SỐ 220 — KINH ĐẠI Bát-nhã BA-LA-MẬT-ĐA

QUYỂN 476

Phẩm 80: Đạo Sĩ

Bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện suy nghĩ: “Thế nào là đạo của Đại Bồ-tát mà các Đại Bồ-tát an trụ vào đạo này có thể mặc những loại áo giáp công đức thù thắng và như thật làm lợi ích cho tất cả hữu tình?” Biết tâm niệm của Cụ thọ Thiện Hiện, Đức Thế Tôn liền nói:

–Này Thiện Hiện nên biết, Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa là đạo của các Đại Bồ-tát; bốn Niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo là đạo của các Đại Bồ-tát; pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh là đạo của các Đại Bồ-tát; chân như cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn là đạo của các Đại Bồ-tát; Thánh đế khổ, tập, diệt, đạo là đạo của các Đại Bồ-tát; bốn Tĩnh lự, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc là đạo của các Đại Bồ-tát; tám Giải thoát cho đến mười Biến xứ là đạo của các Đại Bồ-tát; ba pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện là đạo của các Đại Bồ-tát; bậc Cực hỷ cho đến bậc Pháp vân là đạo của các Đại Bồ-tát; tất cả pháp môn Đà-la-ni, tất cả pháp môn Tam-ma-địa là đạo của các Đại Bồ-tát; năm loại mắt, sáu phép thần thông là đạo của các Đại Bồ-tát; mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp Phật bất cộng là đạo của các Đại Bồ-tát; pháp không quên mất, tánh luôn luôn xả là đạo của các Đại Bồ-tát; trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng là đạo của các Đại Bồ-tát; vô lượng, vô biên Phật pháp khác là đạo của các Đại Bồ-tát.

Lại nữa này Thiện Hiện, nói chung tất cả pháp đều là đạo của các Đại Bồ-tát. Này Thiện Hiện, ý ông thế nào? Vậy thì có pháp nào mà các Đại Bồ-tát không nên học không? Nếu các Đại Bồ-tát không học pháp đó thì có thể chứng quả vị Giác ngộ cao tột không?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Đức Thế Tôn, không.

Đức Phật dạy Thiện Hiện:

–Đúng vậy, đúng vậy, nhất định không có một pháp nào mà Đại Bồ-tát không nên học! Nếu các Đại Bồ-tát không học pháp ấy thì chắc chắn không thể cầu được quả vị Giác ngộ cao tột. Vì sao? Vì nếu Đại Bồ-tát không học tất cả pháp thì nhất định không thể đạt được trí Nhất thiết trí.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Đức Phật:

–Bạch Thế Tôn, nếu tự tánh của tất cả pháp đều là không thì vì sao Đại Bồ-tát cần phải học, vậy thì học ở chỗ nào? Nếu có sự học thì bạch Thế Tôn không lẽ đối với pháp không hý luận mà làm ra hý luận, nghĩa là có các pháp là đây, là kia, do thế này là thế kia, đây là thế gian, đây là xuất thế gian, đây là hữu lậu, đây là vô lậu, đây là hữu vi, đây là vô vi, đây là pháp phàm phu, đây là pháp Dự lưu, đây là pháp Nhất lai, đây là pháp Bất hoàn, đây là pháp A-la-hán, đây là pháp Độc giác, đây là pháp Bồ-tát, đây là pháp Như Lai.

Đức Phật dạy Thiện Hiện:

–Đúng vậy, đúng vậy, này Thiện Hiện, như lời ông đã nói! Tự tánh của tất cả pháp đều không. Nếu tất cả các pháp chẳng phải tự tánh không thì Đại Bồ-tát sẽ không chứng quả vị Giác ngộ cao tột. Do tự tánh của tất cả pháp đều không, cho nên Đại Bồ-tát có thể chứng quả vị Giác ngộ cao tột.

Này Thiện Hiện, như lời ông đã nói! Nếu tự tánh tất cả pháp đều không. Vì sao Đại Bồ-tát cần phải học, vậy thì học ở đâu. Nếu có chỗ học thì không lẽ đối với pháp không hý luận mà tạo ra hý luận, nghĩa là có các pháp là đây là kia, do thế này là thế kia, nói đủ là cho đến đây là pháp của Như Lai. Này Thiện Hiện, nếu các hữu tình biết tự tánh tất cả pháp đều không thì các Đại Bồ-tát không cần học tất cả pháp để chứng đắc trí Nhất thiết trí, hãy vì các hữu tình mà tìm phương cách để giáo hóa bởi vì các hữu tình không biết tự tánh các pháp đều không. Các Đại Bồ-tát nhất định phải học tất cả pháp để chứng đắc trí Nhất thiết trí, vì các hữu tình mà lập những phương cách để giáo hóa.

Này Thiện Hiện, ông nên biết, các Đại Bồ-tát khi Bồ-tát mới tu học đạo nên quán sát thật kỹ các pháp tự tánh đều không thể đắc, chỉ do chấp trước hòa hợp mà tạo ra. Ta nên quán sát thật kỹ tự tánh của các pháp hoàn toàn không, ở trong đó không nên chấp trước. Nghĩa là không nên chấp trước sắc, thọ, tưởng, hành, thức; không nên chấp trước nhãn xứ cho đến ý xứ; không nên chấp trước sắc xứ cho đến pháp xứ; không nên chấp trước nhãn giới cho đến ý giới; không nên chấp trước sắc giới cho đến pháp giới; không nên chấp trước nhãn thức giới cho đến ý thức giới; không nên chấp trước nhãn xúc cho đến ý xúc; không nên chấp trước các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra; không nên chấp trước địa giới cho đến thức giới; không nên chấp trước nhân duyên cho đến tăng thượng duyên; không nên chấp trước các pháp do duyên sinh; không nên chấp trước vô minh cho đến lão tử; không nên chấp trước Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa; không nên chấp trước pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh; không nên chấp trước chân như cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn; không nên chấp trước Thánh đế khổ, tập, diệt, đạo; không nên chấp trước bốn Niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo; không nên chấp trước bốn Tĩnh lự, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc; không nên chấp trước tám Giải thoát cho đến mười Biến xứ; không nên chấp trước ba pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện; không nên chấp trước bậc Tịnh quán cho đến bậc Như Lai; không nên chấp trước bậc Cực hỷ cho đến bậc Pháp vân; không nên chấp trước tất cả pháp môn Đà-la-ni, tất cả pháp môn Tam-ma-địa; không nên chấp trước năm loại mắt, sáu phép thần thông; không nên chấp trước mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp Phật bất cộng; không nên chấp trước ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp của bậc Đại sĩ; không nên chấp trước pháp không quên mất, tánh luôn luôn xả; không nên chấp trước trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng; không nên chấp trước quả Dự lưu cho đến Độc giác Bồ-đề; không nên chấp trước tất cả hạnh của Đại Bồ-tát; không nên chấp trước quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật. Vì sao? Vì tự tánh của tất cả pháp đều không, vì tánh không nên không chấp trước. Tánh không trong cái không của tánh không còn không thể đắc huống chi có tánh không mà chấp trước cái không.

Này Thiện Hiện, khi các Đại Bồ-tát quán sát tất cả pháp như vậy đối với tánh của các pháp tuy không chấp trước nhưng với các pháp phải học hỏi không nhàm chán. Đại Bồ-tát ấy trụ trong sự học này mà quán tâm hành sai khác của các hữu tình, nghĩa là quán sát tâm hành của các hữu tình ở đâu. Sau khi quán sát rồi biết rõ như thật tâm của họ chỉ do hư vọng mà chấp. Bấy giờ, Bồ-tát suy nghĩ: “Tâm kia chỉ do hư vọng mà chấp lấy, nay ta hãy làm cho họ giải thoát chắc chắn không khó.” Suy nghĩ như vậy rồi, Đại Bồ-tát an trụ vào Bát-nhã ba-la-mật-đa, dùng phương tiện thiện xảo khuyên răn, dạy bảo với các hữu tình rằng: “Bây giờ các ngươi hãy tránh xa những kiến chấp do hư vọng để đi vào chánh pháp tu tập các hạnh lành.” Lại nói rằng: “Bây giờ, các ngươi nên thực hành Bố thí để được đầy đủ tư lương không còn thiếu kém, nhưng đừng ỷ vào đó mà sinh lòng kiêu mạn buông lung. Vì sao? Vì trong ấy hoàn toàn không có gì lâu bền chắc thật. Bây giờ, các ngươi nên tu hành Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã sẽ được đầy đủ những loại công đức, nhưng đừng ỷ vào đó mà sinh lòng kiêu mạn, buông lung. Vì sao? Vì trong ấy hoàn toàn không có lâu bền chắc thật. Bây giờ các ngươi nên hành pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh; nên hành chân như cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn; nên hành Thánh đế khổ, tập, diệt, đạo; nên hành bốn Niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo; nên hành bốn Tĩnh lự, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc; nên hành tám Giải thoát cho đến mười Biến xứ; nên hành ba pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện; nên hành bậc Tịnh quán cho đến bậc Như Lai; nên hành bậc Cực hỷ cho đến bậc Pháp vân; nên hành tất cả pháp môn Đà-la-ni, tất cả pháp môn Tam-ma-địa; nên hành năm loại mắt, sáu phép thần thông; nên hành mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp Phật bất cộng; nên hành pháp không quên mất, tánh luôn luôn xả; nên hành trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng; nên hành quả Dự lưu cho đến Độc giác Bồ-đề; nên hành tất cả hạnh của Đại Bồ-tát; nên hành quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật; nên hành vô lượng, vô biên Phật pháp khác nhưng đừng ỷ vào đó mà sinh tâm ngã mạn buông lung. Vì sao? Vì trong ấy đều không có gì lâu bền chắc thật.

Này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát ấy an trụ vào Bát-nhã ba-la-mật-đa khi dùng phương tiện thiện xảo khuyên răn, dạy bảo cho các hữu tình hành đạo Bồ-tát nhưng không bị chấp trước. Vì sao? Không nên chấp trước vào tánh của tất cả pháp, bởi vì người hay chấp trước, pháp bị chấp trước, thời gian của sự chấp trước và không gian của sự chấp trước hoàn toàn không có tự tánh, vì tự tánh của tất cả pháp là không.

Này Thiện Hiện, khi các Đại Bồ-tát tu hành đạo của Bồ-tát như vậy thì đối với tất cả pháp đều không có chỗ trụ. Lấy không có chỗ trụ mà làm phương tiện. Tuy hành Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa nhưng trong đó không có chỗ trụ. Tuy hành pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh nhưng trong đó không có chỗ trụ. Tuy hành chân như cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn nhưng trong đó đều không có chỗ trụ. Tuy hành Thánh đế khổ, tập, diệt, đạo nhưng trong đó đều không có chỗ trụ. Tuy hành bốn Niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo nhưng trong đó đều không có chỗ trụ. Tuy hành bốn Tĩnh lự, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc nhưng trong đó đều không có chỗ trụ. Tuy hành tám Giải thoát cho đến mười Biến xứ nhưng trong đó đều không có chỗ trụ. Tuy hành pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện nhưng trong đó đều không có chỗ trụ. Tuy hành bậc Tịnh quán cho đến bậc Như Lai nhưng trong đó đều không có chỗ trụ. Tuy hành bậc Cực hỷ cho đến bậc Pháp vân nhưng trong đó đều không có chỗ trụ. Tuy hành tất cả pháp môn Đà-la-ni, tất cả pháp môn Tam-ma-địa nhưng trong đó đều không có chỗ trụ. Tuy hành năm loại mắt, sáu phép thần thông nhưng trong đó đều không có chỗ trụ. Tuy hành mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp Phật bất cộng nhưng ở trong đó đều không có chỗ trụ. Tuy hành pháp không quên mất, tánh luôn luôn xả nhưng trong đó đều không có chỗ trụ. Tuy hành trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng nhưng trong đó đều không có chỗ trụ. Tuy hành quả Dự lưu cho đến Độc giác Bồ-đề nhưng trong đó đều không có chỗ trụ. Tuy hành tất cả hạnh của Đại Bồ-tát nhưng trong đó đều không có chỗ trụ. Tuy hành quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật nhưng trong đó đều không có chỗ trụ. Tuy hành vô lượng, vô biên Phật pháp khác nhưng trong đó đều không có chỗ trụ. Vì sao? Vì tự tánh của hành giả và hành tướng tất cả đều không, ở trong đó hoàn toàn không có chỗ trụ.

Này Thiện Hiện nên biết, các Đại Bồ-tát mặc dầu có thể chứng đắc quả Dự lưu cho đến Độc giác Bồ-đề nhưng trong đó không muốn trụ vào chỗ chứng. Vì sao? Vì có hai lý do, đó là: Một, quả vị ấy hoàn toàn không có tự tánh. Người có thể trụ và pháp được trụ đều không để đắc. Hai, đối với quả vị ấy không thỏa mãn. Cho nên đối quả vị ấy không muốn trụ vào chỗ chứng. Nghĩa là các Đại Bồ-tát thường nghĩ như vầy: “Ta phải chứng đắc quả Dự lưu cho đến Độc giác Bồ-đề không thể không chứng đắc. Nhưng ở trong đó không nên trụ vào quả vị đã chứng. Vì sao? Vì từ lúc ta mới phát tâm Vô thượng Bồ-đề cho đến nay không bao giờ có tư tưởng khác mà chỉ cầu quả vị Giác ngộ cao tột. Nhưng Ta nhất định phải chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột không lẽ ở trong thời gian đó trụ quả khác.”

Này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát ấy từ lúc mới phát tâm cho đến khi nhập Chánh tánh ly sinh của Bồ-tát chưa từng có tư tưởng khác mà chỉ cầu quả vị Giác ngộ cao tột.

Này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát ấy từ lúc chứng đắc Sơ địa lần lượt chứng đắc địa Thứ mười, chưa từng có tư tưởng khác mà chỉ mong cầu quả vị Giác ngộ cao tột.

Này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát ấy một lòng cầu quả vị Giác ngộ cao tột đối với tất cả thời tâm không tán loạn. Hoạt động của thân, khẩu, ý nghiệp hoàn toàn tương ưng với tâm Bồ-đề.

Này Thiện Hiện, Đại Bồ-tát ấy trụ vào tâm Bồ-đề để hành đạo Bồ-đề không bị những việc khác làm quấy nhiễu tâm mình.

Cụ thọ Thiện Hiện thưa:

–Bạch Đức Thế Tôn, nếu tất cả các pháp hoàn toàn không sinh thì vì sao nói Đại Bồ-tát hành đạo Bồ-đề?

Đức Phật dạy Thiện Hiện:

–Đúng vậy, đúng vậy, theo lời ông nói, tất cả các pháp đều không sinh nhưng ở đây sao các pháp lại không có chỗ tạo tác, không có chỗ trú nhập vì biết tất cả pháp đều không sinh.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, có phải chăng chư Phật dầu xuất hiện ở thế gian hay không xuất hiện ở thế gian thì pháp giới của các pháp là pháp thường trụ như vậy?

Đức Phật dạy Thiện Hiện:

–Đúng vậy, đúng vậy, nhưng các hữu tình không thể hiểu rõ pháp giới của các pháp là pháp thường trụ như vậy nên luân hồi trong sinh tử chịu các khổ não. Các Đại Bồ-tát vì làm lợi ích cho họ mà hành đạo Bồ-đề. Nhờ đạo Bồ-đề mà làm cho các hữu tình hoàn toàn giải thoát các khổ sinh tử và chứng đắc Niết-bàn thường, lạc, thanh lương.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, các Đại Bồ-tát nhờ diệu dụng đạo sinh mà chứng Bồ-đề phải không?

Đức Phật dạy:

–Không phải!

Cụ thọ Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, nhờ diệu dụng vào đạo không sinh nên đắc Bồ-đề phải không?

Đức Phật dạy:

–Không phải!

Cụ thọ Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, nhờ diệu dụng vào đạo sinh và chẳng sinh mà đạt được Bồ-đề chăng?

Đức Phật dạy:

–Không phải!

Cụ thọ Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, nhờ diệu dụng vào đạo chẳng sinh chẳng phải không sinh mà đắc Bồ-đề chăng?

Đức Phật dạy:

–Chẳng phải vậy.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa:

–Bạch Thế Tôn, nếu vậy thì nhờ vào đâu mà đạt được Bồ-đề?

Đức Phật dạy Thiện Hiện:

–Bồ-đề không do đạo hay chẳng phải đạo mà đạt được. Vì sao? Vì Bồ-đề tức là đạo. Đạo tức là Bồ-đề. Cho nên không do đạo hay chẳng phải đạo mà được.

Cụ thọ Thiện Hiện lại bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, nếu Bồ-đề tức là đạo, đạo tức là Bồ-đề, phải chăng Đại Bồ-tát đã đắc đạo Bồ-đề thì cũng phải chứng Bồ-đề? Nếu vậy thì Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác do duyên gì mà vì chư Bồ-tát nói mười lực của Như Lai, bốn điều không sợ, bốn sự hiểu biết thông suốt, đại Từ, đại Bi, đại Hỷ, đại Xả, mười tám pháp Phật bất cộng, ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp và vô lượng, vô biên Phật pháp khác để khiến cho họ tu chứng?

Đức Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, ý ông thế nào? Chẳng lẽ ông cho là Phật thật có đắc Bồ-đề sao?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Đức Thế Tôn, không! Vì sao? Vì Phật tức là Bồ-đề, Bồ-đề tức là Phật. Không nên cho rằng Phật thật có đắc Bồ-đề.

Đức Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, đúng vậy, đúng vậy! Nhưng theo điều ông hỏi phải chăng Đại Bồ-tát đã đắc đạo Bồ-đề thì cũng đắc đạo Bồ-đề? Này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát tu đạo Bồ-đề chưa được viên mãn thì vì sao nói đã đắc Bồ-đề. Thiện Hiện nên biết, các Đại Bồ-tát nếu đã viên mãn Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa; nếu đã viên mãn pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh; nếu đã viên mãn chân như cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn; nếu đã viên mãn Thánh đế khổ, tập, diệt, đạo; nếu đã viên mãn bốn Niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo. Nếu đã viên mãn bốn Tĩnh lự, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc; nếu đã viên mãn tám Giải thoát cho đến mười Biến xứ; nếu đã viên mãn pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện; nếu đã viên mãn bậc Cực hỷ cho đến bậc Pháp vân; nếu đã viên mãn tất cả pháp môn Đà-la-ni, tất cả pháp môn Tam-ma-địa; nếu đã viên mãn năm loại mắt, sáu phép thần thông; nếu đã viên mãn mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp Phật bất cộng; nếu đã viên mãn ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp của bậc Đại sĩ; nếu đã viên mãn pháp không quên mất, tánh luôn luôn xả; nếu đã viên mãn trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng; nếu đã viên mãn vô lượng, vô biên Phật pháp khác từ đây không gián đoạn thì trong một sát-na định Kim cang dụ tương ưng với diệu tuệ, vĩnh viễn đoạn trừ tất cả tập khí và tương tục của hai chướng thô trọng mà chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột. Đó mới gọi là Như Lai Ứng Đẳng Chánh Giác. Với tất cả pháp đều được đại tự tại cho đến tận đời vị lai luôn làm lợi ích cho hữu tình.

Bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, Đại Bồ-tát trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật như thế nào?

Đức Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát từ lúc mới phát tâm cho đến đời vị lai luôn làm thanh tịnh ba thô trọng thân, khẩu, ý của mình và làm thanh tịnh ba thô trọng ấy cho người thì có thể trang nghiêm thanh tịnh ở cõi Phật.

Cụ thọ Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, thế nào là ba thô trọng thuộc thân, khẩu, ý của Đại Bồ-tát?

Đức Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, nếu sát hại sinh mạng, không cho mà lấy và dục tà hạnh đó là thô trọng thuộc về thân. Nếu nói lời hư dối, lời ly gián, lời hung ác, lời tạp nhuế đó là sự thô trọng thuộc về khẩu. Nếu tham muốn, sân hận tà kiến đó là sự thô trọng về ý.

Lại nữa này Thiện Hiện, nếu giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn, giải thoát uẩn, giải thoát tri kiến uẩn của Đại Bồ-tát mà không thanh tịnh thì cũng gọi là thô trọng.

Lại nữa này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát có tâm xan tham, tâm phạm giới, tâm tức giận, tâm biếng nhác, tâm tán loạn, tâm ác tuệ cũng gọi là thô trọng.

Lại nữa này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát có tâm xa lìa bốn Niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo cũng gọi là thô trọng.

Lại nữa này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát có tâm xa lìa pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh cũng gọi là thô trọng.

Lại nữa này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát có tâm xa lìa chân như cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn cũng gọi là thô trọng.

Lại nữa này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát có tâm xa lìa Thánh đế khổ, tập, diệt, đạo cũng gọi là thô trọng.

Lại nữa này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát có tâm xa lìa bốn Tĩnh lự, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc cũng gọi là thô trọng.

Lại nữa này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát có tâm xa lìa tám Giải thoát cho đến mười Biến xứ cũng gọi là thô trọng.

Lại nữa này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát có tâm xa lìa pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện cũng gọi là thô trọng.

Lại nữa này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát có tâm xa lìa bậc Cực hỷ đến bậc Pháp vân cũng gọi là thô trọng.

Lại nữa này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát có tâm xa lìa tất cả pháp môn Đà-la-ni, tất cả pháp môn Tam-ma-địa cũng gọi là thô trọng.

Lại nữa này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát có tâm xa lìa năm loại mắt, sáu phép thần thông cũng gọi là thô trọng.

Lại nữa này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát có tâm xa lìa mười lực của Như Lai, mười tám pháp Phật bất cộng cũng là thô trọng.

Lại nữa này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát có tâm xa lìa pháp không quên mất, tánh luôn luôn xả cũng gọi là thô trọng.

Lại nữa này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát có tâm xa lìa trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng cũng gọi là thô trọng.

Lại nữa này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát có tâm xa lìa tất cả hạnh của Đại Bồ-tát cũng gọi là thô trọng.

Lại nữa này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát có tâm xa lìa quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật cũng gọi là thô trọng.

Lại nữa này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát tham trước quả Dự lưu cho đến Độc giác Bồ-đề cũng gọi là thô trọng.

Lại nữa này Thiện Hiện, nếu Đại Bồ-tát có tưởng về sắc, thọ, tưởng, hành, thức cũng gọi là thô trọng; có tưởng về nhãn xứ cho đến ý xứ cũng gọi là thô trọng; có tưởng về sắc xứ cho đến pháp xứ cũng gọi là thô trọng; có tưởng về nhãn giới cho đến ý giới cũng gọi là thô trọng; có tưởng về sắc giới cho đến pháp giới cũng gọi là thô trọng; có tưởng về nhãn thức giới cho đến ý thức giới cũng gọi là thô trọng; có tưởng về nhãn xúc cho đến ý xúc cũng gọi là thô trọng; có tưởng về các thọ do nhãn xúc làm duyên sinh ra cho đến các thọ do ý xúc làm duyên sinh ra cũng gọi là thô trọng; có tưởng về địa giới cho đến thức giới cũng gọi là thô trọng; có tưởng về nhân duyên cho đến tăng thượng duyên cũng gọi là thô trọng; có tưởng về các pháp do duyên sinh cũng gọi là thô trọng; có tưởng về vô minh cho đến lão tử cũng gọi là thô trọng; có tưởng về Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa cũng gọi là thô trọng; có tưởng về pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh cũng gọi là thô trọng; có tưởng về chân như cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn cũng gọi là thô trọng; có tưởng về Thánh đế khổ, tập, diệt, đạo cũng gọi là thô trọng; có tưởng về bốn Niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo cũng gọi là thô trọng; có tưởng về bốn Tĩnh lự, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc cũng gọi là thô trọng; có tưởng về tám Giải thoát cho đến mười Biến xứ cũng gọi là thô trọng; có tưởng về pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện cũng gọi là thô trọng; có tưởng về bậc Tịnh quán cho đến bậc Như Lai cũng gọi là thô trọng; có tưởng về bậc Cực hỷ cho đến bậc Pháp vân cũng gọi là thô trọng; có tưởng về tất cả pháp môn Đà-la-ni, tất cả pháp môn Tam-ma-địa cũng gọi là thô trọng; có tưởng về năm loại mắt, sáu phép thần thông cũng gọi là thô trọng; có tưởng về mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp Phật bất cộng cũng gọi là thô trọng; có tưởng về ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp của bậc Đại sĩ cũng gọi là thô trọng; có tưởng về pháp không quên mất, tánh luôn luôn xả cũng gọi là thô trọng; có tưởng về trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng cũng gọi là thô trọng; có tưởng về quả Dự lưu cho đến Độc giác Bồ-đề cũng gọi là thô trọng; có tưởng về tất cả hạnh của Đại Bồ-tát cũng gọi là thô trọng; có tưởng về quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật cũng gọi là thô trọng; có tưởng về phàm phu, tưởng về Thanh văn, tưởng về Độc giác, tưởng về Bồ-tát, tưởng về Như Lai cũng gọi là thô trọng; có tưởng về địa ngục, tưởng về bàng sinh, tưởng về ngạ quỷ, tưởng về người, tưởng về trời, tưởng về nam, tưởng về nữ cũng gọi là thô trọng; có tưởng về Dục giới, tưởng về Sắc giới, tưởng về Vô sắc giới cũng gọi là thô trọng; có tưởng về pháp thiện, tưởng về pháp không thiện cũng gọi là thô trọng; có tưởng về pháp hữu ký, tưởng về pháp vô ký cũng gọi là thô trọng; có tưởng về pháp hữu lậu, tưởng về pháp vô lậu cũng gọi là thô trọng; có tưởng về pháp thế gian, tưởng về pháp xuất thế gian cũng gọi là thô trọng; có tưởng về pháp hữu vi, tưởng về pháp vô vi cũng gọi là thô trọng.

Này Thiện Hiện, tất cả vô lượng, vô biên sự chấp trước các pháp như vậy cho đến các phân biệt do hư vọng của hữu tình tạo ra thân, khẩu, ý nghiệp mà chủng loại đó không có tánh chịu đựng nổi đều gọi là thô trọng. Các Đại Bồ-tát đều nên xa lìa.

Lại nữa này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa nên xa lìa tất cả thô trọng như đã nói trên. Tự mình hành Bố thí ba-la-mật-đa và dạy bảo người khác hành Bố thí ba-la-mật-đa. Nếu các hữu tình cần thức ăn thì bố thí thức ăn; cần thức uống thì bố thí thức uống, cần xe cộ thì bố thí xe cộ, cần y phục thì bố thí y phục, theo những gì họ cần thì giúp đỡ đầy đủ, tùy thời tùy nơi mà bố thí tất cả. Mình tu hành những gì thì dạy bảo người tu hành như vậy. Bố thí như vậy rồi đem những căn lành ấy cho các hữu tình một cách bình đẳng và cùng nhau hồi hướng làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật mình đang ở để mau viên mãn làm lợi lạc cho hữu tình. Đại Bồ-tát ấy tự mình hành Tịnh giới, An nhẫn, Tinh tấn, Tĩnh lự, Bát-nhã ba-la-mật-đa và dạy bảo người khác cũng hành Tịnh giới cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa. Làm những việc ấy rồi đem căn lành đó cho tất cả hữu tình một cách bình đẳng và cùng nhau hồi hướng làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật mình đang ở để mau viên mãn làm lợi lạc hữu tình.

Lại nữa này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát dùng nguyện lực của thần thông chứa đầy bảy báu thượng diệu trong thế giới ba lần ngàn để cúng dường Phật, Pháp, Tăng. Cúng dường rồi, Đại Bồ-tát hoan hỷ phát lời thệ nguyện rộng lớn như vầy: “Tôi đem tất cả những căn lành đã trồng được này cho các hữu tình một cách bình đẳng, cùng nhau hồi hướng làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật mình đang ở. Tôi sẽ làm cho cõi của tôi trang nghiêm bằng bảy báu và tất cả hữu tình tùy ý hưởng thụ các trân bảo tốt đẹp nhưng không có tham đắm.”

Lại nữa này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát dùng nguyện lực thần thông trổi vô lượng thứ kỹ nhạc vi diệu của cõi trời, cõi người để cúng dường Tam bảo và tháp Phật. Cúng dường xong, Đại Bồ-tát hoan hỷ phát thệ nguyện rộng lớn như vầy: “Tôi đem những căn lành đã trồng được này cho các hữu tình một cách bình đẳng và cùng nhau hồi hướng làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật mình đang ở khiến cho cõi của tôi thường được tấu lên những âm nhạc vi diệu như thế. Hữu tình nào được nghe thâm tâm vui mừng nhưng không tham đắm.”

Lại nữa này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát nhờ nguyện lực thần thông chứa đầy các hương hoa tốt đẹp của cõi trời, cõi người cả thế giới ba lần ngàn cúng dường Tam bảo và tháp Phật. Cúng dường xong, Đại Bồ-tát hoan hỷ phát thệ nguyện rộng lớn như vầy: “Tôi đem những căn lành đã trồng được này cho tất cả hữu tình một cách bình đẳng và cùng nhau hồi hướng làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật mình đang ở khiến cho cõi của tôi thường có các hương hoa tốt đẹp như vậy, hữu tình nào được nhận thì thân tâm vui sướng nhưng không tham đắm.”

Lại nữa này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát dùng nguyện lực thần thông làm trăm món thức ăn uống thượng hạng cúng dường chư Phật, Độc giác, Thanh văn và các Đại Bồ-tát. Cúng dường xong, Đại Bồ-tát hoan hỷ phát thệ nguyện rộng lớn như vầy: “Tôi đem tất cả căn lành đã trồng được này cho các hữu tình một cách bình đẳng và cùng nhau hồi hướng làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật mình đang ở. Khi chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột khiến cho các loài hữu tình trong quốc độ của tôi đều được ăn trăm món thức ăn uống như vậy, thâm tâm vui sướng no đủ nhưng không tham đắm.”

Lại nữa này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát dùng nguyện lực thần thông làm các hương thơm tốt đẹp, y phục mềm mại như cõi trời, cõi người dâng lên cúng dường chư Phật, Độc giác, Thanh văn và các chúng Đại Bồ-tát, hoặc cúng dường Pháp và tháp Phật. Cúng dường xong, Đại Bồ-tát hoan hỷ phát thệ nguyện rộng lớn như vầy: “Tôi đem tất cả căn lành đã trồng được này cho các hữu tình một cách bình đẳng và cùng nhau hồi hướng làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật mình đang ở. Khi chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột khiến cho các loài hữu tình trong quốc độ của tôi sẽ được những hương thơm, y phục như vậy, tùy ý thọ hưởng nhưng không tham đắm.”

Lại nữa này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát dùng nguyện lực thần thông làm năm cảnh diệu dục phát sinh tùy ý trong cõi trời, cõi người để cúng dường chư Phật và tháp Phật, Độc giác, Thanh văn và chúng Đại Bồ-tát, bố thí cho các hữu tình khác. Cúng dường xong, Đại Bồ-tát hoan hỷ phát thệ nguyện rộng lớn như vầy: “Tôi đem những căn lành này cho các hữu tình một cách bình đẳng và cùng nhau hồi hướng làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật mình đang ở. Khi chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột khiến cho các loài hữu tình trong quốc độ của tôi, tùy tâm ưa thích cảnh sắc, thanh, hương, vị, xúc tốt đẹp thì ứng với ý nghĩ đó mà hiện ra, vui sướng hưởng thọ nhưng không tham đắm.”

Này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, dũng mãnh siêng năng phát thệ nguyện rộng lớn như vầy: “Tự mình trụ nơi pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh và dạy bảo người khác trụ nơi pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh.” Làm những việc như vậy rồi, Đại Bồ-tát phát nguyện: “Khi chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột nguyện cho tất cả loài hữu tình trong quốc độ của tôi không lìa pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh.”

Lại nữa này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, dũng mãnh, siêng năng, phát thệ nguyện như vầy: “Tự mình trụ trong chân như cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn và dạy bảo người khác trụ trong chân như cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn.” Làm như vậy rồi, Bồ-tát phát nguyện: “Khi chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột nguyện cho các loài hữu tình trong quốc độ của tôi không xa lìa chân như cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn.”

Lại nữa này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, dũng mãnh tinh tấn và phát nguyện rộng lớn: “Tự mình trụ trong Thánh đế khổ, tập, diệt, đạo và dạy bảo người khác cũng trụ trong Thánh đế khổ, tập, diệt, đạo.” Làm những việc như vậy xong, Đại Bồ-tát lại phát nguyện như vầy: “Khi chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột, tôi nguyện cho các loài hữu tình trong quốc độ của tôi không lìa bỏ Thánh đế khổ, tập, diệt, đạo.”

Lại nữa này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa dũng mãnh tinh tấn và phát nguyện rộng lớn như vầy: “Tự mình tu tập bốn Niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo và cũng dạy bảo người khác tu tập bốn Niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo.” Làm những việc như vậy rồi, Đại Bồ-tát lại phát nguyện: “Khi chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột nguyện cho các loài hữu tình trong quốc độ của tôi không lìa bỏ tu bốn Niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo.”

Lại nữa này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, dũng mãnh tinh tấn và phát thệ rộng lớn như vầy: “Tự mình tu tập bốn Tĩnh lự, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc và dạy bảo người cũng tu tập bốn Tĩnh lự, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc.” Làm như vậy xong, Đại Bồ-tát lại phát nguyện: “Khi chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột, tôi nguyện cho các loài hữu tình trong quốc độ của tôi không lìa bỏ bốn Tĩnh lự, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc.”

Lại nữa này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, dũng mãnh tinh tấn và phát nguyện rộng lớn như vầy: “Tự mình tu tám Giải thoát cho đến mười Biến xứ và dạy bảo người khác tu tám Giải thoát cho đến mười Biến xứ.” Làm như vậy xong, Đại Bồ-tát lại phát nguyện: “Khi chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột, tôi nguyện cho các loài hữu tình trong quốc độ của tôi không lìa bỏ tám Giải thoát cho đến mười Biến xứ.”

Lại nữa này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa dũng mãnh tinh tấn và phát nguyện rộng lớn như vầy: “Tự mình tu pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện và dạy bảo người khác tu pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện.” Làm những việc như vậy rồi, Đại Bồ-tát lại phát nguyện: “Khi chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột, tôi nguyện cho các loài hữu tình trong quốc độ của tôi không lìa bỏ pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện.”

Lại nữa này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa dũng mãnh tinh tấn và phát nguyện rộng lớn như vầy: “Tự mình tu tập bậc Cực hỷ cho đến bậc Pháp vân và dạy bảo người khác tu tập bậc Cực hỷ cho đến bậc Pháp vân.” Làm như vậy rồi, Đại Bồ-tát lại phát nguyện: “Khi chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột, tôi nguyện cho các loài hữu tình trong quốc độ của tôi không xa lìa bậc Cực hỷ cho đến bậc Pháp vân.”

Lại nữa này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, dũng mãnh tinh tấn phát nguyện rộng lớn như vầy: “Tự mình tu tập tất cả pháp môn Đà-la-ni, tất cả pháp môn Tam-ma-địa và dạy bảo người khác tu tập tất cả pháp môn Đà-la-ni, tất cả pháp môn Tam-ma-địa.” Làm những việc như vậy xong, Đại Bồ-tát lại phát nguyện: “Khi chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột, tôi nguyện các loài hữu tình trong quốc độ của tôi không lìa bỏ tất cả pháp môn Đà-la-ni, tất cả pháp môn Tam-ma-địa.”

Lại nữa này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, dũng mãnh tinh tấn phát thệ nguyện rộng lớn như vầy: “Tự mình tu năm loại mắt, sáu phép thần thông và dạy bảo người khác tu tập năm loại mắt, sáu phép thần thông.” Làm những việc như vậy rồi, Đại Bồ-tát lại phát nguyện: “Khi chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột, tôi nguyện các loài hữu tình trong quốc độ của tôi không xả bỏ năm loại mắt, sáu phép thần thông.”

Lại nữa này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, dũng mãnh tinh tấn phát nguyện rộng lớn như vầy: “Tự mình tu tập mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp Phật bất cộng và dạy bảo người khác tu mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp Phật bất cộng.” Làm như vậy rồi, Đại Bồ-tát lại phát nguyện: “Khi chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột, Tôi nguyện các loài hữu tình trong quốc độ của tôi không lìa bỏ mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp Phật bất cộng.”

Lại nữa này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, dũng mãnh tinh tấn phát nguyện rộng lớn như vầy: “Tự mình tu ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp của bậc Đại sĩ và dạy bảo người khác tu ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp của bậc Đại sĩ.” Làm như vậy xong, Đại Bồ-tát lại phát nguyện: “Khi chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột, tôi nguyện các loài hữu tình trong quốc độ của tôi không lìa bỏ ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp của bậc Đại sĩ.”

Lại nữa này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, dũng mãnh tinh tấn phát nguyện rộng lớn như vầy: “Tự mình tu pháp không quên mất, tánh luôn luôn xả và dạy bảo người khác tu pháp không quên mất, tánh luôn luôn xả.” Làm như vậy xong, Đại Bồ-tát lại phát nguyện: “Khi chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột, tôi nguyện các loài hữu tình trong quốc độ của tôi không lìa bỏ pháp không quên mất, tánh luôn luôn xả.”

Lại nữa này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, dũng mãnh tinh tấn phát thệ nguyện rộng lớn như vầy: “Tự mình tu trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng và dạy bảo người khác tu trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng.” Làm như vậy rồi, Đại Bồ-tát lại phát nguyện: “Khi chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột, tôi nguyện các loài hữu tình trong quốc độ của tôi không lìa bỏ trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng.”

Lại nữa này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, dũng mãnh tinh tấn phát nguyện rộng lớn như vầy: “Tự mình tu tất cả hạnh của Đại Bồ-tát và dạy bảo người tu tất cả hạnh của Đại Bồ-tát.” Làm như vậy rồi, Đại Bồ-tát lại phát nguyện: “Khi chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột, tôi nguyện các loài hữu tình trong quốc độ của tôi không lìa bỏ tất cả hạnh của Đại Bồ-tát.”

Lại nữa này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, dũng mãnh tinh tấn phát nguyện rộng lớn như vầy: “Tự mình tu quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật và dạy bảo người tu quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật.” Làm như vậy xong, Đại Bồ-tát lại phát nguyện: “Khi chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột nguyện cho các loài hữu tình trong quốc độ của tôi không lìa bỏ quả vị Giác ngộ cao tột của chư Phật.”

Như vậy này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa nhờ hạnh nguyện này mà có thể trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật đang ở.

Thiện Hiện nên biết, chúng Đại Bồ-tát ấy tùy theo nơi chốn và thời gian mà họ hành đạo Bồ-đề sẽ được viên mãn hạnh nguyện đã phát, tức là tùy theo bất cứ nơi nào, lúc nào cũng tinh tấn tu học. Do nhân duyên này mà tự mình có thể thành tựu tất cả pháp lành, cũng có thể khiến cho người khác dần dần thành tựu tất cả pháp lành. Tự mình có thể tu đắc tướng tốt đẹp thù thắng để trang nghiêm thân cũng có thể khiến người khác dần dần tu được tướng tốt đẹp thù thắng để trang nghiêm thân, đó là do phước đức rộng lớn bảo hộ.

Thiện Hiện nên biết, chúng Đại Bồ-tát ấy hạnh nguyện tu tập đã được viên mãn và đều được ở cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh, khi chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột loài hữu tình được giáo hóa cũng sinh vào cõi đó cùng nhau thọ hưởng pháp lạc Đại thừa của Tịnh độ.

Thiện Hiện nên biết, các Đại Bồ-tát nên tu hành về việc làm trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật như vậy, bởi vì trong cõi đó không nghe nói có ba đường ác, cũng không nghe nói có các cảnh giới thuộc ác kiến, không nghe nói có độc tham, sân, si, không nghe nói có hình tướng nam nữ, không nghe nói có Thanh văn, Độc giác, không nghe nói có khổ, vô thường, những việc không vừa ý, không nghe nói có cất chứa của cải, không nghe nói có chấp ngã, ngã sở, tùy miên, kết sử, điên đảo, chấp trước, không nghe nói có an lập quả vị sai khác của hữu tình, chỉ nghe nói về những tiếng Không, Vô tướng, Vô nguyện, không sinh, không diệt, không tánh, nghĩa là tùy theo những điều ưa thích riêng biệt của hữu tình. Tất cả những vật trong ngoài ở trong rừng thường có gió nhẹ làm va chạm vào nhau phát ra những loại âm thanh vi diệu. Trong âm thanh đó nói về tất cả pháp đều không có tự tánh, vì không có tự tánh nên nó là không, vì không nên vô tướng, vì vô tướng nên vô nguyện, vì vô nguyện nên không sinh, vì không sinh nên không diệt. Cho nên các pháp xưa nay tịch tĩnh tự tánh Niết-bàn. Như Lai xuất hiện ở đời hoặc không xuất hiện ở đời, pháp giới của các pháp là pháp thường trụ như vậy, nghĩa là tất cả pháp, không tánh, không... Trong cõi Phật đó, các loài hữu tình hoặc đêm hoặc ngày, hoặc đi, đứng, nằm, ngồi thường nghe những âm thanh diệu pháp như vậy.

Thiện Hiện nên biết, chúng Đại Bồ-tát đó đều trụ ở vào cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh khi chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột, Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác trong mười phương đều khen ngợi danh hiệu của các vị Phật ấy. Nếu hữu tình nào nghe danh hiệu của chư Phật như vậy thì nhất định đối với quả vị Giác ngộ cao tột được đắc không thoái chuyển.

Thiện Hiện nên biết, chúng Đại Bồ-tát ấy đều trụ ở cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh khi chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột tuyên nói với chánh pháp cho các hữu tình. Hữu tình nào nghe rồi nhất định không còn nghi ngờ. Nghĩa là đó là pháp, đó là phi pháp. Vì sao? Vì các hữu tình đó thấu đạt tất cả pháp đều là chân như, pháp giới, pháp tánh... tất cả là chánh pháp không phải phi pháp. Như vậy này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát ấy đều có thể trang nghiêm thanh tịnh cõi Phật như vậy.

Lại nữa này Thiện Hiện, chúng Đại Bồ-tát có vị do hóa sinh mà căn lành chưa đầy đủ, chưa trồng các căn lành với chư Phật, Bồ-tát, Độc giác và Thanh văn vì bị các bạn ác khống chế. Vì xa lìa bạn lành nên không nghe chánh pháp, thường bị chấp trước vào những loại ngã kiến, hữu tình kiến và các cảnh giới kiến chấp, rơi vào hai kiến chấp đoạn kiến và thường kiến. Các hữu tình đó tự phát sinh tà chấp và thường dạy bảo người khác phát sinh tà kiến. Chẳng phải Tam bảo mà tưởng Tam bảo, ở trong Tam bảo mà cho là chẳng phải Tam bảo, chê bai chánh pháp, khen ngợi tà pháp. Do nhân duyên ấy sau khi qua đời đọa vào các đường ác chịu khổ sở. Các Đại Bồ-tát đều ở vào cõi của mình, khi chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột rồi, thấy các hữu tình kia chìm đắm trong sinh tử bị vô lượng khổ, dùng lực thần thông và phương tiện để giáo hóa khiến cho chúng xả bỏ ác kiến mà sống trong chánh kiến, ra khỏi đường ác được sinh vào cõi người. Sinh vào cõi người rồi lại dùng phương tiện thần thông giáo hóa khiến chúng trụ trong Chánh định tụ, nhờ như vậy mà hoàn toàn không bị đọa vào đường ác. Lại khuyên họ tu tập hạnh nguyện thù thắng để sau khi qua đời được sinh về cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh, thọ hưởng pháp lạc Đại thừa của Tịnh độ.

Như vậy này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát đều có thể ở cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh. Nhờ được ở cõi trang nghiêm thanh tịnh mà các hữu tình ấy đối với các pháp không có nghi ngờ. Nói đây là pháp thế gian, đây là pháp xuất thế gian, đây là pháp hữu lậu, đây là pháp vô lậu, đây là pháp hữu vi, đây là pháp vô vi, tất cả những phân biệt nghi ngờ hoàn toàn không sinh. Do nhân duyên này mà các loài hữu tình ấy nhất định chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột.

Này Thiện Hiện, đó là tướng công đức của cõi Phật trang nghiêm thanh tịnh.

KINH ĐẠI BÁT-NHÃ BA-LA-MẬT-ĐA

QUYỂN 477

Phẩm 81: Chánh định

Bấy giờ, Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Đức Thế Tôn, các Đại Bồ-tát ấy do trụ vào Chánh tánh định tụ hay trụ vào Bất định tụ?

Đức Phật dạy Thiện Hiện:

–Các Đại Bồ-tát ấy đều trụ vào Chánh tánh định tụ chứ chẳng phải Bất định tụ.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa:

–Bạch Thế Tôn, các Đại Bồ-tát ấy trụ ở những Chánh tánh định tụ nào? Thanh văn thừa, Độc giác thừa hay Bồ-tát thừa?

Đức Phật dạy Thiện Hiện:

–Các Đại Bồ-tát ấy đều trụ vào Chánh tánh định tụ của Bồ-tát, chẳng phải trụ vào Chánh tánh định tụ của hai thừa kia.

Cụ thọ Hiện Thiện lại thưa:

–Bạch Đức Thế Tôn, các Đại Bồ-tát ấy trụ vào Chánh tánh định tụ khi nào? Lúc mới phát tâm, lúc ở địa vị không thoái chuyển hay ở thân cuối cùng?

Đức Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát ấy hoặc khi mới phát tâm, hoặc ở địa vị không thoái chuyển hay thân cuối cùng, đều trụ vào Chánh tánh định tụ của Bồ-tát.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa:

–Trụ vào Chánh tánh định tụ, thì các Đại Bồ-tát có đọa vào cảnh giới ác không?

Đức Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, trụ vào Chánh tánh định tụ, Đại Bồ-tát nhất định không đọa các cảnh giới ác.

Đức Phật lại dạy Thiện Hiện:

–Ý ông thế nào? Bậc Đệ bát, Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A-la-hán, Độc giác có đọa vào cảnh giới ác không?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, không!

Đức Phật dạy Thiện Hiện:

–Các Đại Bồ-tát cũng vậy, từ lúc mới phát tâm tu hành Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa và vô lượng, vô biên Phật pháp khác đều đoạn trừ các pháp ác. Do vậy, các Đại Bồ-tát mà đọa vào các đường ác là không có sự việc đó. Dẫu sinh vào trời Trường thọ, cũng không có việc đó, vì các pháp lành thù thắng không xuất hiện ở nơi đó. Nếu các Đại Bồ-tát ấy sinh nơi biên địa, hoặc sinh vào chỗ biên giới xa xôi, trong chỗ mọi rợ thì cũng không có việc đó. Vì đối với chỗ đó, không thể tu hành các pháp lành thù thắng; mà còn sinh nhiều ác kiến, không tin nhân quả, thường ưa thích tập làm theo những nghiệp xấu ác, không nghe tên Phật, tên Pháp, tên Tăng; cũng không có bốn chúng đó là Bí-sô, Bí-sô-ni, Ô-ba-sách-ca, Ô-ba-tư-ca. Nếu Đại Bồ-tát sinh vào nhà tà kiến thì cũng không có việc đó. Vì sinh vào nhà đó, thì chấp trước những ác kiến, bài bác, nói không có hạnh lành, hạnh ác và kết quả của nó, không tu tập các điều thiện, lại ưa thích làm các điều ác. Cho nên các Bồ-tát không sinh trong nhà ấy.

Lại nữa này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát khi mới phát tâm cầu quả vị Giác ngộ cao tột, do thọ lạc thắng ý mà tạo ra mười nghiệp đạo bất thiện; cũng không có việc đó.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa:

–Bạch Thế Tôn, nếu Đại Bồ-tát từ khi mới phát tâm mà thành tựu công đức thiện căn như vậy, thì không sinh vào chỗ ác. Thế thì tại sao, mỗi khi Như Lai thuyết pháp cho đại chúng, Ngài lại nói bản tánh của nó nhiều một trăm, một ngàn loại; trong đó cũng có người sinh vào đường ác? Vậy khi đó, căn lành của chúng ở đâu?

Đức Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát không phải do nghiệp cấu uế mà thọ thân trong đường ác. Nhưng vì muốn làm lợi ích cho các loài hữu tình mà chí nguyện thọ thân ở trong đó, cho nên không thể đem những việc của vị ấy ra để hỏi.

Đức Phật lại dạy Thiện Hiện:

–Ý ông thế nào? Có Độc giác hoặc A-la-hán dùng phương tiện thiện xảo giống như các Bồ-tát mà thành tựu phương tiện thiện xảo thù thắng, thọ thân bàng sinh như voi trắng… thấy kẻ thù đến muốn làm tổn hại, nhưng liền phát sinh lòng Từ bi, an nhẫn vô thượng để muốn cho kẻ thù kia được lợi ích, tự mình bỏ thân mạng chứ không hại người kia phải không?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, các Độc giác... không làm những việc như vậy.

Đức Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, do đó nên biết, Bồ-tát vì muốn làm lợi ích cho các hữu tình để mau viên mãn lòng đại Bi, cho nên dầu hiện thân làm các loài bàng sinh nhưng không bị tội lỗi của bàng sinh làm ô nhiễm.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa:

–Bạch Thế Tôn, các Đại Bồ-tát trụ vào căn lành nào, để khi muốn làm lợi ích các hữu tình phải thọ thân bàng sinh?

Đức Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát có căn lành nào mà không được viên mãn? Nhưng các Đại Bồ-tát vì cầu quả vị Giác ngộ cao tột nên tất cả căn lành đều được viên mãn. Nghĩa là các Đại Bồ-tát, từ lúc mới phát tâm cho đến ngồi tòa Bồ-đề, không có căn lành nào, mà không được viên mãn. Cần phải làm viên mãn đầy đủ tất cả pháp lành, mới được chứng quả vị Giác ngộ cao tột. Nếu chưa viên mãn bất cứ một pháp lành nào mà đắc quả vị Giác ngộ cao tột, thì không có việc đó. Cho nên Bồ-tát, từ lúc mới phát tâm cho đến lúc ngồi tòa Bồ-đề, trong giai đoạn đó thường học viên mãn tất cả pháp lành. Học xong sẽ đạt được trí Nhất thiết tướng, vĩnh viễn đoạn trừ tất cả tập khí và tướng tục thì mới có thể chứng đắc trí Nhất thiết trí.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa:

–Bạch Thế Tôn, vì sao Đại Bồ-tát đã thành tựu pháp trắng và Chân thánh trí mà còn thọ thân bàng sinh ở các cõi ác?

Đức Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, ý ông thế nào? Như Lai có thành tựu tất cả pháp trắng và Chân thánh trí không?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, Như Lai đã thành tựu tất cả pháp trắng và Chân thánh trí.

Đức Phật dạy Thiện Hiện:

–Ý ông thế nào? Như Lai có thể hóa làm thân bàng sinh, để làm các Phật sự, đem lợi ích cho chúng hữu tình hay không?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, Như Lai có thể hóa làm thân bàng sinh, để làm các Phật sự đem lợi ích cho chúng hữu tình.

Đức Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, ý ông thế nào? Khi Như Lai hóa làm thân bàng sinh, chẳng phải thật là bàng sinh bị các khổ không?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, khi Như Lai hóa làm thân bàng sinh, chẳng phải thật là bàng sinh bị các khổ ở đó.

Đức Phật dạy Thiện Hiện:

–Các Đại Bồ-tát cũng vậy, mặc dầu thành tựu pháp trắng và Chân thánh trí nhưng một khi đã vì giáo hóa cho các hữu tình được thành tựu thì phải mới dùng phương tiện thiện xảo thọ thân bàng sinh để tùy theo căn cơ mà giáo hóa các loài hữu tình vậy.

Lại nữa này Thiện Hiện, ý ông thế nào? Có A-la-hán nào đoạn tận các lậu hoặc mà có thể hóa thân làm các sự nghiệp, rồi nhờ các sự nghiệp ấy mà có thể làm người kia sinh tâm hoan hỷ không?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, có A-la-hán các lậu đã được đoạn tận, có thể hóa thân để làm các sự nghiệp. Nhờ sự nghiệp ấy mà có thể khiến cho người khác rất hoan hỷ.

Đức Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát cũng vậy, tuy thành tựu pháp trắng và Chân thánh trí nhưng vì làm lợi ích cho các loài hữu tình mà dùng phương tiện thiện xảo, thọ thân trong đường ác, ứng hiện như vậy, để giáo hóa các loài hữu tình được thành tựu. Tuy thọ thân như vậy, nhưng không bị các khổ não, cũng không bị tội lỗi của cõi đó làm ô nhiễm.

Lại nữa này Thiện Hiện, ý ông thế nào? Có nhà ảo thuật hoặc đệ tử của ông ta, hóa làm những việc như voi, ngựa… làm cho mọi người thấy thích thú. Nhưng đó có phải voi, ngựa… thật sự không?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, đó không phải voi, ngựa… thật.

Đức Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát cũng vậy. Mặc dầu thành tựu pháp trắng và Chân thánh trí nhưng vì làm lợi ích cho các loài hữu tình mà thị hiện thọ thân các loại bàng sinh. Tuy thọ thân như vậy, nhưng thật chẳng phải là bàng sinh, cũng không bị tội lỗi của loài ấy làm ô nhiễm.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa:

–Bạch Thế Tôn, các Đại Bồ-tát dùng phương tiện thiện xảo rộng lớn như vậy, tuy thành tựu pháp trắng và Chân thánh trí nhưng vì hữu tình mà thọ các loại thân, tùy theo từng loài mà ứng hiện làm lợi ích.

–Bạch Thế Tôn, các Đại Bồ-tát trụ vào những pháp nào, để có thể làm những phương tiện thiện xảo như vậy? Tuy thọ đủ loại thân hình trong các loài nhưng không bị tội lỗi của loài đó làm ô nhiễm?

Đức Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát trụ vào Bát-nhã ba-la-mật-đa mới có thể làm phương tiện thiện xảo như vậy. Nhờ năng lực phương tiện thiện xảo này, mà mặc dầu đến hằng hà sa thế giới chư Phật trong mười phương; các Đại Bồ-tát vẫn thị hiện các loại thân để làm lợi ích an lạc cho các loài hữu tình. Nhưng ở trong đó, không có chấp trước. Vì sao? Vì các Bồ-tát ấy, đối với các pháp, hoàn toàn không có sở đắc; nghĩa là hoàn toàn không đắc ở người nhiễm, ở người bị nhiễm và ở pháp nhiễm. Vì sao? Vì tự tánh của tất cả pháp đều không.

Thiện Hiện nên biết, cái không, không thể nhiễm trước không, không cũng không thể nhiễm trước pháp khác, cũng không có pháp khác, có thể nhiễm trước không. Vì sao? Vì tánh không trong cái không còn không thể đắc huống chi có pháp khác để có thể đắc. Như vậy gọi là chẳng thể nắm bắt được không. Các Đại Bồ-tát an trụ trong đây, để có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột và luôn làm lợi ích cho các hữu tình.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa:

–Bạch Thế Tôn, các Đại Bồ-tát chỉ an trụ vào Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa để có thể làm phương tiện thiện xảo như vậy hay cũng còn an trụ vào các pháp khác?

Đức Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, chẳng lẽ có pháp nào đó không được bao gồm vào trong Bát-nhã ba-la-mật-đa hay sao mà ông nghi ngờ như vậy?

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa:

–Bạch Thế Tôn, Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này, tự tánh nó là không, vì sao có thể nói Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này bao gồm tất cả pháp, chẳng lẽ trong cái không nói có pháp bao gồm cho pháp không bao gồm hay sao?

Đức Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, chẳng lẽ tánh các pháp của các pháp là không hay sao?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, đúng vậy, đúng vậy!

Đức Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, nếu tánh của tất cả pháp là không há chẳng lẽ trong cái không mà bao gồm tất cả pháp hay sao?

Thiện Hiện thưa:

–Bạch Thế Tôn, đúng vậy, đúng vậy!

Đức Phật dạy Thiện Hiện:

–Do đó mà Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa này bao gồm tất cả các pháp. Thiện Hiện nên biết, Bồ-tát trụ vào Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa mà có thể làm phương tiện thiện xảo như vậy.

Khi ấy, Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa:

–Bạch Thế Tôn, vì sao khi Đại Bồ-tát hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, an trụ vào trong tự tánh không của các pháp thì có thể phát ra Thần thông ba-la-mật-đa? Có phải an trụ vào Thần thông ba-la-mật-đa đó thì có thể đến hằng hà sa thế giới chư Phật, khắp trong mười phương sẽ được cúng dường, được cung kính chư Phật Thế Tôn, được thọ lãnh chánh pháp của chư Phật, từ đó mà gieo trồng vô lượng căn lành thù thắng?

Đức Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát khi hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, thì thấy khắp hằng hà sa thế giới chư Phật và đại chư Phật, trong mười phương; tất cả các pháp nói ra, tự tánh đều không; chỉ có danh tự của thế tục giả nói ra mà thôi; nói là thế giới, Phật, chúng Tăng và Pháp. Như vậy, danh tự mà thế tục giả nói thì tự tánh của nó cũng đều không.

Thiện Hiện nên biết, nếu thế giới trong mười phương, chư Phật, chúng Tăng và Pháp được nói chỉ là giả nói danh tự mà tự tánh chẳng phải không, thì cái không mà được nói ra đó sẽ thành một phần. Vì cái không nói ra chẳng phải thành một phần nên tự tánh của tất cả pháp đều không, lý của nó tròn đầy, không hai, không khác. Các Đại Bồ-tát khi hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, do quán thấy là không, dùng phương tiện thiện xảo mà phát sinh Thần thông ba-la-mật-đa; an trụ vào Thần thông ba-la-mật-đa đó thì có thể phát sinh Thiên nhĩ, Thiên nhãn, Thần cảnh tha tâm, Túc trí tùy niệm; và biết lậu đã tận, trí tuệ thông suốt vi diệu.

Này Thiện Hiện ông nên biết, các Đại Bồ-tát không xa lìa Thần thông ba-la-mật-đa thì có thể tự tại đem lại sự thành tựu cho hữu tình, làm nghiêm tịnh cõi Phật, chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột. Cho nên Thần thông ba-la-mật-đa là đạo Bồ-đề. Các Đại Bồ-tát đều y vào đạo này mà cầu quả vị Giác ngộ cao tột. Khi cầu, có thể tự mình viên mãn tất cả pháp lành; cũng có thể dạy bảo người khác tu tập các pháp lành. Tuy làm những việc như vậy, nhưng đối với pháp lành đó, Đại Bồ-tát đều không chấp trước. Vì sao? Vì Đại Bồ-tát đó biết tự tánh của các pháp lành đều không, chẳng phải đã biết tự tánh đều không, nên không bị chấp trước. Nếu bị chấp trước thì có vị ngọt của ái. Do không chấp trước, nên không có vị ngọt của ái. Vì trong tự tánh không, không có vị ngọt của ái nên người hưởng vị, sự hưởng vị và pháp được hưởng vị, ở trong pháp không, đều không thể đắc.

Thiện Hiện nên biết, các Đại Bồ-tát khi hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, an trụ trong Thần thông ba-la-mật-đa mà phát sinh Thiên nhãn, thanh tịnh hơn người. Dùng Thiên nhãn này, thấy tự tánh của tất cả pháp đều không. Vì thấy tự tánh của tất cả pháp đều không, nên không dựa vào tướng của pháp để tạo ra sự nghiệp. Mặc dầu vì hữu tình nói pháp như vậy nhưng cũng không dựa vào tướng của các hữu tình và pháp được thuyết cũng vậy. Là Đại Bồ-tát thì lấy vô sở đắc, để làm phương tiện sinh ra thần thông thù thắng của Bồ-tát. Dùng thần thông này, làm tất cả sự nghiệp cần nên làm. Là Đại Bồ-tát thì dùng Thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân để thấy khắp hằng hà sa thế giới chư Phật trong mười phương; thấy rồi, phát sinh Thần cảnh trí thông, đến đó làm lợi ích cho loài hữu tình. Lấy Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa mà làm lợi ích; hoặc dùng bốn Niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo để làm lợi ích; hoặc lấy bốn Tĩnh lự, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc để làm lợi ích; hoặc lấy tám Giải thoát cho đến mười Biến xứ để làm lợi ích; hoặc dùng pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện để làm lợi ích; hoặc lấy các pháp lành thù thắng khác để làm lợi ích; hoặc lấy pháp của Thanh văn, Độc giác, Bồ-tát và chư Phật mà làm lợi ích. Ở trong thế giới mười phương, thấy hữu tình nào nhiều xan tham thì Đại Bồ-tát sinh lòng thương xót, nói pháp như vầy: “Hữu tình các ngươi nên thực hành bố thí. Những ai xan tham thì chịu nghèo khổ cùng cực. Vì nghèo khổ cùng cực nên không có oai đức, tự mình không thể có lợi ích huống chi có thể làm lợi ích cho người. Cho nên các người hãy siêng năng thực hành bố thí, tự mình được an vui và còn làm cho người khác được an vui; đừng vì nghèo khổ, cùng cực mà ăn nuốt lẫn nhau để rồi mình và người không thể giải thoát ra khỏi các đường ác khổ.”

Nếu thấy hữu tình hủy phạm tịnh giới, Đại Bồ-tát sinh lòng thương xót, nói pháp như vầy: “Hữu tình các người nên giữ gìn tịnh giới. Những ai phá giới thì bị khổ trong đường ác. Người phá giới không có oai đức, mình không có lợi ích làm sao có thể làm lợi ích cho người. Do phá giới mà phải đọa trong ba đường ác, chịu quả báo, khổ đau khó chịu nổi, tự mình không thể cứu được thì làm sao có thể cứu người. Cho nên các người nên giữ gìn tịnh giới; không nên dung chứa tâm pháp giới, dù trong khoảng sát-na, huống chi thời gian lâu, đừng để tâm của mình buông lung, để rồi về sau hối hận buồn khổ.”

Nếu thấy hữu tình sân hận nhau rồi trở thành hận thù, làm tổn hại lẫn nhau, Đại Bồ-tát sinh lòng thương xót, nói pháp như vầy: “Hữu tình các ngươi nên tu tập nhẫn nhục, đừng sân giận nhau nữa mà kết hận thù hại nhau. Vì tâm sân hận đó, nó không thuận với pháp lành, nó làm tăng trưởng pháp ác, rồi nhận lấy sự tổn hại trong đời hiện tại. Do tâm sân hận sau này, mà sau khi qua đời, các người sẽ đọa vào đường ác, chịu nhiều cực khổ, chẳng biết lúc nào thoát ra được. Cho nên các người, không nên dung chứa tâm sân giận trong khoảng sát-na, huống gì để nó kéo dài liên tục; các người hiện nay hãy lần lượt nương tựa vào nhau, nên có lòng Từ để làm việc lợi ích.”

Nếu thấy hữu tình biếng nhác, giải đãi, Đại Bồ-tát sinh lòng thương xót, nói pháp như vầy: “Hữu tình các ngươi, nên tinh tấn siêng năng, đừng biếng nhác, giải đãi với pháp lành. Người giải đãi, không thể nào thành tựu các pháp lành và những việc thù thắng. Do biếng nhác, giải đãi, mà các ngươi đọa vào các đường ác, chịu vô lượng khổ. Cho nên các ngươi không nên dung dưỡng tâm biếng nhác giải đãi, dù trong khoảng sát-na; huống chi để nó kéo dài liên tục.”

Nếu thấy hữu tình thất niệm, tâm tán loạn, không tịch tĩnh, Đại Bồ-tát sinh lòng thương xót, nói pháp như vầy: “Hữu tình các ngươi nên tu tập tĩnh lự, tâm đừng có thất niệm, tán loạn. Tâm như vậy không thuận với pháp lành mà tăng trưởng pháp ác, hiện tại nhận lấy suy tổn. Do đó, các ngươi sau khi qua đời, đọa vào các cõi ác chịu vô lượng khổ. Cho nên các ngươi không nên dung dưỡng tâm tương ưng với thất niệm, tán loạn dù trong khoảnh sát-na, huống chi để nó kéo dài liên tục.”

Nếu thấy hữu tình ngu si ác tuệ, Đại Bồ-tát sinh lòng thương sót, nói pháp như vầy: “Hữu tình các ngươi nên tu tập thắng tuệ chớ để ác tuệ dấy lên. Người có tâm ác tuệ dấy lên, không thể đến các cõi lành thì làm sao giải thoát được. Do nhân ác tuệ này, mà các ngươi đọa vào các cõi ác, bị vô lượng khổ. Cho nên các ngươi không nên dung dưỡng tâm tương ưng với ngu si ác tuệ dù trong khoảng sát-na, huống chi để nó kéo dài liên tục.”

Nếu thấy hữu tình nhiều tham dục, Đại Bồ-tát sinh lòng thương xót, dùng phương tiện dạy họ tu tập quán bất tịnh.

Nếu thấy hữu tình nhiều sân giận, Đại Bồ-tát sinh lòng thương xót, dùng phương tiện dạy họ tu tập về phép quán từ bi.

Nếu thấy hữu tình nhiều ngu si, Đại Bồ-tát sinh lòng thương xót, dùng phương tiện dạy họ tu tập phép quán về nhân duyên.

Nếu thấy hữu tình nhiều kiêu mạn, Đại Bồ-tát sinh lòng thương xót, dùng phương tiện dạy họ tu tập phép quán về giới phân biệt.

Nếu thấy hữu tình nhiều tầm tứ, Đại Bồ-tát sinh lòng thương xót, dùng phương tiện dạy họ tu phép quán hơi thở.

Nếu thấy hữu tình mất chánh đạo, Đại Bồ-tát sinh lòng thương xót, dùng phương tiện dạy bảo hướng dẫn để vào chánh đạo. Nghĩa là Thanh văn đạo, Độc giác đạo, Như Lai đạo thì dùng phương tiện, vì họ nói pháp như vầy: “Những gì mà các ngươi chấp lấy thì tự tánh của nó đều không, chẳng phải trong cái pháp không mà có thể chấp lấy. Vì vô sở chấp là tướng không.”

Như vậy này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát khi hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa; an trụ trong Thần thông ba-la-mật-đa, dùng phương tiện tự tại giảng nói chánh pháp, để làm lợi ích an lạc cho các loài hữu tình.

Thiện Hiện nên biết, nếu Đại Bồ-tát xa rời Thần thông ba-la-mật-đa thì không thể nào tự tại giảng nói chánh pháp và làm những việc lợi ích cho các hữu tình.

Thiện Hiện nên biết, như con chim không có cánh, thì không thể nào bay lượn trên bầu trời để đến những chỗ xa. Các Đại Bồ-tát cũng như vậy, nếu không có Thần thông ba-la-mật-đa thì không thể tự tại giảng nói chánh pháp, làm những việc lợi ích cho các loài hữu tình. Cho nên, này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát khi hành Bát-nhã ba-la-mật-đa, sẽ phát sinh Thần thông ba-la-mật-đa. Nếu phát sinh Thần thông ba-la-mật-đa tức là có thể tự tại giảng nói chánh pháp, tùy ý làm lợi lạc cho các loài hữu tình.

Thiện Hiện nên biết, các Đại Bồ-tát dùng Thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, nhìn khắp hằng hà thế giới chư Phật trong mười phương và thấy các loài hữu tình sống nơi đó. Thấy rồi, liền phát sinh Thần cảnh trí thông, chỉ trong khoảnh khắc đã đến được cảnh giới ấy; dùng Tha tâm trí như thật rõ biết tâm và tâm sở pháp của các hữu tình ấy, tùy theo căn cơ thích ứng mà nói pháp giải thoát. Nghĩa là nói Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa; hoặc nói bốn Niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo; hoặc nói bốn Tĩnh lự, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc; hoặc nói tám Giải thoát cho đến mười Biến xứ; hoặc nói pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện; hoặc nói tất cả pháp môn Đà-la-ni, tất cả pháp môn Tam-ma-địa; hoặc nói pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh; hoặc nói chân như cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn; hoặc nói Thánh đế khổ, tập, diệt, đạo; hoặc nói nhân duyên cho đến tăng thượng duyên; hoặc nói các pháp do duyên sinh; hoặc nói vô minh cho đến lão tử; hoặc nói tất cả môn của uẩn, xứ, giới; hoặc nói đạo quả Thanh văn; hoặc nói đạo quả Độc giác; hoặc nói Bồ-đề; hoặc nói Niết-bàn để cho các hữu tình đó nghe pháp này, rồi đều đạt được lợi ích yên vui thù thắng.

Các Đại Bồ-tát, dùng Thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân, có thể nghe tiếng của tất cả người và chẳng phải người. Nhờ Thiên nhĩ này mà nghe chánh pháp của tất cả Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác trong hằng hà sa thế giới chư Phật ở mười phương nói. Nghe rồi, thọ trì, tư duy ý nghĩa theo pháp đã nghe, mà như thật giảng nói cho hữu tình; hoặc nói Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa; nói đầy đủ cho đến hoặc nói Bồ-đề; hoặc nói Niết-bàn; khiến cho hữu tình kia sau khi nghe pháp đều đạt được lợi ích an lạc thù thắng. Các Đại Bồ-tát, dùng Tha tâm trí thông thanh tịnh siêu nhân để biết rõ như thật tâm và tâm sở pháp của các loài hữu tình. Tùy theo căn cơ thích ứng mà nói pháp giải thoát cho chúng. Nghĩa là nói Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, nói đầy đủ cho đến hoặc nói Bồ-đề, hoặc nói Niết-bàn; để cho hữu tình kia sau khi nghe pháp ấy, đều đạt được an vui lợi ích thù thắng.

Các Đại Bồ-tát ấy, dùng tịnh Túc trụ tùy niệm trí thông để nhớ được những việc quá khứ của mình và người. Nhờ thần thông này mà nhớ biết như thật tất cả tên sai khác của chư Phật và chúng đệ tử ở quá khứ. Nếu các hữu tình nào thích nghe những việc đời trước ở quá khứ, để được lợi ích, liền giảng nói những việc đời trước cho họ nghe. Nhờ đấy mà dùng phương tiện nói chánh pháp cho họ; nghĩa là nói Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, nói đầy đủ cho đến hoặc nói Bồ-đề, hoặc nói Niết-bàn; để các hữu tình đó sau khi nghe pháp ấy, đều đạt được lợi ích an vui thù thắng.

Các Đại Bồ-tát, dùng tấn tốc Thần cảnh trí thông để đến hằng hà sa thế giới chư Phật trong mười phương, gần gũi cúng đường chư Phật Thế Tôn, trồng các căn lành với chư Phật trong mười phương; gần gũi cúng dường chư Phật Thế Tôn; trồng các căn lành với chư Phật rồi trở về cõi của mình, để nói cho hữu tình nghe những sự việc ở cõi Phật ấy. Nhờ đó, dùng phương tiện đem chánh pháp nói cho họ; nghĩa là nói Bố thí ba-la-mật-đa, nói đầy đủ cho đến nói Bồ-đề, hoặc nói Niết-bàn; để cho các hữu tình đó, sau khi nghe pháp này, đều được đạt lợi ích an vui thù thắng.

Các Đại Bồ-tát, dùng tùy sở đắc Lậu tận trí thông để biết rõ như thật các lậu hữu tình đã tận hoặc chưa tận, cũng như thật biết phương tiện lậu tận để vì những người chưa lậu tận mà giảng nói pháp giải thoát; nghĩa là nói Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, nói đầy đủ cho đến nói Bồ-đề, hoặc nói Niết-bàn; để cho các hữu tình đó, sau khi nghe pháp này, đều được đạt lợi ích an vui thù thắng.

Các Đại Bồ-tát, dùng tùy sở đắc Lậu tận trí thông để biết rõ như thật các lậu hữu tình đã tận hoặc chưa tận, cũng như thật biết phương tiện lậu tận để vì những người chưa lậu tận mà giảng nói pháp giải thoát; nghĩa là nói Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, nói đầy đủ cho đến nói Bồ-đề, hoặc nói Niết-bàn, để cho chúng sinh đó, sau khi nghe pháp trên, đều được lợi ích an vui thù thắng.

Như vậy này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát khi hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, sẽ phát sinh Thần thông ba-la-mật-đa. Các Đại Bồ-tát ấy, do tu tập Thần thông ba-la-mật-đa nên được viên mãn, có thể thọ nhiều loại thân tùy theo ý muốn, nhưng không bị tội lỗi của khổ vui làm ô nhiễm. Giống như hóa thân của Phật, mặc dầu làm những sự nghiệp như vậy nhưng không bị tội lỗi của khổ vui làm ô nhiễm.

Như vậy này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát khi hành Bát-nhã ba-la-mật-đa sâu xa, sẽ đạt được Du hý thần thông ba-la-mật-đa. Nếu đạt được Du hý thần thông ba-la-mật-đa, thì có thể đem lại sự thành tựu cho hữu tình, làm nghiêm tịnh cõi Phật, mau chóng chứng quả vị Giác ngộ cao tột.

Thiện Hiện nên biết, nếu Đại Bồ-tát không đem lại sự thành tựu cho hữu tình, làm nghiêm tịnh cõi Phật, thì không thể nào đạt được sự mong cầu về quả vị Giác ngộ cao tột. Vì sao? Vì các Đại Bồ-tát chưa viên mãn tư lương Bồ-đề thì chắc chắn không thể nào chứng được sự mong cầu về quả vị Giác ngộ cao tột.

Cụ thọ Thiện Hiện bạch Phật:

–Bạch Thế Tôn, tư lương Bồ-đề của các Đại Bồ-tát là những gì, mà các Đại Bồ-tát nên viên mãn tư lương Bồ-đề, mới có thể chứng đắc quả vị Giác ngộ cao tột?

Đức Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, tất cả pháp lành là tư lương Bồ-đề của Bồ-tát.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa:

–Tất cả pháp lành được gọi tên là gì?

Đức Phật dạy:

–Này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát từ khi mới phát tâm tu hành Bố thí ba-la-mật-đa cho đến Bát-nhã ba-la-mật-đa, trong đó đều không phân biệt chấp trước, nghĩa là nghĩ như vầy: “Đây là Bố thí cho đến Bát-nhã, do sự việc này là sự việc này, để mà tu tập Bố thí cho đến Bát-nhã. Ba phân biệt chấp trước ấy đều không có, vì biết tự tánh của các pháp đều không. Do tu sáu pháp Ba-la-mật-đa: Bố thí… mà có thể mình được lợi ích và cũng có thể làm lợi ích cho tất cả hữu tình, để chúng ra khỏi sinh tử, chứng Niết-bàn.” Đó gọi là pháp lành, cũng gọi là tư lương Bồ-đề của Bồ-tát, cũng gọi là đạo của Đại Bồ-tát. Chúng Đại Bồ-tát ở quá khứ, hiện tại hay vị lai, đều tu hành đạo này. Được đạo này rồi, sẽ được đắc quả vị Giác ngộ cao tột ngay hiện tại và cũng làm cho hữu tình ngay hiện tại, vượt qua biển lớn sinh tử, được Niết-bàn an lạc.

Lại nữa này Thiện Hiện, các Đại Bồ-tát từ khi mới phát tâm tu hành bốn Niệm trụ cho đến tám chi Thánh đạo; an trú trong pháp không bên trong cho đến pháp không không tánh tự tánh; an trú vào chân như cho đến cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn; an trú vào Thánh đế khổ, tập, diệt, đạo; tu hành bốn Tĩnh lự, bốn Vô lượng, bốn Định vô sắc; tu hành tám Giải thoát cho đến mười Biến xứ; tu hành pháp môn giải thoát Không, Vô tướng, Vô nguyện; tu hành địa vị Đại Bồ-tát; tu hành tất cả pháp môn Đà-la-ni, tất cả pháp môn Tam-ma-địa; tu hành mười lực của Như Lai cho đến mười tám pháp Phật bất cộng; tu hành pháp không quên mất, tánh luôn luôn xả; tu hành trí Nhất thiết, trí Đạo tướng, trí Nhất thiết tướng. Trong đó hoàn toàn không phân biệt chấp trước. Nghĩa là suy nghĩ như vầy: “Đây là bốn Niệm trụ cho đến trí Nhất thiết tướng, do như vậy mà làm như vậy, mà tu bốn Niệm trụ cho đến trí Nhất thiết tướng. Ba phân biệt chấp trước này hoàn toàn không có, vì biết tự tánh của các pháp là không. Nhờ đã tu bốn Niệm trụ cho đến trí Nhất thiết tướng này, mà có thể tự mình được lợi ích và cũng làm lợi ích cho tất cả hữu tình, để chúng ra khỏi sinh tử chứng Niết-bàn.” Nói là pháp lành, cũng gọi là tư lương Bồ-đề của Bồ-tát, cũng gọi là đạo của Bồ-tát. Từ quá khứ, vị lai, hiện tại chúng Đại Bồ-tát đều tu hành đạo này. Được đạo này rồi, hiện tại sẽ chứng quả vị Giác ngộ cao tột và cũng có thể khiến hữu tình chứng được đạo ấy ở hiện tại, vượt qua được biển lớn sinh tử, đạt đến Niết-bàn an vui.”

Thiện Hiện nên biết, lại có vô lượng công đức mà Đại Bồ-tát tu tập, cũng đều gọi là pháp lành, cũng gọi là tư lương Bồ-đề của Bồ-tát, cũng gọi là đạo của Đại Bồ-tát. Các Đại Bồ-tát cần phải tu tập các pháp lành thù thắng như vậy, cho hoàn toàn viên mãn, thì mới có thể chứng đắc trí Nhất thiết trí. Chứng trí Nhất thiết trí rồi, mới có thể không chuyển vận bánh xe chánh pháp một cách sai lầm, khiến cho hữu tình hoàn toàn an lạc.