thứ xe, nhưng khi thấy các con đã thoát nạn mới ban cho mỗi người một loại xe lớn như nhau. Vị trưởng giả ấy thật không có lỗi dối trá. Mỗi người con được xe nhảy nhót vui mừng không xiết.

Như Lai cũng như vậy, ban đầu thị hiện tam thừa nhưng sau đó đều khuyến hóa, đưa tất cả vào Đại thừa, chẳng phải là dối trá vậy. Vì sao? Nên biết rằng Đức Như Lai Đẳng Giác có vô số kho tàng quý giá, sử dụng một cách tự tại, vì tất cả chúng sinh thị hiện pháp lớn, dạy chúng sinh các thần thông, bi mẫn, trí tuệ. Các ông nên biết, nên hiểu rõ ý nghĩa ấy, Đức Như Lai Đẳng Chánh Giác khéo dùng phương tiện lực, dùng trí tuệ, lời nói chỉ để tuyên thuyết Nhất thừa, là Phật thừa mà thôi.

Đức Thế Tôn lặp lại ý nghĩa trên, nói kệ:

Ví như trưởng giả

Có ngôi nhà lớn

Đã quá cũ kỹ

Nghiêng ngả, mục nát

Nơi ngôi nhà chính

Sắp sửa hư rã

Cột kèo, rui mè?

Đều đã mục gãy

Bao nhiêu hiên cửa

Cửa sổ, cửa lớn

Lại các kho lẫm

Bằng cây, đất nện

Tường cao nghiêng đổ

Vách phên suy sụp

Liếp che mái lợp

Quá cũ rã rời

Hiện đang trong đó

Có năm trăm người

Cùng nhau tụ tập

Ở trong nhà ấy

Cỏ cây mọc đầy

Dùng để mà nuôi

Vô số gia súc

Tất cả các cửa

Đều luôn đóng kín

Có lầu gác đẹp

Và các hoa sen

Vô số mùi hương

Tỏa hương ngào ngạt

Biết bao loài chim

Cùng loại vây quanh

Các loài trùng, rắn

Dơi độc bay rúc

Khắp chốn, khắp nơi

Có các trùng ác

Nhiều loài thú dữ

Chuột, rít, bò cạp

Tên gọi khác nhau

Kêu la rên siết

Khắp nơi trên đất

Hoặc trong chỗ kín

Phân với nước tiểu

Ô uế chảy tràn

Sâu, giòi, gai gốc

Trong đó dẫy đầy

Sư tử, sói lang

Cắn xé lẫn nhau

Cùng nhau nhai gặm

Thi thể người chết

Người nào nghe thấy

Không khỏi kinh sợ

Vô số bầy chó

Đua nhau vồ chụp

Chúng chạy cuống cuồng

Tranh giành bươi móc

Nơi nơi chỗ chỗ

Ngạ quỷ lúc đó

Đều đến tranh ăn

Đói khát rã rời

Cùng nhau gặm nhấm

Tiếng chúng cất lên

Ngôi nhà rùng rợn

Biến trạng như thế

Có các quỷ thần

Ôm lòng độc hại

Ruồi nhặng, bọ chét

Cũng rất đông nhiều

Có cả trăm loại

Và các yêu tinh

Rảo chạy bốn phía

Sản sinh cho bú

Đến giật lấy ăn

Các loại dê, cừu

Không thể chạy thoát

Trở về chỗ ở

Tuy các quỷ thần

Đến giúp đỡ chúng

Để khỏi bị hại

Nhưng không cứu được

Các quỷ thần ấy

Cũng ăn chúng sinh

Tuy đã no nê

Tâm vẫn hung ác

Phẩm loại không đồng

Giòng giống khác nhau

Có kẻ đã chết

Chôn cất đã xong

Hồn họ ra ngoài

Dạo quanh ở đó

Cưu hoàn, hương âm

Tánh tình tàn bạo

Hai tay vươn ra

Rảo chạy khắp nơi

Không chú thuật nào

Có thể trừ được

Bầy chó bị chúng

Túm lấy hai chân

Đè bắt nằm xuống

Để mà đánh đập

Trói hai chân chúng

Lấy dây quấn cổ

Ngồi trên mà chơi

Tâm ý khoái trá

Các con voi đen

Thân hình cao lớn

Thể lực hùng mạnh

Tự do ngang nhiên

Thường ngày đói khát

Tìm cầu uống ăn

Vừa thấy cỏ rơm

Vội vàng chạy đến

Có trùng cổ nhỏ

Và chim mỏ sắt

Ở giữa gò rộng

Thấy tử thi người

Quỷ ác hung hiểm

Bứt tóc kêu la

Các quỷ dẫy đầy

Đói khát thúc bách

Rình rập kiếm tìm

Trông chừng bốn phía

Qua các cửa sổ

Không thể được an

Các tà yêu mị

Và các quỷ đói

Chim dữ, cắt, thú

Đều tìm ăn uống

Ngôi nhà khủng kiếp

Các thứ như vậy

Có vườn cây lớn

Vách phên sụp đổ

Phòng ốc cửa nhà

Gãy ngã la liệt,

Chỉ có một người

Canh giữ ngôi nhà

Người ấy trong đó

Ở lại trông chừng.

Một hôm ngôi nhà

Bỗng nhiên nổi lửa

Bốn phía xung quanh

Lửa đều bốc cháy

Vô số ngàn người

Kêu la thất kinh

Lửa càng cháy mạnh

Ông trưởng giả kia

Sợ thiêu con mình

Cất tiếng kêu than

Cột nhà đổ nhào

Tường, vách rã sụp

Các loại quỷ thần

La hét gọi nhau

Những loài chim dữ

Muốn bay tránh lửa

Vô số chim cú

Lo sợ bàng hoàng

Trăm ngàn yêu mị

Kinh hãi ruổi chạy

Chính mình trông thấy

Lửa cháy phùn phụt

Vô lượng quần manh

Thành tro tan tành

Chỉ vì phước mỏng

Bị lửa đốt cháy

Ai nấy hãi hùng

Thấy lửa đốt cháy

Trông chẳng còn gì

Máu thịt chảy đầy

Khi đó nhà này

Những loài hung mạnh

Tất cả quỷ mị

Giành nhau ăn nuốt

Khói hôi ngùn ngụt

Reo mừng khen ngon

Kinh hoàng sảng chạy

Vòng vo ngơ ngác

Rắn rít bò cạp

Giòi bọ dẫy đầy

Quỷ mị tha hồ

Chụp lấy ăn nuốt

Lửa cháy trên đầu

Vui vẻ dạo đi

Đói khát tìm ăn

Độc hại hỏa hoạn

Trong ngôi nhà ấy

Kinh sợ như vậy

Bao nhiêu là người

Chết nằm ngổn ngang

Khi ấy chủ nhà

Trưởng giả thế lực

Thấy việc như thế

Vội xếp các việc

Nghe nạn lửa ấy

Thương nghĩ các con

Cử nhạc đờn ca

Phủ dụ xe báu

Những đứa ngu si

Không hiểu không biết

Tha hồ vui chơi

Nô đùa trong đó

Trưởng giả nghe thấy

Vội vã trở vào

Trẻ thơ không biết

Chẳng nghĩ cách ra

Nay các con ta

Mê mờ bế tắc

Tất cả ngu muội

Không thấy, không nghe

Vì ham chơi đùa

Mà tự trói buộc

Bản tánh các con

Rất khó sửa đổi

Phàm các chúng sinh

Rất nhiều giống loài

Gặp nạn lửa lớn

Khổ não đớn đau

Quỷ thần rắn dữ

Trong lòng độc ác

Vô số yêu mị

Nhảy nhót vui mừng

Hổ mang, chó sói

Nhiều không kể xiết

Đói khát tìm ăn

Ăn uống no nê

Các con của ta

Sẽ chết trong đó

Nếu không nạn lửa

Cũng chẳng vui gì

Oán kết hồ nghi

Khổ đau như thế

Huống gì xung quanh

Lửa bốc hừng hực

Các con ngu dại

Tự ý ở trong

Say sưa chơi giỡn

Vui đùa không thôi

Không chịu suy nghĩ

Theo lời cha dạy

Tự tâm không nhớ

Tìm cách thoát mau

Khi ấy trưởng giả

Suy nghĩ thế này:

“Các con ta sinh

Dưỡng nuôi khổ nhọc

Bỗng nhiên lửa nổi

Thiêu hủy đốt cháy

Làm sao cứu con

Thoát khỏi nạn lửa”.

Khi ấy ông nghĩ

Tạo lập phương kế:

“Nay các con ta

Đắm say ca hát

Họa hại đến nơi

Vẫn cứ chơi đùa

Khổ thay, ngu muội!

Không thấy khổ đau

Các thứ xấu xa

Không hay nạn ấy

Tâm ta lo lắng

Các con mê chơi

Nếu chúng nỗ lực

Sẽ thoát lửa cháy”.

Liền tìm phương kế

Ở ngoài ngôi nhà

Sắp xếp kỹ nhạc

Bày đủ đồ chơi

Của con ưa thích

Ông đều ban cho

Điều khiển âm tiết

Cùng lúc trổi lên

Các con nghe xong

Tham ưa âm nhạc

Ai cũng vội vàng

Hết sức cố gắng

Tất cả chạy ra

Khỏi ngôi nhà lửa

Thoát khỏi khổ não

Các con nhóm lại

Một chỗ an vui

Không còn sợ hãi

Lúc đó trưởng giả

Thấy các con ra

Trong tâm nhẹ nhõm

Ý được thư thái

Bày hết đồ chơi

Ngồi tòa Sư tử

Bây giờ thân ông

Đã được an nhiên

Các nạn khổ kia

Vĩnh viễn không còn,

Nay các con ta

Cần sức tinh tấn

Mê nơi nhà lửa

Phóng túng chơi đùa

Như trước đã từng

Ngủ nghỉ triền miên

Nơi lửa cháy mạnh

Người gặp nạn này

Bị mê che phủ

Tâm tư tăm tối

Hôm nay tất cả

Đều được giải thoát

Đến chốn an nhiên

Theo nguyện mong ước,

Cha nhìn các con

Lòng thật an ổn.

Lúc đó các con

Đến thưa trưởng giả:

Xin cha tôn quý

Ban cho chúng con

Như trước đã hứa

Các loại xe quý

Lúc trước gặp lửa

Mê muội không biết

Cha có dạy rằng:

“Các con vâng lời

Cha sẽ ban cho

Ba loại xe quý

Nay đã đến lúc

Xin thương cấp cho.”

Khi đó trưởng giả

Bảo mở kho tàng

Vàng ròng quý báu

Châu báu ngọc ngà

Đồ quý thượng diệu

Đặc biệt quý giá

Hiếm có ở đời

Làm những xe lớn

Không ai sánh bằng

Trang trí huy hoàng

Chung quanh lan can

Kết chuỗi anh lạc

Mạng lưới lụa gấm

Trông rất rực rỡ

Vàng bạc đan nhau

Bao phủ trên xe

Treo các dãi hoa

Đều là hoa báu

Bốn phía chung quanh

Treo màn rủ xuống

Lớp lớp trên xe

Trải các tọa cụ

Đủ thứ gấm lụa

Nhiều không kể hết

Lại thêm các loại

Lụa mềm làm đệm

Vô số vải quý

Thảm chiếu trải xe

Các vật trang trí

Giá đáng ức ngàn

Vô cùng hiếm có

Vô lượng của tiền

Voi sức rất mạnh

Tươi trắng như hoa

Thân voi cao lớn

Uy nghi hùng dũng

Cùng với bảo xa

Để làm xe lớn

Khi ấy trưởng giả

Chuẩn bị xe xong

Cho con rồi nghĩ:

“Các người con này

Đều là con ta

Phải ban đồng đều”

Khi ấy các con

Nhảy nhót vui mừng

Khắp nơi khắp chốn

Thích thú vui chơi

Này Xá-lợi-phất!

Như Lai cũng vậy

Là Đấng cha lành

Cứu độ quần sinh

Tất cả muôn loài

Đều là con Phật

Tham dục ba cõi

Tà kiến buộc ràng

Ta thấy ba cõi

Như nhà lửa kia

Khổ não tràn đầy

Lo buồn bất tận

Đó là nói đến

Tất cả đều bị

Sinh, già, bệnh, chết

Đau khổ khóc than

Phật vì ba cõi

Cứu giúp muôn loài

Dạo chốn thanh nhàn

Hoặc ngồi trong rừng

Luôn luôn đúng lúc

Cứu độ ba cõi

Chúng bị đốt cháy

Đều là con ta

Thức tỉnh tất cả

Khiến tự quay về

Do ý thế này

Thị hiện cách kia

Tất cả chúng sinh

Ngu không tin nhận

Đắm trước ái dục

Mà tự buộc ràng

Ta dùng phương tiện

Làm đại lương y

Phân biệt tam thừa

Để dạy chúng sinh

Ba cõi đều nghe

Bao nhiêu xấu xa

Tùy thời dạy họ

Khuyên vượt thoát khỏi

Các Bồ-tát đó

Đến nương Phật được

Tam đạt, lục thông

Thành đại Thánh tuệ

Có người thành tựu

Theo Duyên giác thừa

Được không thoái chuyển

Chứng thành Phật đạo.

Hiện tại những người

Theo Phật giải thoát

Nhờ thí dụ này

Không còn hối hận

Nhờ vậy thân cận

Gần với Phật thừa

Tin nhận tất cả

Thành Bậc Tối Thắng

Do đó xiển dương

Đức tin bình đẳng

Hàng phục dứt trừ

Cho cả thế gian

Trí tuệ chư Phật

Đạo đức đặc thù

Cúi đầu quy ngưỡng

Đấng Thánh Trung Tôn

Căn, Lực, Giải thoát

Nhất tâm như vậy

Tam-muội chánh định

Muôn vạn ức ngàn

Con của chư Phật

Thường rất tôn trọng

Nên gọi pháp này

Đại thừa tôn diệu.

Ngày đêm thệ nguyện

Hàng phục ma quân

Luôn luôn tinh tấn

Kính mộ không dời

Trong suốt nhiều năm

Trải vô tận kiếp

Độ thoát chúng sinh

Vô số muôn ngàn.

Ví dụ xe báu

Là nơi nghĩa này

Dùng đó dạo chơi

Đến đạo tràng Phật,

Vô số Phật tử

Lúc đó vui mừng

Có người lắng nghe

An trụ tu tập.

Này Xá-lợi-phất!

Hiền giả nên biết

Chỉ có một thừa

Chớ không có hai

Đến khắp mười phương

Tìm cầu tất cả

Biết Đức Như Lai

Khéo dùng phương tiện,

Khuyên tu dần dần

Từ nhỏ đến lớn

Trước hiện Thanh văn

Chứng quả Duyên giác

Đức khắp ba cõi

Chỉ mới bỏ dục

Sau đó chỉ dạy

Đạo lớn Bồ-tát.

Ân Phật thấm nhuần

Ví như ruộng tốt

Tùy theo giống trồng

Kết quả khác nhau

Người trồng khác loại

Đất chẳng tăng giảm;

Phật cũng như thế

Vì cả mọi loài

Thường dạy đạo lớn

Người học gia giảm.

Phật đối chúng kia

Là cha muôn loài

Phật thường quán thấy

Chúng sinh khổ não

Vô số ức kiếp

Tự thiêu đốt thân,

Ở trong ba cõi

Nạn khổ kinh khủng

Phật làm hướng đạo

Khiến được Niết-bàn.

Này các Hiền giả!

Hôm nay nên biết

Từ bỏ sinh tử

Thoát nạn khổ đau

Những vị Bồ-tát

Trụ nơi pháp này

Quyết tâm chí thành

Vâng theo dụ ấy

Tất cả đều nghe

Tuệ sáng của Phật

Chư Đại Đạo Sư

Thực hành phương tiện

Như chư Bồ-tát

Cần phải truyền bá

Ái dục xấu xa.

Ác độc đáng nhàm

Người tâm tăm tối

Mà thấy ô nhiễm

Cho nên Đạo Sư

Vì nói sự khổ

Dạy bốn Thánh đế

Phân biệt rõ ràng

Giả sử mọi người

Không rõ các khổ

Đắm trước trần lao

Chẳng muốn xa lìa

Vì những người này

Như Lai chỉ dạy

Nhân vì Tập đế

Đưa đến khổ đau

Ái dục đoạn trừ

Thường không đắm trước

Đã được Niết-bàn

Đối ba pháp này

Hiểu rõ không lầm

Thì được giải thoát

Hoặc tu tám đường

Liền được thoát khổ.

Này Xá-lợi-phất!

Vượt thoát bao điều

Thọ không sở hữu

Cho là giải thoát

Kỳ thật chẳng phải

Giải thoát hoàn toàn

Chưa phải diệt độ

Liền gặp Đạo Sư

Phật vì duyên gì

Nói rằng các ông

Chưa đạt giải thoát

Chính sẽ thành Phật

Sẽ được như ta

Là vua các pháp?

Truyền pháp an ổn

Phật hiện nơi đời.

Này Xá-lợi-phất!

Pháp ấn của ta

Là pháp tối hậu

Khéo nói vi diệu

Vì thương chư Thiên

Và chúng thế gian

Dầu ở nơi nào

Một mình truyền bá

Giả sử có người

Giảng thuyết kinh này

Hoặc ai khuyến trợ

Khiến người hoan hỷ

Nghe diệu pháp này

Phải kính người ấy

Cúng dường đầy đủ.

Các Phật quá khứ

Vâng giữ pháp này

Đến không thoái chuyển.

Nếu lại có người

Vui tin kinh này

Từ xưa đã gặp

Chư Phật quá khứ

Cũng đã vâng thuận

Các Bậc Thánh Tôn

Và từng được nghe

Kính mộ kinh này

Đều đã từng thấy

Dung nghi của ta,

Lại cũng được thấy

Tỳ-kheo chúng Tăng,

Thường lại trông thấy

Chúng Bồ-Tát này

Người tin kinh này

Đức cũng như vậy.

Tất cả đều thấy

Chư vị Bồ-Tát

Tin tưởng kinh này

Thì cũng như vậy

Kẻ nào ngu mê

Chẳng dốc lòng tin

Nếu nói kinh này

Là được thần thông

Những bậc Thanh văn

Không sao đạt được

Đến bậc Duyên giác

Cũng chưa hiểu rõ.

Hiện nay ta có

Các chúng Thanh văn

Như Xá-lợi-phất

Vững tin pháp này

Hàng Thanh văn ấy

Tin pháp lớn này

Hiện tại chấm dứt

Không vướng các duyên.

Nếu như có người

Với kinh pháp này

Sinh lòng hủy báng

Đức Phật tối thượng

Bọn người ngu tối

Thường ôm ái dục

Chưa từng hiểu rõ

Pháp Bậc Vô Sinh.

Vì kẻ huỷ báng

Phật khéo phương tiện

Hiện hữu thế gian

Phật thường thấy rõ

Người nghe Phật dạy

Giảng tội phước đây

Tâm không hoan hỷ

Mặt mày nhăn nhó,

Ta còn tại thế

Hay diệt độ rồi

Không giúp Tỳ-kheo

Biên chép kinh này,

Phật dạy tội ấy

Mọi người hãy nghe:

Nếu người phỉ báng

Kinh pháp như đây

Mất thân người rồi

Đọa ngục Vô gián.

Ở trong ngục này

Đủ trong một kiếp

Hay vô số kiếp

Qua thời gian này

Nếu tội đã hết

Thường bị ngu si.

Nếu được ra khỏi

Nơi chốn địa ngục

Sẽ lại đọa vào

Súc sinh cầm thú,

Làm chó, dã can

Thân hình tiều tụy

Vào ở nhà người

Thường bị làm hại.

Nếu người oán ghét

Kinh pháp Phật đây

Sắc thường biến đổi

Thân thể đen đúa,

Vì tội đã làm

Sắc mặt xanh xao

Thân hình gầy yếu

Không được tươi tắn,

Vì các nhân ấy

Sống nơi khốn khổ

Bị ném ngói đá

Khóc lóc kêu la,

Người này thường bị

Đánh đập nhốt trói

Đói khát thiếu thốn

Thân thể khô xấu

Đọa vào súc sinh

Lạc đà, la, lừa

Thường mang chở nặng

Lại bị đánh đập

Trong lòng áo não

Chỉ nhớ cỏ nước

Phỉ báng kinh này

Bị tội như vậy.

Tuy được làm người

Toàn thân ghẻ lác

Dung mạo xấu xí

Thân hình hôi thối

Nếu có đi vào

Xóm, làng, huyện, ấp

Bị trẻ khinh khi

Giỡn chơi dẫm đạp.

Kẻ ngu si ấy

Sau khi chết đi

Liền lại sinh vào

Bần cùng hèn hạ

Hay làm đỉa, giun

Sống bằng máu mủ,

Hoặc bị điếc ngọng

Không được tự do.

Nếu người phỉ báng

Kinh này bị tội

Thường nhiều tật bệnh

Thân thể sinh giòi

Bị nhiều trùng bọ

Rúc rỉa ăn thịt

Tâm thường uất ức

Chẳng rời bệnh đau.

Này Xá-lợi-phất!

Kẻ nam tử kia

Không tin kinh này

Ngu si đần độn

Thường sống bỏn xẻn

Tánh thường tham lam

Sinh ra mù lòa

Người đời quên lãng.

Cố chấp chẳng tin

Phật đạo Đại thừa

Miệng thường hôi thối

Thân thể tanh hôi

Yêu quái, quỷ thần

Thường sống với chúng

Đối với mọi người

Nói chẳng ai tin.

Nếu người không ưa

Nơi giáo pháp này

Thường bị bần cùng

Và luôn thiếu thốn,

Thân chưa từng được

Mặc y phục đẹp

Nếu nhà có của

Chẳng dám uống ăn;

Hoặc làm điều chi

Đều không toại ý,

Giả sử muốn cầu

Vật dụng an ổn

Nếu mà có được

Cũng bị mất ngay,

Làm các hạnh ác

Quả báo như vậy.

Nếu mời thầy thuốc

Ra toa bốc thuốc

Khéo biết điều hòa

Trị liệu đúng pháp

Vẫn không hết bệnh,

Bệnh càng nguy kịch

Tật bệnh triền miên

Không được cứu chữa.

Giả sử có ý

Gầy dựng việc gì

Thì gặp khuấy phá

Hành động đấu tranh,

Lại bị hủy nhục

Và bị tù tội

Người phạm kinh này

Sẽ bị họa ấy.

Nếu người phỉ báng

Về kinh pháp này

Sẽ không thấy được

Bậc Thầy cõi đời

Là vua cõi người

Giáo pháp của Phật

Cuối cùng đọa vào

Quỷ, Thần, Tu-la

Thường gặp tai ương

Điếc lác không nghe

Ngu si mê muội

Chẳng nghe chánh pháp.

Nếu có người nào

Phỉ báng kinh này

Ở vào đời sau

Trọn kiếp mù tối,

Kết quả tội này

Gặp nhiều tai ương

Vô số thời kỳ

Bao nhiêu là kiếp

Như cát sông Hằng

Thường sẽ câm ngọng

Miệng không thể nói

Giáo pháp của Phật

Như sư tử hống

Chỗ đọa địa ngục

Như chốn dạo chơi

Đọa đầy nẻo ác

Như ở nhà mình.

Nếu hủy báng kinh

Tội nhiều như thế

Làm người nhiều bệnh

Thường hay câm ngọng

Hoặc sống trong đời

Sẽ bị tội đây,

Hoặc giữa mọi người

Nói dối hai lời

Khi sắp qua đời

Mạng sống chấm dứt

Thân họ thường gặp

Biết bao khổ đau

Trăm ngàn muôn ức

Vô số tai họa

Dung mạo hắc ám

Chẳng ai muốn nhìn

Bị lở, phong hủi

Tích chứa hôi thối

Tự chấp bản ngã

Nhan sắc đen đúa

Ôm lòng ân hận

Độc hại tăng thêm

Dục tình hừng hẫy

Không có tiết chế

Lại ưa ngang ngược

Khác gì súc sinh.

Này Xá-lợi-phất!

Hôm nay Thế Tôn

Dù nói hết kiếp

Tội báo những người

Phỉ báng không tin

Kinh Pháp Hoa này,

Muốn tính thời gian

Kể sao cho xiết.

Thấy được nghĩa này

Phải nên xét kỹ

Vì vậy Như Lai

Bảo Xá-lợi-phất:

Không đem pháp này

Giảng bày phân tích

Cho kẻ ngu si

Vào thời tượng pháp.

Có kẻ thông minh

Nghe nhiều học rộng

Chí khí kiên cường

Thường tu các pháp,

Hoặc người phát tâm

Quyết cầu Phật đạo

Những người như vậy

Mới được truyền trao.

Pháp chưa từng có

Vì họ đã gặp

Trăm ngàn ức Phật

Trồng nhiều vô số

Công đức như ý

Tâm tánh người này

Sáng tỏ như trăng

Xứng được truyền dạy.

Kinh điển như thế

Nếu người tinh tấn

Thường sống Từ tâm

Suốt cả ngày đêm

Bi tâm chói rạng

Chẳng nghĩ tự thân

Không tiếc thọ mạng

Mới được nói cho.

Quyển kinh pháp ấy

Ai thường cung kính

Không nghĩ xấu người

Nội tâm chuyên nhất

Xa kẻ phàm phu

Thường ở chỗ vắng

Hoặc ẩn núi cao

Những người như vậy

Mới được nghe pháp.

Kết thân bè bạn

Thương giúp lẫn nhau

Và lánh biết xa

Loại bạn xấu ác

Nếu thấy như vậy

Mới là con Phật

Mới nên gặp gỡ

Dạy kinh pháp này.

Không phạm giới cấm

Như ngọc báu sáng

Chí luôn vâng theo

Kinh điển Đại thừa

Phải biết người ấy

Là con của Phật.

Siêng tu pháp này

Tụng một phẩm kinh

Nếu bị mắng chửi

Và bị hủy nhục

Vẫn đem lòng Từ

Thương xót chúng sinh

Chí thành cung kính

Phụng hành lời Phật

Những người như thế

Mới nói pháp này.

Nếu giữa hội chúng

Người tụng kinh này

Tâm thường ứng hợp

Lãnh hội không ít

Cho đến vô số

Thí dụ lời lẽ

Vì khắp mọi người

Thuyết kinh giáo này.

Hôm nay Như Lai

Giảng giải đạo phẩm

Đến nơi cứu cánh

Mọi người hoan hỷ.

Nếu có Tỳ-kheo

Muốn cầu giáo pháp

Nếu thấy kinh này

Phải vui kính nhận,

Vị ấy phụng trì

Kinh Đại thừa đây

Tâm thường tinh cần

Không thích việc khác

Trì một bài tụng

Chí không dời đổi

Mới được thọ trì

Kinh điển như vậy.

Nếu như có người

Ái mộ kinh này

Nên sùng kính họ

Như thân Như Lai.

Hoặc người suy nghĩ

Muốn học pháp này

Nếu đã được nghe

Cúi đầu lễ nhận,

Người ấy chẳng còn

Nghĩ tìm kinh khác

Cũng chưa từng nghĩ

Sách vở thế gian

Thực hành Phật đạo

Chí tại căn lực

Đều xả bỏ hết

Chuyên giảng kinh này,

Này Xá-lợi-phất!

Dẫu trong một kiếp

Nêu vô số dụ

Phân biệt giảng nói

Nếu người phát nguyện

Cầu tuệ giác Phật

Hãy đem kinh này

Tuyên dương rộng khắp.

KINH CHÁNH PHÁP HOA

QUYỂN 3

Phẩm 4: Tin Ưa

Lúc bấy giờ Tôn-giả Tu-bồ-đề, Ca-chiên-diên, Đại Ca-diếp, Đại Mục-kiền-liên… được nghe pháp lớn chưa từng có, vốn chưa từng nghe và thấy Đức Thế Tôn thọ ký cho Tôn-giả Xá-lợi-phất sẽ thành đạo Vô thượng chánh chân, vừa mừng vừa sợ, phấn chấn, đều từ chỗ ngồi đứng dậy, đến trước chỗ Đức Thế Tôn, sửa y, để trần vai phải, quỳ gối, chắp tay chiêm ngưỡng Đức Thế Tôn mà trong lòng hân hoan, sáng suốt, thân tâm cảm thấy khoan khoái, nhẹ nhàng, tâm trí chuyên nhất bạch Đức Thế Tôn:

–Kính bạch Đấng Đại Thánh! Chúng con đứng đầu chư Tăng, tuổi già suy yếu. Kính mong Thế Tôn cho chúng con được Niết-bàn. Tâm chí của chúng con vẫn mong cầu đạo Vô thượng chánh chân, nhưng sức tinh tấn của chúng con đã suy giảm, không thể kham nhận việc gì nữa. Như Lai trước đây giảng pháp, chúng con theo thứ tự ngồi an định trong chúng lắng nghe, không dám mỏi mệt hay nhàm chán. Lúc ấy Như Lai vì chúng con thuyết pháp. Chúng con đã được ở nơi Không, Vô tướng, Vô nguyện, cho đến các pháp của Phật, không tạo tác đối với tất cả pháp, ưa thích các việc làm của chư Bồ-tát, Như Lai đã nhiều lần khuyến khích giáo hóa chúng con nhưng chúng con đối với ba cõi chỉ muốn vượt qua, thường tự suy nghĩ cho rằng mình đã đạt được Niết-bàn. Nay tâm chúng con đã mỏi mệt. Lúc vừa nghe Thế Tôn chỉ dạy giáo nghĩa kỳ diệu chúng con đều chẳng có một ý niệm ham thích đối với Tuệ giác vô thượng. Thế mà nay Thế Tôn lại thọ ký cho hàng Thanh văn sẽ thành Chánh giác nên tâm chúng con rất bàng hoàng, kinh ngạc chưa từng có. Chúng con được lợi lành lớn, đã phải nỗ lực tu tập nên mới được nghe phẩm kinh như thế này. Chúng con theo chư Phật quá khứ thường được nghe pháp ấy nên khi vừa được nghe, chúng con như người được vô lượng ngọc báu, thỏa mãn chí nguyện mong mỏi. Chúng con hiện nay ở tại thế gian mà tâm vô sở úy, tiếng trống, nhạc vi diệu tự nhiên trổi lên, ngọn đèn vĩ đại chiếu rọi khắp nơi, rừng cây Chiên-đàn tỏa hương ngào ngạt.

Bạch Thế Tôn! Chúng con há có thể kham nhận được pháp lớn mà Thế Tôn đã nói hay sao? Đó là điều chúng con xin thưa thỉnh.

Lúc ấy các vị Thanh văn cùng nhau thưa với Đức Phật:

–Thuở xưa có người con bỏ cha trốn đi lưu lạc đến địa phương khác sáu mươi năm, rong ruổi bốn phương tìm cầu cơm áo, luôn bị nghèo cùng khốn khổ, chẳng có chút tài sản nào. Người cha có việc đến địa phương ấy. Ông có vô số vàng bạc châu báu, thủy tinh, lưu ly, xa cừ, mã não, san hô, hổ phách chứa đầy trong kho, kẻ hầu hạ, xe cộ, voi ngựa nhiều vô số kể, quyến thuộc đông đảo, bảy báu đầy ắp, thu chi tiền bạc, trồng trọt cày bừa, khách thương buôn bán cũng rất đông đảo.

Người con nghèo đói phải đi khắp nơi làng mạc, thôn xóm, phố phường trong nước để xin ăn. Lúc ấy đang là mùa thu, ông trưởng giả giàu có đi vào thành xem xét các kho báu. Người cha, cùng con biệt ly đã lâu bỗng nhiên nhớ đến con, không biết con mình ở đâu. Ông tự nghĩ: “Ta có nhiều của cải đầy khắp gần xa mà lại chỉ có một mình. Nếu mai này ta chết đi thì của cải ấy sẽ tiêu tan. Ta chỉ mong được gặp lại con ta, tha hồ cho nó sự ăn mặc và giao tài sản cho nó, ta sẽ an vui không còn lo nghĩ.”

Khi ấy người con nghèo khổ lần hồi đến nhà ông trưởng giả, đứng trước cửa nhà nhìn vào, từ xa trông thấy người cha ngồi trên ngai sư tử được làm bằng vàng bạc và các vật quý báu, có các Bà-la-môn và mọi người kính cẩn vây quanh, có rèm báu kết ngọc và người cha ngồi trong đó để sai bảo, cắt đặt công việc cho mọi người trong các bộ phận. Dưới đất được rải đầy các thứ hoa quý, trăm ngàn muôn ức vàng dùng làm đồ dùng ăn uống. Người con nghèo thấy ông trưởng giả tư thế oai nghiêm như vậy nên rất sợ hãi, không biết vị ấy là ai, cho rằng người này là vua hoặc ngang hàng với vua, do dự không dám tiến bước, nghĩ vậy nên bỏ chạy thật mau.

Người cha trông thấy con lòng rất vui mừng, sai người hầu cận chạy theo gọi người con ấy quay về. Người con kinh hãi lăn xuống đất, nói với người theo bắt:

–Tôi không có xúc phạm gì đến các người, tại sao lại bắt tôi?

Người hầu dẫn người con đem về cho trưởng giả. Trưởng giả bảo:

–Chớ nên sợ hãi như thế. Ta vì con mà gầy dựng sự nghiệp với những kho tàng đầy ắp. Cha con biệt ly đã lâu không gặp, ta nay tuổi già suy yếu, cha con tình sâu nghĩa nặng mới đem con vào nhà này.

Người cha không nói điều này với ai. Vì sao? Vì người cha biết ý chí con mình nghèo hèn hạ tiện, không biết phước lực của cha. Một thời gian lâu sau, người con tâm ý thông hiểu, sắc mặt an hòa, biết được tên mình và quen dần với các vật quý giá, vị trưởng giả liền nói:

–Đây chính là con của ta.

Rồi ông dùng phương tiện bảo người con:

–Nay con muốn làm gì tùy ý.

Người con nghèo khổ rất kinh ngạc như được sự chưa từng có, liền đứng dậy đi đến xóm nghèo tìm kiếm cơm áo. Người cha hiểu con nên dùng phương tiện bảo anh ta:

–Con cứ tự nhiên đến với họ.

Sau khi người con đến, vị trưởng giả lại sai người đến bảo với anh ta:

–Ngươi hãy đến ngôi nhà kia, ở đấy đang cần người đánh xe.

Vị trưởng giả cho anh ta voi, ngựa, sai tập làm quen dần với những việc tầm thường. Nếu có ai hỏi anh ta cũng đáp là làm người đánh xe. Người cha bảo con:

–Ngươi phải điều khiển xe, ngựa và quản lý các vật báu trong nhà, tùy ý thích của ngươi, ta sẽ ban phát cho. Người con muốn gì, người cha cũng chu cấp cho đầy đủ như lời đã nói. Khi ấy người con tập điều khiển ngựa, xe và quản lý rất kỹ lưỡng các châu báu và còn dạy dỗ cho những kẻ lớn nhỏ trong nhà. Người cha ở bên cửa sổ từ xa trông thấy con mình làm việc giỏi dang, ông liền cởi chiếc áo cũ đã mặc, tắm gội sạch sẽ, tay phải kỳ cọ, mặc y phục đẹp đẽ, đeo chuỗi ngọc quý, toàn thân sạch sẽ, sáng sủa. Ông bảo với đứa con:

–Từ trước đến nay con đã xây dựng được cơ nghiệp gì không? Vì việc gì mà bỏ ta đi nơi khác đến nổi bị khổ sở đói lạnh? Ta đã già yếu rồi, nay thật tình khuyên con rằng đã đến lúc con nên cưới vợ, vui chơi, ăn uống để nối dõi phước nhà. Sản nghiệp ta đã tạo nhiều không kể xiết, đầy đủ đồ quý báu, con có biết không? Ta mong ngóng con đã nhiều năm qua, mà con lại đi thân cận với bạn ác nay mới quay về. Con phải trừ bỏ những thói quen tật xấu ấy. Ta có viên ngọc dạ quang minh vô cùng quý giá sẽ đem cho con, kẻ hầu hạ, tôi tớ nam nữ lớn nhỏ tùy ý con muốn, tất cả đều giao cho con. Ta luôn thương nhớ con cũng như quốc vương may mắn gặp thái tử của họ.

Các vị Thanh văn cùng thưa Phật:

–Bạch Thế Tôn! Khi ấy người con nghèo khổ đã lìa xa gia đình hơn sáu mươi năm, trôi giạt khắp nơi, đến nhà trưởng giả mới gặp người thân, suy nghĩ trước và sau khi gặp cha, tâm đều nhớ hết những việc đã làm.

Khi ấy vị trưởng giả nằm trên giường bệnh, biết mình sắp chết mới bảo người con:

–Ta nay đã sức cùng lực kiệt. Con nên kế thừa sản nghiệp đồ sộ của ta. Tất cả tài sản kho tàng quý báu trong nhà, nếu con nhận lãnh, đem giúp đỡ những người nghèo thiếu, sử dụng tùy ý.

Người con nghe cha dạy xong vui mừng khôn xiết, nguyện sẽ thực hành không trái lời hứa. Người cha biết chí con nên thân hành dạy bảo, trước nghèo sau giàu càng thêm vui mừng, tôn kính thân thuộc, lễ bái các bậc Trưởng lão. Người cha ở trước vua, đại thần và mọi người tuyên bố:

–Xin các ngài biết cho, người này là con trai của tôi, do tôi sinh ra, tên đó họ đó. Con tôi đã bỏ tôi lưu lạc khắp nơi sáu mươi năm nay mới gặp nhau. Nó là con của tôi, tôi chính là cha nó. Bao nhiêu của cả, tài sản của tôi đều là của con tôi.

Người con nghe cha tuyên bố với mọi người lòng càng thêm vui mừng, tự nghĩ: “Ta đời trước có phước báo gì mà được lãnh kho tàng quý báu này?”

Các vị Thanh văn lại thưa:

–Bạch Thế Tôn! Ông trưởng giả giàu có ấy ví như Thế Tôn. Chúng Thanh văn Hữu học chúng con được gọi là con của Phật. Ngài cứu giúp chúng con thoát khỏi nỗi khổ trong ba cõi, như ông trưởng giả giàu có trở lại đưa đứa con thoát khỏi sự sống chết. Khi ấy, bạch Thế Tôn, Thế Tôn có vô số pháp bảo của bậc Thánh, dùng năm thần thông đoạn trừ màn ngăn che của năm ấm. Chúng con luôn tinh tấn tu tập theo giáo pháp ấy, đạt đến Niết-bàn cho là ấn chứng vi diệu, tinh tấn mong cầu không giải đãi, muốn được giải thoát tâm ý vắng lặng, nhờ tự thân tư duy thành thục nên đạt được rất nhiều. Nhưng Thế Tôn biết tâm lý chúng con vốn nương vào pháp thực hành, siêng tu thiền định và thường tin ưa, vì thấy chúng con lười biếng, tâm chí hạ liệt, không phân biệt, không có chí nguyện đối với kho pháp bảo quý giá của Như Lai, nên Thế Tôn đã dùng phương tiện chỉ cho chúng con thấy rõ kho tàng tuệ giác ấy, nhờ nó mà trừ được đói khổ và được trao ấn chứng vi diệu.

Kính bạch Thế Tôn! Ngày nay chúng con tuổi đã già, như Tôn-giả Đại Ca-diếp đây được Như Lai ấn chứng rất sớm là sẽ đạt đến giải thoát. Thế Tôn lại vì chúng con mà thị hiện giáo nghĩa trí tuệ lớn của Bồ-tát. Chúng con phụng hành và đem chỉ dạy cho mọi người. Như Lai đã hiển bày đức lớn đều làm cho chúng con được thể nhập giáo nghĩa Như Lai. Vì sao? Vì Thế Tôn đã khéo dùng tất cả phương tiện biết chúng con ý chí thấp hèn, không hiểu nổi giáo pháp sâu xa nên dạy hạnh Thanh văn. Chúng con sợ hãi các pháp trong sinh, già, chết ba cõi và các pháp sắc, thanh, hương, vị, xúc thô hèn, chỉ muốn tự độ mà không cứu độ tất cả chúng sinh, xa lìa phương tiện quyền biến, trí tuệ, đại Từ bi, thiền định Tam-muội, chỉ biết nhân tâm mà không thấy được căn nguyên của tất cả chúng sinh. Ví như kẻ nghèo cùng mong cầu cơm áo, người cha ân cần muốn đem đến an lạc cho con, nhưng người con không hề hay biết. Thế Tôn dùng phương tiện tùy lúc thị hiện nên chúng con không nhận thấy, nay mới tự biết mình chính là con Phật.

Chúng con đã được Phật xót thương ban cho đại trí tuệ. Vì sao? Vì chúng con tuy là con Phật mà lại hạ tiện, khiếp nhược. Đến khi thấy tâm chúng con hoan hỷ kính tin Bồ-tát thừa nên Như Lai sau đó mới nói cho pháp lớn Đại thừa. Thế Tôn đã vì hai việc mà nói pháp ấy:

1. Vì chư Bồ-tát nên Như Lai hiện pháp cam lộ.

2. Vì hạng người thấp hèn, chí nguyện nhỏ nên Như Lai, khuyến khích, chuyển hóa họ đi vào giáo nghĩa vi diệu.

Ví như người con kia cùng cha biệt ly nhau đã lâu, trên đường từ xa trông thấy cha không biết là ai nên rất sợ hãi, dần dần về sau nhìn cách thể hiện uy nghi mới biết đó là cha mình. Phật cũng như vậy, chúng con không hiểu rõ pháp lớn của Bồ-tát, tuy là con của Như Lai, từ pháp sinh ra nhưng chỉ mong Niết-bàn, không có ý chí ngồi dưới gốc cây nơi đạo tràng hàng phục ma quân và độ thoát tất cả chúng sinh. Bọn chúng con tự cho rằng đã được giải thoát. Vì lý do đó nên ngày nay chúng con thấy, nghe mà chưa được thành tựu, không phải là bậc xuất gia, chưa trở thành bậc Sa-môn. Hôm nay Thế Tôn hiện các trí tuệ siêu tuyệt nên chúng con đã đạt được pháp trân bảo của Phật.

Đức Phật là cha, chúng con là con, cha con đồng một thể tánh, không có sai khác. Giống như vị trưởng giả khi sắp mạng chung, ở trước đại chúng tuyên bố cùng vua, quan, Bà-la-môn, trưởng giả và tất cả mọi người: “Hôm nay ta đem tất cả kho tàng châu báu để ban cho con ta.” Người con nghe xong vui mừng như được điều chưa từng có. Thế Tôn cũng như vậy, ban đầu dạy pháp Tiểu thừa tạm thời làm cho chúng con được an lạc, nhưng sau cùng Ngài vì bốn chúng Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di, tất cả chư Thiên và loài người mà hiển bày giáo nghĩa căn bản. Thế Tôn khéo dùng phương tiện thuyết pháp tam thừa, không hề có hai thừa, huống gì có ba? Các vị Thanh văn này đều sẽ thành Phật. Chúng con vô cùng hân hoan không kể xiết.

Khi ấy Tôn-giả Đại Ca-diếp nói lại kệ rằng:

Chúng con hôm nay

Được nghe pháp âm

Ngạc nhiên vui mừng

Được chưa từng có

Vì thế cho nên

Tâm rất hoan hỷ

Lại biết Đạo Sư

Thanh âm êm dịu

Trân bảo tôn quý

Chứa nhóm thật nhiều

Tập hợp các báu

Ban cho chúng con

Chưa hề nghĩ đến

Cũng chẳng mong cầu

Được nghe pháp sâu

Tâm rất phấn chấn.

Ví như trưởng giả

Có một người con

Bé thơ không biết

Ngu si mê muội

Tự bỏ cha mình

Đi đến nước khác

Trôi nổi xứ lạ

Gặp nhiều hiền nhân.

Khi ấy trưởng giả

Lo sầu nhớ con

Về sau nghe biết

Vội vã kiếm tìm

Dạo khắp mười phương

Lòng thường lo nghĩ

Cha con cách biệt

Đã sáu mươi năm

Thăm hỏi mọi người

Muốn được gặp con

Liền đến xứ khác

Vào thành lớn kia

Dừng chân ở đó

Xây dựng lâu đài

Đầy đủ trang nghiêm

Thọ lạc năm dục

Vô số vàng ròng

Và các châu báu

Của cải quý giá

Minh châu, ngọc bích

Voi, ngựa, cộ xe

Rất nhiều vô số

Gia súc trâu, heo

Gà, vịt, dê, lừa

Thu chi lời lãi

Buôn bán, cấy cày

Tôi tớ hầu hạ

Nhiều không kể xiết

Các sự tôn quý

Có vạn ức người

Lại được vua mến

Oai như quốc vương

Tất cả dân chúng

Kính trọng hướng về

Quan quyền thân thích

Ai cũng tôn trọng

Ví nhiều duyên cớ

Người đến tấp nập

Tìm kiếm rất đông

Không thể kể hết

Giàu mạnh như vậy

Mà luôn than khóc

Ta đã già nua

Chí lực suy yếu

Lòng thường suy nghĩ

Muốn được gặp con

Ngày đêm nghĩ nhớ

Không lúc nào nguôi

Hỏi nghe tin con

Lòng thêm phiền muộn

Con dại bỏ ta

Hơn sáu mươi năm

Kho tàng ta có

Tài sản lớn nhiều

Nếu ta chết đi

Ai người giao phó

Kế thừa cho ta

Người con ngu si

Nghèo cùng khốn khổ

Thường tìm cơm áo

Dạo khắp các nơi

Ưu lo suy nghĩ

Miệt mài khắp chốn

Tìm cầu dè sẻn

Phiêu bạt xa xôi

Tự lo sinh sống

Có khi được của

Lúc chẳng có gì

Khốn đốn tha hương

Ưu tư lo lắng

Bức xúc trong lòng

Gian lao khổ sở

Lần lượt trải qua

Đi không dừng nghỉ

Dần dần đi đến

Chỗ ở của cha

Quanh co lui tới

Tìm kiếm áo cơm

Từ từ tiến gần

Đến ngôi nhà ấy

Liền đến trước cửa

Từ xa trông thấy

Vị đại trưởng giả

Ngồi ngai sư tử

Đông người hầu hạ

Quyến thuộc vây quanh

Tiền của thu chi

Và đem bố thí

Có rất đông người

Đi theo phục dịch

Hoặc người tính toán

Vàng bạc châu báu

Ghi chép giấy tờ

Phân phối từng ban

Thu chi riêng biệt

Tính toán ít nhiều.

Khi ấy gã nghèo

Thấy cảnh như vậy

Đứng qua bên đường

Quán sát họ làm

Tự thân suy nghĩ

Sao ta đến đây

Đây chắc là vua

Hoặc là thái tử

Nếu không sao vậy

Sẽ bắt trói ta

Nếu như không đi

Bị ép sai khiến

Suy nghĩ như thế

Người nghèo bỏ chạy

Đời không trọng nghèo

Chẳng ưa kẻ thiếu.

Khi ấy trưởng giả

Ngồi ngai sư tử

Xa thấy con mình

Thầm lặng vui mừng

Sai ngay người hầu

Đuổi theo giữ lại

Gọi kẻ nghèo kia

Đến đây ta gặp.

Người hầu vâng lời

Đuổi theo bảo rằng

Buộc ngươi phải về.

Gã té xuống đất

Kinh hãi nghĩ thầm

Vô cớ bị hại

Sao lại bị bắt

Họ muốn gì đây.

Trưởng giả giàu có

Thấy con ngã lăn

Thương xót con mình

Vô cùng hạ liệt

Cũng không tin rằng

Ta là cha nó

Lại vẫn nghi ngờ

Không xét của cải.

Người cha phủ dụ

Nói với kẻ nghèo

Ta có vàng ròng

Cất chứa tại đây

Sẽ cấp cho ngươi

Đủ thức ăn uống

Giữ gìn trông coi

Phục dịch các việc

Châu báu ta có

Bị hư cũ nhiều

Bỏ nơi nhơ nhớp

Không ai sửa dùng

Ngươi hãy tùy tiện

Lấy làm của riêng

Của cải ta nhiều

Không ai dùng hết.

Người nghèo nghe bảo

Những lời như thế

Bèn vội tới nơi

Vâng lệnh thi hành

Theo lời trưởng giả

Không dám trái lệnh

Liền vào trong nhà

Sửa sang các việc.

Khi ấy trưởng giả

Bên trong cửa sổ

Quán sát người con

Biết làm thế nào

Tuy là con ta

Mà quá hạ liệt

Chỉ biết tính toán

Điều khiển xe thôi.

Ông từ trên lầu

Đi xuống dưới đất

Cởi áo nhơ bẩn

Thay đồ sang trọng

Đi thẳng đến chỗ

Làm việc của con

Bảo con đứng dậy

Cần làm việc gì

Ta sẽ cho ngươi

Rất khó gặp ngươi

Nhân đức bố thí

Xoa bóp chân ta

Rượu nồng ngon ngọt

Cấp cho thực phẩm

Giường ghế đồ dùng

Ngựa xe không thiếu

Lúc đó ta sẽ

Cưới vợ cho ngươi.

Trưởng giả thông tuệ

Dần dà dạy bảo:

Con nên nhận lãnh

Các việc của ta

Ví yêu mến ngươi

Tâm đừng nghi ngại

Người con lần hồi

Vào trong nhà cha

Buôn bán cai quản

Tính toán thu chi

Không để thiếu hụt

Ngày càng phát đạt

Đi tới đi lui

Răn dạy tôi tớ

Các món bảo vật

Ngọc sáng lưu ly

Đều đem cất giữ

Kho tàng trong nhà

Tất cả các chỗ

Đều biết tính toán

Suy nghĩ biết rõ

Lợi của tài sản

Nhưng vì ngu si

Riêng giữ kho nhỏ

Không bằng như cha

Ở tại bên ngoài.

Khi ấy gã nghèo

Một mình suy nghĩ

Người khác không có

Kho báu như ta

Người cha biết được

Ý chí con mình

Nó tự cho rằng

Được giàu vô tận.

Liền gọi con đến

Tự thân dạy bảo

Ta muốn giao phó

Tài sản của ta

Nên bảo ngươi rằng

Ta có tất cả

Vô số tài sản

Sinh hoạt buôn bán

Tụ tập mọi người

Trước mặt quốc vương

Trưởng giả, Phạm chí

Các bậc Hiền nhân

Sai người công bố

Lớn nhỏ gần xa

Đây là con tôi

Bỏ tôi trốn đi

Đến nơi nước khác

Tìm cầu ăn mặc

Vô cùng nghèo khổ

Nay mới trở về

Cùng tôi xa cách

Hơn sáu mươi năm

Nay đến nước này

Mới được gặp lại

Ở nơi thành ấy

Mà quên mất tôi

Nơi đây kiếm sống

Tự nhiên đến đây

Tài sản của tôi

Không thiếu thứ gì

Sản nghiệp hiện tại

Rất là đầy đủ

Tất cả đều đem

Giao phó cho con

Con sẽ giữ gìn

Cơ nghiệp của cha.

Người con vui mừng

Việc chưa từng có

Ta vốn nghèo nàn

Của cải tự đến

Người cha biết con

Ý chí thấp hèn

Được các kho báu

Ngày nay an ổn

Đấng Đại Đạo Sư

Giáo hóa chúng con

Chúng con thấp hèn

Vui ưa pháp nhỏ

Phật độ chúng con

Khiến được an ổn

Rồi Ngài thọ ký

Sẽ thành Phật đạo

An trụ nơi đây

Lập hạnh rất nhiều

Vô số Bồ-tát

Tuệ lực vô lượng

Chỉ bày phân biệt

Đạo lớn tối thượng

Ca ngợi các duyên

Muôn ngàn thí dụ

Chúng con được nghe

Là con Đức Phật

Nên gắng phụng hành

Đạo lớn tối thượng

Nơi đáng kiến lập

Cho người mắt tuệ

Sẽ ở thế gian

Được thành Phật đạo

Vì Đấng Thế Tôn

Thực hành như thế

Nuôi dưỡng ủng hộ

Nơi giáo pháp này

Phân tích giảng nói

Tuệ nghĩa tối thắng

Rồi sẽ cảm hóa

Tất cả chúng sinh

Chí nguyện chúng con

Tâm nghèo suy nghĩ

Nếu như được nghe

Những lời Phật dạy

Không chịu phát khởi

Trí tuệ Như Lai

Thấy Bậc Tối Thắng

Tuyên nói nghĩa đạo

Trong lòng tự nghĩ

Đã được Niết-bàn

Không có mong cầu

Trí tuệ tối thượng

Nhờ nghe Thế Tôn

Chư Phật các cõi

Được ý hy hữu

Sinh tâm vui mừng

Nơi pháp vắng lặng

Tất cả vô lậu

Đã được dứt trừ

Sau được diệt độ.

Do tư duy này

Không thành Phật đạo

Nỗ lực tu hành

Siêng trừ kiêu mạn

Giáo nghĩa chư Phật

Vi diệu tối thượng

Chưa từng khuyên giúp

Chỉ trụ Niết-bàn

Cho là cứu cánh

Tối thắng trọn vẹn

Được pháp vô vi

Xả bỏ ấm, cái

Ngày đêm tinh cần

Tu pháp nghĩa không

Thoát khỏi khổ đau

Não phiền ba cõi

Thế Tôn dạy bảo

Dùng các nhân duyên

Và các thí dụ

Đầy đủ các pháp

Diễn nói tối thắng

Thân sinh trí tuệ

Nếu như có người

Mong thành Phật đạo

Chúng con vì họ

Ban cho Pháp sự

Họ đạt nhưng con

Không thích bao giờ

Đấng Đại Đạo Sư

Khắp cõi thế gian

Quán sát tất cả

Những người như con

Lo sợ các việc

Làm cho lợi ích

Ân cần khuyên bảo

Khiến con tin ưa

Phương tiện quyền biến

Giống như người cha.

Ví như trưởng giả

Vô cùng giàu có

Biết chí con mình

Bần cùng hạ liệt

Mới đem châu báu

Ban phát cho con;

Đấng Đại Đạo Sư

Nói pháp hy hữu

Phân biệt, chỉ bày

Khéo dùng phương tiện

Biết rằng chúng con

Chí thích thấp hèn

Điều phục tâm con

Mới ban pháp lớn.

Chúng con ngày nay

Đạt được vô lượng

Pháp chưa từng có

Như nghèo được của

Đức Phật giáo hóa

Được đạo quý báu

Các lậu đoạn trừ

Ngày đêm tu tập

Giới cấm, thiền định

Thọ trì giáo nghĩa

Tuân lời Đạo Sư

Nay con đã đạt

Đạo lớn Thế Tôn.

Quyến thuộc vây quanh

Tu hành tinh tấn

Nỗ lực ngày đêm

Phạm hạnh thanh tịnh

Nương Đấng Pháp Vương

Tuệ giác sâu xa

Mà được đầy đủ

Quả đức Vô thượng

Thành tựu vi diệu

Các lậu không còn.

Chúng con hôm nay

Mới là Thanh văn

Mới được nghe rõ

Phật đạo tối thượng

Được Phật hiển bày

Pháp âm toàn giác

Do đã được nghe

Vượt khỏi sợ hãi.

Hôm nay mới thành

Bậc Vô Sở Trước

Đem pháp ly thủ

Giảng cho chư Thiên

Thế nhân, ma vương

Và cho Phạm thiên

Tất cả quyến thuộc

Các loại chúng sinh

Khắp chúng hữu tình

Tạo lập tịch nhiên

Dứt bỏ sinh tử

Vô số ức kiếp,

Giáo pháp Phật giảng

Rất khó được gặp

Xét khắp thế gian

Không thể sánh kịp.

Ngày nay giác ngộ

Hết tội, giải thoát

Tu hành tinh tấn

Phấn chấn vui mừng

Chúng con quay về

Đảnh lễ bậc Thánh

Sở nguyện viên thành

Như cát sông Hằng

Thực phẩm, y phục

Nhiều đến vô lượng

Giường nằm, ngọa cụ

Thuần khiết sạch sẽ

Gỗ hương Chiên-đàn

Lấy làm nhà cửa

Đệm ngồi mềm mịn

Để trải lên trên

Nếu người tật bệnh

Vô số thuốc thang

Đem đến cúng dường

An trụ độ tận

Bố thí nhiều kiếp

Những gì đã chứng

Không bị mất đi

Pháp Phật cao xa

Vô lượng vô hạn

Đủ thần túc lớn

Kiến lập pháp lực

Phật là Đại vương

Kham nhận kiên cường

Thường tu kiên cố

An ủi khuyên dạy

Luôn theo đúng thời

Chưa từng buông bỏ

Vọng tưởng phước hạnh

Nơi tất cả đời

Pháp Đấng Trung Tôn

Đều có lực lớn,

Như Lai tối thắng

Thắp đèn sáng lớn

Dạy rất nhiều người

Biết hàng chúng sinh

Tùy sức của họ

Bao nhiêu chủng loại

Điều họ ưa thích

Trăm ngàn nhân duyên

Tùy thuận mở bày,

Như Lai đều biết

Tánh hạnh chúng sinh

Tâm niệm người khác

Tất cả quần sinh

Vì nhiều lỗi lầm

Đưa đến đọa lạc

Đem pháp thị hiện

Đưa về tuệ giác.