Kinh Nhập Lăng Già

KINH NHẬP LĂNG GIÀ

Hán Dịch: Thiên Trúc Tam Tạng Pháp Sư Bồ Đề Lưu Chi

- Đời Nguyên Ngụy -

Việt Dịch: Tuệ Khai cư sĩ - Phan Rang

Chứng nghĩa: Tỳ Kheo Thích Đỗng Minh

Mục Lục

Quyển Thứ Nhất

PHẨM THỨ NHẤT: THỈNH PHẬT

PHẨM THỨ HAI: VẤN ĐÁP

Quyển Thứ Hai

PHẨM THỨ BA: TẬP HỌP TẤT CẢ PHẬT PHÁP

Quyển Thứ Ba

PHẨM THỨ BA : TẬP NHẤT THIẾT PHẬT PHÁP

Quyển Thứ Tư

PHẨM THỨ BA : TẬP NHẤT THIẾT PHẬT PHÁP

Quyển Thứ Năm

PHẨM THỨ TƯ : PHẬT TÂM

Quyển Thứ Sáu

PHẨM THỨ NĂM: LƯ CA GIA ĐÀ

PHẨM THỨ SÁU: NIẾT BÀN

PHẨM THỨ BẢY: PHÁP THÂN

Quyển Thứ Bảy

PHẨM THỨ TÁM: VÔ THƯỜNG

PHẨM THỨ CHÍN: NHẬP ĐẠO

PHẨM THỨ MƯỜI: HỎI ĐỨC NHƯ LAI THƯỜNG, VÔ THƯỜNG

PHẨM THỨ MƯỜI MỘT: PHẬT TÍNH

PHẨM THỨ MƯỜI HAI: NĂM PHÁP MÔN

PHẨM THỨ MƯỜI BA: HẰNG HÀ SA

Quyển Thứ Tám

PHẨM THỨ MƯỜI BỐN: SÁT NA

PHẨM THỨ MƯỜI LĂM: HÓA

PHẨM THỨ MƯỜI SÁU: NGĂN ĂN THỊT

PHẨM THỨ MƯỜI BẢY: ĐÀ LA NI

Quyển Thứ Chín

PHẨM THỨ MƯỜI TÁM: TỔNG

Quyển Thứ Mười

PHẨM THỨ MƯỜI TÁM : TỔNG

Quyển Thứ Nhất

PHẨM THỨ NHẤT: THỈNH PHẬT

Quy mạng Đại Trí Hải Tỳ Lô Giá Na Phật!

Tôi nghe như vầy, một thuở đức Thế Tôn trụ trong thành Lăng Già trên đỉnh núi Ma La Gia bên bờ biển lớn, núi đó tạo thành bằng đủ thứ tính báu, các báu xen lẫn, ánh sáng rực rỡ như trăm ngàn mặt trời soi sáng núi vàng. Lại có vô lượng vườn hoa, cây thơm đều là rừng hương báu, gió nhẹ thổi qua, lay cành động lá làm trăm ngàn diệu hương nhất thời lan tỏa, trăm ngàn diệu âm nhất thời phát ra. Núi cao lớp lớp quanh co, nơi nơi đều có tiên đường, linh thất, khám thờ, hang động do vô số những báu tạo thành, trong ngoài sáng trưng mà ánh sáng mặt trời mặt trăng đều phải mờ nhạt. Nơi đây chính là chỗ thuở xưa chư tiên, thánh hiền tư duy pháp như thật đắc đạo. Đức Phật đã cùng với đại Tỳkheo tăng và chúng Đại Bồ tát mà các vị đều từ đủ thứ cõi Phật phương khác đều đến tập hội nơi đây. Các vị Bồ tát này đầy đủ vô lượng lực tự tại tam muội thần thông, phấn tấn du hóa, năm pháp tự tính, hai thứ vô ngã rốt ráo thông đạt mà Đại Bồ tát Đại Tuệ làm thượng thủ. Tay của tất cả chư Phật đều quán đỉnh Bồ tát ấy mà trao ngôi vị Phật, tự tâm là cảnh, giỏi giải ý nghĩa ấy, đủ thứ chúng sinh, đủ thứ tâm sắc, tùy theo đủ thứ tâm, đủ thứ niệm khác với vô lượng pháp môn độ nên tùy việc ứng độ, tùy việc ứng thấy mà vì họ thị hiện khắp.

Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn nói pháp ở cung vua rồng trong biển lớn đã mãn bảy ngày, rồi đi đến bờ phía Nam . Có vô lượng na do tha Đế Thích, Phạm Vương, Thiên Vương, các vua rồng.v.v... vô biên đại chúng đều tùy tùng hướng về bờ Nam của biển. Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn từ xa quan sát thành Lăng Già trên núi Ma La Gia mà quang nhan thư thái như lay động núi vàng, vui vẻ mĩm cười mà nói rằng:

- Chư Phật Ứng Chánh Biến Tri đời quá khứ đã ở trong thành Lăng Già trên đỉnh núi Ma La Gia kia, nói lên "Tự nội thân thánh trí chứng pháp", lìa khỏi tất cả tà kiến giác quán, chẳng phải cảnh giới tu hành của các ngoại đạo, Thanh Văn, Bích Chi Phật.v.v... Ta cũng nên ở trong thành Lăng Già trên núi Ma La Gia kia mà vì vua dạ xoa La Bà Na thượng thủ nói lên pháp này.

Lúc bấy giờ, vua dạ xoa La Ba Na nhờ thần lực của đức Phật nên nghe tiếng của đức Như Lai. Đức Thế Tôn rời khỏi cung vua rồng biển qua khỏi biển lớn rồi cùng với những na do tha vô lượng Phạm Vương, Đế Thích, Thiên Vương, các long vương.v.v... vây quanh cung kính. Bấy giờ, đức Như Lai quan sát sóng nước biển cả A Lê Gia Thức của chúng sinh bị các cảnh giới gió mạnh thổi động nên làn sóng chuyển thức theo duyên mà khởi. Bấy giờ, vua dạ xoa La Bà Na tự than rằng: "Ta nên thỉnh đức Như Lai vào thành Lăng Già để khiến cho ta mãi mãi ở trong trời, người, cùng với những trời, người được lợi ích lớn, mau được an lạc". Bấy giờ, vua dạ xoa La Bà Na, chủ của thành Lăng Già cùng với các quyến thuộc cưỡi cung điện hoa đi đến chỗ đức Như Lai. Rồi ông cùng các quyến thuộc từ cung điện xuống, nhiễu quanh đức Phật ba vòng, dùng đủ thứ kỹ nhạc làm vui cho đức Như Lai. Những nhạc khí họ mang theo đều làm bằng báu Nhân đà la xanh lớn và khảm xen vào các thứ báu khác như đại tỳ lưu ly, mã não...., bao bọc nhạc khí bằng lớp áo mà màu sắc vô giá. Họ dùng tiếng Phạm... vô lượng những thứ âm thanh ca tụng khen ngợi tất cả công đức của đức Như Lai mà nói kệ rằng:

Tâm đủ ở Pháp tạng

Thấy cấu, vô ngã rời

Thế Tôn nói các hạnh

Nội tâm biết pháp rồi

Bạch pháp được thân Phật

Nội thân pháp chứng được

Hóa thân bày hóa thân

Vào Lăng Già, phải lúc

Nay đây Lăng Già thành

Vô lượng Phật quá khứ

Các Phật tử vân vân...

Vô lượng thân thọ dùng

Thế Tôn nếu nói pháp

Thì dạ xoa không lường

Hay hiện thân vô lượng

Muốn nghe thuyết pháp thanh.

Lúc bấy giờ, vua thành Lăng Già La Bà Na dùng đủ thứ diệu Đô đà ca ca tụng khen ngợi những công đức của đức Như Lai rồi, lại liền dùng diệu thanh kệ tụng ca thán đức Như Lai mà nói kệ rằng:

Như Lai ở bảy ngày

Trong biển lớn ác thú

Qua biển đến bờ kia

Ra khỏi rồi liền trụ.

Đức vua La Bà Na

Cùng vợ con dạ xoa

Và quyến thuộc vô kể

Các đại thần đại trí

Thúc Ca Bà La Na

Những thiên chúng như vậy

Mỗi mỗi đều hiện ra

Những thần thông vô lượng

Cưỡi cung điện diệu hoa

Đi đến chỗ đức Phật.

Đến rồi, xuống điện hoa

Lễ bái cúng dường Phật.

Nương Phật trụ trì lực

Liền ở trước Như Lai

Tự nói lên danh tự:

Con, la sát mười đầu

Nguyện thương xót con với

Những chúng sinh thành này

Nhận thành Lăng Già ở

Núi báu Ma La Gia.

Vô lượng Phật quá khứ

Ở trong thành Lăng Già

Trên núi đủ thứ báu

Thân chứng pháp nói ra.

Như Lai cũng nên vậy

Ở trong núi báu này

Đồng chư Phật quá khứ

Pháp như vậy nói thay

Nguyện chung các Phật tử

Nói pháp thanh tịnh này

Con và Lăng Già chúng

Đều muốn nghe lắm thay!

Nhập Lăng Già Kinh điển

Phật quá khứ tán thán:

Cảnh giới trí nội thân

Lìa lời nói, gọi tên.

Con nghĩ đời quá khứ

Các Như Lai không lường

Với Phật tử vi nhiễu

Kinh này được nói lên

Ngày hôm nay đức Phật

Cũng nên vì chúng con

Và tất cả những chúng

Thâm pháp này nói lên!

Các Thế Tôn lai thế

Và Phật tử vân vân...

Ở đây, trên núi báu

Thâm pháp này nói lên!

Nay tại Lăng Già thành

Hơn cung trời vi diệu

Đất, đá không làm tường

Lưới những báu che phủ.

Những dạ xoa này từng

Ở chỗ Phật quá khứ

Lìa các lỗi, tu hành

Trụ Đại Thừa rốt ráo

Giỏi tư duy nội tâm

Như thật nghĩ tương ứng.

Nguyện Phật rũ lòng thương

Vì các Dạ xoa nói!

Nguyện Phật, thầy nhân thiên,

Vào Ma La Gia sơn!

Dạ xoa và thê tử

Muốn được Đại Thừa tôn.

Những La sát úng nhĩ (tai vò)

Cũng đã trụ trong thành

Từng cúng dường quá khứ

Vô lượng ức Thế Tôn

Nay lại muốn dâng cúng

Hiện tại Đại Pháp Vương

Muốn nghe nội tâm hạnh

Muốn được Đại Thừa tôn!

Nguyện Phật thương xót con

Và những Dạ xoa chúng

Cùng Phật tử vân vân...

Vào thành Lăng Già ấy!

Những sở hữu của con:

Như cung điện, thê tử...

Mũ báu, chuỗi ngọc cùng

Đồ trang nghiêm đủ thứ

A Thư Ca lâm viên...

Đủ thứ đều đáng thích (ưa)

Và những xe hoa cung (hoa cung điện)

Dâng lên Phật, đại chúng!

Con ở chỗ Thế Tôn

Không vật gì chẳng xả

Nguyện Đại Mâu Ni Tôn

Thương xót con thọ dụng!

Các Phật tử và con

Thọ lời pháp của Phật

Nguyện Phật rũ lòng thương

Vì con thọ dụng, nói!

Bấy giờ (đấng) Tam Giới Tôn

Nghe lời Dạ xoa thỉnh

Vì Dạ xoa nói lên

Quá khứ, vị lai Phật:

Dạ xoa! Quá khứ Phật

Ở trong Thắng bảo sơn (này)

Thương xót Dạ xoa nên

Nói "Nội thân chứng pháp".

Các vị lai Thế Tôn

Cũng trong núi báu ấy

Vì Dạ xoa vân vân...

Cũng nói thâm pháp đó!

Dạ xoa! Ở bảo sơn

Như người tu hành thật

Hiện thấy pháp hành nhân

Chỗ này mới thể trụ!

Dạ xoa! Nay bảo ông

Ta và các Phật tử

Thương xót các ông nên

Thọ ông thí, thỉnh nói!

Như Lai lược đáp xong

Tịch tịnh trụ mặc nhiên

La Bà Na La sát

Dâng Phật hoa điện cung.

Như Lai và Phật tử

Nhận rồi đều cưỡi lên

La Bà Na La sát

Cũng cưỡi hoa điện mình

Dùng các thể nữ nhạc

Tấu đưa Phật đến thành.

Đã đến thành diệu đó

La Bà Na dược xoa

Và vợ dược xoa ấy

Cùng con trai con gái...

Mang đồ cúng tốt hơn

Đủ thứ đều vi diệu

Cúng dường lên Thế Tôn

Và cả những Phật tử...

Bồ tát và Thế Tôn

Đều thọ cúng dường đó.

La Bà Na vân vân...

Cúng dường người nói pháp

Quan sát lời nói pháp

Cảnh giới chứng nội thân

Cúng dường Đại Tuệ sĩ

Lâu lâu mà thỉnh rằng:

Đại sĩ! Ngài hỏi Phật

Cảnh giới hành nội thân

Con cùng Dạ xoa chúng

Các Phật tử vân vân

Tất cả những thính giả

Đều thỉnh ngài hỏi han!

Đại sĩ nói pháp thắng

Tu hành cũng thắng hơn

Con tôn trọng Đại sĩ

Thỉnh hỏi Phật thắng hành!

Lìa các ngoại đạo biên

Nhị thừa cũng rời khỏi

Nói nội pháp sạch trong

Cứu cánh Như Lai địa!

Bấy giờ, sức Thế Tôn

Lại hóa làm thành, núi

Tướng cao ngất trăm ngàn

Đối Tu Di nghiêm sức

Vô lượng ức hoa viên

Đều là những rừng báu

Mùi hương tỏa lan tràn

Chưa từng nghe, sực nức

Trong mỗi một bảo sơn

Đều thị hiện thân Phật

Cũng có Dạ xoa vương

La Bà Na và chúng

Đất nước Phật mười phương

Và với những thân Phật

Phật tử, Dạ xoa vương

Đến tập họp núi đó

Mà những chúng sẵn có

Ở trong Lăng Già thành

Đều thấy bản thân mình

Trong Lăng Già thành hóa.

Thần lực Như Lai làm

Cũng đồng Lăng Già đó

Các núi và vườn rừng

Báu trang nghiêm cũng vậy.

Phật trong mỗi bảo sơn

Đều có Đại Tuệ hỏi

Như Lai đều nói lên

Sự chứng pháp nội thân.

Phát trăm ngàn tiếng diệu

Nói Kinh pháp này xong

Phật và các Phật tử

Tất cả biến mất luôn

Dạ xoa La Ba Ná

Bỗng nhiên thấy tự thân

Ở tại cung điện cũ

Vật khác chẳng thấy còn

Mà khởi lên suy nghĩ:

Cái nhìn thấy ai làm?

Ai là người nói pháp?

Là những ai: thính văn?

Pháp gì ta đã thấy

Mà có những việc ấy?

Đất nước các Thế Tôn

Và những thân Phật đó

Những diệu sự như thế

Nay đều đi về đâu?

Là điều nhớ trong mộng?

Hay việc làm của huyễn?

Hay thành ấp thật chân?

Hay Càn thát bà thành?

Hay bị che thấy dối?

Hay là ngọn lửa khởi?

Là mơ thạch nữ sinh?

Là ta thấy vừng lửa?

Hay thấy khói hỏa luân?

Ta thấy cái gì vậy?

Lại tự suy nghĩ rằng:

Thể các pháp như vậy

Cảnh giới chỉ tự tâm

Nội tâm hay chứng biết

Mà các phàm phu nhân...

Bị vô minh che ngăn

Tâm hư vọng phân biệt

Mà chẳng thể biết thông.

Năng kiến và sở kiến

Tất cả chẳng vẹn toàn

Người nói và điều nói

Như vậy... cũng là không.

Thể Phật pháp chân thật

Chẳng có cũng chẳng không

Pháp tướng hằng như vậy

Chỉ phân biệt tự lòng

Nay thấy vật là thật

Người đó chẳng thấy Phật!

Chẳng trụ phân biệt tâm

Cũng chẳng thể thấy Phật!

Chẳng thấy có các hành

Như vậy gọi là Phật!

Nếu thấy như vậy được

Thì người đó thấy Phật.

Kẻ trí quán như trên

Tất cả các cảnh giới

Chuyển thân được diệu thân

Tức là Bồ Đề Phật.

Lúc bấy giờ, vua thành Lăng Già, La sát mười đầu La bà Na thấy lỗi của tâm phân biệt mà chẳng trụ ở trong tâm phân biệt, do lực căn lành đời quá khứ nên giác tri như thật tất cả các luận, có thể thấy như thật các pháp thật tướng, chẳng theo lời dạy của kẻ khác, giỏi tự suy nghĩ giác tri các pháp, có thể lìa khỏi tất cả sự giác tri của tà kiến, giỏi có thể tu hành như thật hành pháp, ở trong tự thân có thể hiện tất cả đủ thứ sắc tượng mà được cứu cánh Đại phương tiện giải, giỏi biết tướng mạo cụ thể trên tất cả các địa thượng, ưa quan sát tự thể ý thức của tâm ý, thấy thân tương tục ở ba cõi, đoạn lìa thường kiến của các ngoại đạo, nhân trí như thật giỏi biết Như Lai Tạng, giỏi trụ ở thật trí nội tâm của Phật địa, nghe trong hư không và trong tự thân phát ra âm thanh vi diệu mà nói lên rằng: "Hay thay! Hay thay! Này Lăng Già Vương! Những người tu hành đều nên tu học như ngươi!". Lại nói rằng: "Hay thay! Này Lăng Già Vương! Pháp Như Lai chư Phật và phi pháp như ông đã thấy. Nếu chẳng đúng như điều thấy của ông thì gọi là Đoạn kiến. Này Lăng Già Vương! Ông nên lìa khỏi cái thức của tâm ý mà tu hành như thật các pháp thật tướng. Ông nay cần phải tu hành nội pháp chớ chấp trước tướng tà kiến ngoại nghĩa. Này Lăng Già Vương! Ông chớ tu hành theo cảnh giới tu hành của Thanh Văn, Duyên Giác, các ngoại đạo.v.v... Ông chẳng nên trụ ở các tam muội khác của tất cả ngoại đạo! Ông chẳng nên ưa thích đủ thứ hí luận của tất cả ngoại đạo! Ông chẳng nên trụ ở vi đà tà kiến của tất cả ngoại đạo! Ông chẳng nên đắm trước trong lực tự tại phóng dật của vương vị! Ông chẳng nên đắm trước trong lực tự tại thần thông của thiền định! Này Lăng Già Vương! Những việc như trên đây đều là hành động của người tu hành như thật, có thể hàng phục tà luận của tất cả ngoại đạo, có thể phá tất cả tà kiến hư vọng, có thể chuyển lỗi ngã kiến của tất cả kiến, có thể chuyển tất cả hạnh của vi tế thức mà tu hạnh Đại thừa. Này Lăng Già Vương! Ông nên nội thân vào Như Lai địa, tu hạnh như thật! Người tu hành như vậy được chuyển lên pháp thượng thanh tịnh. Này Lăng Già Vương! Ông chớ bỏ đạo sở chứng của ông, khéo tu tam muội Tam Ma Bạt Đề! Ông chớ đắm trước cảnh giới tam muội của Thanh Văn, Duyên Giác và ngoại đạo mà lấy làm thắng lạc như người tu hành của mao đạo phàm phu, ngoại đạo! Ông chớ phân biệt! Này Lăng Già Vương! Ngoại đạo chấp trước ngã kiến. Có ngã tướng nên hư vọng phân biệt. Ngoại đạo thấy có tướng bốn đại mà chấp trước sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp cho là thật có. Thanh Văn, Duyên Giác thấy có vô minh duyên hành cho là thật có. Họ khởi lòng chấp trước, lìa khỏi "như thật không", hư vọng phân biệt chuyên chấp trước "hữu pháp" mà rơi vào trong năng kiến, sở kiến. Này Lăng Già Vương! Pháp thắng đạo này có thể khiến cho nội thân chúng sinh giác quán, có thể khiến cho chúng sinh được thắng Đại Thừa, có thể sinh ra ba hữu. Này Lăng Già Vương! Hạnh nhập Đại Thừa này có thể phá đủ thứ màn che, đủ thứ sóng thức của chúng sinh, chẳng rơi vào trong các kiến, hành của ngoại đạo. Này Lăng Già Vương! Đây chính là hạnh vào Đại Thừa, chẳng phải hạnh vào ngoại đạo. Hạnh ngoại đạo thì nương vào "nội thân hữu ngã" mà hành động, thấy hai pháp sắc, thức cho là thật nên thấy có sinh diệt. Hay thay! Này Lăng Già Vương! Tư duy nghĩa này đúng như tư duy của ông tức là thấy Phật".

Lúc bấy giờ, vua Lăng Già La Bà Na lại nghĩ rằng: "Ta nên hỏi đức Phật pháp hành như thật rồi chuyển đến hành của tất cả các ngoại đạo, nội tâm tu hành, cảnh giới sở quán lìa khỏi ứng Phật ứng sự sở tác, lại có thắng pháp. Sở dĩ gọi là người tu hành như thật là khi chứng được pháp thì sở đắc niềm vui của tam muội cứu cánh. Nếu được niềm vui đó thì gọi là người tu hành như thật. Vậy nên ta nên hỏi đức Thế Tôn Như Lai Đại Từ Bi! Như Lai có thể đốt cháy hết củi phiền não và các Phật tử cũng có thể đốt cháy hết! Đức Như Lai có thể biết phiền não sai khiến tâm của tất cả chúng sinh! Đức Như Lai đến khắp chỗ Nhất Thiết Trí! Đức Như Lai giỏi có thể giải biết là tướng hay phi tướng như thật! Ta nay nên dùng sức thần thông vi diệu để thấy được đức Như Lai. Thấy đức Như Lai rồi thì người chưa được, người đã được đều chẳng thoái lui, được Vô Phân Biệt tam muội Tam Ma Bạt Đề, được tăng trưởng đầy đủ Như Lai hành xứ".

Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn như thật soi biết vua Lăng Già đã đến lúc ứng chứng Vô Sinh Pháp Nhẫn, thương xót vua La sát mười đầu nên cho cung điện đã ẩn mất hiện trở lại như cũ và hiện thân ở trong thành trên núi với đủ thứ lưới báu trang nghiêm.

Lúc bấy giờ, La sát mười đầu, vua thành Lăng Già thấy các cung điện trở lại như cũ. Trong mỗi một núi nơi nơi đều thấy có đức Phật Thế Tôn Ứng Chánh Biến Tri với ba mươi hai diệu tướng trang nghiêm thân mà tại trong núi, ông tự thấy thân mình ở trước khắp các đức Phật. Ông lại thấy tất cả đất nước chư Phật và các quốc vương nghĩ về thân vô thường, do tham vương vị, vợ con, quyến thuộc, năm dục trói buộc nhau không hẹn kỳ giải thoát nên liền bỏ đất nước, cung điện, vợ con, voi ngựa, trân báu... dâng cúng Phật và tăng rồi vào với núi rừng xuất gia học đạo. Ông lại thấy Phật tử tại trong rừng núi dũng mãnh tinh tấn gieo thân cho hổ đói, sư tử, la sát để cầu Phật đạo. Ông lại thấy Phật tử ở dưới rừng cây đọc tụng Kinh điển vì người diễn nói để cầu Phật đạo. Ông lại thấy đức Bồ tát nghĩ về chúng sinh khổ, ngồi dưới gốc cây Bồ Đề Đạo Tràng tư duy Phật đạo. Ông lại thấy trước mỗi một đức Phật đều có Thánh giả Đại Tuệ Bồ tát nói về cảnh giới tu hành nội thân và cũng thấy tất cả quyến thuộc dạ xoa vây quanh mà nói danh tự chương cú.

Bấy giờ, đức Thế Tôn dùng trí tuệ quan sát đại chúng hiện tại, chẳng phải dùng mắt thịt quan sát, như vua sư tử phấn tấn, liếc nhìn rồi cả cười ha...ha...., nhục kế trên đảnh phóng ra vô lượng ánh sáng, từ vai, hông, lưng, đùi, ngực, chỗ chữđức và những lỗ chân lông đều phóng ra tất cả ánh sáng không lường như cái cầu vòng ở không trung, như ngàn ánh sáng mặt trời, như khi hết kiếp tướng lửa mạnh bốc cháy bừng bừng... Đế Thích, Phạm Vương, Tứ Thiên Vương.v.v... ở trong hư không, quan sát đức Như Lai, thấy đức Phật ngồi ở trên núi Tu Di tương đối với đỉnh núi Lăng Già, cả cười ha... ha... Bấy giờ, chúng Bồ tát, Đế Thích, Phạm Vương, Tứ Thiên Vương.v.v... suy nghĩ như vầy: "Vì nhân duyên gì đức Như Lai Ứng Chánh Biến Tri ở trong các pháp mà được tự tại, chưa từng cả cười ha...ha... như vậy, lại ở tự thân phóng ra vô lượng ánh sáng, mặc nhiên mà ngồi chuyên niệm cảnh giới trí tuệ nội thân chẳng lấy làm thắng như Sư tử nhìn xem vua Lăng Già niệm hạnh như thật?

Lúc bấy giờ, Thánh giả Đại Tuệ Bồ tát Mahatát trước đã nhận sự khải thỉnh của vua Lăng Già La Bà Na, nghĩ đến vua Lăng Già, biết những pháp tâm hành của tất cả chúng Đại Bồ tát, quan sát tất cả chúng sinh vị lai, lòng đều ưa danh tự nói pháp, lòng mê sinh ra nghi, theo đúng như lời nói mà chấp trước tất cả hành động của tất cả Thanh Văn, Duyên Giác và ngoại đạo. Còn các đức Phật Thế Tôn lìa khỏi những hành động của tất cả tâm thức, có thể cười, cười lớn. Để vì đại chúng kia đoạn dứt lòng nghi hoặc mà Thánh giả hỏi đức Phật rằng:

- Đức Như Lai vì nhân gì? Duyên gì? Việc gì? Mà cả cười ha... ha...?

Đức Phật bảo Thánh giả Đại Tuệ Bồ tát rằng:

- Hay thay! Hay thay! Hay thay! Này Đại Tuệ! Hay thay! Này Đại Tuệ! Ông có thể quan sát taâm của thế gian vọng tưởng, phân biệt, tà kiến, điên đão! Ông thật có thể biết việc ba đời mà còn hỏi việc này! Như câu hỏi của ông thì câu hỏi của kẻ trí cũng lại như vậy, vì tự lợi và lợi tha! Này Đại Tuệ! Vua Lăng Già này đã từng hỏi tất cả các đức Phật Ứng Chánh Biến Tri đời quá khứ hai pháp như vậy. Nay hiện tại lại cũng muốn hỏi ta hai pháp như vậy. Hai pháp này thì tất cả Thanh Văn, Duyên Giác, ngoại đạo chưa từng biết tưởng của hai pháp này. Này Đại Tuệ! La sát mười đầu này cũng hỏi tất cả chư Phật hai pháp như đây.

Lúc bấy giờ, đức Như Lai biết nên hỏi vua La Bà Na rằng:

- Này vua Lăng Già! Ông muốn hỏi ta theo lòng nghi ngờ của ông thì nay đều có thể hỏi. Ta đều có thể đáp để cắt đứt lòng nghi ngờ của ông, khiến cho ông được hoan hỷ. Này Lăng Già Vương! Ông đoạn trừ tâm phân biệt hư vọng, được địa đối trị phương tiện quan sát. Trí tuệ như thật có thể vào tam muội Nội thân như thật tướng. Ưa hành tam muội thì Phật liền nhiếp lấy thân của ông, giỏi trụ trong cảnh giới mà Xa ma tha, qua khỏi sự cấu bẩn của tam muội bất tịnh của các Thanh Văn, Duyên Giác thì có thể trụ ở Bất động địa, Thiện tuệ địa, Pháp vân địa.v.v... giỏi biết như thật pháp vô ngã, ngồi lên vương tòa Đại bảo liên hoa, được vô lượng tam muội mà thọ Phật chức. Này Lăng Già Vương! Ông sẽ chẳng bao lâu tự thấy thân mình cũng ở tại trên vương tòa Liên Hoa như vậy mà ngồi. Ông trụ trì vô lượng quyến thuộc của vua hoa sen, vô lượng quyến thuộc của Bồ tát, mỗi mỗi đều ngồi tòa vua hoa sen mà tự vây quanh đắp đổi ngắm nhìn nhau, mỗi mỗi chẳng bao lâu đều được trụ ở cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn đó. Như là khởi một hạnh phương tiện trụ trong các địa, có thể thấy chẳng thể nghĩ bàn cảnh giới, thấy vô lượng vô biên đủ thứ pháp tướng của Như Lai địa mà tất cả Thanh Văn, Duyên Giác, Tứ Thiên Vương, Đế Thích, Phạm Vương.v.v... chưa từng thấy.

Lúc bấy giờ, vua Lăng Già nghe đức Phật Thế Tôn nói. Nghe rồi, hỏi rồi thì ở trên núi trang nghiêm mọi thứ báu, hoa sen báu lớn với vô lượng ánh sáng vô cấu đó, có vô lượng thiên nữ vây quanh nhau, rồi hiện ra vô lượng đủ thứ hoa lạ, đủ thứ hương lạ, hương tung rải, hương bôi xoa, tràng phan, bảo cải, mũ báu, chuỗi ngọc, đồ trang nghiêm thân. Lại hiện ra đủ thứ đồ trang nghiêm thắng diệu mà thế gian chưa từng nghe thấy. Lại hiện ra vô lượng đủ thứ nhạc cụ thắng hơn nhạc cụ sở hữu của các trời, rồng, dạ xoa, càn thát bà, a tu la, ca lâu la, khẩn na la, ma hầu la già, người, chẳng phải người.v.v... Lại theo nhạc cụ sở hữu của ba cõi, cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc mà đều biến hóa ra. Lại theo đủ thứ nhạc cụ thắng diệu sở hữu của đất nước chư Phật mười phương mà đều biến hóa làm ra. Lại hóa làm vô lượng màn lưới đại bảo che khắp ở bên trên tất cả chư Phật, đại chúng Bồ tát... Vua La Bà Na làm những việc biến hóa như vậy rồi thì thân bay lên hư không, cao bảy cây Đa la, rồi trụ trong hư không mưa xuống đủ thứ kỹ nhạc, mưa xuống đủ thứ hoa, mưa xuống đủ thứ hương, mưa xuống đủ thứ áo... đầy trong hư không như trời tuông mưa lớn dùng để cúng dường đức Phật và Phật tử. Mưa cúng dường xong, ông ấy từ trên mà hạ xuống, đến giữa hư không, liền ngồi ở trên Đệ nhị điển quang minh đại bảo liên hoa vương chủng chủng bảo.

Lúc bấy giờ, đức Như Lai thấy ông ấy ngồi rồi thì mỉm cười, nghe vua Lăng Già hỏi hai thứ pháp. Vua Lăng Già bạch đức Phật rằng:

- Thưa đức Thế Tôn! Hai thứ pháp này con đã từng nghe ở các đức Phật Ứng Chánh Biến Tri đời quá khứ. Các đức Phật Thế Tôn đó đã vì con nói. Thưa đức Thế Tôn! Con nay, hiện tại y vào danh tự chương cú hỏi đức Như Lai, mong đức Như Lai rốt ráo vì con nói cho! Thưa đức Thế Tôn! Hóa Phật ứng hóa nói rằng, hai pháp này chẳng phải căn bản Như Lai. Thưa đức Thế Tôn! Căn bản Như Lai tu tập cảnh giới tam muội lạc thì chẳng nói những cảnh giới ngoài tâm thức. Hay thay! Thưa đức Thế Tôn! Tự thân Như Lai đối với tất cả pháp mà được tự tại. Nguyện xin đức Thế Tôn Ứng Chánh Biến Tri nói hai pháp này! Tất cả Phật tử và bản thân con cũng nguyện muốn nghe!

Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn biết nên liền bảo vua Lăng Già rằng:

- Này vua Lăng Già! Ông hỏi hai pháp này!

Bấy giờ, vua Dạ xoa thay đổi đủ thứ đồ trang nghiêm, đội mũ vàng, đeo chuỗi ngọc vàng... mà tác bạch rằng:

- Đức Như Lai thường nói, pháp còn nên xả bỏ, huống gì là phi pháp? Thưa đức Thế Tôn! Sao gọi là hai pháp xả? Thưa đức Thế Tôn! Cái gì là pháp? Cái gì là phi pháp? Thưa đức Thế Tôn! Pháp Xả làm sao có hai? Do rơi vào trong tướng phân biệt nên hư vọng phân biệt là pháp có, không, không Đại, có Đại. Thưa đức Thế Tôn! A Lê Gia thức biết danh thức tướng. Thể tướng sở hữu của nó như trong hư không có vầng lông trụ, là cảnh giới sở tri của trí bất tịnh tận. Thưa đức Thế Tôn! Pháp nếu như vậy thì làm sao mà xả?

Đức Phật bảo rằng:

- Này vua Lăng Già! Này vua Lăng Già! Ông chẳng thấy cái bình.v.v... là pháp vô thường, biến hoại! Mao đạo phàm phu phân biệt tướng sai biệt của cảnh giới này. Này vua Lăng Già! Vì sao chẳng như vậy chọn lấy có tướng sai biệt của pháp và phi pháp? Nương theo tâm phân biệt của mao đạo phàm phu thì có, chớ chẳng phải trí Thánh chứng cho là có thể thấy! Này vua Lăng Già! Vả việc đặt cái bình.v.v... đủ thứ tướng thì lòng mao đạo phàm phu gọi là có, chẳng phải gọi thánh nhân cho là có pháp. Này vua Lăng Già! Ví như có một ngọn lửa đốt cháy cung điện, vườn rừng, cỏ cây mà nhìn thấy đủ thứ màu sắc ánh sáng của lửa mỗi mỗi đều sai biệt. Nương vào đủ thứ củi, cỏ, cây dài hay ngắn mà phân biệt thì thấy có tướng hơn, thua. Trong này vì sao chẳng biết có tướng sai biệt của pháp và phi pháp như vậy? Này vua Lăng Già! Chẳng phải chỉ ngọn lửa nương vào trong một thân nối tiếp nhau thấy có đủ thứ những tướng sai biệt. Này vua Lăng Già! Như một hạt giống là một sự nối nhau sinh ra mầm, thân, cành, lá, hoa, trái, cây, rừng... đủ thứ tướng khác. Như vậy sự sinh ra các pháp trong, ngoài như vô minh và hành, ấm, giới, nhập.v.v... tất cả các pháp, mọi cái sinh ra của ba cõi đều có sai biệt, như hiện ra niềm vui, hình tướng, ngôn ngữ, đi lại, thắng trí, dị tướng... Cảnh giới một tướng mà chọn lấy tướng cũng thấy tướng thắng, thượng, trung, hạ, tướng nhiễm, tịnh, thiện, bất thiện. Này vua Lăng Già! Chẳng phải chỉ trong đủ thứ pháp thấy tướng sai biệt mà người giác đạo như thật, trong hành động nội chứng cũng có thấy đủ thứ dị tướng, huống gì là pháp, phi pháp mà không phân biệt đủ thứ tướng sai biệt? Này vua Lăng Già! Có đủ thứ tướng sai biệt của pháp và phi pháp!

Này vua Lăng Già! Cái gì là pháp? Đó là sự thấy phân biệt của tất cả ngoại đạo, Thanh Văn, Duyên Giác, mao đạo phàm phu. Từ nhân vào vật thật mà lấy làm căn bản để sinh ra đủ thứ pháp. Những pháp như vậy.v.v... nên xả, nên lìa, chớ thủ lấy tướng mà sinh ra phân biệt. Thấy pháp tự tâm kể cho là thật! Này vua Lăng Già! Kông cái bình thật pháp mà mao đạo phàm phu hư vọng phân biệt! Pháp vốn (không có tướng) vô tướng, biết như thật mà quan sát thì gọi là xả các pháp.

Này vua Lăng Già! Cái gì là phi pháp? Cái gọi là không có thân tướng, chỉ tự tâm diệt vọng tưởng phân biệt mà những phàm phu thấy thật pháp chẳng phải thật pháp, Bồ tát thấy như thật. Như vậy là xả bỏ phi pháp. Lại nữa, này vua Lăng Già! Cái gì là phi pháp nữa? Cái gọi là sừng thỏ, sừng ngựa, sừng lừa, sừng lạc đà, con của người con gái bằng đá.v.v... không thân, không tướng mà mao đạo phàm phu lấy làm không, vì nghĩa của thế gian nói đến danh tự, chẳng phải lấy tướng như cái bình kia.v.v... là pháp có thể xả. Người trí chẳng lấy sự phân biệt hư vọng như vậy, sừng thỏ.v.v... pháp danh tự cũng là có thể xả bỏ. Vậy nên xả bỏ pháp và phi pháp. Này Lăng Già Vương! Ông nay hỏi ta về pháp và phi pháp làm sao xả bỏ, ta đã nói xong.

Này Lăng Già Vương! Ông nói rằng, con đối với đấng Ứng Chánh Biến Tri đời quá khứ đã hỏi pháp này, những đức Như Lai đó đã vì con nói". Này Lăng Già Vương! Ông nói quá khứ thì tức là phân biệt tướng! Vị lai, hiện tại phân biệt cũng vậy. Này Lăng Già Vương! Ta nói Chân Như Pháp Thể là như thật thì cũng là phân biệt. Như phân biệt sắc là thật tế, vì trí chứng thật nên ưa tu hành trí tuệ vô tướng. Vậy nên chớ phân biệt Như Lai là thân trí, thể trí. Trong lòng chớ phân biệt, trong ý chớ thủ lấy, ngã, nhân, thọ mạng.v.v...Sao chẳng phân biệt? Trong ý thức, thủ lấy đủ thứ cảnh giới như sắc hình tướng... Như vậy chớ thủ lấy, chớ phân biệt cái có thể phân biệt.

Lại nữa, này Lăng Già Vương! Ví như vẽ lên vách đủ thứ hình tướng, tất cả chúng sinh cũng lại như vậy. Này Lăng Già Vương! Tất cả chúng sinh giống như cỏ cây không nghiệp, không hành. Này Lăng Già Vương! Tất cả pháp, phi pháp không nghe, không nói. Này Lăng Già Vương! Tất cả pháp thế gian đều như huyễn mà các ngoại đạo, phàm phu chẳng biết. Này Lăng Già Vương! Nếu có thể như vậy thấy như thật thấy thì gọi là chánh kiến. Nếu thấy khác thì gọi là tà kiến. Nếu phân biệt thì gọi là thủ lấy cả hai. Này Lăng Già Vương! Ví như hình tượng trong gương tự thấy hình tượng! Ví như bóng dáng trong nước tự thấy bóng dáng. Như bóng ánh sáng đèn, trăng ở trong nhà tự thấy bóng dáng. Như tiếng vang trong không tự phát ra tiếng rồi thủ lấy cho là tiếng... Nếu như vậy thủ lấy pháp cùng phi pháp thì đều là vọng tưởng hư vọng phân biệt. Vậy nên chẳng biết pháp và phi pháp, tăng thêm hư vọng, chẳng được tịch diệt. Tịch diệt thì gọi là nhất tâm, nhất tâm thì gọi là Như Lai Tạng, vào cảnh giới trí tuệ nội thân, được Vô Sinh Pháp Nhẫn tam muội.

PHẨM THỨ HAI: VẤN ĐÁP

Lúc bấy giờ, Thánh giả Đại Tuệ Bồ tát cùng tất cả những Bồ tát đại tuệ đều du hành ở tất cả đất nước chư Phật, thừa thần lực đức Phật nên đứng dậy sửa lại y phục, chắp tay cung kính, dùng kệ khen đức Phật rằng:

Phật tuệ đại bi quán

Lìa sinh diệt thế gian

Giống như hoa trống rỗng (hư không)

Chẳng thể được có, không.

Phật tuệ đại bi quán

Tất cả pháp như huyễn

Lìa xa thức ý lòng

Chẳng thể được có, không

Phật tuệ đại bi quán

Giống như mộng thế gian

Viễn ly khỏi thường, đoạn

Chẳng thể được có, không.

Phật tuệ đại bi quán

Chướng trí, chướng não phiền

Cả hai vô ngã, tịnh

Chẳng thể được có, không.

Phật chẳng vào bất diệt

Cũng chẳng trụ Niết Bàn

Lìa giác, pháp sở giác

Cả hai lìa có, không

Nếu như vậy quán Phật

Tịch diệt lìa diệt, sinh

Người đó nay, hận thế

Ly cấu, nhiễm thủ không.

Lúc bấy giờ, Đại Bồ tát Đại Tuệ theo đúng như nói kệ khen Phật xong, rồi tự nói tính danh:

Con tên là Đại Tuệ

Đại thừa, nguyện đạt thông

Dùng trăm lẻ tám hỏi

Ngước hỏi Vô Thượng Tôn

Tối Thắng Thế Gian Giải!

Nghe Đại Tuệ hỏi han

Quan sát các sinh chúng

Bảo các Phật tử rằng:

- Các ông, những Phật tử

Và Đại Tuệ hỏi han!

Ta sẽ vì ông nói

Cảnh giới giác của mình!

Lúc bấy giờ, Đại Bồ tát Đại Tuệ nghe đức Phật cho phép hỏi, liền đảnh lễ dưới chân đức Phật, chắp tay cung kính, dùng kệ hỏi rằng:

Làm sao tịnh các giác?

Nhân đâu mà có giác?

Nhân đâu thấy hoặc mê?

Nhân đâu có mê hoặc?

Nhân đâu có đất nước

Các ngoại đạo hóa nhau?

Sao gọi là Phật tử?

Tịch tịnh và thứ đệ

Giải thoát đi về đâu?

Ai trói? Nhân đâu thoát?

Người thiền quán pháp nào?

Nhân đâu có ba nghiệp?

Nhân đâu duyên sinh pháp?

Tác, sở tác nhân đâu?

Nhân đâu nói khác nhau?

Nhân đâu Vô sắc định

Và cùng Diệt Tận định?

Tưởng diệt định nhân đâu?

Nhân đâu từ định giác? (xuất định)

Làm sao nhân quả sinh?

Nhân đâu thân đi, đứng?

Nhân đâu quán sở kiến?

Nhân đâu các địa sinh?

Ai? Người phá ba hữu?

Thân nào? Đến chỗ nào?

Trụ ở chỗ ra sao?

Làm sao các Phật tử

Nhân đâu được thần thông?

Và tự tại tam muội?

Nhân đâu được định tâm?

(Xin đấng) Tối Thắng vì con nói:

Là Tàng thức nhân đâu?

Nhân đâu ý và thức?

Thấy các pháp nhân đâu?

Nhân đâu đoạn sở kiến?

Sao là tính, phi tính?

Tâm không pháp ra sao?

Nói pháp tướng nhân đâu?

Sao gọi là vô ngã?

Nhân đâu không chúng sinh?

Nhân đâu có Thế đế?

Nhân đâu chẳng thấy thường?

Nhân đâu chẳng thấy đoạn?

Làm sao Phật, ngoại đạo

Hai tướng chẳng trái nhau?

Nhân đâu đời về sau (đương lai)

Đủ thứ những bộ khác?

Làm sao gọi là không?

Nhân đâu niệm chẳng trụ?

Nhân đâu có thai tàng?

Nhân đâu niệm chẳng động?

Làm sao như huyễn mộng?

Nói như Càn thát bà

Ngọn lửa, trăng trong nước?

(Xin) Thế Tôn vì con nói:

Sao nói là Giác Chi?

Bồ Đề phận nhân gì?

Nhân gì nước loạn động?

Tạo hữu kiến nhân gì?

Nhân đâu chẳng sinh diệt?

Như hoa không nhân gì?

Giác thế gian nhân gì?

Nhân đâu nói không chữ?

Không phân biệt ra sao?

Như hư không nhân đâu?

Chân Như bao nhiêu thứ?

"Tâm kỷ ngạn" tên gì? (lòng bao nhiêu bờ)

Nhân đâu "địa" thứ lớp?

Chân Như không thứ lớp?

(Ca) Hậu vô ngã nhân đâu?

Nhân đâu cảnh giới tịnh?

Trí, giới có bao nhiêu?

Chúng sinh, sinh do đâu?

Ai làm tính các báu

Vàng, ngọc báu Ma ni...?

Ai sinh ra lời nói

Của đủ thứ chúng sinh?

Kỹ thuật, chỗ ngũ minh

Ai hay nói như vậy?

Kệ (Già đà) có bao nhiêu thứ?

Sao là trường đoản cú?

Pháp lại có bao nhiêu?

Có bao nhiêu nghĩa giải?

Ẩm thực chủng nhân đâu? (những thứ đồ ăn...)

Nhân đâu sinh ái dục

Sao gọi vua Chuyển Luân?

Sao gọi là tiểu vương?

Nhân đâu hộ đất nước?

Bao nhiêu thứ chư thiên?

Nhân đâu mà có đất?

Nhân đâu nhật, nguyệt tinh?

Bao nhiêu thứ giải thoát?

Bao nhiêu người tu hành?

Bao nhiêu thứ Phật tử?

Bao nhiêu A Xà Lê?

Bao nhiêu hạng Như Lai?

Bản sinh bao nhiêu loại?

Có bao nhiêu thứ ma?

Đi học bao nhiêu loại?

Tự tính có bao nhiêu?

Tâm có bao nhiêu loại?

Thí giả danh là sao?

(Xin) Thế Tôn vì con nói:

Nhân đâu có gió mây?

Nhân đâu thông tuệ?

Nhân đâu có rừng cây?

Thế Tôn vì con nói!

Nhân đâu voi ngựa, nai?

Vì sao người bắt lấy?

Nhân đâu bị thấp hèn?

Thế Tôn vì con nói!

Nhân đâu có sáu thời?

Nhân đâu thành xiển đề?

Trai gái và chẳng trai?

Vì con nói sính ấy!

Nhân gì tu hành thoái

Tu hành tiến vì sao?

Dạy những người nào tu?

Khiến trụ những pháp nào?

Những chúng sinh đi lại

Nhân đâu? Tượng(hình dáng) loại nào?

Nhân đâu giàu của cải?

Thế Tôn vì con nói!

Dòng họ Thích làm sao?

Dòng Cam Giá thế nào?

Nhân đâu tiên trường thọ?

Tiên trường thọ gần đâu?

Làm sao tiên giáo thọ?

Thế Tôn như hư không

Vì con phân biệt nói!

Nhân đâu Phật Thế Tôn

Tất cả lúc xuất hiện

Đủ thứ loại sắc, danh

Chúng Phật tử vây quanh?

Nhân đâu chẳng ăn thịt

Chế đoạn thịt thế nào?

Những chủng loại ăn thịt

Vì sao mà ăn thịt?

Do đâu hình trời, trăng (trời:mặt trời)

Tu Di và hoa sen

Sư tử là thắng tướng?

Thế Tôn vì con nói!

Loạn lạc trùm thế giới

Như lưới Nhân đà la

Tất cả đất nước báu

Vì con nói: nhân đâu?

Như cầm sắt, không hầu

Trống, hình hoa đủ thứ

Cõi lìa nhật nguyệt quang

Nhân đâu? Vì con nói!

Những gì Phật hóa thân?

Những gì Phật báo thân?

Những gì như trí Phật?

Vì con nói: nhân đâu?

Làm sao ở Dục giới

Đẳng Chánh Giác chẳng thành?

Làm sao sắc rốt cùng

Được đạo trong ly dục?

Như Lai Bát Niết Bàn

Người nào trì chánh pháp?

Thế Tôn trụ lâu bằng

Thời gian pháp trụ không?

Phật lập bao nhiêu pháp?

Chủng loại có bao nhiêu

Tỳkheo ni, Tỳkheo?

(Xin) Thế Tôn vì con nói!

Nhân đâu trăm biến đổi?

Trăm tịch tịnh nhân đâu?

Thanh Văn, Bích Chi Phật?

Thế Tôn nói vì con!

Nhân đâu thông thế gian?

Nhân đâu thông xuất thế?

Nhân đâu thất địa tâm? (lòng bảy địa)

Thế Tôn vì con nói!

Tăng Già bao nhiêu loại?

Nhân đâu là phá tăng?

Sao là y phương luận?

Thế Tôn nói vì con!

Ca Diếp, Câu Lưu Tôn

Câu Na Hàm... con đó!

Thường vì các đệ tử

Nói như vậy, vì sao?

Vì sao nói nhân ngã?

Vì sao nói đoạn, thường?

Vì sao chẳng chỉ nói

Chỉ có một tấm lòng?

Nhân đâu rừng nữ nam

Ha lê A ma lặc

Kê La và thiết vi

Cùng Kim Cương... các núi

Thứ đến vô lượng núi

Đủ thứ báu trang nghiêm

Tiên vui, người sung mãn?

Thế Tôn nói vì con !

Đại thiên Phật nghe ông (Phật của đại thiên thế giới)

Những câu kệ đó xong

Đại thừa những độ môn

Tâm chư Phật đệ nhất:

- Hỏi hay thay! Hay thay!

Này Đại Tuệ! Nghe kỹ! Ta nay theo lớp lang

Lời ông hỏi mà nói

Sinh và cùng chẳng sinh

Sát na, Niết Bàn không

Đường đến không tự thể

Con Phật Ba la mật

Thanh Văn, Bích Chi Phật

Người ngoại đạo vô sắc

Núi, biển và Tu di

Bốn thiên hạ, đất đai

Nhật, nguyệt, những tinh tú

Ngoại đạo, trời, Tu la

Tự tại, thông, giải thoát

Tịch định, lực nghĩ suy

Diệt và Như ý túc

Đạo phẩm và Giác chi

Các thiền định, vô lượng

Năm ấm và khứ lai

Bốn không định diệt tận

Phát khởi lòng nói lên!

Tâm ý và ý thức

Pháp vô ngã có năm:

Tự tính, tướng, sở tướng

Hai năng kiến, sở kiến.

Làm sao đủ thứ thừa?

Tính vàng, ngọc ma ni?

Nhất xiển đề, bốn đại?

Hoang loạn và nhất Phật?

Cảnh giới trí dạy được?

Chúng sinh có, không có?

Voi, ngựa, các cầm thú

Làm sao mà bắt lấy?

Ví như nhân tương ưng

Lực, nói pháp ra sao?

Nhân đâu có nhân quả?

Rừng mê hoặc như thật

Chỉ tâm không cảnh giới.

Các địa không thứ lớp

Bách biến và vô tướng

Luận, thợ khéo, y phương(phương thuốc)

Chú thuật các minh xứ

Vì sao mà hỏi ta?

Các núi, Tu di, đất

Hình thể nhỏ hoặc to

Biển cả, trời, trăng, sao

Làm sao mà hỏi ta?

Chúng sinh thượng, trung, hạ

Thân bao nhiêu vi trần?

Khuỷu, bước đến mười dặm

Bốn mươi và hai mươi

Lông thỏ, bụi cửa sổ

Lông dê, bụi hột mì

Một thăng bao nhiêu bột?

Nửa thăng bao nhiêu đầu?

Một hộc và mười hộc

Trăm vạn và một ức.

Tần-bà bao vi trần? (Tần bà la: đơn vị đong)

Hạt cải bao nhiêu bụi?

Bao cải thành hạt cỏ?

Bao hạt cỏ thành đậu?

Bao thù thành một lượng? (thù: 1/20 lượng)

Bao lượng thành một phân (cân?)

Thứ lớp như vậy tính?

Bao phân thành Tu Di.

Nay vì sao Phật tử

Chẳng như vầy hỏi ta:

Thanh Văn và Duyên Giác

Chư Phật và con Phật

Thân bao nhiêu vi trần?

Vì sao chẳng hỏi rằng:

Ngọn lửa bao nhiêu bụi?

Gió có bao vi trần?

Bụi từng căn bao nhiêu?

Mao Khổng, mi bao bụi?

Nhân đâu làm Tự tại

Chuyển Luân Thánh Đế vương?

Nhân đâu vua thủ hộ?

Giải thoát rộng lược nói

Đủ thứ dục chúng sinh!

Làm sao mà hỏi ta?

Nhân đâu các ẩm thực?

Nhân đâu nam nữ lâm (rừng trai gái)?

Núi Kim Cương kiên cố

Ta phải nói thế nào?

Nhân đâu như huyễn mộng

Khát ái ví nai hoang

Nhân đâu mây xuất hiện?

Nhân đâu có sáu thời?

Nhân đâu đủ thứ vị?

Nam, nữ, phi nam nữ

Nhân đâu các trang nghiêm?

Phật tử nhân đâu hỏi?

Làm sao các diệu sơn

Tiên vui, người trang nghiêm?

Giải thoát, chỗ nào đến?

Ai trói, trói ra sao?

Cảnh giới Thiền thế nào?

Niết Bàn và ngoại đạo

Sao lại không nhân làm?

Nhân đâu được thấy buộc?

Nhân đâu tịnh các giác?

Có các giác do đâu?

Nhân đâu chuyển sở tác?

- Hạnh nguyện nói vì con!

Nhân nào đoạn các tưởng?

Tam muội có nhân đâu?

Ai phá hoại ba hữu?

Thân nhân đâu, ở đâu?

Làm sao không nhân, ngã?

Y thế thuyết nhân đâu?

Nhân đâu hỏi ngã tướng?

Hỏi vô ngã thế nào?

Sao gọi là thai tạng?

- Ông nhân đâu hỏi ta?

Nhân đâu thường, đoạn kiến?

Tâm được định vì sao?

Nhân đâu nói và trí

Giới tính, các Phật tử

So giải đệ tử, thầy

Đủ thứ các chúng sinh?

Sao là ân ẩm thực

Thí, thông minh, hư không?

Nhân đâu có cây rừng?

Phật tử nhân đâu hỏi?

Sao gọi đủ thứ cõi?

Nhân đâu tiên sống lâu?

Đủ thứ thầy nhân đâu?

Ông nhân đâu hỏi ta?

Vì sao có xấu xí?

Tu hành chẳng muốn thành

Sắc rốt ráo thành đạo

Làm sao mà hỏi ta?

Nhân đâu không cõi thế (thế gian)?

Nhân đâu là Tỳkheo?

Sao là hóa, báo Phật (Phật hóa thân,

Phật báo thân)?

Nhân đâu mà hỏi ta?

Sao gọi như trí Phật?

Sao gọi là chúng tăng?

Không hầu, trống, hoa, cõi

Làm sao lìa quang minh?

Sao gọi là tâm địa?

Phật tử mà hỏi ta

Đây và chúng sinh khác

Phật tử nên hỏi han

Mỗi một tướng tương ứng

Lỗi các kiến xa lìa

Lìa các pháp ngoại đạo.

Ta nói ông lắng nghe

Dưới đây trăm (lẻ) tám biến

Như lời nói chư Phật

Ta nay nói phần ít

Phật tử khéo lắng nghe.

Sinh kiến - bất sinh kiến, thường kiến - vô thường kiến, tướng kiến - vô tướng kiến, trụ dị kiến - phi trụ dị kiến, sát na kiến - phi sát na kiến, ly tự tính kiến - phi ly tự tính kiến, không kiến - bất không kiến, đoạn kiến - phi đoạn kiến, tâm kiến - phi tâm kiến, biên kiến -phi biên kiến, trung kiến - phi trung kiến, biến kiến - phi biến kiến, duyên kiến - phi duyên kiến, nhân kiến - phi nhân kiến, phiền não kiến - phi phiền não kiến, ái kiến - phi ái kiến, phương tiện kiến - phi phương tiện kiến, xảo kiến - phi xảo kiến, tịnh kiến - phi tịnh kiến, tương ưng kiến - phi tương ưng kiến, thí dụ kiến - phi thí dụ kiến, đệ tử kiến - phi đệ tử kiến, sư kiến - phi sư kiến, tính kiến - phi tính kiến, thừa kiến - phi thừa kiến, tịch tịnh kiến - phi tịch tịnh kiến, nguyện kiến - phi nguyện kiến, tam luân kiến - phi tam luân kiến, tướng kiến - phi tướng kiến, hữu vô lập kiến -phi hữu vô lập kiến, hữu nhị kiến - vô nhị kiến, duyên nội thân Thánh kiến - phi duyên nội thân Thánh kiến, hiện pháp lạc kiến - phi hiện pháp lạc kiến, quốc thổ kiến - phi quốc thổ kiến, vi trần kiến - phi vi trần kiến, thủy kiến - phi thủy kiến, cung kiến - phi cung kiến, tứ đại kiến - phi tứ đại kiến, số kiến -phi số kiến, thông kiến - phi thông kiến, hư vọng kiến - phi hư vọng kiến, vân kiến - phi vân kiến, công xảo kiến - phi công xảo kiến, minh xứ kiến - phi minh xứ kiến, phong kiến - phi phong kiến, địa kiến - phi địa kiến, tâm kiến - phi tâm kiến, giả danh kiến - phi giả danh kiến, tự tính kiến - phi tự tính kiến, ấm kiến - phi ấm kiến, chúng sinh kiến - phi chúng sinh kiến, trí kiến - phi trí kiến, Niết bàn kiến - phi Niết bàn kiến, cảnh giới kiến - phi cảnh giới kiến, ngoại đạo kiến - phi ngoại đạo kiến, loạn kiến - phi loạn kiến, huyễn kiến - phi huyễn kiến, mộng kiến - phi mộng kiến, dương viêm kiến - phi dương viêm kiến, tượng kiến - phi tượng kiến, luân kiến - phi luân kiến, kiền thát bà kiến - phi kiền thát bà kiến, thiên kiến - phi thiên kiến, ẩm thực kiến - phi ẩm thực kiến, dâm dục kiến - phi dâm dục kiến, kiến kiến - phi kiến kiến, Ba la mật kiến - phi Ba la mật kiến, giới kiến - phi giới kiến, nhật nguyệt tinh tú kiến - phi nhật nguyệt tinh tú kiến, đế kiến - phi đế kiến, quả kiến - phi quả kiến, diệt kiến - phi diệt kiến, khởi diệt tận định kiến - phi khởi diệt tận định kiến, trị kiến - phi trị kiến, tướng kiến - phi tướng kiến, chi kiến - phi chi kiến, xảo minh kiến - phi xảo minh kiến, thiền kiến - phi thiền kiến, mê kiến - phi mê kiến, hiện kiến - phi hiện kiến, hộ kiến - phi hộ kiến, tộc tính kiến - phi tộc tính kiến, tiên nhân kiến - phi tiên nhân kiến, vương kiến - phi vương kiến, bổ thủ kiến - phi bổ thủ (bắt lấy) kiến, thật kiến - phi thật kiến, ký (ghi) kiến - phi ký kiến, nhất xiển đề kiến - phi nhất xiển đề kiến, nam nữ kiến - phi nam nữ kiến, vị (mùi vị) kiến - phi vị kiến, tác kiến - phi tác kiến, thân kiến - phi thân kiến, giác kiến - phi giác kiến, động kiến - phi động kiến, căn kiến - phi căn kiến, hữu vi kiến - phi hữu vi kiến - phi nhân quả kiến - phi nhân quả kiến, sắc cứu cánh kiến - phi sắc cứu cánh kiến, thời kiến - phi thời kiến, thọ lâm kiến - phi thọ lâm kiến, chủng chủng kiến - phi chủng chủng kiến, thuyết kiến - phi thuyết kiến, Tỳkheo kiến - phi Tỳkheo kiến, Tỳkheo ni kiến - phi Tỳkheo ni kiến, trụ trì kiến - phi trụ trì kiến, tự (chữ) kiến - phi tự kiến. Này Đại Tuệ! Một trăm linh tám kiến này, chư Phật đời quá khứ đã nói! Ông và các Bồ tát phải học như vậy.

KINH NHẬP LĂNG GIÀ

- Quyển Thứ Nhất hết -

Quyển Thứ Hai

PHẨM THỨ BA: TẬP HỌP TẤT CẢ PHẬT PHÁP

I- Lúc bấy giờ, Thánh giả Đại Tuệ Bồ tát lại bạch đức Phật rằng:

- Thưa đức Thế Tôn ! Các thức có bao nhiêu thứ sinh, trụ, diệt ?

Đức Phật bảo Thánh giả Đại Tuệ Bồ tát rằng :

- Này Đại Tuệ! Các thức sinh, trụ, diệt chẳng phải điều có thể biết của người nghĩ suy! Này Đại Tuệ! Các thức đều có hai thứ sinh, trụ, diệt. Này Đại Tuệ! Các thức có hai thứ diệt, một là tương diệt, hai là tương tục diệt. Này Đại Tuệ! Các thức lại có hai thứ trụ, một là tương trụ, hai là tương tục trụ. Này Đại Tuệ! Các thức có hai thứ sinh, một là tương sinh, hai là tương tục sinh.

Này Đại Tuệ ! Thức có ba thứ. Những gì là ba ? Một là Chuyển tướng thức, hai là nghiệp tướng thức, ba là trí tướng tức.

Này Đại Tuệ ! Có tám thứ thức mà lược nói thì có hai thứ. Những gì là hai ? Một là Liễu Biệt thức, hai là Phân Biệt sự thức. Này Đại Tuệ ! Như thấy các sắc tượng trong gương sáng, này Đại Tuệ ! Liễu Biệt thức cũng như vậy thấy đủ thứ cảnh tượng. Này Đại Tuệ ! Liễu Biệt thức, Phân Biệt sự thức, hai thứ thức đó không sai khác mà đắp đổi nhau chung làm nhân. Này Đại Tuệ ! Liễu Biệt thức huân tập chẳng thể nghĩ bàn biến nhân. Này Đại Tuệ! Phân Biệt Sự thức phân biệt lấy cảnh giới. Nhân từ vô thỉ đến nay, hí luận huân tập.

Này Đại Tuệ ! A La Gia thức hư vọng phân biệt đủ thứ huân tập diệt thì các căn cũng diệt. Này Đại Tuệ ! Đó gọi là tương diệt. Này Đại Tuệ ! Tương tục diệt nghĩa là nhân nối tiếp nhau diệt thì tức là tương tục diệt. Nhân diệt, duyên diệt tức là tương tục diệt.

Này Đại tuệ ! Cái gọi là y pháp, y duyên, nói y pháp nghĩa là sự huân tập vọng tưởng hý luận từ vô thỉ; nói y duyên nghĩa là từ tâm thức thấy cảnh giới phân biệt. Này Đại Tuệ ! Ví như cục bùn với vi trần chẳng phải khác, chẳng phải chẳng khác. Vàng với đồ trang nghiêm bằng vàng cũng lại như vậy, chẳng phải khác, chẳng phải chẳng khác. Này Đại Tuệ ! Nếu cục bùn khác thì chẳng phải do vi trần kia tạo thành mà thật do nó tạo thành. Vậy nên chẳng khác. Nếu chẳng khác thì cục bùn và vi trần nên không sai biệt. Này Đại Tuệ ! Như vậy Chuyển thức, A Lê Gia thức nếu tướng khác thì chẳng từ A Lê Gia thức sinh ra, nếu chẳng khác thì Chuyển thức, A Lê Gia thức cũng nên diệt mà tự tướng A Lê Gia thức chẳng diệt. Vậy nên, này Đại Tuệ ! Tự tướng các thức diệt mà tự tướng diệt thì nghiệp tướng diệt. Nếu tự tướng diệt thì A Lê Gia thức nên diệt. Này Đại Tuệ ! Nếu A Lê thức diệt thì đây chẳng khác hí luận đoạn kiến của ngoại đạo. Này Đại Tuệ ! Những ngoại đạo đó nói như vầy : "Cái gọi là lìa các cảnh giới thì thức tương tục diệt mà thức tương tục diệt rồi tức là diệt các thức. Này Đại Tuệ ! Nếu thức tương tục diệt thì từ vô thỉ đến nay các thức nên diệt.

Này Đại Tuệ ! Các ngoại đạo nói các thức tương tục từ tác giả sinh ra. Họ chẳng nói thức nương vào mắt, hình sắc, hư không, ánh sáng hòa hợp sinh ra mà nói có tác giả.

Này Đại Tuệ ! Tác giả của ngoại đạo là người nào ? Là bậc thắng nhân tự tại đối với vi trần.v.v.... chính là người có khả năng tạo tác (tác giả).

Lại nữa, này Đại Tuệ ! Có bảy thứ tự tính. Những gì là bảy ? Một là Tập (gom) tính tự tính, hai là Tính tự tính, ba là Tướng tính tự tính, bốn là Đại tính tự tính, năm là Nhân (duyên) tính tự tính, sáu là Duyên tính tự tính, bảy là Thành (nên) tính tự tính.

Lại nữa, này Đại Tuệ ! Có bảy thứ đệ nhất nghĩa. Những gì là bảy ? Một là Tâm cảnh giới, hai là Trí cảnh giới, ba là Tuệ cảnh giới, bốn là Nhị kiến cảnh giới, năm là Quá nhị kiến cảnh giới, sáu là Quá Phật tử địa cảnh giới, bảy là Nhập Như Lai địa nội hành cảnh giới.Này Đại Tuệ ! Đây chính là Tính tự tính đệ nhất nghĩa tâm của các đức Phật Như Lai Ứng Chánh Biến Tri quá khứ, vị lai và hiện tại. Này Đại Tuệ ! Nương vào Tính tự tính đệ nhất nghĩa tâm này các đức Phật Như Lai rốt ráo được ở thế gian, xuất thế gian. Từ mắt trí tuệ của chư Phật mà các pháp đồng tướng, khác tướng được kiến lập. Như sự kiến lập này thì chẳng cùng ngoại đạo tà kiến cộng đồng.

Này Đại Tuệ ! Sao là chẳng cùng với ngoại đạo tà kiến cộng đồng ? Đó là cảnh giới phân biệt tự tâm vọng tưởng kiến mà chẳng giác biết tự tâm tưởng kiến.

Này Đại Tuệ ! Những phàm phu ngu si lấy cái kiến thật thể làm đệ nhất nghĩa nên nói Nhị kiến luận.

Lại nữa, này Đại Tuệ ! Nay ông hãy lắng nghe ta sẽ vì ông giải nói ! Hư vọng phân biệt lấy làm có vật, là đoạn ba thứ khổ. Những gì là ba ? Là vô tri, ái nghiệp, nhân duyên diệt, sở kiến tự tâm như cảnh giới huyễn.

Này Đại Tuệ ! Các Sa môn, Ba la môn nói lời như vầy : "Vốn vô thỉ sinh ra, nương vào nhân quả mà hiện". Họ lại nói rằng : "Thật có vật trụ nương theo các duyên nên có ấm, giới, nhập, sinh, trụ, diệt. Do sinh thì diệt vậy".

Này Đại Tuệ ! Sa môn, Ba la môn đó nói, thể tương tục vốn từ vô thỉ có, hoặc sinh, hoặc diệt, hoặc Niết Bàn, hoặc đạo, hoặc nghiệp, hoặc đế. Phá hoại các pháp chính là đoạn diệt luận, chẳng phải là lời nói của ta. Vì sao vậy ? Vì do hiện pháp chẳng thể được, chẳng thấy căn bản vậy.

Này Đại Tuệ ! Ví như cái bình vỡ thì chẳng được công dụng của bình.

Này Đại Tuệ ! Ví như giống bị đốt cháy thì chẳng sinh ra mầm.v.v...

Này Đại Tuệ ! Ấm, giới, nhập kia chính là diệt mà ấm, giới, nhập quá khứ diệt thì ấm, giới, nhập hiện tại, vị lai cũng diệt. Vì sao vậy ? Vì nhân vào tự tâm hư vọng phân biệt kiến vậy.

Này Đại Tuệ ! Vì không có cái thể tương tục của ấm, giới, nhập kia vậy.

Này Đại Tuệ ! Nếu vốn từ vô thỉ sinh, nương vào ba pháp sinh ra đủ thứ thức thì vì sao lông rùa chẳng sinh ? Cát chẳng sinh ra dầu ? Nghĩa quyết định lập ra của ông thì tức là tự hoại. Ông nói có không, nói sinh, nhân quả sở thành cũng hoại.

Này Đại Tuệ ! Nếu nương vào nhân duyên ba pháp như vậy thì nên sinh ra tự tướng nhân quả của các pháp. Các tướng hữu vô quá khứ, hiện tại, vị lai, Thí dụ, A hàm, tự giác quán địa nương vào tự kiến hun đúc lòng. Nói lời như vậy, này Đại Tuệ ! Phàm phu ngu si cũng lại như vậy, bị sự ác hại của ác kiến, ý mê của tà kiến, kẻ vô trí xưng là Nhất Thiết Trí nói.

Này Đại Tuệ ! Nếu lại có Sa môn, Ba la môn thấy các pháp lìa khỏi tự tính như mây, vừng lửa, thành của Kiền thát bà chẳng sinh, chẳng diệt, như huyễn, ngọn lửa, trăng trong nước, như mộng... nội ngoại tâm nương theo từ đời vô thỉ đến nay mà hư vọng phân biệt, hí luận hiện ra. Lìa khỏi tự tâm hư vọng phân biệt nhân duyên có thể thấy. Lìa khỏi vọng tưởng Diệt Tận nói lời nói pháp. Lìa khỏi của cải sống của thân để giữ gìn sử dụng pháp. Lìa khỏi A Lê Gia thức chọn lấy cảnh giới tương ứng, vào cảnh giới tịch tịnh, lìa khỏi pháp sinh, trụ, diệt. Suy nghĩ, quan sát như vậy mà tự tâm lấy làm sinh.

Này Đại Tuệ ! Bồ tát như vậy chẳng bao lâu sẽ được tâm bình đẳng Niết Bàn thế gian.

Này Đại Tuệ ! Ông phương tiện khéo léo khai phát phương tiện quan sát cõi của tất cả chúng sinh đều như huyễn hóa, như hình tượng trong gương, không nhân duyên khởi, xa lìa nội cảnh, tự tâm thấy cảnh giới bên ngoài, thứ lớp theo vào cõi vô tướng, thứ lớp theo vào từ địa đến cảnh giới tam muội địa, tin vào sự huyễn hóa tự tâm của ba cõi. Này Đại Tuệ ! Người tu hành như vậy sẽ được Như Huyễn tam muội, vào cảnh giới tịch tịnh của tự tâm, đến được cảnh giới bờ kia (bờ giác), lìa khỏi pháp tác giả sinh, được Kim Cương tam muội, vào thân của Như Lai, vào hóa thân của Như Lai, vào những lực thông tự tại đại từ đại bi trang nghiêm thân, vào tất cả đất nước Phật, vào tất cả niềm vui của chúng sinh, lìa khỏi cảnh giới ý thức của tâm ý, chuyển thân được diệu thân.

Này Đại Tuệ ! Các Đại Bồ tát tu hành như vậy thì nhất định được diệu thân Như Lai Vô Thượng.

Này Đại Tuệ ! Bồ tát muốn chứng thân Như Lai thì xa lìa ấm, giới, nhập và pháp hòa hợp nhân duyên của tâm, xa lìa hí luận phân biệt hư vọng sinh, trụ, diệt, các pháp chỉ có tâm ! Phải như vậy tri kiến, ba cõi từ đời vô thỉ đến nay nên hư vọng phân biệt hí luận mà có, quan sát Như Lai địa tịch tịnh chẳng sinh, tiến đến hạnh Thánh của nội thân.

Này Đại Tuệ ! Ông sẽ chẳng bao lâu được hạnh vô công dụng tự tại của tâm rốt ráo như mọi sắc theo báu Ma Ni hóa thân vào tâm vi tế của các chúng sinh. Do vào theo tâm địa nên khiến cho các chúng sinh thứ lớp vào địa. Vậy nên, này Đại Tuệ ! Các Đại Bồ tát cần phải giỏi biết nội pháp tự tu hành của các Bồ tát.

Lúc bấy giờ, Thánh giả Đại Tuệ Bồ tát Mahatát lại bạch đức Phật rằng :

- Nguyện xin đức Thế Tôn vì các vị Đại Bồ tát nói "Tâm ý ý thức ngũ pháp tự thể tương ứng pháp môn", chỗ tu hành của chư Phật, Bồ tát xa lìa cảnh giới tự tâm tà kiến hòa hợp, có thể phá tất cả thể tướng ngôn ngữ, thí dụ, lòng nói pháp của tất cả chư Phật vì các Bồ tát ở thành Lăng Già trên núi Ma La Gia trong biển lớn, nói lên sự quan sát cảnh giới sóng biển cả A Lê Gia thức, nói lên lời nói pháp của pháp thân Như Lai.

Lúc bấy giờ, đức Phật bảo Thánh Giả Đại Tuệ Đại Bồ tát rằng :

- Này Đại Tuệ ! Có bốn nhân duyên mà nhãn thức sịnh ra. Những gì là bốn ? Một là, chẳng biết tự nội thân chọn lấy cảnh giới. Hai là, từ đời vô thỉ đến nay hư vọng phân biệt cảnh giới của sắc, huân tập chấp trước hý luận. Ba là, thể tự tính của thức như vậy. Bốn là, ưa thấy đủ thứ sắc tướng.

Này Đại Tuệ ! Đó gọi là bốn thứ nhân duyên đối với biển A Lê Gia thức nổi dậy sóng lớn mạnh, có thể sinh ra chuyển thức.

Này Đại Tuệ ! Như nhãn thức khởi lên nhận thức thì lỗ chân lông các căn nhất thời Chuyển thức sinh ra như hình tượng trong gương nhiều ít nhất thời hiện. Lại có thứ tùy theo nhân duyên thứ lớp sinh ra, này Đại Tuệ ! Giống như gió mạnh thổi biển tâm cảnh mà sóng thức sinh, chẳng đoạn dứt nhân sự tướng, đắp đổi chung chẳng lìa nhau, nghiệp thể sai khiến, trói buộc nhau, chẳng hiểu biết sắc thể mà năm thức thân chuyển vậy.

Này Đại Tuệ ! Năm thức và tâm thức chẳng tác khởi ý niệm này: "Ta đắp đổi chung làm nhân, tự tâm thấy hư vọng phân biệt, chọn lấy các cảnh giới mà thức kia mỗi mỗi đều chẳng khác, cùng nhau hiện phân biệt cảnh giới : "Như vậy thức kia sinh diệt vi tế. Do người vào tu hành Tam muội chẳng giác, chẳng biết huân tập vi tế mà người tu hành tác khởi tâm này : "Ta diệt các thức để vào tam muội". Mà người tu hành chẳng diệt các thức vào tam muội, này Đại Tuệ ! Thì huân tập chủng tử chẳng diệt, thủ lấy cảnh giới bên ngoài, các thức diệt.

Này Đại Tuệ ! Như vậy là hành của vi tế A Lê Gia thức, trừ Phật Như Lai và các Đại Bồ tát nhập Địa còn các Thanh Văn, Bích Chi Phật, người tu hành ngoại đạo khác thì chẳng thể biết, trí lực vào tam muội cũng chẳng thể hiểu vì họ chẳng biết tướng của các Địa, vì chẳng thể biết phương tiện trí tuệ khéo quyết định sai biệt, vì chẳng thể hiểu sự huân tập các thiện căn các đức Phật Như Lai, vì chẳng thể biết tự tâm hiện cảnh giới phân biệt hí luận, vì chẳng thể vào hang động A Lê Gia thức với đủ thứ rừng rậm.

Này Đại Tuệ ! Chỉ có người tu hành đúng như thật thượng, trung, hạ mới có thể phân biệt thấy Hư vọng kiến trong tự tâm, có thể ở trong vô lượng đất nước được các đức Như Lai trao cho ngôi vị, được vô lượng tự tại lực thần thông tam muội, nương theo thiện tri thức, quyến thuộc Phật tử mà có thể được thấy cảnh giới tự thể tự tâm ý thức của tâm ý, phân biệt biển lớn sinh tử do nghiệp ái vô trí lấy làm nhân hữu (có) vậy.

Này Đại Tuệ ! Vậy nên người tu hành như thật nên tìm kiếm, thân cận thiện tri thức.

Bấy giờ, đức Thế Tôn nói kệ rằng :

Ví như sóng biển lớn

Do gió mạnh nổi lên

Sóng cả vỗ hốc tối

Không có lục đoạn dừng.

Lê gia thức cũng vậy

Cảnh giới gió thổi rung

Đủ thứ những sóng thức

Bay nhảy mà chuyển sinh.

Xanh, đỏ, muối trắng, sữa

Và cả vị ngọt đường

Mọi hoa cùng quả trái

Như ánh sáng trời, trăng

Phi dị phi bất dị

Nước biển dậy sóng lên.

Bảy thức cũng như vậy

Tâm cùng hòa hợp sinh.

Ví như nước biển động

Đủ thứ sóng chuyển thành.

Lê Gia thức cũng vậy

Đủ thứ các thức sinh

Tâm ý và ý thức

Vì các tướng nói lên.

Các thức không dị tướng

Phi kiến, sở kiến tướng (chẳng kiến tướng, sở kiến tướng)

Ví như sóng nước biển

Sai biệt thì là không

Các thức tam như vậy.

Ý hay quán cảnh chung (tập cảnh)

Thức hay rõ nhận thức

Năm thức hiện phân riêng.

Lúc bấy giờ, Thánh giả

Đại Tuệ Đại Bồ tát dùng kệ hỏi đức Phật :

Các sắc tượng xanh, đỏ...

Tự thức thấy như trên

Sóng nước, pháp tương đối

Vì sao nói như vậy ?

Bấy giờ, đức Thế Tôn dùng kệ đáp rằng :

Các tạp sắc xanh đỏ

Trong sóng đều là không.

Nói chuyển thức trong lòng

Vì tướng phàm phu nói

Nghiệp đó đều là không

Tự tâm lìa khả thủ.

Khả thủ và năng thủ (chọn lấy)

Cùng những sóng kia đồng

Thân tư sinh trụ giữ

Chỉ thức thấy chúng sinh.

Vậy nên hiện Chuyển thức

Sóng nước tương tợ thức

Sóng biển cả động rung

Nhấp nhô phân biệt được

Vì sao chẳng biết thông

Thức A Lê Gia chuyển ?

Trí tuệ phàm phu không

Thức Lê gia như biển

Pháp như sóng đối chuyển

Vậy nên thí dụ nói.

Lúc bấy giờ, Thánh giả Đại Tuệ Đại Bồ tát lại nói kệ rằng :

Mặt trời mọc soi đồng

Chúng sinh thượng, trung, hạ

Như Lai xuất thế gian

Vì phàm phu nói thật

Phật được pháp rốt cùng

Vì sao chẳng nói thật ?

Nếu nói pháp thật chân

Tâm kia không chân thật

Như sóng biển mênh mông

Mộng và tượng trong gương

Đồng thời mà được hiện

Như cảnh giới trong lòng.

Cảnh giới chẳng đầy đủ

Nên thứ lớp hiện lên.

Thức nhận biết cái biết

Ý biết nên chẳng nên (đúng hay sai)

Năm thức do hiện thấy

Trong định không như vậy.

Ví như vị họa sư

Cùng với các đệ tử

Vẽ hình tượng đủ màu

Ta nói pháp cũng vậy.

Sắc màu vốn không văn(vằn, nét vẽ)

Chẳng bút cũng chẳng khí (dụng cụ)

Vì chúng sinh nói nên

Vẽ đan xen hình tượng.

Lời nói lìa thật chân

Chân thật lìa danh tự,

Ta được chỗ thật chân

Như thật nội thân biết.

Lìa tướng giác, sở giác

Giải như thật nói lên

Nói đây vì con Phật

Người ngu phân biệt khác.

Mọi thứ như huyễn thôi

Chỉ thấy chẳng phải thật

Nói lên vì người này

Người kia chẳng phải nói

Đó, đó những bệnh nhân

Lương y tùy cho thuốc

Như Lai vì chúng sinh

Chỉ nói (cho) lòng ứng khí (lòng hợp với pháp).

Vọng tưởng phi cảnh giới

Thanh Văn cũng chẳng phân (chẳng phải sự phân biệt)

Các Như Lai Thế Tôn

Nói cảnh giới tự giác.

Lại nữa, này Đại Tuệ !

Nếu Đại Bồ tát muốn biết tự tâm lìa khỏi hư vọng phân biệt tướng năng thủ, khả thủ cảnh giới thì phải lìa khỏi sự rối rắm ồn ào, lìa khỏi sự che phủ của ngủ nghỉ (thùy miên), đầu đêm cuối đêm luôn tự tỉnh thức tu hành phương tiện, lìa khỏi tất cả hí luận của các ngoại đạo, lìa khỏi tướng của Thanh Văn, Duyên Giác thừa, phải thông đạt lòng mình hiện thấy tướng hư vọng phân biệt.

Lại nữa, này Đại Tuệ ! Đại Bồ tát kiến lập, trụ trì tâm tướng trí tuệ thì đối với ba tướng Thượng Thánh trí phải siêng năng tu học.

Này Đại Tuệ ! Những gì là ba tướng Thượng Thánh trí ? Đó là tướng Vô Sở Hữu, tướng tất cả chư Phật tự nguyện trụ trì, tướng nội thân thánh trí tự giác tri. Người tu hành này có thể xả bỏ tướng trí tuệ của con lừa thọt, được ba tướng tu hành của thắng tử đệ bát địa.

Này Đại Tuệ ! Cái gì là tướng Vô sở hữu ? Là quan sát tướng của Thanh Văn, Duyên Giác và ngoại đạo.

Này Đại Tuệ ! Cái gì là tướng của tất cả chư Phật vốn tự tác nguyện trụ trì các pháp.

Này Đại Tuệ ! Cái gì là tướng nội thân Thánh trí tự giác tri ? Tất cả pháp tướng không có sự chấp trước, được thân như huyễn tam muội, chỗ các Phật địa tiến đến tu hành.

Này Đại Tuệ ! Đó gọi là ba tướng Thượng Thánh Trí. Nếu người thành tựu ba tướng này thì có thể đến cảnh giới thánh trí tự giác. Vậy nên, này Đại Tuệ ! Các Đại Bồ tát cầu ba tướng Thượng Thánh Trí thì phải học tập như vậy.

Lúc bấy giờ, Thánh giả Đại Tuệ Bồ tát biết ý niệm trong lòng những chúng Đại Bồ tát, thừa lực trụ trì của đức Phật Như Lai mà hỏi tên gọi Thánh trí hành phân biệt pháp môn thể :

- Thưa đức Thế Tôn ! Nguyện xin ngài vì con nói về tên gọi Thánh Trí hành phân biệt pháp môn thể nương theo một trăm linh tám kiến mà phân biệt nói !

Đức Như Lai Ứng Chánh Biến Tri nương vào một trăm linh tám kiến vì các Đại Bồ tát phân biệt nói về pháp tự tướng đồng tướng vọng tưởng phân biệt thể tu hành sai biệt :

- Này Đại Tuệ ! Đại Bồ tát khéo được sự tu hành sai biệt của pháp vọng tưởng phân biệt tự thể này thì có thể thanh tịnh được nhân vô ngã, pháp vô ngã, giỏi giải được các Địa vượt qua niềm vui thiền định Tam ma bạt đề của các Thanh Văn, Bích Chi Phật, được chẳng thể nghĩ bàn cảnh giới tu hành của các đức Phật Như Lai, được lìa khỏi tướng hạnh tự thể của năm pháp, vào thể chân thật hạnh của pháp thân chư Phật, được chỗ khéo quyết định của pháp thân Như Lai, cảnh giới như huyễn thành tựu, tất cả đất nước, từ trời Đâu Suất đến cõi A Ca Ni Sấc, được pháp thân Như Lai.

Đức Phật bảo Thánh giả Đại Tuệ Bồ tát rằng :

- Có một dòng ngoại đạo tà kiến chấp trước "Không vô" vọng tưởng sở hữu của họ phân biệt nhân của trí có hai : Tự thể và vô thể. Họ phân biệt sừng thỏ không có. Như sừng thỏ không có thì các pháp cũng không có.

Này Đại Tuệ ! Lại có ngoại đạo khác thấy công đức bốn đại thật có vật. Họ thấy mỗi mỗi vật đều có tướng sai biệt, thật không có sừng thỏ, rồi hư vọng chấp trước vọng tưởng phân biệt thật có sừng trâu. Này Đại Tuệ ! Những ngoại đạo đó rơi vào nhị kiến, chẳng biết chỉ có tâm, vọng tưởng phân biệt tăng trưởng cõi lòng của mình.

Này Đại Tuệ ! Như thân, của cải sống, đồ dùng, thế gian.v.v... chỉ là sự phân biệt của tâm, chẳng được phân biệt sừng thỏ, lìa khỏi có, không.

Này Đại Tuệ ! Chẳng được phân biệt tất cả các pháp, lìa khỏi có, không. Này Đại Tuệ ! Nếu có người lìa khỏi có không mà nói như vầy : "Không có việc phân biệt có sừng thỏ, chẳng được phân biệt không có việc có sừng thỏ". Người đó thấy tướng đợi nhân, chẳng được phân biệt không sừng thỏ. Vì sao vậy ? Này Đại Tuệ ! Vì cho đến quan sát vi tế vi trần (bụi rất nhỏ) cũng chẳng thấy thật sự, lìa khỏi cảnh giới người trí, chẳng được phân biệt có sừng trâu !

Bấy giờ, Thánh giả Đại Tuệ Đại Bồ tát bạch đức Phật rằng :

- Thưa đức Thế Tôn ! Đức Thế Tôn ! Kẻ phàm phu ngu si chẳng thấy tướng phân biệt mà sánh với trí phân biệt thì người đó thấy không có !

Đức Phật bảo Thánh giả Đại Tuệ Bồ tát rằng :

- Này Đại Tuệ ! Chẳng phải quan sát tâm phân biệt người đó vô tướng. Vì sao vậy ? Vì nhân vào tâm hư vọng phân biệt, nương vào sừng mà có tâm phân biệt ! Này Đại Tuệ ! Y chỉ vào sừng hư vọng mà có tâm phân biệt. Vậy nên nương vào nhân của y chỉ, lìa tướng đối đãi pháp thì chẳng phải thấy sự không có sừng kia của pháp.

Này Đại Tuệ ! Nếu lìa tâm phân biệt lại có phân biệt thì nên lìa cái có của sừng, chẳng phải nhân vào cái có của sừng.

Này Đại Tuệ ! Nếu chẳng lìa tâm phân biệt đó thì pháp kia cho đến quan sát vi trần, chẳng thấy có vật thật. Này Đại Tuệ ! Chẳng lìa khỏi tâm thì pháp đó nên không có, do hai pháp có, không đó chẳng thể được. Nếu vậy thì thấy có những pháp gì ? Không những pháp gì ? Này Đại Tuệ ! Nếu chẳng thấy có, không như vậy thì chẳng phân biệt được có không. Nghĩa này ra sao ? Thấy có sừng trâu, thấy không có sừng thỏ, chẳng được phân biệt như vậy.

Này Đại Tuệ ! Vì nhân chẳng tương tợ nên nghĩa có, không chẳng thành, vì các ngoại đạo, phàm phu,. Thanh Văn nói nghĩa có, không, cả hai đều chẳng thành.

Này Đại Tuệ ! Lại có ngoại đạo khác thấy sắc có rồi nhân đó vọng tưởng chấp trước hình tướng dài ngắn, thấy hư không không hình tướng phân chia tề chỉnh, thấy các sắc tướng khác với hư không, có sự phân chia tề chỉnh ấy.

Này Đại Tuệ ! Hư không tức là sắc, do sắc đại vào hư không nên, này Đại Tuệ ! Sắc tức là hư không, nương pháp này có pháp kia, nương pháp kia có pháp này. Do nương sắc phân biệt hư không, nương hư không phân biệt sắc vậy.

Này Đại Tuệ ! Bốn thứ Đại sinh ra tự tướng (tướng của mình) đều riêng biệt, chẳng trụ ở hư không mà trong bốn Đại chẳng phải không có hư không.

Này Đại Tuệ ! Sừng thỏ cũng như vậy, nhân sừng trâu có mà nói sừng thỏ không.

Này Đại Tuệ ! Lại, đem sừng trâu đó chặt nát thành vi trần thì phân biệt tướng vi trần chẳng thể được thấy những gì những gì đó là pháp có, những gì những gì là pháp không mà nói là có vậy ? Là không vậy ? Nếu quan sát như vậy thì những pháp khác cũng vậy.

Lúc bấy giờ, đức Phật bảo Thánh giả Đại Tuệ Đại Bồ tát rằng :

- Này Đại Tuệ ! Ông hãy nên lìa sừng thỏ, sừng trâu, hư không, sắc vọng tưởng khác, kiến.v.v... ! Này Đại Tuệ ! Ông cũng nên vì các Bồ tát nói lìa tướng sừng thỏ.v.v... Này Đại Tuệ ! Ông nên phải biết tướng hư vọng phân biệt sở kiến của tự tâm.

Này Đại Tuệ ! Ông phải ở trong đất nước chư Phật, vì các Phật tử mà nói tất cả cảnh giới hư vọng của lòng mình hiện thấy.

Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn một lần nữa nói kệ rằng :

Sắc ở trong lòng không

Tâm nương cảnh có

Nội thức thấy chúng sinh

Thân, của cải, trụ xứ

Tâm ý, ý thức cùng

Tự tính và năm pháp

Hai vô ngã sạch trong (hai thứ vô ngã tịnh)

Như Lai nói như vậy.

Dài, ngắn và có, không...

Hỗ tương sinh đắp đổi

Do có nên thành không

Do không nên thành có

Phân biệt thể vi trần

Chẳng khởi vọng tưởng sắc

Chỉ chỗ an trụ lòng

Ác kiến chẳng thể tịnh

Phi cảnh trí vọng tưởng

Thanh Văn chẳng biết thông

Lời nói của Thế Tôn

Cảnh giới của tự giác.

Lúc bấy giờ, Thánh giả

Đại Tuệ Đại Bồ tát vì tịnh tự tâm hiện tuông chảy, lại thỉnh đức Như Lai mà nói lên rằng :

- Thưa đức Thế Tôn ! Làm sao tịnh trừ tâm mình hiện đang tuông chảy ? Là tịnh theo thứ lớp hay là một lúc vậy ?

Đức Phật bảo Thánh giả Đại Tuệ Đại Bồ tát rằng :

- Này Đại Tuệ ! Ví như trái am ma la chín dần dần chẳng phải một lúc. Này Đại Tuệ ! Chúng sinh thanh tịnh lòng mình hiện đang tuông chảy cũng lại như vậy, thanh tịnh dần dần chẳng phải là một lúc. Ví như người thợ gốm làm những đồ dùng, dần dần thành tựu chẳng phải là một lúc.

Này Đại Tuệ ! Các đức Phật Như Lai tịnh các chúng sinh tự tâm đang tuông chảy cũng lại như vậy, dần dần mà tịnh, chẳng phải tịnh một lúc.

Này Đại Tuệ ! Ví như đại địa sinh ra những rừng cây, dược thảo, muôn vật... tăng trưởng dần dần, phải một lúc mà thành.

Này Đại Tuệ ! Các đức Phật Như Lai tịnh các chúng sinh tự tâm đang tuông chảy cũng lại như vậy, cứ dần dần mà tịnh, chẳng phải tịnh trong một lúc.

Này Đại Tuệ ! Ví như có người học các âm nhạc, ca múa, thư họa, đủ thứ kỹ thuật cứ dần dần mà giải được, chẳng phải biết một lúc. Này Đại Tuệ ! Các đức Phật Như Lai tịnh các chúng sinh tự tâm hiện tuông chảy cũng lại như vậy, dần dần mà tịnh, chẳng phải tịnh trong một lúc.

Này Đại Tuệ ! Ví như gương sáng không lòng phân biệt, tất cả sắc tượng đều hiện lên một lúc. Đức Như Lai Thế Tôn cũng lại như vậy, không có phân biệt tịnh các chúng sinh tự tâm hiện đang tuông chảy mà thanh tịnh trong một lúc, chẳng phải tịnh dần dần, khiến cho họ trụ ở chỗ tịch tịnh không phân biệt.

Này Đại Tuệ ! Ví như ánh sáng của mặt trời, mặt trăng cùng một lúc soi khắp tất cả sắc tượng, chẳng phải là trước hay sau.

Này Đại Tuệ ! Đức Như Lai Thế Tôn cũng lại như vậy, vì khiến cho chúng sinh lìa khỏi phiền não tự tâm, thấy lỗi hoạn của khí huân tập nên nhất thời thị hiện chẳng thể nghĩ bàn cảnh giới trí tối thắng. Này Đại Tuệ ! Ví như A Lê Gia thức phân biệt hiện cảnh tự thân, đồ tư sinh, thế gian.v.v... thì nhất thời mà biết, chẳng phải là trước hay sau.

Này Đại Tuệ ! Phật Như Lai báo cũng lại như vậy nhất thời thành thục các cõi chúng sinh, đặt vào cung điện tịnh diệu của trời Cứu Cánh, chỗ tu hành thanh tịnh.

Này Đại Tuệ ! Ví như Phật pháp, Phật báo phóng ra những ánh sáng có Phật ứng hóa chiếu soi các thế gian.

Này Đại Tuệ ! Pháp thể ánh sáng của nội thân thánh hạnh chiếu soi diệt trừ tà kiến hữu vô của thế gian cũng lại như vậy.

Lại nữa, này Đại Tuệ ! Pháp Phật, báo Phật nói tự tướng tất cả pháp đồng tướng, nhân tự tâm hiện thấy tướng huân tập, nhân hư vọng phân biệt hí luận trói buộc nhau. Như đã nói, pháp không có cái thể như vậy.

Này Đại Tuệ ! Như nhà huyễn thuật huyễn tác tất cả đủ thứ hình tượng. Những người ngu si lấy đó làm thật mà những hình tượng đó thật ra chẳng thể thật được.

Lại nữa, này Đại Tuệ ! Pháp thể hư vọng nương vào pháp nhân duyên, chấp trước có thật mà phân biệt sinh ra.

Này Đại Tuệ ! Như nhà huyễn thuật giỏi dựa vào cỏ cây gạch đá tạo tác đủ thứ việc, nương vào chú thuật, sức nhân công thành tựu tưởng tất cả chúng sinh với hình sắc và thân phận, gọi là hình dáng người huyễn. Chúng sinh thấy đủ thứ hình sắc huyễn mà chấp trước là người nhưng thật ra không có người.

Này Đại Tuệ ! Chúng sinh tuy thấy đó là người nhưng họ không thật là nhân thể. Này Đại Tuệ ! Nhân duyên pháp thể theo tâm phân biệt cũng lại như vậy, do thấy tâm tướng đủ thứ huyễn. Vì sao vậy ? Vì do chấp trước tướng hư vọng, nhân tâm phân biệt huân tập.

Này Đại Tuệ ! Đó gọi là thể tướng của hư vọng phân biệt. Này Đại Tuệ ! Đó gọi là tướng báo Phật nói pháp. Này Đại Tuệ ! Pháp Phật nói pháp là lìa tâm tương ứng thể, cảnh giới nội chứng thánh hạnh. Này Đại Tuệ ! Đó gọi là tướng Pháp Phật nói pháp.

Này Đại Tuệ ! Sở tác của Phật ứng hóa là ứng Phật nói : Thí, giới, nhẫn, tinh tấn, thiền định, trí tuệ, ấm, giới, nhập, giải thoát, kiến lập thức tưởng sai biệt hạnh, nói tướng thứ lớp vô sắc tam ma bạt đề của các ngoại đạo. Này Đại Tuệ ! Đó gọi là Ứng Phật sở tác ứng Phật nói pháp tướng.

Lại nữa, này Đại Tuệ ! Pháp Phật nói pháp là lìa khỏi phàn duyên (vin, níu vào duyên), lìa khỏi năng quán, sở quán, lìa khỏi sở tác tướng, lượng tướng.

Này Đại Tuệ ! Chẳng phải cảnh giới của các phàm phu, Thanh Văn, Duyên Giác, ngoại đạo vì các ngoại đạo chấp trước hư vọng ngã tưởng. Vậy nên, này Đại Tuệ ! Như vậy nội thân tự giác tu hành thắng tướng thì phải học như vậy.

Này Đại Tuệ ! Ông phải nên lìa khỏi tướng kiến tự tâm, lấy làm chẳng phải thật.

Lại nữa, này Đại Tuệ ! Thanh Văn thừa có hai thứ tướng sai biệt. Đó là ở nội thân chứng được Thánh Tướng, chấp trước tướng hư vọng phân biệt có vật.

Này Đại Tuệ ! Cái gì là nội thân Thanh Văn chứng được Thánh tướng ? Là gọi cảnh giới vô thường, khổ, không, vô ngã vậy, là gọi chân đế, ly dục, tịch tịnh vậy, là gọi ấm, giới, nhập, tự tướng, đồng tướng, tướng nội ngoại bất diệt, thấy pháp như thật, được tâm tam muội, được tâm tam muội rồi được thiền định giải thoát tam muội, đạo quả Tam ma bạt đề bất thoái giải thoát, lìa khỏi chẳng thể nghĩ bàn huân tập biến dịch chết, nội thân chứng được pháp Thánh lạc hạnh, trụ ở Thanh Văn địa. Này Đại Tuệ ! Đó gọi là Thanh Văn nội thân chứng đắc Thánh Tướng.

Này Đại Tuệ ! Đại Bồ tát vào lạc pháp tam muội nội chứng Thánh hạnh của các Thanh Văn mà chẳng thủ lấy niềm vui Tịch Diệt Không Môn, chẳng thủ lấy niềm vui Tam ma bạt đề, do thương xót chúng sinh nên khởi phát lực hạnh bản nguyện. Vậy nên Bồ tát tuy biết nhưng chẳng lấy làm cứu cánh.

Này Đại Tuệ ! Đó gọi là Thanh Văn nội thân chứng thánh tu hành lạc tướng. Này Đại Tuệ ! Đại Bồ tát nên phải tu hành nội thân chứng Thánh tu hành lạc môn mà chẳng thủ trước.

Này Đại Tuệ ! Cái gì là Thanh Văn phân biệt hữu vật chấp trước hư vọng tướng ? Là gọi tướng cứng, ướt, nóng, động của bốn Đại, tướng xanh, vàng, đỏ, trắng.v.v... không có tác giả mà có sinh ra, tự tướng, đồng tướng, châm chước đo lường tương ứng với A hàm hơn trước thấy khéo nói vậy. Nương vào pháp đó mà hư vọng chấp trước, lấy làm thật có. Này Đại Tuệ ! Đó gọi là Thanh Văn phân biệt hữu vật chấp trước hư vọng tướng.

Này Đại Tuệ ! Đại Bồ tát đối với pháp Thanh Văn đó nên biết mà xả bỏ, xả bỏ rồi vào với tướng pháp vô ngã. Vào tướng pháp vô ngã rồi vào nhân vô ngã. Quan sát tướng vô ngã rồi thì thứ lớp vào các địa. Này Đại Tuệ ! Đó gọi là Thanh Văn phân biệt hữu vật chấp trước hư vọng tướng. Này Đại Tuệ ! Cái gọi là Thanh Văn thừa có hai thứ tướng thì ta đã nói xong.

Lúc bấy giờ, Thánh giả Đại Tuệ Đại Bồ tát lại bạch đức Phật rằng :

- Thưa đức Thế Tôn ! Lời nói của đức Thế Tôn thường pháp chẳng thể nghĩ bàn, pháp nội thân chứng Thánh cảnh giới, pháp thứ nhất đã nói ở trước. Thưa đức Thế Tôn ! Ngoại đạo cũng nói thường nhân quả chẳng thể nghĩ bàn. Nghĩa này là sao ?

Đức Phật bảo Thánh giả Đại Tuệ Bồ tát rằng :

- Này Đại Tuệ ! Các ngoại đạo nói thường nhân quả chẳng thể nghĩ bàn thì chẳng thành. Vì sao vậy ? Này Đại Tuệ ! Các ngoại đạo nói thường chẳng thể nghĩ bàn chẳng phải nhân vào tự tướng tương ứng. Này Đại Tuệ ! Các ngoại đạo nói thường chẳng thể nghĩ bàn mà nếu nhân tự tướng tương ứng thì đây là những pháp gì ? Những pháp gì tỏ rõ hiện nay ? Vậy nên ngoại đạo chẳng được nói Thường chẳng thể nghĩ bàn.

Lại nữa, này Đại Tuệ ! Các ngoại đạo nói Thường chẳng thể nghĩ bàn thì nếu nhân tự tướng tương ứng thì ứng thành vô thường chẳng thể nghĩ bàn do có tướng của nhân. Vậy nên chẳng thành Thường chẳng thể nghĩ bàn. Này Đại Tuệ ! Ta nói Thường chẳng thể nghĩ bàn Đệ nhất nghĩa. Thường chẳng thể nghĩ bàn cùng tướng Đệ nhất nghĩa tương ứng nhân quả vì lìa khỏi hữu vô, vì nội thân chứng tướng, vì có tướng đó, vì nhân tướng của Đệ nhất nghĩa trí tương ứng, vì lìa khỏi có không, vì chẳng phải sở tác mà cùng với hư không Niết bàn tịch diệt thí dụ tương ứng. Vậy nên Thường chẳng thể nghĩ bàn. Vậy nên, này Đại Tuệ ! Ta nói Thường chẳng thể nghĩ bàn chẳng đồng với luận Thường chẳng thể nghĩ bàn của ngoại đạo. Này Đại Tuệ ! Thường này chẳng thể nghĩ bàn, các đức Phật Như Lai Ứng Chánh Biến Tri quả thật là thường pháp vì Thánh trí của chư Phật do nội thân chứng được, chẳng phải cảnh giới của tâm ý và ý thức. Này Đại Tuệ ! Vậy nên Đại Bồ tát nên phải tu hành Thường chẳng thể nghĩ bàn Thánh trí hành pháp sở chứng của nội thân.

Lại nữa, này Đại Tuệ ! Thường chẳng thể nghĩ bàn của các ngoại đạo là nhân của tướng pháp vô thường tương ứng. Vậy nên nó là vô thường, chẳng phải nhân vào tướng mà được danh xưng. Vậy nên Thường pháp chẳng thể nghĩ bàn. Này Đại Tuệ ! Nếu Thường chẳng thể nghĩ bàn của những ngoại đạo thấy pháp có Không mà nói là thường do pháp đó so sánh với trí biết thì nói rằng có Thường. Này Đại Tuệ ! Ta cũng như vậy, liền nhân pháp này mà tạo tác cái thấy có không. Vô thường ứng với thường. Vì sao vậy ? Vì không có nhân.

Lại nữa, này Đại Tuệ ! Các ngoại đạo nói, nếu nhân tưởng tương ứng thành thường chẳng thể nghĩ bàn mà do ngoại đạo kia nói, nhân tự tướng có không thì đồng với sừng thỏ. Này Đại Tuệ ! Thường này chẳng thể nghĩ bàn chỉ là các ngoại đạo.v.v... hư vọng phân biệt. Vì sao vậy ? Vì do không có sừng thỏ mà chỉ hư vọng phân biệt, tướng tự nhân không vậy. Này Đại Tuệ ! Thường chẳng thể nghĩ bàn của ta chỉ là nội thân chứng nhân của tướng, lìa khỏi pháp tạo tác hữu vô. Vậy nên Thường chẳng thể nghĩ bàn do không có ngoại tướng, thường pháp tương ứng. Này Đại Tuệ ! Các ngoại đạo.v.v... thấy không có ngoại tướng. So sánh trí biết Thường chẳng thể nghĩ bàn lấy làm thường thì ngoại đạo.v.v... kia chẳng biết Thường chẳng thể nghĩ bàn ! Tướng nhân của mình và tướng nhân của người do nội thân thánh trí chứng cảnh giới tướng vậy. Này Đại Tuệ ! Những ngoại đạo kia đối với pháp của ta chẳng nên vì họ mà nói.

Lại nữa, này Đại Tuệ ! Các Thanh Văn, Bích Chi Phật sợ sinh tử, vọng tưởng ra khổ mà cầu Niết bàn, chẳng biết thế gian, Niết bàn không có sai biệt. Họ phân biệt tất cả pháp cùng phi pháp mà diệt hết các tướng (căn), chẳng thủ lấy cảnh giới vị lai mà hư vọng thủ lấy làm Niết bàn, chẳng biết pháp tu hành nội thân chứng, chẳng biết A Lê Gia thức chuyển vậy. Này Đại Tuệ ! Vậy nên những người ngu đó nói có pháp ba thừa mà chẳng thể biết Chỉ tâm tưởng (tướng ?) diệt thì được pháp tịch diệt (tịnh ?). Vậy nên kẻ ngu, vô trí đó chẳng biết các đức Phật Như Lai Ứng Chánh Biến Tri quá khứ, vị lai và hiện tại tự tâm thấy cảnh giới mà chấp trước cảnh giới bên ngoài tâm. Vậy nên, này Đại Tuệ ! Người ngu si đó ở trong vòng sinh tử của thế gian, luôn chuyển chẳng trụ.

Lại nữa, này Đại Tuệ ! Tất cả các đức Phật quá khứ, vị lai, hiện tại đều nói các pháp chẳng sinh. Vì sao vậy ? Vì là tự tâm thấy pháp có, không. Nếu lìa khỏi có, không thì các pháp chẳng sinh. Vậy nên, này Đại Tuệ ! Tất cả pháp chẳng sinh. Này Đại Tuệ ! Tất cả pháp như sừng thỏ, sừng lừa, sừng lạc đà.v.v... Này Đại Tuệ ! Kẻ phàm phu ngu si vọng tưởng phân biệt mà phân biệt các pháp. Vậy nên, tất cả các pháp chẳng sinh. Này Đại Tuệ ! Tự thể tướng của tất cả các pháp chẳng sinh là nội thân chứng Thánh trí cảnh giới, chẳng phải là tự thể phân biệt hai cảnh giới của các phàm phu vậy. Này Đại Tuệ ! Chính là A Lê Gia thức ! Tự thể tướng của thân, đồ tư sinh, thế gian, khứ lai... thấy có thể thủ lấy, có thể chuyển lấy. Các phàm phu rơi vào sanh, trụ, diệt, tâm nhị tướng nên phân biệt các pháp, sinh ra có, không. Này Đại Tuệ ! Ông nên biết pháp như vậy.

Lại nữa, này Đại Tuệ ! Ta nói, ngũ chủng thừa tính chứng pháp. Những gì là năm ? Một là, Thanh Văn thừa tính chứng pháp. Hai là, Bích Chi Phật thừa tính chứng pháp. Ba là, Như Lai thừa tính chứng pháp. Bốn là, Bất định thừa tính chứng pháp. Năm là, Vô tính chứng pháp.

Này Đại Tuệ ! Thanh Văn thừa tính chứng pháp là gì ? Nghĩa là nói pháp ấm, giới, nhập, nói pháp tự tướng, đồng tướng chứng trí, lỗ chân lông của thân đó vui vẻ hân hoan, ưa tu trí của tướng, chẳng tu tướng nhân duyên chẳng lìa nhau. Này Đại Tuệ ! Đó gọi là Thanh Văn thừa tính chứng pháp. Tà kiến chứng trí của người Thanh Văn đó lìa khỏi sự khởi dậy phiền não thô, chẳng lìa khỏi phiền não của vô minh huân tập, thấy tướng chứng của thân mình, gọi là lìa khỏi các phiền não trong sơ địa cho đến ngũ địa, lục địa. Việc lìa khỏi đồng rồi, huân tập vô minh phiền não, rơi vào chẳng thể nghĩ bàn chết biến đổi mà nói lên rằng : "Sự sống của ta đã hết, phạm hạnh đã lập, việc làm đã xong, chẳng thọ cái có đời sau... như vậy.v.v... Ta được vào vô ngã của loài người !". Cho đến họ phát sinh tâm cho là đã được Niết Bàn. Này Đại Tuệ ! Lại có ngoại đạo khác cầu chứng Niết Bàn mà nói lên rằng : "Giác biết ngã, nhân, chúng sinh, thọ mạng, tác giả, thọ giả, trượng phu thì đó là Niết Bàn". Này Đại Tuệ ! Lại có ngoại đạo khác thấy tất cả các pháp nương vào nhân mà có nên sinh tâm Niết Bàn. Này Đại Tuệ ! Những ngoại đạo đó không có Niết Bàn giải thoát do chẳng thấy pháp vô ngã. Này Đại Tuệ ! Đó gọi là Thanh Văn thừa ngoại đạo tính, ở chỗ chẳng phải ly (lìa khỏi) mà sinh ra ly tưởng (tư tưởng lìa khỏi). Này Đại Tuệ ! Ông nên chuyển tà kiến này mà tu hành hạnh như thật.

Này Đại Tuệ ! Bích Chi Phật thừa tính chứng pháp là gì ? Nghĩa là nghe nói nhân duyên mà giác ngộ chứng pháp, lông toàn thân dựng đứng, buồn khóc rơi nước mắt, chẳng ưa rối rắm ồn ào. Quan sát các pháp nhân duyên, chẳng chấp trước các pháp nhân duyên, nghe nói đủ thứ thần thông của tự thân, hoặc lìa hoặc hợp đủ thứ biến hóa mà tâm ấy theo vào. Này Đại Tuệ ! Đó gọi là Duyên Giác thừa tính chứng pháp. Ông hãy nên biết thuận theo lời nói của Duyên Giác !

Này Đại Tuệ ! Như Lai thừa tính chứng pháp là gì ? Này Đại Tuệ ! Như Lai thừa tính chứng pháp có bốn thứ. Những gì là bốn ? Một là, chứng thật pháp tính. Hai là, ly thật pháp chứng tính. Ba là, tự thân nội chứng Thánh trí tính. Bốn là, ngoại chư quốc thổ thắng diệu trang nghiêm chứng pháp tính. Này Đại Tuệ ! Nếu khi nghe nói mỗi một pháp này mà chỉ tâm A Lê Gia thấy đồ tư sinh, thế gian sở y của ngoại thân, cảnh giới chẳng thể nghĩ bàn mà chẳng kinh, chẳng bố, chẳng úy thì, này Đại Tuệ ! Ông phải biết người đó chứng Như Lai thừa tính. Này Đại Tuệ ! Đó gọi là Như Lai Thừa Tính Chứng Pháp Nhân (người) tướng.

Này Đại Tuệ ! Bất Định thừa tính chứng pháp là gì ? Này Đại Tuệ ! Nếu người nghe ba thứ pháp này mà ở trong mỗi một pháp có được niềm vui thì thuận theo vì họ nói. Này Đại Tuệ ! Nói ba thừa là vì phát khởi tu hành Địa. Nói các tính sai biệt chẳng phải cứu cánh Địa. Vì muốn kiến lập rốt ráo có thể thủ lấy địa tịch tịnh. Này Đại Tuệ! Ba thứ người đó lìa khỏi phiền não chướng, huân tập được thanh tịnh, thấy pháp vô ngã, được tam muội lạc hạnh, Thanh Văn, Duyên Giác rốt ráo được pháp thân của Như Lai vậy.

Bấy giờ, đức Thế Tôn một lần nữa nói kệ rằng :

Nghịch Lưu tu vô lậu

Vãng Lai và Bất Hoàn

Ứng Chúng, A La Hán

Những tâm đó mê loàn (loạn)

Ta nói ba thừa đủ

Nhất thừa, Phi thừa thêm

Các Thánh giải như thật

Phàm phu chẳng biết thông.

Đệ nhất nghĩa pháp môn

Xa lìa khỏi hai giáo (nhị giáo)

Với ba thừa lập nên

Vì trụ chỗ tịch tịnh.

Vô lượng và các thiền

Tam ma đề vô sắc

Vô tưởng định diệt hết

Cũng đều không trong lòng.

Này Đại Tuệ ! Vô Tính thừa là gì ? Nghĩa là Nhất xiển đề. Này Đại Tuệ ! Nhất xiển đề thì không có tính Niết Bàn. Vì sao vậy ? Vì ở trong giải thoát, nhất xiển đề chẳng sinh ra tín tâm, chẳng vào Niết Bàn. Này Đại Tuệ ! Nhất xiển đề thì có hai thứ. Những gì là hai ? Một là, thiêu đốt tất cả căn lành. Hai là, thương xót tất cả chúng sinh mà tạo tác hết tất cả nghiệp của cõi chúng sinh.

Này Đại Tuệ ! Sao gọi là thiêu đốt tất cả thiện căn ? Nghĩa là bài báng Bồ tát tạng mà nói lời như vậy. Những kẻ đó chẳng phải thuận theo Tu Đa La (Kinh), Tỳ Ni (Luật) giải thoát mà nói, xả bỏ các thiện căn. Vậy nên chẳng được Niết Bàn.

Này Đại Tuệ ! Thương xót chúng sinh tạo tác hết nguyện của cõi chúng sinh thì đó là Bồ tát. Này Đại Tuệ ! Bồ tát phương tiện tác khởi nguyện rằng : "Nếu các chúng sinh chẳng vào Niết Bàn thì ta cũng chẳng vào Niết Bàn". Vậy nên Đại Bồ tát chẳng vào Niết Bàn. Này Đại Tuệ ! Đó gọi là hai thứ nhất xiển đề không có tính Niết Bàn. Do nghĩa này nên quyết định chọn lấy hạnh nhất xiển đề.

Bồ tát Đại Tuệ bạch đức Phật rằng :

- Thưa đức Thế Tôn ! Hai thứ nhất xiển đề này thì những nhất xiển đề nào là thường chẳng vào Niết Bàn ?

Đức Phật bảo Đại Bồ tát Đại Tuệ rằng :

- Nhất xiển đề thường chẳng vào Niết Bàn. Vì sao vậy ? Vì do có thể giỏi biết tất cả các pháp bản lai Niết Bàn. Vậy nên chẳng vào Niết Bàn, chẳng phải xả bỏ tất cả thiện căn xiển đề. Vì sao vậy ? Này Đại Tuệ ! Vì người đó xả bỏ tất cả thiện căn xiển đề mà nếu gặp các đức Phật, thiện tri thức.v.v... phát tâm Bồ Đề, sinh ra các thiện căn thì liền chứng Niết Bàn. Vì sao vậy ? Này Đại Tuệ ! Vì các đức Phật Như Lai chẳng bỏ tất cả chúng sinh. Vậy nên, này Đại Tuệ ! Bồ tát nhất xiển đề thường chẳng vào Niết Bàn.

KINH NHẬP LĂNG GIÀ

- Quyển Thứ Hai hết -