Tam tạng Việt · Kinh Luật Luận Đại thừa · Luật tạng

Tứ Phần Luật, quyển 3

Dịch giả: Thích Đỗng Minh · Thích Đức Thắng dịch
Thông tin: Đại Chính số 1428

"Đại tỷ Tăng xin lắng nghe! Tỳ-kheo-ni tên là…, đòi vật này rồi lại đòi vật khác, phạm xả đọa, nay xả cho Tăng. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận tôi nhận sự sám hối của tỳ-kheo-ni này. Đây là lời tác bạch." Tác bạch rồi, khi nhận sự sám hối của đương sự nên nói: "Cô nên tự trách tâm mình."

Đương sự trả lời: "Xin vâng."

Tỳ-kheo-ni Tăng nên hoàn lại vật xả của tỳ-kheo-ni này liền, bằng pháp bạch nhị yết-ma, theo diễn tiến như vầy: Trong Tăng nên sai một vị có khả năng yết-ma, dựa theo sự việc trên tác bạch: "Đại tỷ Tăng xin lắng nghe! Tỳ-kheo-ni này tên là…, đòi vật này rồi lại đòi vật khác, phạm xả đọa, nay xả cho Tăng. Nếu 1 Ngũ phần: "

… xin được vật này rồi, không dùng. Lại xin vật khác." Thập tụng: "

… đã xin được cái này rồi, lại xin thêm cái khác. "

729a

thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, đem vật xả của tỳ-kheo-ni này hoàn lại cho tỳ-kheo-ni có tên… Đây là lời tác bạch."

"Đại tỷ Tăng xin lắng nghe! Tỳ-kheo-ni này có tên là…, đòi vật này rồi lại đòi vật khác, phạm xả đọa, nay xả cho Tăng. Tăng đem vật xả này trả lại cho tỳ-kheo-ni có tên… Các đại tỉ nào đồng ý Tăng trả lại vật xả cho tỳ-kheo-ni có tên… thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói."

"Tăng đã chấp thuận trả lại vật xả cho Tỳ-kheo-ni tên là… rồi. Tăng đồng ý nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy."

Vật xả rồi không trả lại, phạm đột-kiết-la. Nếu khi trả lại, có người bảo 'đừng trả,

' người ấy phạm đột-kiết-la. Nếu không trả lại mà chuyển làm tịnh thí, hoặc sai gởi cho người,2 hoặc cố làm cho hư hoại, hoặc đem đốt, hoặc làm phi vật dụng, hoặc dùng thường xuyên,3 tất cả phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo đột-kiết-la. Thức-xoa-mana, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: Nếu cần bơ nói bơ, cần dầu nói dầu; cần vật gì nói vật ấy; hoặc từ nơi bà con mà yêu cầu, từ nơi người xuất gia mà yêu cầu, hoặc mình vì người khác, người khác vì mình mà yêu cầu, hay không đòi mà được, thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

ĐIỀU 20. Lạm dụng vật Tăng 4

a. Duyên khởi

Một thời, đức Phật ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, có số đông tỳ-kheo-ni thuyết giới giữa đất trống, có một cư sĩ thấy hỏi:

2 Pāli (Cf. Vin.iv 243): vissajjati, đem gởi tặng (cho người khác). 3 Vì muốn cho hư nhanh.

4 Ngũ phần, điều 25; Thập tụng: điều 26. Pāli, nissaggi 6 & 8. 82

T22. 729b Chương iii. Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề

"Thưa A-di, tại sao thuyết giới nơi đất trống? Không có nhà thuyết giới hay sao?"

Chư ni trả lời: "Không."

Cư sĩ thưa: "Nếu có cung cấp phương tiện, có thể cất nhà thuyết giới được không?"

Chư ni nói: "Được."

Cư sĩ liền cung cấp vật dụng để xây nhà thuyết giới. Bấy giờ, các tỳ-kheo-ni bèn khởi lên ý nghĩ: "Chúng ta gặp ngày thuyết giới [729b] có thể tìm chỗ ngồi để thuyết giới đâu cũng được, chứ y phục khó có thể có được đầy đủ năm y. Nay ta nên đem vật này đổi lấy y, cùng chia cho nhau thì hơn.

" Họ liền đem đổi lấy y

chia cho nhau.

Sau đó, các tỳ-kheo-ni vẫn thuyết giới nơi đất trống, cư sĩ thấy hỏi: "Tại sao các cô vẫn thuyết giới nơi đất trống? Không có nhà thuyết giới sao?"

Chư ni nói: "Không có."

Cư sĩ hỏi: "Trước đây, tôi đã cúng vật liệu để cất nhà thuyết giới rồi. Các cô đem làm gì?"

Các tỳ-kheo-ni nói: "Chúng tôi nghĩ, đến ngày thuyết giới chúng tôi tìm chỗ ngồi thuyết đâu cũng được. Còn y phục, khó có đủ năm y, nên chúng tôi đem vật liệu đổi lấy y. Chúng tôi đã đem vật liệu đi đổi lấy y, rồi chia cho nhau."

Cư sĩ cơ hiềm nói: "Tỳ-kheo-ni này không biết tàm quý, thọ nhận không nhàm chán. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Đem vật liệu tôi cúng để cất nhà thuyết giới đổi lấy y chia cho nhau. Làm như tôi không biết y phục khó có đủ năm y. Đức Phật dạy, phước điền thứ nhất là xây cất phòng xá cúng dường cho tứ phương Tăng kia mà!"

Các tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết tàm quý, hiềm trách tỳ-kheo-ni kia: "Sao cư sĩ cúng vật liệu để cất nhà thuyết giới, các cô lại đem đổi lấy y chia cho nhau?"

729c

Các tỳ-kheo-ni bạch với các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách tỳ-kheo-ni kia:

"Việc cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp samôn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Các tỳ-kheo-ni, sao cư sĩ cúng vật liệu để xây cất nhà thuyết giới, các cô lại đem đổi lấy y chia cho nhau?" Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách tỳ-kheo-ni kia rồi bảo các tỳ-kheo:

"Các tỳ-kheo-ni này là nơi trồng nhiều giống hữu lậu là những người đầu tiên phạm giới này. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo-ni kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ. "

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, biết vật được đàn-việt cúng Tăng để làm việc 1

này, đem làm việc kia,

ni-tát-kỳ ba-dật-đề.

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước.

Dùng vật thí cho Tăng mà làm việc khác: vật thí để làm nhà thuyết giới lại đem may y; vật thí may y lại đem làm nhà thuyết giới; vật cúng chỗ này đem dùng chỗ khác. Vật của Tăng, vật vì Tăng, vật thuộc Tăng: - Vật của tăng: vật đã hứa cho Tăng. - Vật vì Tăng: vật vì [729c]Tăng làm mà chưa hứa cho Tăng. - Vật thuộc Tăng: vật đã hứa cho Tăng, đã xả cho Tăng. Tỳ-kheo-ni biết đàn-việt cúng cho Tăng để làm việc này, đem dùng vào việc khác, ni-tát-kỳ ba-dật-đề. 1 Cf. Ngũ phần, ni-tát-kỳ 25: " …vì Tăng… xin từ một cư sĩ mà dùng vào việc khác." Thập tụng, ni-tát-kỳ 26: " …vì Tăng, xin để làm việc này, đem dùng vào việc khác…

" Pāli: vật chỉ định cho Tăng (saṅghikena saññācikena) cho việc này mà dùng vào việc khác.

T22. 729c Chương iii. Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề

Ni-tát-kỳ này nên xả cho Tăng, hoặc nhiều người, hoặc một người, không được xả biệt chúng. Nếu xả không thành xả, phạm đột-kiết-la. Khi xả cho Tăng, đương sự phải đến giữa Tăng, trống vai bên hữu, cởi bỏ dép, kính lễ sát chân Thượng tọa, đầu gối bên hữu chấm đất, chắp tay thưa:

"Đại tỷ Tăng xin lắng nghe! Tôi, tỳ-kheo-ni tên là…, đem vật cúng cho Tăng để làm việc này, dùng vào việc khác, phạm xả đọa, nay xả cho tăng."

Xả rồi phải sám hối. Người thọ sám phải tác bạch trước, sau đó mới thọ. Văn bạch như sau:

"Đại tỷ Tăng xin lắng nghe! Tỳ-kheo-ni này tên là…, vật cúng cho Tăng để làm việc này lại đem dùng vào việc khác, phạm xả đọa, nay xả cho Tăng. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, nay tôi nhận sự sám hối của tỳkheo-ni có tên… Đây là lời tác bạch." Bạch như vậy rồi, sau đó mới nhận sự sám hối. Khi nhận sự sám hối nên nói với người kia:

"Cô hãy tự trách tâm mình."

Người kia thưa: "Xin vâng."

Tăng nên trả lại y cho tỳ-kheo-ni này liền, bằng pháp bạch nhị yếtma như vầy: Trong tăng nên sai một vị có thể tác pháp yết-ma, theo sự việc trên tác bạch:

"Đại tỷ Tăng xin lắng nghe! Tỳ-kheo-ni này tên là…, đem vật cúng cho Tăng để làm việc này lại dùng vào việc khác, phạm xả đọa, nay xả cho Tăng. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, trả lại y cho tỳ-kheo-ni có tên… này. Đây là lời tác bạch.

"Đại tỷ Tăng xin lắng nghe! Tỳ-kheo-ni có tên… này đem vật cúng cho Tăng để làm việc này lại dùng vào việc khác, phạm xả đọa, nay xả cho Tăng. Các đại tỉ nào chấp thuận Tăng trả y lại cho tỳ-kheo-ni có tên… này thì im lặng. Vị nào không đồng ý xin nói.

730a

"Tăng đã chấp thuận trả y lại cho tỳ-kheo-ni có tên… này rồi. Tăng đồng ý nên im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy."

Y đã được xả giữa Tăng rồi, Tăng không trả y lại phạm đột-kiết-la. Khi trả y lại có người bảo 'đừng trả!' người ấy phạm đột-kiết-la. Nếu nhận để làm năm y, hoặc chuyển làm tịnh thí, hoặc dùng vào việc khác, hoặc sai cho người, hoặc cố ý làm cho hư hoại, hoặc đem đốt, hoặc làm phi y, hoặc mặc thường xuyên, tất cả đều phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: hoặc hỏi chủ rồi dùng; tùy theo sự phân phối mà dùng; hoặc khi cúng, người chủ nói: 'Tùy ý cứ xử dụng;' thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi [730a1] chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

ĐIỀU 21. Lạm dụng vật tự mình xin cho Tăng 1

a. Duyên khởi

Một thời, đức Phật ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, tỳ-kheo-ni An Ẩn2 muốn đến nước Xá-vệ. Vị tỳ-kheo-ni cựu trú nghe tin tỳ-kheo-ni An Ẩn sẽ đến, bèn đi từ nhà này đến nhà khác khất cầu và nhận được một số tài vật ẩm thực, rất nhiều.

Đến kỳ hạn, tỳ-kheo-ni An Ẩn không đến. Các cựu trú tỳ-kheo-ni cùng nhau bàn tính: "Tỳ-kheo-ni An Ẩn hẹn cùng chúng ta đến nước Xá-vệ. Nhưng cô ấy lại không đến. Y phục của tỳ-kheo-ni rất khó kiếm. Nhưng cần phải đủ năm y. Chúng ta có thể lấy các tài vật này đổi lấy y, cùng chia cho nhau.

" Rồi họ đổi lấy năm y và chia nhau.

1 Cf. Pāli, Niss. 7.

2 An Ẩn 安隱; nơi khác, phiên âm Sai-ma. Xem trước, Tăng-già-bà-thi-sa 7. 86

T22. 730b Chương iii. Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề

Sau đó, tỳ-kheo-ni An Ẩn đến nước Xá-vệ. Sáng ngày hôm sau, đến giờ, quấn y mang bát vào thành khất thực, các cư sĩ thấy, hỏi: "Này A-di, cô cần gì?"

Cô đáp: "Tôi khất thực."

Lại hỏi: "Chúng Tăng không có thức ăn sao?"

An Ẩn trả lời: "Không có."

Sau đó mấy ngày, cư sĩ đến chỗ các cựu trú tỳ-kheo-ni hỏi: "Trước đây chúng tôi đều có xuất tài vật cung cấp để làm thức ăn cho tỳ-kheo-ni An Ẩn. Các cô có làm thức ăn không?" Trả lời: "Không."

Lại hỏi: "Vì sao không làm?"

Các cô đáp: "Trước đây tỳ-kheo-ni An Ẩn hẹn với chúng tôi sẽ đến nước Xá-vệ. Nhưng rồi cô An Ẩn không đến. Do đó chúng tôi nghĩ rằng: 'Tỳ-kheo-ni An Ẩn hẹn cùng chúng ta đến nước Xá-vệ. Nhưng cô ấy lại không đến. Y phục của tỳ-kheo-ni rất khó kiếm. Nhưng cần phải đủ năm y. Chúng ta có thể lấy các tài vật này đổi lấy y, cùng chia cho nhau.

' Rồi chúng tôi đổi y, chia nhau."

Các cư sĩ đều cơ hiềm, nói: "Các tỳ-kheo-ni này không biết hổ thẹn, thọ nhận không biết nhàm chán. Bên ngoài tự xưng tôi biết chánh pháp. Nhưng mà trước đây chúng tôi vì tỳ-kheo-ni An Ẩn cúng tài vật để làm thức ăn, sau đó họ đem đổi lấy y chia cho nhau. Như vậy có gì là chánh pháp? Chúng tôi đâu phải không biết y phục của tỳkheo-ni khó kiếm cho đủ năm y. Nhưng chúng tôi sở dĩ cung cấp, chính là để làm thức ăn cho tỳ-kheo-ni An Ẩn từ xa đến." Các tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, quở trách các tỳ-kheo-ni kia: "Tại sao cư sĩ cung cấp tài vật để sắm thức ăn cho tỳ-kheo-ni An Ẩn mà các cô lại đem đổi lấy y chia cho nhau?"

Tỳ-kheo-ni đến bạch với các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này [730b] tập hợp Tăng tỳkheo, quở trách các tỳ-kheo-ni kia: 87

730b

"Việc các cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm.

Các tỳ-kheo-ni, sao cư sĩ cung cấp tài vật để làm thức ăn cho tỳkheo-ni An Ẩn mà các cô lại đem đổi lấy y chia cho nhau?" Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách các tỳ-kheo-ni rồi, bảo các tỳ-kheo:

"Các tỳ-kheo-ni kia là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là những người đầu tiên phạm giới này. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo-ni kết giới gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ. "

Muốn nói giới nên nói như vầy: Tỳ-kheo-ni nào, vật được bố thí cho việc khác do tự mình xin, 1

xoay dùng việc khác cho Tăng, ni-tát-kỳ ba-dật-đề.

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước. Vật được bố thí cho việc khác: vật xin để làm thức ăn mà đem đổi may y; vì xin để may mà đem đổi làm thức ăn; hoặc vì các việc khác nên xin mà đem làm các việc khác nữa. Tự mình xin: chính mình đi khất cầu. Tăng vật:2 như trước đã giải. Tỳ-kheo-ni tự mình nhân danh chúng Tăng đi khất cầu rồi đem dùng vào việc khác, phạm ni-tát-kỳ ba-dật-đề. Ni-tát-kỳ này nên xả cho Tăng, như giới trước, rồi sám hối cũng như giới trước.

1 Ngũ phần, ni-tát-kỳ 28: " … tự mình vì mình… xin từ nhiều cư sĩ…" Thập tụng, ni-tát-kỳ 28: "vì số đông (tập thể) 多人 mà xin cho việc này lại dùng vào việc khác.

" Pāli, nissaggi 8: vật chỉ định cho đại chúng (mahājanikena saññācikena), không phải Tăng, phân biệt với điều 7. 2 Thích từ không có trong giới văn. 88

T22. 730b Chương iii. Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề Tăng nên trả y xả này lại cho tỳ-kheo-ni kia bằng pháp bạch nhị yếtma, cũng như giới trước. Nếu không trả lại, đem làm năm y, cho đến làm phi y hay mặc thường xuyên, tất cả đều phạm đột-kiết-la, như trước.

Tỳ-kheo, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: nói với cư sĩ rồi mới dùng, hoặc khi cư sĩ cung cấp vật có nói: "Tuỳ ý xử dụng", như vậy không phạm.

Người không phạm: người phạm đầu tiên khi chưa chế giới; người si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách. ĐIỀU 22. Lạm dụng vật dụng đàn-việt 3 a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà4 ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, tỳ-kheo-ni An Ẩn có một cư sĩ kia là đànviệt. Đến giờ, cô khoác y, bưng bát, đến nhà đàn-việt, trải chỗ ngồi rồi ngồi lên.

Bấy giờ, cư sĩ thưa thăm hỏi: "Cô có được an lạc không?" Tỳ-kheo-ni An Ẩn nói: "Không được an lạc." Cư sĩ hỏi: "Vì sao không được an lạc?" An Ẩn nói: "Chỗ ồn ào nên không được an lạc." Cư sĩ hỏi: "Cô không có phòng riêng hay sao?" An ẩn nói: "Không có."

Cư sĩ nói: "Tôi cúng phương tiện, cô có thể cất được không?" An Ẩn nói: "Được."

Cư sĩ liền cung cấp phương tiện cho. Tỳ-kheo-ni kia liền nghĩ: "Ta mà xây cất phòng xá lại thêm lắm chuyện. Trong khi y phục của tỳ-3 Pāli, Niss. 7. 4 Bà-già-bà 婆伽婆, trong bản Hán, tức Thế Tôn. Pāli: bhagavā. 89

730c

kheo-ni khó kiếm đủ năm y. Nay ta [730c] nên đem phương tiện xây cất phòng xá này đổi lấy y.

" Rồi cô đi đổi lấy y.

Sau đó một thời gian, tỳ-kheo-ni An Ẩn khoác y, bưng bát, đến nhà cư sĩ, ngồi nơi chỗ ngồi.

Cư sĩ chào hỏi: "Thưa A-di, nếp sống được an lạc chăng?" Đáp: "Nếp sống không được an lạc."

Cư sĩ hỏi: "Tại sao không an lạc?"

Cô ni nói: "Vì chỗ ở ồn ào nên không được an lạc." Cư sĩ lại hỏi: "Sư cô không có phòng riêng hay sao?" Cô ni nói: "Không có."

Cư sĩ vặn hỏi:

"Trước kia tôi đã đưa cô tiền để cô làm nhà, mà cô không làm hả?" Cô ni nói: "Tôi không làm."

Lại hỏi: "Vì sao không làm?"

Trả lời: "Tôi tự nghĩ, ta mà đem đồ này đi xây cất phòng xá lại thêm lắm chuyện. Trong khi y phục của tỳ-kheo-ni khó kiếm đủ năm y. Nay ta nên đem phương tiện xây cất phòng xá này đổi lấy y." Cư sĩ cơ hiềm nói:

"Tỳ-kheo-ni này thọ nhận không biết nhàm chán, không biết đủ. Bên ngoài tự xưng tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Tôi cho tiền làm nhà, lại đem đi đổi lấy y. Tôi há không biết y phục tỳkheo-ni khó khăn lắm mới có đủ năm y. Nhưng chúng tôi nghe đức Thế Tôn dạy, phước điền đứng vào hàng thứ nhất là xây cất phòng xá cúng dường cho tứ phương Tăng."

Các tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, quở trách An Ẩn rằng: "Đàn-việt cho vật dụng để xây cất phòng xá, sao cô lại đem đổi lấy y?" Các tỳ-kheo-ni bạch với các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách tỳ-kheo-ni An Ẩn:

T22. 731a Chương iii. Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề "Việc cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp samôn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Đàn-việt cho vật dụng để xây cất phòng xá, sao cô lại đem đổi lấy y?"

Đức Thế Tôn sau khi bằng vô số phương tiện quở trách, bảo các tỳkheo: "Tỳ-kheo-ni An Ẩn là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là người đầu tiên phạm giới này. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo-ni kết giới gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ. "

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, vật dụng đàn-việt cúng cho để làm việc này, 1

xoay làm việc khác,

ni-tát-kỳ ba-dật-đề.

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước.

Vật thí cho việc khác: cúng để xây phòng xá lại đem (đổi) may y; cúng để may y lại đem (đổi) xây phòng xá; cúng làm các việc này lại đem làm các việc kia; phạm ni-tát-kỳ ba-dật-đề. Ni-tát-kỳ này phải xả cho Tăng như trước. [731a1] Cách xả, sám hối cũng như trước. Tăng phải trả lại y xả này bằng pháp bạch nhị yếtma, cũng như trước. Nếu không trả lại thọ làm năm y, cho đến làm phi y, hoặc mặc thường xuyên, tất cả đều phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la, Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: Hỏi đàn-việt, tùy theo ý của đàn-việt xử dụng, hoặc khi cúng đàn-việt nói: "Cứ xử dụng theo ý muốn"; hoặc người bà con nói: "Cứ dùng như ý muốn, tôi sẽ nói với thí chủ cho" , thì không

phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

1 Ngũ phần, ni-tát-kỳ 27: "

… tự mình (vì cá nhân)… xin từ một cư sĩ…" 91

731b

ĐIỀU 23. Lạm dụng vật đàn việt cúng cho Tăng2

a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà3 ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, có số đông tỳ-kheo-ni cần làm phòng xá nên đi khắp trong nhân gian cầu xin thứ này vật kia. Kết quả thu được số tài vật rất nhiều.

Sau đó các tỳ-kheo-ni lại tự nghĩ: "Nếu ta dùng vật liệu này xây cất phòng xá thì thêm nhiều chuyện. Trong khi đó y phục của tỳ-kheo-ni rất khó có đủ năm y. Nay ta có thể dùng tài vật này để đổi lấy y chia cho nhau.

" Nghĩ như vậy xong, họ liền đổi lấy y cùng chia. Sau đó một thời gian các cư sĩ hỏi:

"Trước đây chúng tôi cúng tài vật để xây phòng xá. Cuối cùng có xây cất hay không?"

Các cô ni nói: "Không xây cất."

Các cư sĩ hỏi: "Tại sao không xây cất?"

Các cô trả lời: "Chúng tôi tự nghĩ, cất phòng xá thì thêm chuyện. Trong khi đó y phục của tỳ-kheo-ni khó đủ được năm y. Nên chúng tôi đem tài vật đó đổi lấy y và chia cho nhau. Nghĩ xong, chúng tôi liền đổi lấy y chia cho nhau."

Khi ấy các cư sĩ nghe, đều cơ hiềm nói:

"Các tỳ-kheo-ni này thọ nhận không biết nhàm chán. Bên ngoài tự xưng tôi biết chánh pháp. Như vậy thì có gì là chánh pháp? Đem tiền chúng tôi cúng để cất phòng xá, đổi lấy y chia cho nhau. Đâu phải chúng tôi không biết y phục của tỳ-kheo-ni khó đủ năm y! Nhưng chúng tôi nghe đức Thế Tôn dạy, phước điền đệ nhất hơn hết là xây cất phòng xá cúng dường cho tứ phương Tăng."

Các tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết tàm quý, quở trách tỳ-kheo-ni kia: "Sao các cô 2 Pāli, cf. Niss. 7

3 Xem cht. 10 điều 22.

T22. 731b Chương iii. Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề đem tiền cho để làm nhà đi đổi lấy y chia nhau?" Các tỳ-kheo-ni đến bạch với các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách các tỳ-kheo-ni:

"Việc các cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. [731b] Sao các cô đem tiền cho để làm nhà đi đổi lấy y chia nhau?"

Dùng vô số phương tiện quở trách các tỳ-kheo-ni rồi, Phật bảo các tỳ-kheo:

"Các tỳ-kheo-ni kia là những người ngu si, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là những người đầu tiên phạm giới này. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo-ni kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ.

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, vật đàn việt cúng để làm việc này do tự mình đã tìm cầu cho Tăng, xoay dùng qua việc khác, 1

ni-tát-kỳ badật-đề.

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước.

Vật cúng để làm việc này: cúng làm phòng Tăng đem may y, cúng may y đem làm phòng Tăng, cúng làm các việc này đem làm các việc kia.

Tự mình tìm cầu: tự mình đích thân đến các nơi xin. Vật vì Tăng: tức là vật của Tăng, như trên đã nói. Tỳ-kheo-ni đem vật của thí chủ cúng cho Tăng, làm việc khác, ni-tátkỳ ba-dật-đề. 1 Phân biệt điều 23 này (vì tập thể) với điều 20 (vì Tăng). Ngũ phân, ni-tát-kỳ 26: "

… tự mình vì Tăng… xin từ nhiều cư sĩ mà dùng vào việc khác (cho Tăng)" Pāli, nissaggi 9: vật chỉ định cho đại chúng, do cá nhân xin. 93

731b

Ni-tát-kỳ này nên xả cho Tăng. Phương thức xả, xả rồi phải sám hối, như trên đã nói.

Tăng nên trả y xả kia lại bằng bạch nhị yết-ma cũng như trước đã nói. Nếu không trả lại, thọ làm năm y, cho đến làm phi y, hay mặc thường xuyên, tất cả đều phạm đột-kiết-la, như trên. Tỳ-kheo, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: Nếu hỏi người chủ, xử dụng theo ý nguyện của họ, hoặc khi cúng họ nói: "Cứ xử dụng theo ý muốn", hoặc người bà con

nói: "Cứ xử dụng theo ý chư Tăng, tôi sẽ nói lại với chủ cho" , như

vậy thì không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

ĐIỀU 24. Chứa bát dư 2

a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo-ni thọ trì bát có màu sắc tốt; còn cái cũ thì cất đi. Họ chứa nhiều bát mà không rửa, không vá. Số bát chứa để như vậy rất nhiều. Các cư sĩ đến thăm chùa, thấy vậy, cơ hiềm nói: "Tỳ-kheo-ni này thọ nhận không biết nhàm chán. Bên ngoài tự xưng tôi biết chánh pháp. Như vậy làm gì có chánh pháp? Chứa nhiều bát, cái nào màu sắc tốt thì dùng, cái nào cũ thì bỏ bừa bãi nơi đất; giống như cửa hàng bán đồ gốm."

Các tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni: "Sao các cô cất chứa nhiều bát, cái tốt dùng, cái cũ không rửa, không tu bổ, bỏ bừa bãi dưới đất?"

2 Cf. Pāli, Niss. 1, Vin. iv 243. Ngũ phần: điều 30; Tăng kỳ: điều 14, cf. điều 21; Thập tụng: điều 19; Căn bản: điều 20.

T22. 731c Chương iii. Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề

Các tỳ-kheo-ni đến bạch với các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp [731c] Tăng tỳkheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni: "Việc các cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Nhóm sáu tỳ-kheo-ni, sao các cô thọ trì bát có màu mới tốt, còn những cái cũ không rửa, không vá, bỏ bừa bãi dưới đất?"

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni rồi bảo các tỳ-kheo:

"Nhóm sáu tỳ-kheo-ni này là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là người đầu tiên phạm giới này. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo-ni kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ. "

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, chứa bát dư,

ni-tát-kỳ ba-dật-đề.

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước.

Tỳ-kheo-ni kia ngày nào nhận được bát, ngay trong ngày hôm ấy nên thọ trì một bát, còn bao nhiêu cái khác nên tịnh thí, hoặc sai cho người khác. Nếu tỳ-kheo-ni chứa bát dư, ni-tát-kỳ ba-dật-đề. Ni-tát-kỳ này nên xả cho Tăng. Pháp xả, pháp sám hối, sau khi xả như trên.

Tăng nên trả lại chiếc bát xả này bằng bạch nhị yết-ma, như trước. Nếu không trả lại (…) cho đến câu: dùng như phi bát, tất cả đều phạm đột-kiết-la, như trước.

1 Súc trưởng bát 畜長缽. Ngũ phần: đa tích tụ bát, chất chứa nhiều bát. Tăng kỳ: điều 14: "

… chứa bát dư…

"; điều 21: "

…bát dư được phép chứa 10 ngày…" Thập

tụng: "chứa bát dư cho đến một đêm." Căn bản: "được chứa bát dư qua một đêm." Pāli: pattasannicayaṃ, tích chứa bát. Giải thích, Vin. iv. 243: nissaggiyo hotīti saha aruṇuggamanā nissaggiyo hoti, (cất chứa qua một đêm), khi mặt trời mọc, phạm ni-tát-kỳ.

732a

Tỳ-kheo, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: Trong ngày nhận được bát liền thọ trì một bát, còn những cái kia tịnh thí; hoặc sai cho người;1 hoặc tưởng bị cướp, tưởng bị mất, tưởng bị vỡ, tưởng bị nước cuốn mà không tịnh thí, không sai cho người thì không phạm.

Nếu bát bị cướp, bát bị mất, bát bị vỡ, bát bị cuốn trôi, hoặc tự lấy dùng, hoặc người khác cho dùng thì không phạm. Hoặc người được gởi bát qua đời, hoặc đi xa, hoặc thôi tu, hoặc bị cướp bắt dẫn đi, hoặc gặp ác thú, hoặc bị nước cuốn trôi không tác tịnh thí, không sai cho người thì không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

ĐIỀU 25. Đồ dùng có màu sắc 2

a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo-ni cất chứa nhiều đồ dùng với màu sắc tốt đẹp; những cái xấu vất bỏ bừa bãi dưới đất không sửa chữa, không rửa, không sắp xếp.

Lúc ấy có số đông cư sĩ đến chùa thăm, nhìn thấy, cơ hiềm nói rằng: "Nhóm sáu tỳ-kheo-ni này, thọ nhận không biết nhàm chán, không biết hổ thẹn. Bên ngoài tự xưng tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Chứa nhiều đồ dùng, bỏ bừa bãi dưới đất như cửa hàng bán đồ gốm."

Các tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục [732a1] tri túc, sống hạnh đầu-đà, ưa học giới, có tàm quý, quở trách nhóm sáu tỳ-kheoni: "Sao các cô chứa nhiều đồ dùng, bỏ bừa bãi dưới đất?" Các tỳ-kheo-ni đến bạch với các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo đến bạch lên 1 Pāli, vissajjati, xem cht. 4, ni-tát-kỳ 19 trước. 2 Ngũ phần: điều 29.

T22. 732a Chương iii. Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề

đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni:

"Việc các cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Nhóm sáu tỳ-kheo-ni, sao các cô chứa nhiều đồ dùng, bỏ bừa bãi dưới đất?"

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni rồi, bảo các Tỳ-kheo:

"Nhóm sáu tỳ-kheo-ni này là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là những người đầu tiên phạm giới này. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo-ni kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ. "

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, chứa nhiều đồ dùng3 có màu sắc đẹp, ni-tátkỳ ba-dật-đề. b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước.

Tỳ-kheo-ni ngày nào nhận được đồ dùng, trong ngày nhận được nên thọ trì ngay, được tính vào mười sáu thứ cần dùng. Ngoài ra nên tịnh thí hoặc sai cho người. Mười sáu thứ là: chõ lớn, nắp chõ, bát lớn, thìa lớn, hũ nhỏ, nắp hũ, bát nhỏ, thìa, bình nước uống, nắp bình, bát lớn chứa nước uống, thìa nhỏ, bình đựng nước rửa, nắp bình, bát uống nước, ly uống nước. Tỳ-kheo-ni nào, chứa nhiều đồ dùng, nitát-kỳ ba-dật-đề. Ni-tát-kỳ này phải xả giữa Tăng, như trước. Xả rồi phải sám hối. Pháp sám hối cũng như trước.

Tăng phải trả lại vật xả này bằng pháp bạch nhị yết-ma, như trước. Nếu Tăng không trả lại, cho đến, thường xuyên dùng, tất cả đều phạm đột-kiết-la, như trên.

3 Hán: súc đa khí 畜多器. Ngũ phần: tàng tích khí vật 藏積器物; giải thích (tr.85a25): "Khí vật, chỉ đồ đựng nhu yếu sinh hoạt (tư sinh khí vật 資生器物). Chỉ cho phép chứa bình đựng sữa, dầu, mật, hương dược, tương lạc. Mỗi thứ một cái." 97

732b

Tỳ-kheo, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: Ngày nào nhận được đồ dùng thọ trì được tính vào mười sáu thứ cần dùng như trên, ngoài ra tịnh thí hay sai cho người; hoặc tưởng bị cướp, tưởng bị mất, tưởng bị phá vỡ, tưởng bị cuốn trôi mà không tác tịnh, không sai cho người. Thảy đều không phạm. Nếu đồ bị cướp, bị mất, bị vỡ, bị nước cuốn trôi, hoặc cần lấy để dùng, hoặc người khác cho xử dụng, hoặc tỳ-kheo-ni gởi đồ bị quá vãng, hoặc thôi tu, hoặc đi xa, hoặc giặc bắt dẫn đi, hoặc bị nạn ác thú, nước trôi nên không tác tịnh, không sai cho người. Thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

ĐIỀU 26. Hứa cho tỳ-kheo-ni y bệnh 1

a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, [732b] các tỳ-kheo-ni đến ngày nguyệt kỳ, y và ngọa cụ bị làm bẩn.2

Các tỳ-kheo-ni bạch với các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn cho phép quấn y ngăn nguyệt kỳ. 3 Nếu bị tuột,

cho phép làm dây đai.

Nguyệt thủy vẫn từ hai bên tiết ra, làm bẩn y, Phật lại cho phép may bệnh y mặc chồng lên, bên ngoài mặc niết-bàn-tăng. Khi đến nhà bạch y, họ mời ngồi, cô ni nên nói: "Tôi có bệnh. " Nếu

họ nói: 'Cứ ngồi, không sao.

" Tỳ-kheo-ni nên vén niết-bàn-tăng, rồi lấy y bệnh che thân mà ngồi.

1 Pāli, Pāc. 47. Căn bản: ba-dật-đề, điều 143 & 144. 2 Cf. Ngũ phần, ni-tát-kỳ 22, tr.84a26. 3 Già nguyệt kỳ y 遮月期衣. Ngũ phần: già nguyệt thuỷ y 遮月水衣. Pāli: āvasathacīvara: y nghỉ nhà, giải thích (Vin.iv 303): để tỳ-kheo-ni dùng khi có kinh (utuniyo bhikkhuniyo paribhuñjantu).

T22. 732b Chương iii. Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề

Bấy giờ, có tỳ-kheo-ni Chiên-đàn-thâu-na thường tự nói mình không có dục tưởng, và bảo tất cả các tỳ-kheo-ni khác rằng: "Khi nào có nguyệt kỳ thì đến tôi lấy y này mà dùng.

Các cô đáp: "Được.

Các tỳ-kheo-ni thường trông vào y đó nên không may y khác. Sau đó tỳ-kheo-ni Chiên-đàn-thâu-na lại có nguyệt kỳ. Đồng thời tỳ-kheo-ni khác cũng có nguyệt kỳ. Các tỳ-kheo-ni khác sai người đến tỳ-kheoni Chiên-đàn-thâu-na nói: "Trước đây cô hứa cho tôi bệnh y, nay xin được nhận. "

Tỳ-kheo-ni Chiên-đàn-thâu-na nói: "Nay tôi cũng có nguyệt kỳ, không thể cho được.

" Tỳ-kheo-ni hiềm trách:

"Trước đây cô bảo tôi, khi có nguyệt kỳ đến cô lấy bệnh y. Tôi tin tưởng mượn được nên không sắm bệnh y. Nay tôi nhờ người đến hỏi, tại sao không đưa?"

Các tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết tàm quý, hiềm trách tỳ-kheo-ni Chiên-đàn-thâuna: "Cô đã hứa cho tỳ-kheo-ni kia mượn bệnh y, nên không sắm. Nay sai người đến lấy, sao cô lại không đưa?"

Các tỳ-kheo-ni đến bạch chư Tăng tỳ-kheo. Các tỳ-kheo đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách tỳ-kheo-ni Chiên-đàn-thâu-na:

"Việc cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp samôn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tỳ-kheo-ni Chiên-đàn-thâu-na, Cô đã hứa cho tỳkheo-ni kia mượn bệnh y, nên không sắm. Nay sai người đến lấy, sao cô lại không đưa?"

Dùng vô số phương tiện quở trách tỳ-kheo-ni Chiên-đàn-thâu-na rồi, Phật bảo các tỳ-kheo:

"Tỳ-kheo-ni Chiên-đàn-thâu-na này là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là người đầu tiên phạm giới này. Từ nay trở đi Ta vì tỳ-kheo-ni kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ. "

Muốn nói giới nên nói như vầy:

732c

Tỳ-kheo-ni nào, hứa cho tỳ-kheo-ni khác y bệnh,1 sau không

cho,

ni-tát-kỳ ba-dật-đề.

b. Giới tướng

[732c]Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước.

Y bệnh: khi nguyệt thủy xuất, mặc để ngăn thân trong, bên ngoài mặc niết-bàn-tăng.

Y: Có mười loại như trước đã giải.

Tỳ-kheo-ni hứa cho y bệnh mà không trao, ni-tát-kỳ ba-dật-đề. Ngoài y bệnh, hứa cho các y khác mà không cho, mắc đột-kiết-la. Ngoài y, hứa cho các vật dụng khác mà không cho đều mắc đột-kiết-la. Nếu tỳ-kheo-ni hứa cho y bệnh cho tỳ-kheo-ni rồi sau không cho, nitát-kỳ ba-dật-đề. Ni-tát-kỳ này phải xả cho Tăng, như trên. Xả rồi phải sám hối cũng như trên. Tăng nên trả vật xả này lại liền cũng như trước. Nếu không trả lại, thọ làm năm y, cho đến câu thường xuyên dùng, tất cả đều phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo(?)3 đột-kiết-la. Thức-xoama-na, sa-di, sa-di-ni đột-kiết-la. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: Hứa cho y bệnh rồi cho. Nếu không có y bệnh; hoặc y bệnh đang được may, giặt, nhuộm, đập, cất nơi bảo đảm không tìm được; không phạm.

Hoặc tỳ-kheo-ni kia phá giới, phá kiến, phá oai nghi, hoặc bị cử tội, hoặc bị diệt tẫn, hoặc đáng diệt tẫn, hoặc do nhân duyên này đưa đến mạng nạn, phạm hạnh nạn, nên hứa cho y bệnh mà không cho thì không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

1 Hán: bệnh y 病衣.

2 Ngũ phần: "

… bảo tỳ-kheo-ni khác hãy dùng già nguyệt thủy y, mình không dùng; nhưng lâm thời lại dùng trước…

" Pāli, Pāc. 47: anissajjitvā paribhuñjeyya, không xả mà tiếp tục dùng; giải thích: "Đã sử dụng qua hai hoặc ba ngày; đến ngày thứ tư, đem giặt rồi dùng mà không xả cho các tỳ-kheo-ni khác..." 3 Y theo bản Hán. Có lẽ người chép theo quán tính. 100

T22. 733a Chương iii. Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề

ĐIỀU 27. Y phi thời 1

a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo-ni dùng y phi thời thọ làm thời y.

Các tỳ-kheo-ni thấy, nói: "Đức Thế Tôn cho phép tỳ-kheo-ni được chứa năm y, y này là y của ai?"

Nhóm sáu tỳ-kheo-ni nói: "Thời y của chúng tôi đó." Chư ni hỏi: "Này các cô, hiện tại là thời, hay là phi thời đối với y?" Các tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết tàm quý, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni: "Sao các cô dùng phi thời y thọ làm thời y?"

Các tỳ-kheo-ni bạch với các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni:

"Các cô làm điều phi pháp, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp samôn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Nhóm sáu tỳ-kheo-ni, sao các cô dùng phi thời y thọ làm thời y?"

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni rồi bảo các tỳ-kheo:

"Nhóm sáu tỳ-kheo-ni này là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là những người [733a1] đầu tiên phạm giới này. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳkheo-ni kết giới gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu "

trụ.

1 Pāli, Niss. 2, Vin. iv 245. Ngũ phần: điều 19. Thập tụng: điều 20, điều 21. 2 Ngũ phần, điều 19: Vì vậy, tỳ-kheo-ni khách không thể được y. Pāli, Niss.2: Sau an cư, cư sĩ cúng cho các tỳ-kheo-ni y phi thời (akālacīvarā) cho các tỳ-kheo-ni có y rách. Tỳ-kheo-ni Thullanandā nói đó là thời y (kālacīvaran ti), bèn đem phân phối trong Tăng; do đó. các tỳ-kheo-ni có y rách không nhận được y mới." 101

733a

Muốn nói giới nên nói như vầy: Tỳ-kheo-ni nào, dùng y phi thời, sử dụng làm y đúng thời,3 ni-tát-kỳ ba-dật-đề.

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước. Thời y: y đúng thời, an cư xong không thọ y ca-thi-na, trong vòng một tháng, có thọ y ca-thi-na trong vòng năm tháng. Y phi thời: ngoài thời gian nói trên, được y mà cất chứa. Y: có mười loại như trước.

Nếu tỳ-kheo-ni dùng y phi thời này sử dụng làm y đúng thời, ni-tátkỳ ba-dật-đề. Ni-tát-kỳ này nên xả cho Tăng, như trên. Xả rồi phải sám hối, như trên.

Tăng nên trả lại y vật đã xả bằng pháp bạch nhị yết-ma, cũng như trước. Nếu không trả lại, thọ làm năm y... cho đến câu: thường xuyên dùng, tất cả đều phạm đột-kiết-la, như trên. Tỳ-kheo, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: Y phi thời sử dụng làm y phi thời; y đúng thời sử dụng làm y đúng thời thì không phạm. Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách. ĐIỀU 28. Đổi y rồi đoạt lại 4 3 Thập tụng, điều 20: "

… lấy thời y làm phi thời y rồi phân chia. " (thời y chỉ chia

cho cựu trụ tỳ-kheo-ni tại trú xứ an cư; phi thời y, chia cả cựu và khách). Điều 21, ngược lại: "…lấy y phi thời y làm thời y rồi phân chia… " (để khỏi phải chia cho

khách ni). Pāli: akālacīvaraṃ kālacīvaran ti adiṭṭhahitvā bhājāpeyya, như Thập tụng.

4 Pāli, Niss.3, Vin. iv. 246. Ngũ phần: điều 20. Tăng kỳ: điều 24. Thập tụng: điều 22. Căn bản: điều 17.

102

T22. 733b Chương iii. Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề

a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà cùng với tỳkheo-ni khác đổi y. Sau vì giận hờn đoạt lấy lại, nói: "Trả y lại cho tôi. Tôi không đổi cho cô. Y của cô thuộc về cô. Y của tôi thuộc về tôi. Cô tự lấy y của cô. Tôi tự lấy y của tôi." Bấy giờ, các tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầu-đà, ưa học giới, biết tàm quý, hiềm trách Tỳ-kheo-ni Thâula-nan-đà: "Sao cô cùng với tỳ-kheo-ni đổi y, sau vì giận hờn đoạt lấy lại và nói,

'Trả y lại cho tôi. Tôi không đổi cho cô. Y của cô thuộc về cô. Y của tôi thuộc về tôi. Cô tự lấy y của cô. Tôi tự lấy y của tôi.

'?"

Khi ấy các tỳ-kheo-ni đến bạch với các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà: "Việc cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp samôn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà, sao cô cùng với tỳ-kheoni khác đổi y, sau vì giận hờn đoạt lấy lại?" Sau khi bằng vô số phương tiện quở trách tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà, Phật bảo các tỳ-kheo:

"Tỳ-kheo-ni [733b] Thâu-la-nan-đà này là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là người đầu tiên phạm giới này. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳkheo-ni kết giới gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ.

" Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, cùng với tỳ-kheo-ni khác trao đổi y, sau giận hờn đoạt lấy lại, hoặc bảo người đoạt lấy, nói: 'Cô trả y tôi lại. Tôi không đổi cho cô. Y cô thuộc về cô. Y tôi trả lại tôi'; ni-tát-kỳ ba-dật-đề.

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước.

Y: có mười loại, như trước.

103

733b

Trao đổi: dùng y đổi y; dùng y đổi phi y; dùng phi y đổi y; hoặc dùng phi y đổi phi y. Hoặc dùng kim, dao, chỉ, tạp vật đổi lẫn nhau; cho đến dùng một viên thuốc để đổi.

Tỳ-kheo-ni cùng với tỳ-kheo-ni khác trao đổi y, sau vì giận hờn đoạt lại, hoặc bảo người đoạt, lấy đem cất, ni-tát-kỳ ba-dật-đề. Đoạt mà không lấy đem cất, đột-kiết-la.

Tỳ-kheo-ni kia được y đem treo trên cây, trên tường, trên rào, trên trụ cột, trên cọc ngà voi, trên giá móc y, trên giường dây, giường gỗ, trên nệm lớn, nệm nhỏ, hoặc trải trên đất, nếu lấy khỏi chỗ, ni-tát-kỳ ba-dật-đề. Lấy không khỏi chỗ, đột-kiết-la. Ni-tát-kỳ này phải xả cho Tăng, như trước. Xả rồi phải sám hối như trước.

Tăng phải trả lại y kia bằng bạch nhị yết-ma cũng như trước. Nếu không trả lại, thọ làm năm y, cho đến dùng mặc mãi, tất cả đều phạm đột-kiết-la, cũng như trên.

Tỳ-kheo, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: Dùng lời hòa nhã, khuyến dụ nói: "Này cô, tôi hối hận. Cô trả lại y của tôi.

" Cô kia biết có sự hối hận, trả lại y. Hoặc có

tỳ-kheo-ni khác nói:

"Tỳ-kheo-ni này muốn đổi lại. Cô nên trả y lại cho cô ấy. "

Hoặc cô kia mượn mặc một cách không đạo lý, cho nên phải đòi lại. Hoặc dự biết sẽ bị mất, hoặc sợ hư hoại, hoặc người kia phá giới, phá kiến, phá oai nghi, hoặc bị cử tội, hoặc diệt tẫn, hoặc đáng bị diệt tẫn, hoặc sự việc này sẽ đưa đến mạng nạn, phạm hạnh nạn, đoạt lại mà không đem cất. Thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

ĐIỀU 29. Xin y nặng 1

1 Pāli, Nis. 11.

104

T22. 733c Chương iii. Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề

a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà ở trên giảng đường Cao các1 , bên sông Di

hầu tại Tỳ-xá-ly. Bấy giờ, người Lê-xa2 ở Tỳ-xá-ly có nhân duyên cần nhận tài vật từ một cư sĩ nọ. Khi ấy có tỳ-kheo-ni tên là Ca-la thường lui tới nhà cư sĩ này, xem như là một đàn-việt. Lê-xa nói với Ca-la rằng:

"A-di, tôi muốn đến [733c] sư cô nhờ chút việc về tài vật." Ca-la nói: "Có thể được."

Rồi cô giúp làm xong việc ấy. Lê-xa được tài vật vui vẻ, hỏi rằng: "Sư cô cần vật gì, bảo cho tôi biết."

Ca-la nói: "Thôi, như thế đã là cúng dường cho tôi rồi." Lê-xa lại hỏi: "Sư cô cần gì, xin cứ nói." Ca-la nói: "Thôi, nói làm gì. Giả sử tôi có cần gì đi nữa, thì ông cũng không thể cho."

Cư sĩ lại nói: "Sư cô cứ nói cần cái gì, tôi sẽ cúng cho." Tỳ-kheo-ni Ca-la liền chỉ một chiếc y trị giá một ngàn trương điệp và nói: "Tôi cần tấm y như vậy."

Bấy giờ, các cư sĩ cùng nhau cơ hiềm: "Tỳ-kheo-ni này thọ nhận không biết nhàm chán. Bên ngoài tự xưng tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Sao lại yêu sách y trị giá một ngàn trương điệp? Giả sử đàn-việt có cho, thì mình cũng phải biết vừa đủ." Cư sĩ liền đem y trao cho Ca-la, lại nói: "Vừa rồi nếu tôi tự thu xếp công việc thì đâu có phải mất chiếc y này!" Bấy giờ, lại có tỳ-kheo-ni Bạt-đà ca-tỳ-la cũng đến nhà bà con, an tọa nơi chỗ ngồi. Các cư sĩ hỏi: "A-di cần thứ gì?" Cô ni nói: "Thôi, như thế cũng là cúng dường cho tôi rồi." 1 Cao các giảng đường 高閣講堂. Những chỗ khác, hoặc nói là Trùng các giảng đường; hoặc nói là Lâu các giảng đường.

2 Lê-xa, hoặc phiên âm Ly-xa. Pāli: Licchavī. 105

734a

Người cư sĩ lại nói: "Cần thứ gì xin cứ nói."

Cô ni nói: "Thôi, nói làm gì. Giả sử tôi có cần gì đi nữa, thì ông cũng không thể cho."

Cư sĩ nói: "Tôi sẽ cho chứ không phải không cho. Nhưng cứ nói muốn cần cái gì."

Khi ấy, cô ni chỉ tấm y (vải) trị giá một ngàn trương điệp và nói: "Tôi cần tấm y đây."

"Tỳ-kheo-ni dùng chiếc y quý giá này để làm gì?" Bấy giờ các tỳ-kheo-ni nghe những việc này, trong đó có vị thiểu dục tri túc sống hạnh đầu-đà, ưa học giới, biết tàm quý, hiềm trách tỳkheo-ni Bạt-đà ca-tỳ-la rằng: "Sao tỳ-kheo-ni lại đến nơi cư sĩ đòi hỏi chiếc y trị giá một ngàn trương điệp?'

Các tỳ-kheo-ni đến bạch với các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp các Tăng tỳkheo, quở trách tỳ-kheo-ni Ca-la và Bạt-đà ca-tỳ-la: "Việc các cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Sao lại đến cư sĩ đòi hỏi chiếc y trị giá một ngàn trương điệp?"

Đức Thế Tôn Sau khi bằng vô số phương tiện quở trách bảo các tỳkheo: "Hai Tỳ-kheo-ni Ca-la và Bạt-đà ca-tỳ-la này [734a1] là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là những người đầu tiên phạm giới này. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo-ni kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ.

Muốn nói giới nên nói như vầy:

106

T22. 734a Chương iii. Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề Tỳ-kheo-ni nào, xin y nặng, 1 tối đa bằng giá bốn lớp trương 2

điệp;

nếu quá, ni-tát-kỳ ba-dật-đề. b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước. Y nặng (y dày): y chống lạnh. Y: có mười loại như trên. Khi tỳ-kheo-ni mong cầu y dày, nhiều nhất là 16 điều. Nếu tỳ-kheoni mong cầu y dày, trị giá quá 4 trương điệp, ni-tát-kỳ ba-dật-đề. Ni-tát-kỳ này nên xả cho Tăng, như trên. Xả y rồi phải sám hối, cũng như trên.

Tăng phải trả y lại cho tỳ-kheo-ni kia bằng pháp bạch nhị yết-ma, như trước. Nếu Tăng không trả lại, hoặc thọ làm năm y, cho đến thường xuyên dùng, tất cả đều phạm đột-kiết-la, như trên. Tỳ-kheo, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: Đòi hỏi y bằng bốn trương điệp, hoặc ít hơn; hoặc xin nơi người xuất gia; hoặc người kia vì mình xin, mình vì người kia xin; hoặc không xin mà được. Thảy đều không phạm. Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách. ĐIỀU 30. Xin y nhẹ 3

1 Trọng y 重衣 (y dày), trái với khinh y (y nhẹ) được nói ở điều sau. Pāli, Niss.11, Vin.iv. 255): garupāvuraṇa, giải thích: yaṃ kiñci sītakāle pāvuraṇaṃ, loại áo choàng ngoài vào mùa lạnh. 2 Trương điệp 張疊. Ngũ phần (điều 23): " … y nặng với giá tiền lớn (tứ đại tiền 四大錢). Tăng kỳ (điều 19): " …mua y nặng quá 4 yết-lị-sa-bàn 羯利沙槃…" Thập tụng (điều 29): "

…xin y nặng, nên xin y với giá 4 tiền, không được quá… " Pāli,

ibid., catukaṃsaparamaṃ, 4 tiền đồng. Kaṃsa, tiền đúc bằng đồng thau hay đồng la. 1 kaṃsa bằng 4 kahāpaṇa. Không có ý kiến thống nhất về giá trị các đơn vị tiền tệ này.

3 Pāli, Niss. 12.

107

734b

a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà ở tại Tỳ-xá-ly. Bấy giờ, một người Lê-xa ở Tỳ-xá-ly có nhân duyên cần lấy tài vật từ một cư sĩ nọ. Tỳ-kheo-ni tên là Ca-la thường tới lui nhà này, xem như một đàn-việt. Lê-xa nói với tỳ-kheo-ni Ca-la:

"A-di, cô có thể vì tôi thu xếp chuyện tài vật này được không?" Cô ni trả lời: "Được."

Sau khi thu xếp tài vật xong, nhận được tài vật rồi, Lê-xa vui vẻ nói: "A-di, cô cần thứ gì?"

Cô ni nói: "Thôi, như thế là cúng dường tôi rồi!" Lê-xa lại nói: "Cần gì, sư cô cứ nói." Cô ni nói: "Thôi, giả sử tôi có cần đi nữa, ông cũng không thể cho." Lê-xa lại nói: "Tôi sẽ cho chứ không phải không cho. Cô cứ nói. "

Cô ni liền chỉ nơi chiếc y nhẹ (mỏng) trị giá năm trăm trương điệp nói: "Tôi cần tấm y (vải) như vậy."

Cư sĩ đều cơ hiềm, nói:

"Tỳ-kheo-ni này thọ nhận không biết nhàm chán. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Sao lại đòi y mỏng với giá năm trăm trương điệp? Dù đàn-việt có cúng cũng phải biết đủ chứ!"

Lê-xa đem chiếc y trao cho cô ni và nói như vầy: "Vừa rồi, nếu tôi tự thu xếp công việc thì đâu có mất chiếc y này!" Bấy giờ, [734b] lại có tỳ-kheo-ni Bạt-đà Ca-tỳ-la cũng đến nhà bà con, an tọa nơi chỗ ngồi. Các cư sĩ hỏi: "A-di cần thứ gì?"

Cô ni nói: "Thôi, như thế cũng là cúng dường cho tôi rồi." Người cư sĩ lại nói: "Cần thứ gì xin cứ nói." Cô ni nói: "Thôi, nói làm gì. Giả sử tôi có cần gì đi nữa, thì ông cũng không thể cho."

108

T22. 734b Chương iii. Ni-tát-kỳ Ba-dật-đề

Cư sĩ nói: "Tôi sẽ cho chứ không phải không cho. Nhưng cứ nói muốn cần cái gì."

Cô ni liền chỉ nơi chiếc y mỏng, trị giá năm trăm trương điệp và nói: "Tôi cần chiếc y này."

Cư sĩ kia cơ hiềm nói: "Tỳ-kheo-ni này thọ nhận không biết nhàm chán. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Sao lại đòi y mỏng với giá năm trăm trương điệp? Dù đàn-việt có cúng cũng phải biết đủ chứ!"

Cư sĩ đem chiếc y trao và nói rằng:

"Tỳ-kheo-ni này dùng chiếc y quý giá này để làm gì?" Bấy giờ, có các tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc sống hạnh đầu-đà, ưa học giới, biết tàm quý, hiềm trách hai tỳ-kheo-ni Cala và Bạt-đà ca-tỳ-la rằng: 'Sao các cô lại đến cư sĩ đòi chiếc y mỏng trị giá năm trăm trương điệp?'

Bấy giờ các tỳ-kheo-ni đến bạch với các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách tỳ-kheo-ni Ca-la và Bạt-đà ca-tỳ-la rằng: "Việc các cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Sao hai cô lại đến cư sĩ đòi chiếc y mỏng trị giá năm trăm trương điệp?"

Đức Thế Tôn Sau khi bằng vô số phương tiện quở trách bảo các tỳkheo: "Hai tỳ-kheo-ni Ca-la và Bạt-đà ca-tỳ-la này là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là những người đầu tiên phạm giới này. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo-ni kết giới, gồm mười cú nghĩa cho đến câu chánh pháp cửu trụ.

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, muốn xin y nhẹ (mỏng),1

giá tối đa là hai

1 Khinh y 輕衣, y (vải) nhẹ hay mỏng; trái với trọng y, xem trên. Pāli, Pāc. 12, Vin. iv 256: lahupāraṇaṃ, áo choàng nhẹ mặc trong mùa nóng (uṇhakāle pāvuraṇaṃ). 109

734c

trương điệp rưỡi;1

nếu quá, ni-tát-kỳ ba-dật-đề. b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước. Y nhẹ (mỏng): y chống nóng. Y: có mười loại như trên. Nếu tỳ-kheo-ni xin y mỏng, nhiều nhất là mười điều. Nếu tỳ-kheo-ni xin y mỏng quá 2,5 trương điệp, ni-tát-kỳ ba-dật-đề. Ni-tát-kỳ này phải xả cho Tăng, như trên. Xả rồi phải sám hối cũng như trên.

Tăng phải trả y xả này lại cho vị kia bằng pháp bạch nhị yết-ma, như trước. Nếu Tăng không trả lại, thọ làm năm y, ... cho đến làm phi y, hay dùng mặc mãi, tất cả đều phạm [734c] đột-kiết-la, như trên. Tỳ-kheo, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni đột-kiết-la, như vậy gọi là phạm.

Sự không phạm: Xin y mỏng với mức 2,5 trương điệp, hoặc dưới 2,5 trương điệp; hoặc đến người xuất gia xin; hoặc mình vì người xin, người vì mình xin, hay không xin mà được. Thảy đều không phạm. Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách. 1 Trương điệp, xem cht. 37 trên. Ngũ phần (điều 24): " … y nhẹ, giá 2 tiền lớn rưỡi…" Tăng kỳ (điều 20): " … y nhẹ, … quá 2 yết-lị-sa-bàn rưỡi…" Thập tụng: "

… y nhẹ… 2 tiền rưỡi…" 110

CHƯƠNG IV

BA-DẬT-ĐỀ

A - THÔNG GIỚI1

Một thời, đức Bà-già-bà ở trong vườn Ni-câu-luật, Thích-súy-sấu, nước Ca-duy-la-vệ. Bấy giờ, đức Thế Tôn dùng những nhân duyên này (như Tăng) tập hợp Tăng tỳ-kheo, bảo: "Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo-ni kết giới gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ. " Muốn nói giới nên nói như vầy: ĐIỀU 1

Tỳ-kheo-ni nào, cố ý nói dối, ba-dật-đề.*2 ĐIỀU 2

Tỳ-kheo-ni nào, nói lời mạ nhục, ba-dật-đề.*3 ĐIỀU 3

Tỳ-kheo-ni nào, nói lời hai lưỡi (ly gián), ba-dật-đề.*4 ĐIỀU 4

Tỳ-kheo-ni nào, ngủ đêm chung phòng với người nam, badật-đề.*5 ĐIỀU 5

1 Tứ phần: 178 điều, có 69 thông giới, là những điều học chung cho cả hai bộ. Duyên khởi, từ các tỳ-kheo. Xem Phần I ch. vi. - Những điều thuộc thông giới có đánh dấu hoa thị (*). - Ngũ phần: 210 ba-dật-đề 波逸提. Tăng kỳ: 140 ba-dạ-đề 波夜提. Thập tụng: 178 ba-dạ-đề 波夜提. Căn bản ni: 180 ba-dật-để-ca 波逸底迦. Pāli, pācittiyā, 166 điều; trong đó, 70 điều thuộc thông giới không có giới văn. 2 Xem Phần I, Ch. v. Ba-dật-đề 1. Văn cú có vài điểm bất đồng về hình thức; do hành văn của bản Hán.

3 nt. ba-dật-đề 2.

4 nt. ba-dật-đề 3

5 nt. ba-dật-đề 4

734c

Tỳ-kheo-ni nào, ngủ đêm chung phòng với người nữ chưa thọ đại giới, quá ba đêm, ba-dật-đề.*6 ĐIỀU 6

dật-đề.*7

ĐIỀU 7

ĐIỀU 8

ĐIỀU 9

ĐIỀU 10

đề.*11

ĐIỀU 11

Tỳ-kheo-ni nào, cùng tụng pháp với người chưa thọ giới, ba-Tỳ-kheo-ni nào, biết người khác có tội thô ác, đem nói với người chưa thọ đại giới, ba-dật-đề, trừ tăng yết-ma.*8 Tỳ-kheo-ni nào, đối với người chưa thọ đại giới, mà tự nói rằng chứng ngộ pháp thượng nhân rằng: 'Tôi biết điều ấy, tôi thấy điều ấy, ' dù là sự thật, ba-dật-đề.*9 Tỳ-kheo-ni nào, nói pháp cho người nam quá năm, sáu lời, ba-dật-đề. Trừ có mặt người nữ có trí.*10 Tỳ-kheo-ni nào, tự tay đào đất hay bảo người đào, ba-dật-Tỳ-kheo-ni nào, phá hoại mầm sống cây cỏ, ba-dật-đề.*12 6 nt. ba-dật-đề 5 7 nt. ba-dật-đề 6 8 nt. ba-dật-đề 7 9 nt. ba-dật-đề 8 10 nt. ba-dật-đề 9 11 nt. ba-dật-đề 10 12 nt. ba-dật-đề 11 112

T22. 735a Chương iv. Ba-dật-đề ĐIỀU 12

Tỳ-kheo-ni nào, cố ý nói quanh và gây phiền vị khác, ba-dậtđề.*1 ĐIỀU 13

Tỳ-kheo-ni nào, chê bai và nói xấu (tri sự Tăng) ba-dật-đề.*2 ĐIỀU 14

Tỳ-kheo-ni nào, mang giường nằm, ghế ngồi, hoặc ngọa cụ, nệm ngồi của Tăng [735a] bày ra giữa đất trống, hoặc sai người bày; khi bỏ đi không tự mình dọn cất, không bảo người dọn cất, ba-dật-đề.*3 ĐIỀU 15

Tỳ-kheo-ni nào, ở trong Tăng phòng, tự mình hoặc bảo người, trải ngọa cụ của Tăng để ngồi, hoặc nằm; khi đi không tự mình dọn cất, ba-dật-đề.*4 ĐIỀU 16

Tỳ-kheo-ni nào, đã biết đó là chỗ nghỉ của tỳ-kheo-ni khác, mình đến sau cố chen vào giữa trải ngọa cụ để ngủ nghỉ, với ý nghĩ rằng: 'người kia nếu hiềm chật thì sẽ tự tránh đi chỗ khác'; hành động vì nhân duyên ấy chứ không gì khác, chẳng phải oai nghi, ba-dật-đề.*5 ĐIỀU 17

Tỳ-kheo-ni nào, giận hờn, không ưa tỳ-kheo-ni khác, tự mình lôi kéo họ ra khỏi Tăng phòng, hay bảo người khác lôi ra, ba-dật-đề.*6

1 nt. ba-dật-đề 12

2 nt. ba-dật-đề 13.

3 nt. ba-dật-đề 14.

4 nt. ba-dật-đề 15.

5 nt. ba-dật-đề 16.

6 nt. ba-dật-đề 17.

113

Luật tứ phần 3 ĐIỀU 18

ĐIỀU 19

ĐIỀU 20

ĐIỀU 21

ĐIỀU 22

ĐIỀU 23

T22. 735a

Tỳ-kheo-ni nào, ở trên tầng gác, nằm hay ngồi trên giường, ghế bằng chân ráp bị sút ra, ba-dật-đề.*7 Tỳ-kheo-ni nào, biết nước có trùng, mà tự mình dùng hoặc bảo người tưới lên bùn hoặc cỏ, ba-dật-đề.*8 Tỳ-kheo-ni nào, làm phòng xá lớn, cánh cửa, khung cửa sổ, và các đồ trang trí khác, chỉ bảo người lợp tranh, ngang bằng hai, ba lớp. Nếu quá, ba-dật-đề.*9 Tỳ-kheo-ni nào, tại trú xứ chỉ cúng một bữa ăn, tỳ-kheo-ni không bệnh nên ăn một bữa, nếu thọ nhận quá, ba-dật-đề.*10 Tỳ-kheo-ni nào, ăn chúng riêng, ba-dật-đề. Trừ các trường hợp khác là khi bệnh, thời gian may y, thời gian thí y, khi đi đường, khi đi thuyền, khi đại hội, khi sa-môn thí thực. Đó là các trường hợp khác.*11

Tỳ-kheo-ni nào, đến nhà đàn-việt, được ân cần cúng thức ăn, bánh, bột. Tỳ-kheo-ni cần thì nhận hai ba bát, mang về trong chùa, nên chia cho các tỳ-kheo-ni khác cùng ăn. Nếu tỳ-7 nt. ba-dật-đề 18. 8 nt. ba-dật-đề 19.

9 nt. ba-dật-đề 20.

10 nt. ba-dật-đề 31.

11 nt. ba-dật-đề 33.

114

T22. 735b Chương iv. Ba-dật-đề kheo-ni không bệnh, nhận quá ba bát đem về trong chùa, không chia cho các tỳ-kheo-ni khác ăn, ba-dật-đề.*1 ĐIỀU 24

Tỳ-kheo-ni nào, ăn phi thời, ba-dật-đề.*2 ĐIỀU 25

Tỳ-kheo-ni nào, ăn thức ăn thừa cách đêm, ba-dật-đề.*3 ĐIỀU 26

Tỳ-kheo-ni nào, thức ăn và thuốc không được (người khác) trao cho mà đưa vào miệng, trừ nước và [735b] tăm, ba-dậtđề.*4 ĐIỀU 27

Tỳ-kheo-ni nào, trước đã nhận lời mời rồi, nhưng trước hay sau bữa ăn đi đến nhà người khác mà không dặn lại tỳ-kheoni khác, ba-dật-đề. Trừ trường hợp đặc biệt là khi bệnh, thời gian may y, thời gian thí y. Đó là trường hợp đặc biệt.*5 ĐIỀU 28

Tỳ-kheo-ni nào, trong nhà có ăn, có vật quý mà cố ngồi nán, ba-dật-đề.*6

ĐIỀU 29

Tỳ-kheo-ni nào, trong nhà có ăn, có vật quý mà ngồi chỗ khuất, ba-dật-đề.*7 1 nt. ba-dật-đề 34. 2 nt. ba-dật-đề 37. 3 nt. ba-dật-đề 38. 4 nt. ba-dật-đề 39. 5 nt. ba-dật-đề 42. 6 nt. ba-dật-đề 43. 7 nt. ba-dật-đề 44 115

735b

ĐIỀU 30

Tỳ-kheo-ni nào, một mình ngồi với người nam tại chỗ trống, ba-dật-đề.*8

ĐIỀU 31

Tỳ-kheo-ni nào, nói với tỳ-kheo-ni khác như vầy: 'Đại tỷ, hãy cùng tôi vào xóm, tôi sẽ cung cấp thức ăn cho cô. ' Tỳ-kheo-ni

kia cuối cùng không bảo ai cho tỳ-kheo-ni này thức ăn, lại nói như vầy: 'Đại tỷ hãy đi chỗ khác, tôi không thích nói chuyện hay ngồi cùng chỗ với cô. Tôi thích ngồi một mình, nói chuyện một mình. ' Chỉ với mục đích ấy chứ không gì khác, là cố tình đuổi đi, ba-dật-đề.*9 ĐIỀU 32

Tỳ-kheo-ni nào, được thỉnh cầu thọ nhận thuốc bốn tháng, tỳ-kheo-ni không bệnh nên thọ. Nếu quá hạn mà nhận, badật-đề. Trừ trường hợp thỉnh thường xuyên, thỉnh tiếp tục, thỉnh chia phần, thỉnh suốt đời.*10 ĐIỀU 33

Tỳ-kheo-ni nào, đi xem quân trận, ba-dật-đề. Trừ có nhân duyên hợp thời.*11 ĐIỀU 34

Tỳ-kheo-ni nào, có nhân duyên được phép đến trong quân trại, ngủ lại hai, ba đêm; nếu quá, ba-dật-đề.*12 ĐIỀU 35

Tỳ-kheo-ni nào, ngủ trong quân trại hai, ba đêm, hoặc khi 8 nt. ba-dật-đề 45. 9 nt. ba-dật-đề 46. 10 nt. ba-dật-đề 47. 11 nt. ba-dật-đề 48. 12 nt. ba-dật-đề 49. 116

T22. 735c Chương iv. Ba-dật-đề xem quân đội diễn tập, hoặc xem thế lực quân đội, quân voi, quân ngựa, ba-dật-đề.*1 ĐIỀU 36

ĐIỀU 37

ĐIỀU 38

dật-đề.*4

ĐIỀU 39

ĐIỀU 40

ĐIỀU 41

ĐIỀU 42

Tỳ-kheo-ni nào, uống rượu, ba-dật-đề.*2 Tỳ-kheo-ni nào, đùa giỡn trong nước, ba-dật-đề.*3 Tỳ-kheo-ni nào, dùng ngón tay thọc lét tỳ-kheo-ni khác, ba-Tỳ-kheo-ni nào, không nhận lời can gián, ba-dật-đề.*5 Tỳ-kheo-ni nào, dọa nạt tỳ-kheo-ni khác, ba-dật-đề.*6 [735c]Tỳ-kheo-ni mỗi nửa tháng tắm một lần, tỳ-kheo-ni không bệnh nên thọ trì. Nếu quá, ba-dật-đề. Trừ trường hợp đặc biệt là thời gian nóng, khi bệnh, khi làm việc, khi gió lớn và mưa, khi đi xa về. Đó là trường hợp đặc biệt.*7 Tỳ-kheo-ni nào, không bệnh mà cố ý nhóm lửa nơi đất trống để sưởi ấm, hoặc bảo người nhóm, ba-dật-đề. Trừ trường 1 nt. ba-dật-đề 50. 2 nt. ba-dật-đề 51. 3 nt. ba-dật-đề 52. 4 nt. ba-dật-đề 53. 5 nt. ba-dật-đề 54. 6 nt. ba-dật-đề 55. 7 nt. ba-dật-đề 56. 117

735c

hợp đặc biệt.*8 ĐIỀU 43

Tỳ-kheo-ni nào, giấu y bát, tọa cụ, ống đựng kim của tỳkheo-ni khác; tự mình giấu, hoặc bảo người dấu, dù chỉ giỡn chơi, ba-dật-đề.* 9 10,

ĐIỀU 44

Tỳ-kheo-ni nào, đã tịnh thí y cho tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, thứcxoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, về sau không hỏi chủ mà lấy lại dùng, ba-dật-đề.* 11 ĐIỀU 45

Tỳ-kheo-ni nào, nhận được y mới nên dùng một trong ba màu xanh, đen, mộc lan để làm cho hoại sắc. Nếu tỳ-kheo-ni nhận được y mới không dùng ba màu hoặc xanh, hoặc đen, hoặc mộc lan để làm cho hoại sắc mà mặc nguyên y mới, badật-đề.*12 ĐIỀU 46

Tỳ-kheo-ni nào, cố ý giết chết mạng sống loài vật, ba-dậtđề.*13 ĐIỀU 47

Tỳ-kheo-ni nào, biết nước có trùng mà vẫn uống, ba-dậtđề.* 14 8 nt. ba-dật-đề 57. 9 nt. ba-dật-đề 58. 10 Bản Hán, hết quyển 24. 11 nt. ba-dật-đề 59. 12 nt. ba-dật-đề 60. 13 nt. ba-dật-đề 61. 14 nt. ba-dật-đề 62. 118

T22. 736a Chương iv. Ba-dật-đề ĐIỀU 48

Tỳ-kheo-ni nào, cố ý quấy rầy tỳ-kheo-ni khác, khiến cho không vui dù chỉ trong chốc lát, ba-dật-đề.*1 ĐIỀU 49

Tỳ-kheo-ni nào, biết tỳ-kheo-ni khác phạm thô tội mà che giấu, ba-dật-đề.*2

ĐIỀU 50

Tỳ-kheo-ni nào, biết việc tranh cãi đã như pháp sám hối rồi, sau đó lại khơi dậy, ba-dật-đề.*3 ĐIỀU 51

Tỳ-kheo-ni nào, biết là giặc cướp mà làm bạn cùng đi một đường, dù chỉ trong khoảng một xóm,[736a] ba-dật-đề.*4 ĐIỀU 52

Tỳ-kheo-ni nào nói như vầy: 'Tôi biết theo pháp mà Phật dạy, sự hành dâm dục không phải là pháp chướng đạo. ' Các

tỳ-kheo-ni kia nên can gián tỳ-kheo-ni này rằng: 'Đại tỷ, chớ nói như vậy, đừng xuyên tạc đức Thế Tôn, xuyên tạc đức Thế Tôn là không tốt, đức Thế Tôn không nói như vậy! Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện nói rằng dâm dục là pháp chướng đạo, phạm dâm là pháp chướng đạo. ' Khi được các

tỳ-kheo-ni kia can gián, mà tỳ-kheo-ni này kiên trì không bỏ. Các tỳ-kheo-ni nên can gián ba lần cho bỏ việc ấy. Nếu đến ba lần can gián, bỏ thì tốt, không bỏ, ba-dật-đề.*5 1 nt. ba-dật-đề 63.

2 nt. ba-dật-đề 64.

3 nt. ba-dật-đề 66.

4 nt. ba-dật-đề 67.

5 nt. ba-dật-đề 68.

119

736a

ĐIỀU 53

Tỳ-kheo-ni nào, biết người nói như vậy mà chưa được tác pháp (giải), có tà kiến như thế mà không bỏ, lại nuôi chứa, cùng chung yết-ma, cùng chung chỗ ở, ba-dật-đề.*1 ĐIỀU 54

Tỳ-kheo-ni nào, biết sa-di-ni nói như vầy: 'Tôi biết theo pháp Phật dạy, sự hành dâm dục không phải là pháp chướng đạo.' Các tỳ-kheo-ni kia can gián sa-di-ni này rằng: 'Ngươi chớ nói như vậy, đừng xuyên tạc đức Thế Tôn, xuyên tạc đức Thế Tôn là không tốt. Đức Thế Tôn không nói như vậy. ' Này sadi-ni, đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện nói rằng: 'Dâm dục là pháp chướng đạo, phạm dâm dục là pháp chướng đạo.

' Khi được các tỳ-kheo-ni kia can gián, sa-di-ni này kiên trì không bỏ, các tỳ-kheo-ni kia nên can gián ba lần cho bỏ việc này. Cho đến ba lần can gián, bỏ thì tốt, không bỏ thì các tỳ-kheo-ni kia nên nói với sa-di-ni này rằng: 'Từ nay trở đi cô không phải là đệ tử của Phật, không được đi theo các tỳ-kheo-ni khác. Như các sa-di-ni khác, được phép cùng với tỳ-kheo-ni ngủ hai đêm, nhưng nay ngươi không có sự kiện ấy, ngươi hãy đi ra khỏi chỗ này, không được sống ở đây nữa!' Nếu tỳ-kheo-ni biết sa-di-ni đã bị đuổi như vậy, mà đem về nuôi, cùng chung ngủ nghỉ, ba-dật-đề.*2 ĐIỀU 55

Tỳ-kheo-ni nào, khi được can gián như pháp, lại nói rằng: 'Nay tôi không học điều giới này, cho đến khi nào tôi nạn vấn người trì giới có trí tuệ, ba-dật-đề. Nếu vì sự hiểu biết thì nên nạn vấn.*3

1 nt. ba-dật-đề 69.

2 nt. ba-dật-đề 70.

3 nt. ba-dật-đề 71.

120

T22. 736b Chương iv. Ba-dật-đề

ĐIỀU 56

Tỳ-kheo-ni nào, khi tụng giới nói như vầy: 'Đại tỷ, tụng những giới vụn vặt này có ích lợi gì? Khi tụng các giới này chỉ khiến cho người tu phiền muộn, xấu hổ, hoài nghi. ' Vì

khinh chê giới, ba-dật-đề.*1

ĐIỀU 57

[736b] Tỳ-kheo-ni nào, khi nghe tụng giới, nói như vầy: 'Đại tỷ, nay tôi mới biết giới này rút từ giới kinh, mỗi nửa tháng tụng một lần.

' Các tỳ-kheo-ni khác biết tỳ-kheo-ni này đã từng ngồi dự tụng giới, hoặc hai, hoặc ba lần, huống nữa là nhiều lần. Tỳ-kheo-ni này không phải do vì không biết, không hiểu, mà hỏi tội. Nếu có phạm tội, nên như pháp xử trị, rồi cộng thêm tội không biết pháp, bảo rằng: 'Đại tỷ, thật không lợi ích gì cho cô, không có sở đắc tốt đẹp nào cho cô, vì trong khi tụng giới cô không dụng tâm, không nhất niệm, không lắng nghe pháp. Vị ấy, vì vô tri, ba-dật-đề.*2 ĐIỀU 58

Tỳ-kheo-ni nào, sau khi đã cùng chung yết-ma rồi, sau đó lại nói như vầy: 'Các tỳ-kheo-ni theo chỗ quen biết riêng, lấy vật của chúng Tăng cho', ba-dật-đề.*3

ĐIỀU 59

Tỳ-kheo-ni nào, khi Tăng đoán sự chưa xong, không gửi dục mà đứng dậy đi ra, ba-dật-đề.*4

1 nt. ba-dật-đề 72.

2 nt. ba-dật-đề 73.

3 nt. ba-dật-đề 74.

4 nt. ba-dật-đề 75.

121

736b

ĐIỀU 60

Tỳ-kheo-ni nào, đã gửi dục rồi, sau đó tỏ sự bất bình, ba-dậtđề.*1 ĐIỀU 61

Tỳ-kheo-ni nào, sau khi nghe những lời tranh cãi của các tỳkheo-ni, nghe ở đây rồi đem nói cho người kia, ba-dật-đề.*2 ĐIỀU 62

Tỳ-kheo-ni nào, vì giận hờn không hoan hỷ, đánh tỳ-kheo-ni khác, ba-dật-đề.*3 ĐIỀU 63

Tỳ-kheo-ni nào, vì giận hờn không hoan hỷ, dùng tay (nhá) đánh tỳ-kheo ni khác, ba-dật-đề.*4 ĐIỀU 64

Tỳ-kheo-ni nào, vì giận hờn không hoan hỷ, vu khống (tỳkheo-ni khác) bằng pháp tăng-già-bà-thi-sa không căn cứ, ba-dật-đề.*5

ĐIỀU 65

Tỳ-kheo-ni nào, khi nhà vua sát-lợi quán đảnh chưa ra khỏi cung, vật báu chưa thu cất, mà vào cung vua, bước qua khỏi ngạch cửa, ba-dật-đề.*6 ĐIỀU 66

Tỳ-kheo-ni nào, tự mình cầm lấy vật báu, hay đồ trang sức bằng vật báu, hoặc bảo người khác cằm nắm, ba-dật-đề. Trừ 1 nt. ba-dật-đề 76. 2 nt. ba-dật-đề 77. 3 nt. ba-dật-đề 78. 4 nt. ba-dật-đề 79. 5 nt. ba-dật-đề 80. 6 nt. ba-dật-đề 81. 122

T22. 736c Chương iv. Ba-dật-đề

trong Tăng-già-lam, hay nơi ký túc (nghỉ đêm). Nếu ở trong Tăng-già-lam hoặc nơi ký túc (nghỉ đêm) mà tự mình cầm nắm hay bảo người cầm vật báu, hay đồ trang sức bằng vật báu, nên nghĩ như vầy: 'Nếu người chủ nhận ra sẽ hoàn lại'; vì nhân duyên như vậy chứ không chi khác.*1 ĐIỀU 67

Tỳ-kheo-ni nào, vào xóm làng phi thời mà không báo cho tỳkheo-ni khác, ba-dật-đề.*2 ĐIỀU 68

Tỳ-kheo-ni nào, làm giường dây, giường gỗ, chân chỉ nên cao bằng tám ngón tay của Như lai, [736c] trừ lỗ mộng để ráp trở lên. Nếu quá, phải hớt bỏ, ba-dật-đề.*3 ĐIỀU 69

Tỳ-kheo-ni nào, dùng bông đâu-la miên độn làm giường dây, giường cây, ngọa cụ, tọa cụ, ba-dật-đề.*4 B - BẤT CỘNG GIỚI

ĐIỀU 70. Ăn tỏi 5

a. Duyên khởi

Một thời, đức Ba-già-bà ở trên giảng đường Cao các, bên sông Di hầu, tại Tỳ-xá-ly. Bấy giờ, tại một vùng đất nọ có khu vườn trồng tỏi. Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà đi ngang qua cách vườn tỏi không xa. Người chủ vườn hỏi: "A-di, cần tỏi không?" Cô nói: "Cần."

1 nt. ba-dật-đề 82.

2 nt. ba-dật-đề 83.

3 nt. ba-dật-đề 84.

4 nt. ba-dật-đề 85.

5 Pāli, Pāc. 1, Vin. iv. 258. Ngũ phần: điều 69; Tăng kỳ: điều 80; Thập tụng: điều 72; Căn bản ni: điều 73.

123

736c

Người chủ vườn liền đem tỏi cho cô. Tỳ-kheo-ni nhận được tỏi rồi, về sau thường xuyên, cô cũng lại đi cách vườn tỏi không xa. Mỗi lần thấy cô, người chủ vườn đều hỏi: "A-di lại cần tỏi nữa phải không?" Cô nói: "Cần. Có tỏi tôi ăn được cơm."

Chủ vườn đem tỏi cúng dường và ra lệnh cho người giữ vườn rằng, "Từ nay, hằng ngày cấp cho tỳ-kheo-ni mỗi vị năm củ tỏi." Sau đó người chủ vườn để người giữ vườn ở nhà, còn mình thì đem tỏi vào Tỳ-xá-ly bán.

Bấy giờ, tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà về đến trong Tăng-già-lam nói với các tỳ-kheo-ni rằng: "Các cô biết không, nơi vườn tỏi tại chỗ nọ có đàn-việt tên nọ hằng ngày cấp cho tỳ-kheo-ni mỗi người năm củ tỏi. Các cô có thể đến đó nhận."

Bấy giờ, Thâu-la-nan-đà dẫn sa-di-ni, thức-xoa-ma-na, đến nơi vườn tỏi, hỏi người giữ vườn: "Chủ vườn ở đâu?"

Người giữ vườn trả lời: "Chủ vườn chở tỏi vào Tỳ-xá-ly để bán. Các cô hỏi có chuyện gì?"

Thâu-la-nan-đà nói: "Chủ vườn hứa cung cấp cho tỳ-kheo-ni hằng ngày mỗi vị năm củ tỏi. Nay chúng tôi đến nhận." Người giữ vườn nói: "Chờ chủ vườn về chứ tôi không dám tự quyền. Tôi chỉ coi ngó mà thôi."

Tỳ-kheo-ni nói: "Chủ vườn thì cúng mà tôi tớ không chịu đưa." Thâu-la-nan-đà liền bảo sa-di-ni nhổ tỏi, kiểm số và phân phối: đây là phần của Thượng tọa, đây là phần của thứ tọa, đây là phần của Hòa thượng A-xà-lê, đây là phần của đồng Hòa thượng đồng A-xàlê, đây là phần của bà con quen biết, đây là phần ăn ngày nay, đây là phần ăn ngày mai, đây là phần ngày mốt. Tức thời, vườn tỏi bị nhổ sạch. Chủ vườn khi về thấy vườn tỏi sạch trơn, hỏi người giữ vườn: "Tỏi đâu hết?"

Người giữ vườn báo cáo: "Trước đây do chủ sùng đạo nên hằng ngày cung cấp cho tỳ-kheo-ni mỗi người năm củ tỏi. Vừa rồi có sa-di-ni, thức-xoa-ma-na đến hỏi tôi: 'Hôm nay chủ vườn có ở nhà không?' 124

T22. 737a Chương iv. Ba-dật-đề

Tôi nói,

'Chủ vườn vào Tỳ-xá-ly bán tỏi. Các cô hỏi có việc gì?' Các cô ni nói: 'Chủ vườn hứa hằng ngày cấp cho tỳ-kheo-ni mỗi vị năm củ tỏi, nay [737a] chúng tôi đến nhận.

' Tôi nói: 'Chờ chủ về. Tôi chỉ

biết coi ngó thôi chứ không trọn quyền.

' Tỳ-kheo-ni nói: 'Chủ vườn

cho, đầy tớ không chịu đưa.

' Các cô nói như vậy rồi bảo sa-di-ni nhổ

tỏi, đếm và phân phối: Đây là phần của Thượng tọa, đây là phần của thứ tọa, Đây là phần của Hòa thượng, đây là phần của A-xà-lê, đây là phần của đồng Hòa thượng, đây là phần của đồng A-xà-lê, đây là phần của bà con quen biết, đây là phần ăn ngày nay, đây là phần ăn ngày mai, đây là phần ăn ngày mốt. Tất cả đều có phần ăn, cho nên vườn tỏi bị nhổ hết."

Người chủ vườn liền cơ hiềm, nói:

"Tỳ-kheo-ni này không có tàm quý. Thọ nhận không nhàm chán, không biết đủ. Bên ngoài tự xưng tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Dầu đàn-việt có cho, còn phải biết đủ, huống là không có chủ ở nhà, mà nhổ hết tỏi của người ta!" Các tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết tàm quý, hiềm trách tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà: "Sao các cô nhổ hết tỏi của người ta ăn và mang đi hết không để lại một củ nào?"

Các tỳ-kheo-ni đến bạch với các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà:

"Việc cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp samôn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Không có chủ, sao lại nhổ hết tỏi của người ta?" Đức Thế Tôn sau khi bằng vô số phương tiện quở trách, kể cho các tỳ-kheo nghe:

"Xưa kia, có một bà-la-môn 120 tuổi, hình thể ốm gầy. Vợ của người bà-la-môn này xinh đẹp không ai sánh kịp, sanh nhiều con trai con gái. Người bà-la-môn này luyến ái vợ và các con, không bao giờ muốn xả ly. Do sự luyến ái thắm thiết này nên sau khi mạng chung ông sanh trong loài chim nhạn, lông trên mình đều toàn bằng vàng.125

737b

Do nhân duyên tu phước đời trước nên tự biết túc mạng của mình, nhạn suy nghĩ: "Bằng mọi phương tiện ta phải giúp đỡ sự sống cho những đứa con của ta, để chúng nó khỏi nghèo khổ. " Hằng ngày con

chim nhạn bay đến nhà cũ của mình, cho rơi xuống một chiếc lông bằng vàng rồi bay đi, những đứa con lượm được lông chim bằng vàng lại suy nghĩ: "Do nhân duyên nào mà con nhạn chúa này hằng ngày bay đến làm rơi xuống một cái lông bằng vàng cho ta rồi bay đi? Chúng ta hãy chờ khi nó đến, rình bắt, nhổ hết lông vàng của nó." Rồi chúng bắt và lấy lông vàng. Nhổ lấy rồi, nó mọc lại bằng lông trắng." Đức Phật bảo các tỳ-kheo:

[737b] "Người Bà-la-môn thuở ấy, sau khi chết đầu thai thành con nhạn, đâu phải ai khác, mà là người chủ vườn. Người vợ xinh đẹp của ông ta sanh nhiều con tức là Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà. Con trai con gái của vợ chồng người bà-la-môn chính là thức-xoa-ma-na, sadi-ni... ấy vậy. Do bởi tham ái nên khiến cho lông chim bằng vàng hết, lông trắng sanh. Nay lại do tham ái nên nhổ hết tỏi, phải bần cùng."

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách tỳ-kheo-ni Thâu-lanan-đà, rồi bảo các tỳ-kheo: "Tỳ-kheo-ni này là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là người đầu tiên phạm giới này. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo-ni kết giới gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ.

" Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào ăn tỏi, ba-dật-đề.

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước.

Tỳ-kheo-ni nào, ăn tỏi sống, tỏi chín, tỏi vụn, mỗi miếng phạm một ba-dật-đề.

Tỳ-kheo, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: hoặc mắc chứng bệnh thế nào đó phải dùng bánh gói tỏi mà ăn để chữa; hoặc các thứ thuốc khác trị không hết phải dùng tỏi để trị; hay dùng tỏi để trị bệnh ghẻ nhọt. Thảy đều không phạm. 126

T22. 737c Chương iv. Ba-dật-đề

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

ĐIỀU 71. Cạo lông ba chỗ 1

a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà ở nước Xá-vệ. Bấy giờ, tỳ-kheo-ni Thâu-lanan-đà cạo lông ba chỗ, đến nhà đàn-việt, an tọa nơi chỗ ngồi, trước người phụ nữ, không tự khéo che thân, hình thể bị lộ. Thấy vậy, các bà này nói: "Sư cô đi tắm với chúng tôi!"

Cô ni trả lời: "Thôi, đủ rồi. Như vậy là đã cúng dường rồi." Các bà lại nói: "Thì cô cứ đi tắm với chúng tôi!" Cô ni đáp: "Tôi không cần tắm."

Bấy giờ, các phụ nữ bèn cưỡng bức lột y của cô ra. Thấy cô ni cạo lông, các bà nói: "A-di, người đời vì vấn đề dâm dục mà cạo lông, chứ A-di cạo lông để làm gì?"

Thâu-la-nan-đà nói: "Từ khi tôi còn ở thế tục đã quen làm việc này chứ chẳng phải mới bây giờ."

Các phụ nữ cư sĩ cơ hiềm, nói: "Tỳ-kheo-ni này không biết tàm quý, quen làm bất tịnh hạnh. Bên ngoài tự xưng tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Sao lại cạo lông ba chỗ như dâm nữ, tặc nữ?" Các tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầu-đà, ưa học giới, biết tàm quý, hiềm trách Thâu-la-nan-đà: "Sao lại cạo lông ba chỗ?"

Các tỳ-kheo-ni đến bạch các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo [737c] đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳkheo, quở trách Thâu-la-nan-đà: "Việc cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Thâu-la-nan-đà, tại sao lại cạo lông ba chỗ?"

1 Pāli, Pāc. 2. Ngũ phần: điều 74, cf. điều 180; Thập tụng: điều 73; Căn bản ni: điều 74.

127

737c

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách tỳ-kheo-ni Thâu-lanan-đà rồi, bảo các tỳ-kheo: "Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là người đầu tiên phạm giới này. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo-ni kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ. "

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, cạo lông ba chỗ,

2 ba-dật-đề.

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước.

Lông ba chỗ: chỗ đại, tiểu tiện và dưới nách. Tỳ-kheo-ni nào cạo lông ba chỗ, mỗi lần động dao là phạm ba-dậtđề. Nếu nhổ bằng nhíp hay đốt, tất cả đều phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo, thâu-lan-giá. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: hoặc mắc phải chứng bệnh thế nào đó; hay bị ghẻ cần cạo để thoa thuốc; hoặc bị cường lực bắt buộc. Thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

ĐIỀU 72. Tẩy tịnh quá phần 3

2 Pāli: sambāde lomaṃ saṃhārapeyya, bản dịch Anh (Horner) hiểu là "dưỡng lông chỗ kín (let the hair of the body grow); do động từ saṃharāpeti được hiểu là sưu tập (to cause to collect, PTS). Nhưng Luật sớ Pāli (iv. 920) nói: kattariyā vā saṇḍasakena vā khurena vā yena kenaci ekapayogena vā nānāpayogena vā ekaṃ vā bahūni vā saṃharāpentiyā,

...hoặc bằng dao nhỏ, hoặc bằng nhíp nhổ, hoặc bằng dao cạo, bất cứ bằng một hay nhiều phương tiện khác nhau nào... một hay nhiều (sợi lông)" Theo đây, saṃharāpeti nên được hiểu là "cạo" như trong các bản Hán. Ngũ phần, điều 74: "cạo lông dưới nách và chỗ kín"; điều 180: "đốt lông chỗ kín."

3 Pāli, Pāc. 5. Ngũ phần: điều 72; Thập tụng: điều 74; Căn bản ni: điều 75. 128

T22. 738a Chương iv. Ba-dật-đề

a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà ở trong vườn Ni-câu-luật, Ca-duy-la-vệ, Thích-súy-sấu. Bấy giờ, tỳ-kheo-ni Ma-ha Ba-xà-ba-đề1 đến chỗ đức Thế Tôn, đầu diện đảnh lễ sát chân Ngài rồi đứng qua một bên, bạch Phật: "Thế Tôn, thân người nữ hôi hám, bất tịnh." Thưa như vậy rồi, bà lễ sát chân Phật, nhiễu ba vòng và cáo lui. Lúc bấy giờ đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, bảo các tỳ-kheo: "Từ nay trở đi ta cho phép các tỳ-kheo-ni dùng nước tác tịnh."2

Thâu-la-nan-đà nghe đức Phật cho phép tác tịnh rồi liền dùng nước để tác tịnh. Khi tác tịnh, dục tâm khởi, đưa ngón tay vào sâu bên trong thủy đạo, bị móng tay làm tổn thương, máu chảy ra, làm bẩn y và ngọa cụ. Các tỳ-kheo-ni thấy, hỏi rằng: "Cô bị bệnh khổ gì vậy?" Thâu-la-nan-đà nói rõ nhân duyên.

Các tỳ-kheo-ni nghe, trong số đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầu-đà, ưa học giới, biết tàm quý, hiềm trách tỳ-kheo-ni Thâu-la-nanđà: "Tại sao khi cô dùng nước tác tịnh lại đưa ngón tay vào sâu theo đường thủy đạo, khiến cho móng tay làm thương tổn chảy máu, làm bẩn y và ngọa cụ?"

Các tỳ-kheo-ni đến bạch các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo đến bạch lên đức Phật. Đức Phật vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách [738a] tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà:

"Việc cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp samôn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao khi dùng nước tác tịnh, cô lại khởi dục tâm, đưa ngón tay vào sâu bên trong, khiến cho móng tay gây thương tổn, chảy máu ra làm bẩn y và ngọa cụ?"

1 Ma-ha Ba-xà-ba-đề 摩訶波闍波提; chỗ khác gọi là Đại Ái Đạo. 2 Tác tịnh 作淨. Căn bản ni: tẩy tịnh 洗淨. Pāli: udaka-suddhikaṃ, rửa sạch bằng nước.

129

738a

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách Thâu-la-nan-đà rồi bảo các tỳ-kheo: "Thâu-la-nan-đà này là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là người đầu tiên phạm giới này. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳkheo-ni kết giới gồm mười cú nghĩa cho đến câu chánh pháp cửu trụ.

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, dùng nước tác tịnh, nên sử dụng hai ngón tay, mỗi ngón một đốt, nếu quá, ba-dật-đề. b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước.

Tác tịnh: dùng nước rửa bên trong âm hộ. Tỳ-kheo-ni dùng nước rửa bên trong nên dùng hai ngón tay, mỗi ngón một đốt, nếu quá ba-dật-đề.

Thức-xoa-ma-na, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: Chỉ sử dụng hai ngón tay, mỗi ngón một đốt hay dưới một đốt; hoặc có bệnh thế nào đó; hay bên trong có cỏ, có trùng cần kéo ra ngoài. Thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

ĐIỀU 73. Hồ giao 3

a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo-ni dục tâm hừng hẫy, nhan sắc tiều tụy, thân thể gầy còm. Khi họ vào trong vương cung của vua Ba-tư-nặc, các phụ nữ trong cung thấy vậy hỏi: "A-di có bệnh hoạn gì?"

Lục quần ni nói: "Tôi không có bệnh hoạn, chỉ vì bệnh sắc." 3 Pāli, Pāc. 4. Ngũ phần: điều 71. Thập tụng: điều 85. Căn bản ni: điều 93. 130

T22. 738b Chương iv. Ba-dật-đề

Phụ nữ hỏi tiếp: "Bệnh sắc nào?"

Cô ni nói: "Dục tâm của tôi hừng hẫy."

Các phụ nữ nói: "Chúng tôi ở trong cung, lúc nào cũng có đàn ông. Khi không có đàn ông, thì dùng hồ giao1 làm nam căn, để vào trong nữ căn, vừa được thích ý, lại không phải là hành dâm. Các cô có thể làm như vậy, vừa được thích ý, không phạm hành dâm." Khi ấy hai trong nhóm sáu tỳ-kheo-ni làm nam căn như vậy, cùng làm việc dâm dục. Tỳ-kheo-ni khác thấy, tưởng là cùng đàn ông hành dâm. Khi đứng dậy mới biết chẳng phải đàn ông. Các tỳ-kheo-ni nghe biết, trong số đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầu-đà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheoni: "Sao các cô lại dùng hồ giao làm nam căn để cùng nhau hành dâm?"

Các tỳ-kheo-ni đến bạch với các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo [738b] đến bạch lên đức Phật. Đức Phật vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳkheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni: "Việc các cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Nhóm sáu tỳ-kheo-ni, sao lại dùng hồ giao làm nam căn để cùng nhau hành dâm?"

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni rồi bảo các tỳ-kheo:

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, dùng hồ giao làm nam căn, ba-dật-đề. b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước.

1 Hồ giao 胡膠; nhựa, hay cao su. Căn bản ni: thọ giao 樹膠. 131

738b

Làm nam căn: dùng các vật để làm như hồ giao, cơm nhão, bột, sáp ong.

Tỳ-kheo-ni nào dùng các vật này làm nam căn để vào nữ căn, tất cả đều phạm ba-dật-đề. Nếu không cọ xát vào nữ căn, phạm đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: hoặc mắc phải căn bệnh thế nào đó, phải dùng cục thuốc hình tròn hay viên thuốc đặt vào để chữa; hoặc y ngăn chặn nguyệt thủy; hoặc bị cưỡng lực bắt ép làm. Thảy đều không phạm. Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

ĐIỀU 74. Cùng vỗ 2

a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo-ni vì dục tâm hừng hẫy, nhan sắc tiều tụy, hình thể ốm gầy. Vào trong cung của vua Ba-tưnặc, các phụ nữ trong cung thấy vậy hỏi: "A-di bệnh gì?"

Chư ni nói: "Chỉ vì không thoả mãn."

Các phụ nữ hỏi: "Không thoả mãn cái gì?"

Chư ni nói: "Dục tâm của chúng tôi hừng hực"

Các phụ nữ nói: "Chúng tôi ở trong cung, thường có đàn ông. Lúc không có đàn ông thì dùng hồ giao tạp vật làm nam căn để vào nữ căn, vừa thỏa mãn được lòng dâm, mà không gọi là hành dâm. Sao chư tôn không làm như vậy?"

Các tỳ-kheo-ni trả lời: "Này các chị, đức Thế Tôn chế giới không được làm như vậy."

Các phụ nữ lại nói:

2 Pāli, Pāc. 3. Ngũ phần: điều 71. Thập tụng: điều 75. Căn bản ni: điều 76. 132

T22. 738c Chương iv. Ba-dật-đề

"Này các cô, chúng tôi ở trong cung, khi có đàn ông thì thôi; lúc không có đàn ông thì cùng nhau vỗ, vừa được khoái lạc mà không gọi là hành dâm. Các cô vì sao không làm như vậy?" Bấy giờ, hai trong nhóm sáu tỳ-kheo-ni cùng nhau vỗ. Các tỳ-kheoni khác thấy, tưởng là [738c] cùng đàn ông hành dâm. Lúc đứng dậy mới biết không phải đàn ông.

Các tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết tàm quý, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni: "Sao các cô cùng nhau vỗ."

Các tỳ-kheo-ni đến bạch với các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo đến bạch lên đức Phật. Đức Phật vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni:

"Việc các cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tại sao các cô cùng nhau vỗ." Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni rồi bảo các tỳ-kheo:

"Những tỳ-kheo-ni này là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là những người đầu tiên phạm giới này. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo-ni kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ. "

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, cùng vỗ cho nhau, ba-dật-đề. b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước.

Vỗ: lấy bàn tay hay gót chân đập vào, hoặc nữ căn với nữ căn vỗ nhau.

Tỳ-kheo-ni cùng vỗ với nhau, người vỗ phạm đột-kiết-la, người thọ nhận vỗ phạm ba-dật-đề. Nếu hai nữ căn cùng nhau vỗ, cả hai đều phạm ba-dật-đề.

Tỳ-kheo, đột-kiết-la, thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

133

739a

Sự không phạm: hoặc mắc phải chứng bệnh thế nào đó, hoặc tới lui, đi đứng, hoặc quét đất vướng phải chứ không cố tâm, hay khi tắm rửa đụng phải thì không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

ĐIỀU 75. Hầu quạt nước tỳ-kheo đang ăn 1

a. Duyên khởi

Một thời đức Bà-già-bà ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, có một trưởng giả cùng vợ xuất gia hành đạo. Đến giờ, ông vào thôn khất thực, được thức ăn rồi, đem đến trong Tăng-già-lam của ni ngồi ăn. Người vợ cũ, hiện là tỳ-kheo-ni, đem nước đến, đứng phía trước lấy quạt quạt. Tỳ-kheo bảo rằng: "Đứng tránh ra một chút, chứ tôi xấu hổ với người ta. Đừng đứng trước mặt tôi!"

Tỳ-kheo-ni nói: "Đại đức, sao lại xấu hổ với tôi?" Vị tỳ-kheo lại nói:

"Sao không tránh nhanh đi? Tôi xấu hổ với tỳ-kheo-ni." Tỳ-kheo-ni nói:

"Tôi đứng trước mặt, nói xấu hổ. Vậy trước kia làm việc như vậy sao không xấu hổ?"

Bà vợ là tỳ-kheo-ni nói xong nổi giận, lấy cán quạt đánh, lấy nước rót trên đầu tỳ-kheo, rồi bỏ đi vào phòng.

Các tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết tàm quý, hiềm trách [739a1] tỳ-kheo-ni này: "Sao cô lại sân si đánh tỳ-kheo?"

Các tỳ-kheo-ni đến bạch với các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo đến bạch lên đức Phật. Đức Phật vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách tỳ-kheo-ni này:

1 Pāli, Pāc. 6. Ngũ phần: điều 143. Tăng kỳ: điều 79. Thập tụng: điều 77. 134

T22. 739a Chương iv. Ba-dật-đề "Việc cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp samôn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tỳ-kheo-ni sao lại đánh tỳ-kheo?" Đức Thế Tôn sau khi bằng vô số phương tiện quở trách tỳ-kheo-ni này, rồi bảo các tỳ-kheo:

"Tỳ-kheo-ni này là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là người đầu tiên phạm giới này. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo-ni kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ. "

Muốn nói giới nên nói như vầy: Tỳ-kheo-ni nào, khi tỳ-kheo ăn, cung cấp nước, cầm quạt quạt,2 ba-dật-đề.

Thế Tôn vì các tỳ-kheo-ni kết giới như vậy. Có các tỳ-kheo-ni nghi không dám chăm sóc tỳ-kheo bệnh, không có người cung cấp nước, cũng không dám hỏi. Đức Phật dạy: "Cho phép các tỳ-kheo-ni nuôi các tỳ-kheo bệnh, không ai cung cấp nước được phép hỏi.

Từ nay trở đi nên kết giới như vầy: Tỳ-kheo-ni nào, tỳ-kheo không bệnh, khi ăn cung cấp nước, đứng trước mặt cầm quạt quạt, ba-dật-đề. b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước.

Tỳ-kheo-ni nào, tỳ-kheo không bệnh đang ăn, cung cấp nước, đứng trước mặt, cầm quạt quạt, phạm ba-dật-đề. Tỳ-kheo đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: Chăm sóc tỳ-kheo bệnh, không ai cung cấp nước, hỏi, không phạm.

2 Ngũ phần: "…cầm bình nước và quạt, đứng trước mặt…" Tăng kỳ: " … cung cấp

nước và quạt…"

135

739b

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

ĐIỀU 76. Xin ngũ cốc sống 1

a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo-ni đi xin lúa sống,2 mè, gạo, đậu lớn, đậu nhỏ, đại mạch, tiểu mạch sống. Các cư sĩ thấy, cơ hiềm nói: "Các tỳ-kheo-ni này khất cầu không nhàm chán, không biết xấu hổ. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy thì có gì là chánh pháp? Sao lại xin các loại ngũ cốc sống như dâm nữ, tặc nữ?"

Các tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni: "Tại sao các cô xin các loại ngũ cốc sống như vậy?" Các tỳ-kheo-ni đến bạch với các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo đến bạch lên [739b] đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni:

"Việc các cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Sao các cô lại xin các loại ngũ cốc sống?" Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni rồi bảo các tỳ-kheo:

"Nhóm sáu tỳ-kheo-ni này là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là những người đầu tiên phạm giới này. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo-ni kết giới gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ. "

Muốn nói giới nên nói như vầy:

1 Pāli, Pāc. 7.

2 Hán: sanh cốc 生穀. Pāli: āmakadhaññaṃ, gạo sống (chưa nấu), được giải thích gồm luôn các thứ: sāli (gạo trắng), vīhi (thóc), yavo (đại mạch), godhūmo (tiểu mạch, hay lúa mì), kaṅgu (hạt kê), varako (các loại đậu), kudrusako (lúa mạch đen).

136

T22. 739b Chương iv. Ba-dật-đề

Tỳ-kheo-ni nào, xin3 ngũ cốc sống, ba-dật-đề.

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước.

Tỳ-kheo-ni nào xin lúa sống cho đến đại, tiểu mạch, tất cả đều phạm ba-dật-đề. Tỳ-kheo, đột-kiết-la, thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, độtkiết-la. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: Đến xin nơi người bà con, hay người xuất gia; mình vì người, người vì mình xin; hoặc không xin mà được. Thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

ĐIỀU 77. Đại tiểu tiện trên cỏ tươi 4

a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, tại nước Xá-vệ, cách tinh xá của tỳ-kheo-ni không xa có một vùng cỏ kết lũ5 tươi tốt, các cư sĩ thường đến đó ngồi nằm, vui chơi, ca hát, múa nhảy, hoặc có lúc than vãn. Những âm thanh này làm loạn động các tỳ-kheo-ni tọa thiền nên các tỳ-kheo-ni bực mình. Sau khi cư sĩ đi, các cô dùng đồ bẩn như nước tiểu, phẩn, đem đổ lên trên cỏ. Sau đó, các cư sĩ trở lại nơi ấy để vui đùa thì bị làm bẩn cả người và y phục do bởi đồ bất tịnh, và vùng cỏ cũng bị chết khô dần. Do việc làm ấy, các cư sĩ đều cơ hiềm, nói: "Các tỳ-kheo-ni này thọ nhận không biết xấu hổ. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Vùng cỏ tươi tốt nơi chúng ta thường 3 Pāli: viññatvā…bhajjitvā…koṭṭetvā…pacitvā: (tự mình hay nhờ người) hỏi xin, rang, giã, nấu.

4 Pāli, Pāc. 9. Ngũ phần: điều 137. Tăng kỳ: điều 139. Thập tụng: điều 174. Căn bản ni: điều 79.

5 Kết lũ thảo 結縷草 (?). TNM: già lâu thảo 茄蔞草, cỏ lau (?Thiều Chửu). Pāli: harita, rau cỏ, các thứ xanh tươi; được giải thích là trồng để làm thức ăn cho con người.

137

739c

đến ca múa vui chơi, các cô dùng đồ bất tịnh, đại tiểu tiện đổ trên đó làm bẩn cả người và y phục chúng ta, và vùng cỏ cũng bị hư hoại." Các tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, quở trách các tỳ-kheo-ni: "Chỗ các cư sĩ đến vui chơi, sao các cô đem đồ bất tịnh đại tiểu tiện đổ lên trên cỏ làm cho thân và y của họ bị bẩn mà khiến cho cỏ bị chết [739c] khô?"

Các tỳ-kheo-ni đến bạch các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách các tỳ-kheo-ni này:

"Việc các cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Tỳ-kheo-ni sao lại đem vật bất tịnh như đại tiểu tiện đổ trên chỗ các cư sĩ thường đến vui đùa, làm cho họ bị làm bẩn cả thân và y phục?"

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách các tỳ-kheo-ni này rồi, bảo các tỳ-kheo:

"Các tỳ-kheo-ni này là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là những người đầu tiên phạm giới này. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo-ni kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ. "

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, đại tiểu tiện

1 trên cỏ tươi, ba-dật-đề.

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước

Tỳ-kheo-ni đại tiểu tiện trên cỏ xanh tươi, phạm ba-dật-đề. Tỳ-kheo, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: hoặc mắc phải chứng bệnh thế nào đó; hoặc đại tiểu 1 Căn bản ni: đại tiểu tiện và khạc nhổ. Pāli: đổ nước tiểu, phân, rác rưởi, thức ăn thừa, trên cỏ xanh.

138

T22. 739c Chương iv. Ba-dật-đề

tiện nơi chỗ không có cỏ rồi nước chảy đến chỗ có cỏ; hoặc gió thổi, hoặc chim ngậm bay rớt trên cỏ. Thảy đều không phạm. Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

ĐIỀU 78. Đổ đại tiểu tiện ngoài tường 2 a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà ở trong núi Kỳ-xà-quật, La-duyệt-kỳ. Bấy giờ, có một vị trong nhóm sáu tỳ-kheo-ni ban đêm đại tiểu tiện trong bô, sáng sớm đổ ra bên ngoài tường mà không xem trước. Cũng vào lúc đó có vị đại thần không tin ưa Tam bảo, sáng sớm cưỡi xe đi chầu vua Bình-sa. Khi đi ngang qua bên ngoài tường của tinh xá tỳkheo-ni, ông bị đồ bất tịnh đổ trên đầu, làm bẩn cả y phục. Vị đại thần ấy nói:

"Tôi sẽ đến quan đoán sự thưa kiện việc này!"3 Bấy giờ, có vị bà-la-môn chí tín biết xem tướng, hỏi: "Đại thần muốn đi đâu?"

Đại thần nói: "Tỳ-kheo-ni dùng đồ đại tiện bất tịnh đổ làm ô nhục tôi. Tôi muốn đến quan đoán sự thưa kiện việc này." Vị bà-la-môn can, nói:

"Thôi, đừng nên đến kiện thưa làm gì. Lắm khi không được kiện mà lại mắc tội nữa."4

Vị đại thần nghe theo lời can, không kiện, trở về. Vị bà-la-môn xem tướng kia liền đến tịnh xá tỳ-kheo-ni, hỏi: "Tỳ-kheo-ni nào ban đêm đại tiểu tiện trong bô, sáng ngày đổ bên ngoài tường mà không xem trước như thế?" Chư ni trả lời:

2 Pāli, Pāc. 8. Ngũ phần: điều 135, 136. Tăng kỳ: Thập tụng: điều 78. Căn bản: điều 80.

3 Pāli: ông châm lửa, đòi đốt chùa. 4 Cư sĩ này nói: "Điềm tốt đấy!"

139

740a

"Chúng tôi không biết. Nhưng tại sao [740a1] ông lại hỏi như vậy?" Vị bà-la-môn nói rõ nhân duyên, và nói tiếp: "Tôi đã can không cho đại thần đó thưa kiện. Vậy, từ nay các cô không nên đổ như vậy nữa."

Chư ni tìm hiểu xem ai làm việc ấy. Liền biết một cô trong nhóm sáu tỳ-kheo-ni đã đổ như vậy. Các tỳ-kheo-ni quở trách nhóm sáu tỳkheo-ni: "Sao cô ban đêm đại tiểu tiện trong bô, sáng ra đổ bên ngoài tường mà không xem trước?"

Các tỳ-kheo-ni đến bạch với các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni:

"Việc cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp samôn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Nhóm sáu tỳ-kheo-ni, sao ban đêm đại tiểu tiện trong bô, sáng ra đổ bên ngoài tường mà không xem trước?" Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni rồi bảo các tỳ-kheo:

"Nhóm sáu tỳ-kheo-ni này là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là những người ban đầu phạm giới này. Từ nay trở đi, Ta vì tỳ-kheo-ni kết giới gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ. "

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, ban đêm đại tiểu tiện trong bô,1 sáng ngày

đem đổ bên ngoài tường mà không xem trước, 2 ba-dật-đề.

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước.

1 Pāli: đổ phân, nước tiểu, rác, cơm dư bên ngoài tường. Ngũ phần, điều 135: đổ phân, nước tiểu, ra ngoài tường dậu; điều 136: "liệng rác, thức ăn thừa" 2 Nghĩa là, đứng bên trong tường mà liệng ra ngoài, không xem trước. Pāli: đổ hay sai người đổ (=ném hay liệng) qua tường hay phên dậu. 140

T22. 740b Chương iv. Ba-dật-đề

Tỳ-kheo-ni kia ban đêm đại tiểu tiện trong bô, sáng ngày phải xem ngoài tường thành trước, sau đó mới đổ. Sau khi thức dậy, phải búng ngón tay hay tằng hắng. Nếu tỳ-kheo-ni ban đêm đại tiểu tiện trong bô, sáng ngày không xem trước bên ngoài tường mà đổ, ba-dật-đề. Nếu ban đêm không búng ngón tay hay không tằng hắng mà đổ, độtkiết-la. Tỳ-kheo, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: Ban đêm đại tiểu tiện trong bô, sáng ngày xem ngoài thành rồi mới đổ; hoặc ban đêm thì búng ngón tay hay tằng hắng; hoặc trước có gạch đá, gốc cây, có gai, nơi đổ các đồ bất tịnh; hoặc có nước sâu, bờ sông, hay đống rác thì đổ, không phạm. Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

ĐIỀU 79. Đi xem nghe kỹ nhạc1

a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà ở trong núi Kỳ-xà-quật, tại La-duyệt-kỳ. Bấy giờ, nhân dân trong nước có tiết hội, kỹ nhạc vui chơi. Nhóm sáu tỳ-kheo-ni đến xem coi, các cư sĩ thấy, cơ hiềm: "Các tỳ-kheo-ni này không [740b] biết xấu hổ, quen thói bất tịnh hạnh. Bên ngoài tự xưng tôi biết chánh pháp, mà cùng nhau xem coi các trò vui chơi như dâm nữ, tặc nữ không khác. Như vậy có gì là chánh pháp?" Các tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết tàm quý hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni: "Sao các cô cùng nhau đến xem nghe các trò vui chơi?" Các tỳ-kheo-ni đến bạch với các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni:

1 Pāli, Pāc. 10. Căn bản ni: 172-174.

141

740b

"Việc các cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Sao các cô lại đi xem nghe các trò vui chơi?" Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni rồi bảo các tỳ-kheo:

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, đi xem nghe kỹ nhạc,

2 ba-dật-đề.

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước.

Xem nghe: thưởng thức các trò vui chơi.

Tỳ-kheo-ni từ đường chính đến đường chính, từ đường chính đến đường phụ, từ đường phụ đến đường chính; từ chỗ cao đến chỗ thấp, từ chỗ thấp đến chỗ cao để xem nghe kỹ nhạc; nhìn thấy thì phạm badật-đề; không thấy, phạm đột-kiết-la. Khởi ý muốn đi mà không đi, hoặc hẹn đi rồi nửa chừng trở lại, thảy đều phạm đột-kiết-la.

Tỳ-kheo, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: hoặc có sự khải thỉnh; hoặc được kêu; hoặc trên lộ trình phải qua ở một bên; hoặc chỗ tạm nghỉ đêm, hay bị cường lực dẫn đi, hoặc bị trói dẫn đi, hoặc mạng nạn, phạm hạnh nạn. Thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

2 Pāli: naccaṃ vā gītaṃ vā vāditaṃ vā dassanāya gaccheyya, đi xem múa, hát và tấu nhạc.

142

T22. 740c Chương iv. Ba-dật-đề

ĐIỀU 80. Nói chuyện với nam chỗ khuất 1

a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo-ni vào trong xóm, cùng đứng và nói chuyện với đàn ông nơi chỗ vắng. Các cư sĩ thấy cơ hiềm: "Tỳ-kheo-ni này không biết hổ thẹn, phạm bất tịnh hạnh. Bên ngoài tự xưng tôi biết chánh pháp, mà vào trong xóm cùng đứng và nói chuyện với đàn ông nơi chỗ vắng, không khác dâm nữ, tặc nữ. Như vậy có gì là chánh pháp?"

Các tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, [740c] sống hạnh đầu-đà, ưa học giới, biết tàm quý, hiềm trách nhóm sáu tỳkheo-ni: "Sao các cô vào trong xóm, cùng đứng và nói chuyện với đàn ông nơi chỗ vắng?"

Các tỳ-kheo-ni đến bạch với các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo đến bạch lên đức Thế Tôn. Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni:

"Việc các cô làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm điều không nên làm. Sao các cô vào trong xóm cùng đứng và nói chuyện với đàn ông nơi chỗ vắng?"

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách nhóm sáu tỳ-kheoni, rồi bảo các tỳ-kheo: "Nhóm sáu tỳ-kheo-ni này là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là những người đầu tiên phạm giới này. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo-ni kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ. "

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, vào bên trong xóm2

cùng người nam đứng

1 Pāli, Pāc. 12. Căn bản ni, điều 81-82.

2 Pāli, Pāc. 12 không có chi tiết "trong xóm." Căn bản ni, điều 81: "đứng với đàn ông ở chỗ khuất kín", điều 82: "đứng với tỳ kheo ở chỗ khuất kín." 143

740c

chỗ vắng và nói chuyện, ba-dật-đề.

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước.

Xóm: nơi có nhà bạch y.

Chỗ vắng: chỗ không thấy, không nghe.

- Chỗ không thấy: do khói, mây, bụi, sương, bóng tối. - Chỗ không nghe: ngoài tầm nghe được tiếng nói với giọng bình thường.

Tỳ-kheo-ni vào bên trong xóm, cùng nam tử đứng nơi chỗ vắng nói chuyện, ba-dật-đề. Nếu có đồng bạn mù mà không điếc, đột-kiết-la; điếc mà không mù, cũng đột-kiết-la. Đứng mà không nói, cũng phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: Có hai tỳ-kheo-ni làm bạn; có người quen biết làm bạn, có nhiều người nữ cùng đứng, không mù, không điếc, hoặc đi chứ không đứng, hoặc bệnh bị xỉu, hoặc bị cường lực bắt, hoặc bị trói dẫn đi, hoặc mạng nạn, phạm hạnh nạn. Thảy đều không phạm. Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

ĐIỀU 81. Đi với người nam vào chỗ khuất 4 a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo-ni cùng đi với người nam vào chỗ khuất vắng. Các cư sĩ thấy cơ hiềm: "Tỳ-kheo-ni này không biết hổ thẹn, phạm bất tịnh hạnh, bên ngoài tự xưng tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Sao tỳ-kheo-ni lại cùng đi với người nam vào chỗ khuất vắng, như dâm nữ, tặc nữ không khác!" 3 Căn bản, điều 83: "…đứng với đàn ông ở chỗ trống… "; điều 84: "…đứng với tỳkheo ở chỗ trống…" 4 Tham chiếu, Pāli, Pāc. 12; Căn bản: điều 81 & 82. 144

T22. 741a Chương iv. Ba-dật-đề

Các Tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, [741a1] sống hạnh đầu-đà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheoni: "Sao các cô cùng đi với người nam vào chỗ khuất vắng?" Các tỳ-kheo-ni đến bạch với các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo quở trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni: "Các cô làm điều sai trái, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm việc không nên làm. Nhóm sáu tỳ-kheo-ni, sao lại cùng người nam vào chỗ khuất vắng?"

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni rồi, bảo các tỳ-kheo:

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, cùng đi với người nam

vào chỗ khuất vắng,

ba-dật-đề.

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước.

Chỗ khuất vắng: chỗ có cây, có vách, có rào, có vải hay các thứ khác ngăn che.

Tỳ-kheo-ni cùng người nam đi vào chỗ khuất vắng, phạm ba-dật-đề. Nếu có đồng bạn mù mà không điếc, đột-kiết-la. Điếc mà không mù, cũng phạm đột-kiết-la. Đứng lại,2 cũng phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: Nếu có hai tỳ-kheo-ni làm bạn, hoặc có người quen 1 Hán: lập trụ 立住, đứng (chứ không phải đi). Phân biệt, điều 80: "cùng đứng" ,

điều 81 "cùng đi vào."

2 Phân biệt, điều 80: "cùng đứng", ba-đật-đề.

145

741b

biết làm bạn, hoặc có người nữ khác làm bạn, không mù, không điếc, hoặc đi chứ không đứng,1 hoặc bị bệnh xỉu, hoặc bị cường lực bắt dẫn đi, hoặc bị trói, hay mạng nạn, phạm hạnh nạn. Thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

ĐIỀU 82. Thì thầm với nam mà không có đồng bạn 2 a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo-ni, nơi đường hẻm bên trong xóm, cùng người nam đứng nói chuyện nơi chỗ vắng, hoặc bảo bạn đi cách xa, để một mình cùng người nam nói chuyện thì thầm. Các cư sĩ thấy, cơ hiềm: "Tỳ-kheo-ni này không biết tàm quý, vi phạm phạm hạnh mà bên ngoài tự xưng tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Tỳ-kheo-ni sao lại đứng nói chuyện với người nam trong đường hẻm nơi chỗ vắng bên trong xóm; hoặc bảo bạn đi cách xa, để một mình cùng người nam nói chuyện thì thầm, như dâm nữ, tặc nữ không khác!"

Các tỳ-kheo-ni nghe, trong đó [741b] có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầu-đà, ưa học giới, biết tàm quý, hiềm trách nhóm sáu tỳkheo-ni: "Sao các cô nói chuyện thì thầm với người nam trong đường hẻm, nơi chỗ vắng, bên trong xóm?"

Các tỳ-kheo-ni đến bạch với các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni: "Các cô làm điều sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm việc không nên làm. Tỳ-kheo-ni sao lại nói 1 Hán: hành bất trụ 行不住, giống như trong điều 80. Có lẽ nên đảo lại: trụ bất hành.

2 Pāli, Pāc. 14. Cf. Căn bản ni, điều 83: "cùng đàn ông đứng chỗ trống"; điều 84: "cùng tỳ-kheo đứng chỗ trống.

"; điều 86-87: "thì thầm với đàn ông"; điều 88-89: "thì thầm với tỳ-kheo."

146

T22. 741b Chương iv. Ba-dật-đề chuyện thì thầm với người nam nơi đường hẻm, chỗ vắng, bên trong xóm?"

Muốn nói giới nên nói như vầy: Tỳ-kheo-ni nào, vào đường hẻm bên trong xóm, bảo bạn đi tránh xa, tại chỗ khuất vắng cùng nam tử đứng và nói chuyện thì thầm, ba-dật-đề. 3

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước. Xóm: là chỗ nhà của bạch y. Đường hẻm chỗ khuất vắng: chỗ khuất vắng đối với thấy và chỗ khuất vắng đối với nghe. - Chỗ khuất vắng đối với thấy: do khói, mây, sương, bụi trần, bóng tối cho nên không thấy. - Chỗ khuất vắng đối với nghe: khoảng cách không nghe được tiếng nói với giọng bình thường. Nói chuyện thì thầm: kề miệng vào tai mà nói. Tỳ-kheo-ni vào nơi đường hẻm, bên trong xóm, bảo bạn đến chỗ không thấy, không nghe, còn mình ở nơi chỗ vắng cùng nam tử đứng nói nhỏ với nhau, ba-dật-đề. (Bạn) đến chỗ không thấy mà có thể nghe, phạm đột-kiết-la. (Bạn) đến chỗ không nghe mà có thể thấy cũng phạm đột-kiết-la. 3 Cf. Căn bản ni, điều 86: " …nói thì thầm với đàn ông… "; điều 87: "

… nghe đàn

ông nói thì thầm…

"; điều 88: "

…nói thì thầm với tỳ-kheo…"; điều 89: " … nghe

tỳ-kheo nói thì thầm…" 147

741c

Tỳ-kheo, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: Có hai tỳ-kheo-ni làm bạn; hoặc có người nữ quen biết làm bạn; hay có người khác làm bạn; hoặc có bạn không mù, không điếc; hoặc bị bệnh xỉu, hoặc bị cường lực bắt, hoặc bị trói dẫn đi, hoặc mạng nạn, phạm hạnh nạn, hoặc có việc cần phải bảo bạn đi xa, hoặc bạn bị bệnh, hoặc vì bạn ấy thiếu oai nghi nên phải nói: "Cô đi nơi khác, tôi sẽ mang thức ăn đến cho cô"; hoặc bạn ấy phá giới, phá kiến, phá oai nghi, hoặc bị cử tội, hoặc diệt tẫn, hay đáng diệt tẫn; hoặc do việc này đưa đến mạng nạn, phạm hạnh nạn. Thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

ĐIỀU 83. Đi không nói với chủ nhà 1

a. Duyên khởi

[741c] Một thời, đức Bà-già-bà ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, có tỳ-kheo-ni, đến giờ, quấn y bưng bát đến nhà một cư sĩ. Vợ cư sĩ dọn một cái giường đơn,2 mời tỳkheo-ni ngồi; rồi vào nhà trong. Tỳ-kheo-ni ngồi chốc lát, không nói với chủ nhà, đứng dậy bỏ đi. Cô vừa ra khỏi cửa, có một ma-nạp3 đến. Y vào nhà, nhìn xung quanh không có người, liền nghĩ: "Cái giường ngồi này có ích cho ta.

" Nghĩ xong, ma-nạp liền lấy giường

mang đi.4 Sau đó vợ cư sĩ trở ra, không thấy tỳ-kheo-ni, cũng không thấy giường đơn, liền nhắn hỏi tỳ-kheo-ni: "Cái giường đơn để đâu?" 1 Pāli, Pāc. 15.Căn bản ni: điều 96.

2 Độc tọa sàng 獨坐床. Tức cái đòn (ghế nhỏ) để ngồi. Căn bản: ngọa cụ 臥具. Pāli: āsana, vật để ngồi; được giải thích: để ngồi kết già. Có lẽ là tấm thảm hay một loại chiếu, đệm ngồi.

3 Ma-nạp 摩納. Thiếu niên, thanh niên hay một học sinh bà-la-môn. Pl., Skt. māṇava.

4 Pāli (Vin.iv. 272): nữ tỳ ra lau nhà, thấy bèn xếp cất vào trong một cái chậu (bhājantarikāya).

148

T22. 741c Chương iv. Ba-dật-đề

Tỳ-kheo-ni trả lời: "Tôi không biết. Khi tôi vừa ra có một ma-nạp vào nhà bà. Có thể y lấy đi. Nên kiếm y mà tìm." Sau khi truy tìm, lấy lại được cái giường ngồi. Các cư sĩ cơ hiềm: "Tỳ-kheo-ni này không biết hổ thẹn. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Tại sao ngồi nơi giường ngồi của chủ nhà; rồi bỏ đi mà không nói, như dâm nữ, tặc nữ không khác!"

Các tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, khổ hạnh, ưa học giới, biết hổ thẹn, quở trách tỳ-kheo-ni này: "Tỳ-kheo-ni sao ngồi nơi giường ngồi của chủ, bỏ đi mà không nói?" Các tỳ-kheo-ni đến bạch với chư tỳ-kheo. Các tỳ-kheo đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách tỳ-kheo-ni này: "Cô làm điều sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm việc không nên làm. Tỳ-kheo-ni sao ngồi nơi tòa của người, khi đi không nói cho họ biết?"

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách tỳ-kheo-ni này rồi, bảo các tỳ-kheo: "Tỳ-kheo-ni này là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là người đầu tiên phạm giới này. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo-ni kết giới, gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ. "

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào,5 vào ngồi6 trong nhà bạch y, không nói với chủ nhà mà bỏ đi, ba-dật-đề.

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước.

Tỳ-kheo-ni vào ngồi trong nhà bạch y, rồi không nói với chủ mà bỏ đi; ra khỏi cửa ngõ, phạm ba-dật-đề. Một chân trong cửa ngõ, một chân ngoài cửa ngõ, phương tiện muốn đi mà không đi, cùng hẹn đi 5 Pāli, thêm yếu tố: trước giờ ăn trưa (purebhattaṃ). 6 Pāli, thêm yếu tố: "ngồi trên chỗ ngồi", giải thích: āsanaṃ nāma pallaṅkassa okāso hoti, chỗ ngồi là khoảng trống để ngồi kết già. 149

742a

mà không đi, tất cả đều phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo, đột-kiết-la. [742a1] Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm. Sự không phạm: Nói với chủ rồi mới đi; hoặc trên chỗ ngồi đó có người cùng ngồi; hoặc có dặn người ngồi gần rồi đi; hay người ngồi gần nói: "Cứ đi. Không can gì.

" Hoặc ngồi trên đá, trên giường bằng

gỗ, trên tường, trên cỏ trải ra, trên bục đất;1 hoặc nhà muốn sập, hay bị cháy, hoặc có rắn độc, thú dữ, trộm cướp, hay bị cường lực bắt, hoặc bị trói, hay mạng nạn, phạm hạnh nạn; không nói với chủ mà đi. Thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

ĐIỀU 84. Ngồi trên giường không hỏi chủ nhà2

a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà ở trong núi Kỳ-xà-quật tại thành La-duyệt. Bấy giờ trong thành La-duyệt có một đại thần không tin ưa Tam bảo. Vị đại thần có một cái giường ngồi cá nhân,3 không ai dám ngồi. Tỳkheo-ni Thâu-la-nan-đà thường tới lui nhà này xem như một đànviệt. Thâu-la-nan-đà đến giờ khất thực, quấn y mang bát đến đó, không hỏi ai mà lại ngồi trên giường ngồi cá nhân của vị đại thần. Vị đại thần thấy vậy, bèn nói: "Ai bảo tỳ-kheo-ni này ngồi trên giường cá nhân của tôi?"

Cô ni nói: "Không ai bảo cả. Tôi tự đến ngồi."

Vị đại thần cơ hiềm nói: "Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà không biết hổ thẹn. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Tỳ-kheo-ni sao không hỏi chủ mà tự tiện ngồi trên giường ngồi của người ta, như dâm nữ, tặc nữ không khác?" 1 Chỉ những vật ngồi mà cá nhân không tự tiện di chuyển. 2 Pāli, Pāc. 16. Ngũ phần, điều 129. Căn bản ni: điều 96. 3 Độc tọa sàng 獨坐床; xem cht. 106 trên. Pāli, Pāc. āsana. 150

T22. 742b Chương iv. Ba-dật-đề

Vào lúc ấy Thâu-la-nan-đà có nguyệt thủy nên làm bẩn nệm giường, rồi lại bỏ đi. Vị đại thần thấy vậy, nổi giận nói: "Tỳ-kheo-ni này thật không biết xấu hổ. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Nhưng không hỏi chủ, tự ý ngồi trên giường của người ta, giống như dâm nữ, tặc nữ. Như vậy có gì là chánh pháp?"

Tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầu-đà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà: "Tỳkheo-ni sao không hỏi chủ mà vội ngồi trên giường của người ta?" Các tỳ-kheo-ni đến bạch với chư tỳ-kheo. Chư Tỳ-kheo đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà:

"Cô làm điều sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm việc không nên làm. Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà, [742b] sao cô không nói với chủ mà vội ngồi trên giường của người?"

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách tỳ-kheo-ni Thâu-lanan-đà rồi, bảo các tỳ-kheo: "Tỳ-kheo-ni Thâu-la-nan-đà là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là người đầu tiên phạm giới này. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo-ni kết giới gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ. "

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào,1

vào trong nhà bạch y, không hỏi chủ nhà,

liền ngồi 2trên giường, ba-dật-đề.

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước.

Tỳ-kheo-ni vào trong nhà bạch y, không hỏi chủ nhà mà vội ngồi trên giường, ba-dật-đề. Tỳ-kheo, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

1 Tham chiếu, Pāli, Pāc. 16, thêm chi tiết: "sau bữa ăn trưa" (pacchābhattaṃ). 2 Pāli, nt.: "ngồi hoặc nằm."

151

742b

Sự không phạm: Nói với chủ rồi mới ngồi; hoặc có chỗ ngồi thường; hoặc là bà con, hoặc có người bà con nói: "Cô cứ ngồi, chớ ngại. Tôi sẽ nói với chủ cho.

" Hoặc ngồi trên đá, trên giường cây, trên bục đất, trên nệm cỏ, hoặc bị bệnh té xỉu xuống đất, hoặc bị cường lực bắt đi, hoặc mạng nạn, phạm hạnh nạn. Thảy đều không phạm. Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới, si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

ĐIỀU 85. Tự tiện trải chỗ ngồi nghỉ không hỏi chủ 3 a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, có số đông tỳ-kheo-ni trên đường đi đến nước Câu-tát-la, tới một thôn không có trú xứ, 4 không nói với người

chủ,

5 tự tiện trải tọa cụ để ngủ.

Các cư sĩ thấy vậy, hỏi: "Ai sắp xếp cho các tỳ-kheo-ni nghỉ nơi đây?"

Các cô nói: "Không ai sắp xếp cả. Chúng tôi tự sắp xếp chỗ nơi để nghỉ mà thôi."

Các cư sĩ cơ hiềm: "Tỳ-kheo-ni này không biết hổ thẹn. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Tại sao tỳkheo-ni không nói với chủ lại tự tiện vào nhà người ta nghỉ ngơi, có khác gì dâm nữ, tặc nữ?"

Các tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách các tỳ-kheo-ni: "Tại sao tỳkheo-ni không nói với chủ mà tự tiện vào nhà người nằm ngồi?" Các tỳ-kheo-ni đến bạch với tỳ-kheo. Các tỳ-kheo đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách tỳ-kheo-ni này:

3 Pāli, Pāc. 17. Ngũ phần: điều 164. Thập tụng: điều 105. Căn bản: điều 97. 4 Không có chùa hay tinh xá. Bản Hán có thể nhảy sót. Nên thêm: "vào một nhà nọ.

" Tham chiếu Pāli: "đến xin nghỉ đêm tại nhà một người bà-la-môn." 5 Pāli, chi tiết: chủ nhân đi vắng. Người vợ bảo chờ ông về. 152

T22. 742c Chương iv. Ba-dật-đề

"Các cô làm điều sai trái, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp samôn, [742c] chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm việc không nên làm. Tại sao tỳ-kheo-ni không nói với chủ nhà, vào nhà người tự tiện nằm ngồi, nghỉ ngơi?" Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách các tỳ-kheo-ni này rồi bảo chư tỳ-kheo:

"Các tỳ-kheo-ni này là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là những người đầu tiên phạm giới này. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo-ni kết giới gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ. "

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, vào nhà bạch y,

1 không hỏi chủ, tự tiện trải2

chỗ ngồi nghỉ ngơi, ba-dật-đề.

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước.

Trải chỗ ngồi: hoặc trải bằng cỏ hay bằng lá cây, cho đến bằng dạ. Tỳ-kheo-ni nào, vào nhà bạch y, không hỏi chủ, tự tiện trải ngọa cụ để ngủ, lưng chạm đất, mỗi lần trở mình là phạm một ba-dật-đề. Tỳ-kheo-ni, đột-kiết-la, Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: Nói với chủ rồi mới nghỉ; hoặc là nhà không người ở; hoặc là phước xá; hoặc là quen biết, hay là bà con nói: "Cô cứ nghỉ, tôi sẽ nói với chủ cho;" hoặc bị cường lực bắt, hay bị trói, hoặc mạng nạn, phạm hạnh nạn. Thảy đều không phạm. Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

ĐIỀU 86. Cùng người nam trong nhà tối3 1 Pāli, nt.: "đến nhà bạch y lúc phi thời (vikāle kulāni upasaṃkamitvā). " Giải thích:

phi thời, chỉ thời gian từ sau khi mặt trời lặn đến khi mặt trời mọc. 2 Pāli: trải hay khiến người trải. 3 Pāli, Pāc. 11. Ngũ phần, điều 128. 153

743a

a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo-ni cùng người nam vào trong buồng tối.1 Các cư sĩ thấy cơ hiềm, nói: "Tỳ-kheo-ni này không biết tàm quý, phạm bất tịnh hạnh. Bên ngoài tự xưng là tôi biết chánh pháp. Như vậy có gì là chánh pháp? Tại sao tỳ-kheo-ni lại cùng người nam vào trong buồng tối như dâm nữ, tặc nữ không khác!" Các tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni: "Sao các cô cùng người nam vào trong nhà tối?"

"Các cô làm điều sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp samôn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm việc không nên làm. Nhóm sáu tỳ-kheo-ni, tại sao các cô cùng người nam vào trong nhà tối?"

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách [743a1] nhóm sáu tỳ-kheo-ni, rồi bảo các tỳ-kheo:

"Nhóm sáu tỳ-kheo-ni này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là những người đầu tiên phạm giới này. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳkheo-ni kết giới gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ.

" Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, cùng người nam vào trong nhà tối,2 ba-dậtđề. b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước.

1 Ám thất 闇室. Pāli: rattandhakāre appadīpe, trong bóng tối ban đêm không đèn. 2 Pāli, Pāc.11: "Một mình cùng người nam đứng hay nói chuyện trong đêm tối không đèn đuốc."

154

T22. 743b Chương iv. Ba-dật-đề

Tối: là không có đèn, lửa, không có cửa sổ nơi tường, không có ánh sáng.

Tỳ-kheo-ni cùng nam tử vào trong nhà tối, ba-dật-đề. Tỳ-kheo, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: Có đèn, lửa; tường có cửa sổ, ánh sáng; hoặc bị cường lực bắt dẫn vào, hoặc mạng nạn, phạm hạnh nạn. Thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.1

ĐIỀU 87. Thuật lời nghe không rõ 2

a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà tại nước Xá-vệ. Bấy giờ có tỳ-kheo-ni Đề-xá Nan-đà là đệ tử của tỳkheo-ni Sám-ma. Thầy bảo cô lấy y bát, ni-sư-đàn, ống đựng kim đem đến. Khi tỳ-kheo-ni Đề-xá nghe lời thầy dạy nhưng nghe không rõ, lại nói với các tỳ-kheo-ni khác rằng: "Thầy bảo tôi trộm lấy y bát, ni-sư-đàn, ống đựng kim."

Bấy giờ, các tỳ-kheo-ni nghe nói như vậy, liền hỏi tỳ-kheo-ni Sámma: "Thật sự cô có bảo đệ tử của cô trộm lấy y bát, ni-sư-đàn, ống đựng kim hay không?"

Sám-ma nói:"Các cô, tôi làm sao có ý nghĩ đó, bảo đệ tử trộm lấy y bát, ni-sư-đàn, ống đựng kim? Tôi chỉ bảo, lấy y bát, ni-sư-đàn, ống đựng kim đem đến đây, chứ tôi đâu có bảo trộm lấy!" Bấy giờ có các tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầu-đà, ưa học giới, biết hổ thẹn, [743b] hiềm trách tỳ-kheo-ni Đề-xá-nan-đà: "Sao cô không nghe rõ lời bảo của thầy mà lại đến nói 1 Bản Hán, hết quyển 25.

2 Pāli, Pāc. 18. Ngũ phần, điều 133. Căn bản ni, ba-dật-đề 92. 155

743b

với các tỳ-kheo-ni rằng: 'Thầy bảo tôi trộm lấy y bát, ni-sư-đàn, ống đựng kim.

'?"

Bấy giờ, các tỳ-kheo-ni đến bạch với chư tỳ-kheo. Chư tỳ-kheo đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách tỳ-kheo-ni Đề-xá-nan-đà: "Cô làm điều sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm việc không nên làm. Tại sao nghe không rõ lời thầy nói mà nói với các tỳ-kheo-ni rằng: 'Thầy bảo tôi trộm lấy y bát, ni-sư-đàn, ống đựng kim. '?"

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách tỳ-kheo-ni Đề-xánan-đà rồi bảo các tỳ-kheo: "Tỳ-kheo-ni Đề-xá-nan-đà là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là người đầu tiên phạm giới này. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo-ni kết giới gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ. "

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, nghe không rõ lời mà đem nói với người, badật-đề. 3

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước.

Tỳ-kheo-ni nào, nghe không rõ lời mà đem nói với các tỳ-kheo-ni rằng: "Thầy bảo tôi trộm lấy y bát, ni-sư-đàn, ống đựng kim" , nói rõ

ràng, phạm ba-dật-đề; nói không rõ ràng, phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: Sự thật là như vậy, như nói: "Cô đến trộm lấy y bát, ni-sư-đàn, ống đựng kim đem đến đây." Đệ tử đến các tỳ-kheo-ni nói: "Thầy tôi bảo tôi trộm lấy y bát, ni-sư-đàn, ống đựng kim đem 3 Căn bản ni: "

…không xét kỹ mà lại cật vấn…

" Pāli: dug-gahitena dūpadhāritena

paraṃ ujjhāpeyya, do không hiểu rõ, do hiểu nhầm, khiến người khác bị hiềm trách.

156

T22. 743c Chương iv. Ba-dật-đề

đến.

" Hoặc nói đùa giỡn, nói gấp gáp, nói một mình, nói trong mộng hay muốn nói việc này nhầm nói việc khác. Thảy đều không phạm. Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

ĐIỀU 88. Thề thốt 1

a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà ở trong vườn Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, tại nước Xá-vệ. Bấy giờ, nhóm sáu tỳ-kheo-ni vì một việc nhỏ, hờn giận nhau, thề thốt, sẽ đọa vào ba đường dữ, không sanh trong Phật pháp, nói: "Nếu tôi có làm việc này thì tôi sẽ đọa vào ba đường dữ, không sanh trong Phật pháp. Nếu cô có làm việc này cô cũng sẽ đọa vào ba đường dữ, không sanh trong Phật pháp!"

Các tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, hiềm trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni: "Sao các cô [743c] chỉ vì một việc nhỏ, giận dữ thề nguyền sẽ đọa ba đường dữ, không sanh trong Phật pháp, nói: 'nếu tôi có làm việc này thì tôi sẽ đọa vào ba đường dữ, không sanh trong Phật pháp. Nếu cô có làm việc này cô cũng sẽ đọa vào ba đường dữ, không sanh trong Phật pháp!'?"

Các tỳ-kheo-ni đến bạch với chư tỳ-kheo. Chư tỳ-kheo đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni:

"Các cô làm điều sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp samôn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm việc không nên làm. Nhóm sáu tỳ-kheo-ni, sao các cô chỉ vì một việc nhỏ giận hờn nhau, thề sẽ đọa ba đường dữ, không sanh trong Phật pháp, mà nói: 'Nếu tôi có làm việc này thì tôi sẽ đọa trong ba đường dữ, không sanh trong Phật pháp; nếu cô có làm việc này cô sẽ đọa vào ba đường dữ, không sanh trong Phật pháp!'?"

1 Pāli, Pāc. 19. Ngũ phần, điều 134. Căn bản ni: điều 91. 157

743c

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách nhóm sáu tỳ-kheo-ni rồi, bảo các tỳ-kheo:

Muốn nói giới nên nói như vầy:

Tỳ-kheo-ni nào, chỉ vì một nhân duyên nhỏ mà thề thốt sẽ đọa vào ba đường dữ, không sanh trong Phật pháp, nói: 'Nếu tôi có làm việc này thì tôi sẽ đọa vào ba đường dữ, không sanh trong Phật pháp. Nếu cô có làm việc này cô cũng sẽ đọa vào ba đường dữ, không sanh trong Phật pháp'; 2 badật-đề.

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước.

Đức Phật dạy, từ nay trở đi cho phép xưng "Nam mô Phật" , nói:

"Nếu tôi có làm việc này thì 'Nam mô Phật. ' Nếu cô có làm việc này

thì cũng 'Nam mô Phật.

Tỳ-kheo-ni chỉ vì một việc nhỏ mà thề thốt sẽ đọa ba đường dữ, không sanh trong Phật pháp, mà nói: "Nếu tôi có làm việc này thì sẽ đọa trong ba đường dữ, không sanh trong Phật pháp. Nếu cô có làm việc này cũng sẽ đọa vào ba đường dữ, không sanh trong Phật pháp." Nói rõ ràng, phạm ba-dật-đề; nói không rõ ràng phạm đột-kiết-la. Tỳ-kheo, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: Nếu nói: "Nam mô Phật" , hoặc nói đùa, nói nhanh

vội, nói một mình, nói trong mộng hay muốn nói việc này nhầm nói việc khác, thì không phạm.

2 Ngũ phần: "Tỳ-kheo-ni, tự thế thốt, nhưng thật sự nguyền rủa người khác..." 3 Căn bản ni: "…đem phạm hạnh ra mà thề thốt… " Pāli: nira-yena

brahmacariyena vā abhisapeyya, nguyền rủa bằng địa ngục hay phạm hạnh. 158

T22. 744a Chương iv. Ba-dật-đề Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách. ĐIỀU 89. Đấm ngực khóc 1

a. Duyên khởi

[744a1] Một thời, đức Thế Tôn ở Câu-thiểm-di, trong vườn Cù-sư-la. Bấy giờ, tỳ-kheo-ni Ca-la cãi cọ2 với người khác, không khéo ghi nhớ tránh sự,

3 lấy tay đấm vào ngực mà khóc la. Các tỳ-kheo-ni nghe, trong đó có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầuđà, ưa học giới, biết hổ thẹn, quở trách tỳ-kheo-ni Ca-la: "Sao cô cãi lộn với người khác rồi lấy tay đấm vào ngực mà khóc la?" Các tỳ-kheo-ni đến bạch với chư tỳ-kheo. Chư tỳ-kheo đến bạch lên đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn vì nhân duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo, quở trách tỳ-kheo-ni Ca-la: "Cô làm điều sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm việc không nên làm. Tỳ-kheo-ni Ca-la, sao cô cãi lộn với người khác rồi lấy tay đấm vào ngực mà khóc la?"

Đức Thế Tôn dùng vô số phương tiện quở trách tỳ-kheo-ni Ca-la rồi bảo các tỳ-kheo:

"Tỳ-kheo-ni Ca-la này là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là người đầu tiên phạm giới này. Từ nay trở đi, Ta vì các tỳ-kheo-ni kết giới gồm mười cú nghĩa, cho đến câu chánh pháp cửu trụ. "

Muốn nói giới nên nói như vầy: Tỳ-kheo-ni nào, cùng tranh cãi, không khéo ghi nhớ tránh sự4, đấm ngực la khóc,5 ba-dật-đề. 1 Pāli, Pāc. 20, Vin. iv.77. Ngũ phần, điều 132. Căn bản ni, điều 90. 2 Đấu tránh 鬥諍. Pāli: bhaṇḍitvā, tranh luận. 3 Xem Ni luật, Tăng-già-bà-thi-sa 17. 4 Pāli: không có các chi tiết này. 5 Căn bản ni: "

…vì giận hờn mà tự đấm ngực… " Pāli: vadhitā vadhitā rodheyya, tự đấm mình liên hồi, rồi khóc. 159

744b

b. Giới tướng

Tỳ-kheo-ni: nghĩa như trước.

Tỳ-kheo-ni cùng người khác tranh cãi: có bốn sự tranh cãi như trước đã nói.

Nếu Tỳ-kheo-ni cùng nhau tranh cãi, không khéo ghi nhớ các tránh sự, đấm ngực la khóc, mỗi lần đấm ngực là phạm một ba-dật-đề; rơi một giọt nước mắt, phạm một ba-dật-đề.

Tỳ-kheo, đột-kiết-la. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.

Sự không phạm: hoặc mắc phải chứng bệnh thế nào đó; hoặc khi ăn bị nghẹn nên phải tự đấm; hoặc vì đại tiểu tiện mà chảy nước mắt; hoặc nhân bởi gió, lạnh, nóng mà chảy nước mắt; hoặc do khói xông mà chảy nước mắt; hoặc nhân nghe pháp tâm sanh nhàm chán mong cầu xa lìa mà rơi nước mắt; hoặc nhỏ thuốc đau mắt nước mắt chảy. Thảy đều không phạm.

Người không phạm: phạm lần đầu tiên khi chưa chế giới; si cuồng, loạn tâm, thống não bức bách.

ĐIỀU 90. Hai người nằm chung giường 2

a. Duyên khởi

Một thời, đức Bà-già-bà ở nước Bà-kỳ-đà.3 Bấy giờ có nhóm sáu tỳkheo-ni, hai người đồng nằm một giường. Các tỳ-kheo-ni thấy, tưởng là nằm chung với đàn ông. Khi họ đứng dậy, mới biết chẳng phải là đàn ông. Bấy giờ có một đại tướng, dũng kiện, nhiều trí, đủ các thuật, giỏi chiến đấu. Vừa cưới vợ chưa bao lâu thì được lệnh đi chinh phạt, ông bèn nghĩ: "Nay ta phải viễn chinh. Nên gởi vợ lại cho ai? Nếu [744b] gởi cho cư sĩ thì nhà có nhiều các đàn ông, không thể được." 1 Pāli: phải đủ cả hai yếu tố, tự đấm và khóc. Tự đấm mà không khóc, hay chỉ khóc mà không tự đấm, phạm đột-kiết-la.

Nguồn: Kinh · Luật · Luận Đại thừa bản Việt — Không Hoa tập hợp. Bốn bộ A-hàm đã gỡ khỏi gói ngày 8/9/2026: gói Nikāya có đúng bốn bộ ấy, chia theo từng bài và kèm chú thích của dịch giả. Hai mục còn bản quyền đã chuyển sang gói cài tay, không phát hành lại. Tác phẩm của mình có trong gói mà không muốn, xin báo, sẽ gỡ ngay. Đợt 13 (9/2026): thêm các bộ kinh · luật · luận bản Việt phổ biến trên mạng (bộ chưa có trong gói), ghi công theo dịch giả từng bộ. Đợt 20 (10/2026): thêm và thay bản chép một số bộ kinh · luận bản Việt từ ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org), ghi công theo dịch giả từng bộ. Luật tạng (Tứ Phần Luật, Ma-ha Tăng-kỳ Luật): Bản tiếng Việt: HT. Thích Minh Châu, Bhikkhu Indacanda, HT. Tuệ Sỹ, HT. Thích Đức Thắng, HT. Tịnh Sự, HT. Thích Thanh Từ, HT. Thích Đỗng Minh, HT. Thích Phước Sơn, Nguyễn Văn Ngân, Tỳ kheo Thiện Minh, Tâm An – Minh Tuệ và các dịch giả khác. Bản tiếng Anh: Bhikkhu Sujato, Bhikkhu Brahmali, Bhikkhu Bodhi, I.B. Horner, T.W. Rhys Davids, Thanissaro Bhikkhu, Marcus Bingenheimer, Samuel Beal và các dịch giả khác. Dữ liệu từ SuttaCentral, budsas.net (Bình Anson) và tamtangpaliviet.net.