Kinh Năm Trăm Đệ Tử Nói Về Bổn Khởi

26. PHẨM NAN ĐỀ (14 bài kệ)

Đời xưa Phật Duy Vệ

Tôi cúng nhà tắm ấm

Cho các Tỳ-kheo Tăng

Và phát thệ nguyện rằng:

Khiến tôi cùng các Ngài

Tôn chúng cùng tập hội

Đời đời được thanh lương

Ly dục, không trần cấu

Đoan chánh thường tốt đẹp

Thanh tịnh như diệu hoa

Nhờ vậy sau mạng chung

Được sanh lên cõi trời

Tại cõi trời hay người

Nhan sắc đẹp đoan chánh

Đời đời, sanh chỗ nào

Chỗ ở thế lực lớn

Nơi đó, mạng chung rồi

Lại sanh ở nhân gian

Chư thiên và nhân dân

Nhìn tôi không biết chán

Thấy tháp Phật Bích Chi

Tôi tu bổ trở lại

Trang sức cho thật đẹp

Treo tràng phan ở trên

Lúc đó tôi phát nguyện:

Muốn cầu được tướng tốt

Thân chói sáng vàng tía

Đoan nghiêm không ai bằng

Nhờ đã làm phước này

Sanh nước Ba-la-nại

Tại Chỉ Duy Ni Sanh

Làm con chẳng giận hại

Thấy tháp Phật Ca-diếp

Trong lòng rất hoan hỷ

Liền vào chùa tháp ấy

Cột trụ thật vững chắc

Dùng để cúng tháp này

Và sửa lại tháp ngài

Dựng trên một trụ đá

Tôi thọ phước vô lượng

Nhờ phước dư còn lại

Nay là đời cuối cùng

Sinh nhà Vua họ Thích

Được làm em Đức Phật

Thân tôi tự nhiên có

Tướng tốt của Đại nhân

Trang nghiêm thành La Sạn

Bình đẳng trải ba ngàn

Phật khắp thấy nói tôi

Là đoan chánh bậc nhất

Đã trừ hết các lậu

Đã được câu cam lồ

Nan-đề, con cha mẹ

Ở trong Tỳ-kheo Tăng

Tại ao A-nậu-đạt

Tự nói việc làm xưa.

27. PHẨM BẠT ĐỀ (19 bài kệ)

Ngày xưa lúa thóc hiếm

Đói khát rất hãi hùng

Có năm trăm Tỳ-kheo

Khất thực tôi đều cho

Tất cả các trưởng giả

Huệ thí các đạo thuật

Khất thực được đồ ăn

Liền đem đến cho tôi

Tuy được đồ ăn dở

Thường ăn nhín nuôi thân

Dù không thể biết tôi

Họ đều theo lời tôi

Các nhân dân đi đến

Kiếm đầy đủ thức ăn

Lúc đó tôi gắng sức

Theo họ để ra đi

Bấy giờ họ đuổi theo

Tin xa đến cầu xin

Hết sức đuổi theo sau

Cũng không theo kịp tôi

Tôi liền đi qua sông

Rồi ngồi xuống bờ sông

Nhìn chung quanh bốn hướng

Thanh tịnh, không người đến

Ngày nay, mình tôi ăn

Đồ ăn mềm, thơm ngon

No đủ, lòng thỏa mãn

Cả ngày được an ổn

Bấy giờ có Tỳ-kheo

Là Duyên-Giác Thế Tôn

Oai thần cao vời vợi

Đã trừ bỏ sanh tử

Tâm ý thường nghĩ rằng:

Nghèo khốn thật kịch khổ

Xưa không tu công đức

Cho nên nay mới nghèo

Liền khởi tâm thanh tịnh

Tâm hoan hỷ nghĩ rằng:

Nên cúng cho Tỳ-kheo

Đó là gốc các phước

Thì Thế Tôn liền nhận

Đến đó để thọ thực

Rồi Ngài xót thương tôi

Liền bay lên hư không

Lúc ấy tôi phát nguyện

Xin chớ để con nghèo

Đời sau sanh giàu có

Đoan chánh như hoa đẹp

Giống Thế Tôn chẳng khác

Đời đời cùng hội ngộ

Khiến con nương pháp này

Như nhơn giả đã được

Nhờ đã tạo đức này

Được an vui mãi mãi

Ở cõi trời hay người

Tự thấy phước đã tạo

Cũng được làm quốc vương

Trời người vô số lần

Chưa từng đọa ác đạo

Cũng không có tội ương

Nhờ có phước dư ấy

Nay là đời cuối cùng

Lai sanh nhà quyền thế

Sanh đại tánh họ Thích

Khi ấy Phật Thế Tôn

Đi đến chỗ của tôi

Tôi liền làm Tịch Chí

Cùng với các thân quyến

Tôi vốn đã lập nguyện

Liền đầy đủ như ý

Đã được vô sở trước

Thanh lương mà diệt độ

Bỏ đời làm Sa-môn

Bạt Đề theo Phật dạy

Tại ao A-nậu-đạt

Tự nói việc làm xưa.

28. PHẨM LA BÀN BẠT ĐỀ (14 bài kệ)

Lúc Phật Câu-lâu-tần

Xưa có người dựng tháp

Lúc ấy tôi ở đấy

Ngôi chùa rất to lớn

Khi dựng chùa tháp này

Tôi buông miệng trách rằng:

Tháp này hết sức lớn

Chừng nào mới thành tựu

Làm chút ít công đức

Như vậy dễ thành hơn

Đã ít tốn công sức

Chùa tháp cũng mau thành

Dùng miệng nói lời ác

Vì lời nói tạo tội

Sau khi thọ mạng hết

Liền đọa trong địa ngục

Khi ở địa ngục ra

Thân lùn nhỏ, xấu tệ

Đời đời sanh ở đâu

Bị mọi người khinh chê

Đến thời Phật Ca-diếp

Làm quạ đen chim đỏ

Giữa đường Ba-la-nại

Bay liệng trong rừng cây

Thấy hào quang Thế Tôn

Có Tỳ-kheo vây quanh

Liền theo Phật đảnh lễ

Miệng kêu tiếng não nuột

Khi Phật Thế Tôn đi

Đến nước Ba-la-nại

Đều theo Ngài ra vào

Thường cất tiếng bi cảm

Nhờ làm công đức này

Lại được làm thân người

Đượv gặp Bậc Chánh Giác

Đạo sư không ai bằng

Được làm vị Tịch Chí

Ở chỗ Thích sư tử

Đã được vô sở trước

Thanh lương mà diệt độ

La Hán được tự tại

Lục thông, Đại thần túc

Gọi là bậc Trì Pháp

Chánh chơn có biệt tài

Tất cả chúng tụ hội

Lắng nghe âm thanh tôi

Chư Thiên và nhân dân

Tất cả đều hoan hỷ.

Tôi tạo tội chút ít

Cũng tạo phước chút ít

Đều phải thọ thật quả

Đã tạo tội và phước

Ngài La-bàn-bạt-đề

Ở trong Tỳ-kheo Tăng

Tại ao A-nậu-đạt

Tự nói việc làm xưa.

29. PHẨM MA ĐẦU HÒA LUẬT CHÍ (21 bài kệ)

Xưa Phật Duy-da-ly

Tôi làm con khỉ lớn

Chạy đến cầm bát Phật

Tỳ-kheo thấy la mắng:

Đừng làm bể bát Phật

Thế Tôn bảo Tỳ-kheo:

Tỳ-kheo chớ có la

Nó không làm bể bát

Lúc ấy ầm bát Phật

Tôi từ từ lên cây

Lấy đầy một bát mật

Rồi lại leo xuống cây

Tay cầm bát đầy mật

Dâng lên đức Thế Tôn

Trong mật có trùng bọ

Đức Chánh Giác không nhận

Vì Phật thấy trong bát

Ong chết cùng mật tạp

Tôi làm sạch thứ ấy

Lại dâng lên đức Phật

Thì Phật mới xem xét

Lại không chịu nhận bát

Tôi lấy nước rửa sạch

Mới đến trước đảnh lễ

Lấy nước rưới lên trên

Đổ đầy một bát khác

Cúng dường Phật tôn xong

Tâm vui mừng hoan hỷ

Thế Tôn không ai bằng

Lúc đó độ ong chết

Liền thọ nhận bát mật

Ngài dùng với đệ tử

Khi ấy tôi vui mừng

Chấp tay và hướng Phật

Chuyên tâm trước Thế Tôn

Mà lòng thường tinh tấn

Và tôi phát nguyện rằng:

Khiến con làm thân người

Sanh đời gặp Thế Tôn

Liền hiểu nghĩa tối thượng

Nhờ tạo phước đức này

Nên được làm thân người

Được gặp Bậc Chánh Giác

Đấng Đạo sư Vô thượng

Xuất gia làm Sa-môn

Đứng đầu Thích sư tử

Đã được vô sở trước

Thanh lương mà diệt độ

Làm La-hán tự tại

Lục thông, Đại thần túc

Lấy tên là Xuất Mật

Các Tỳ-kheo cũng biết

Nhờ trước đã làm phước

Nên nay được cung kính

Cùng mấy trăm Tỳ-kheo

Cùng chu du qua lại

Dù gặp bước đường cùng

Tỳ-kheo Tăng đói khát

Tâm liền tự phát nguyện:

Tôi muốn được nước mật

Biết tâm tôi đang nghĩ

Mọi người liền trở về

Mang theo mật, cơm ngon

Là để dâng lên tôi

Tức thì tôi thọ nhận

Tự nhiên rất ngon bổ

Đem cúng Tỳ-kheo Tăng

Khả ý, rất no đủ

Tôi lúc đó sanh ra

Làm con khỉ gieo phước

Độ thoát trong chớp nhoáng

Liền được câu cam lồ

Như tôi đã phát nguyện

Liền được như ý muốn

Cúng dường Phật Thế Tôn

Sở cầu được như ý

Nhơn giả, hãy nghĩ rằng:

Tôi đã tạo công đức

Nên gặt lấy thật quả

Khả ý, tốt, an ổn

Cúng mật Phật như vậy

Ở trong Tỳ-kheo Tăng

Tại ao A-nậu-đạt

Tự nói việc làm xưa.

30. PHẨM THẾ TÔN (50 bài kệ)

Tất cả Thắng phổ minh

Tất cả thế gian tối

Đã trừ hết các cấu

Hàng phục các chúng hội

Bậc thông huệ thấy khắp

Đại nhân thông tất cả

Độ các oán, sợ hãi

Thuyền pháp đến bờ kia

Hiểu rõ các huyễn hóa

Vui thay, thương thế gian

Cứu người thoát sanh tử

Vì nghĩa cứu tất cả

Trừ khử cho mọi người

Đều mở hết trói buộc

Tối thắng giữa loài người

Thuyết pháp để khai ngộ

Đại nhơn, huệ vô cùng

Đại hùng tiếng tăm lớn

Đại quang, pháp vô biên

Độ thoát nhờ tối pháp

Đại lực hóa không huệ

Khai hóa huệ sáng lớn

Khuyên bảo kiếp chúng sanh

Đại y sư cứu độ

Thế Tôn phá các oán

Vô thượng trừ ưu sầu

Phật thương mà độ thoát

Ngục lớn chắc trói buộc

Đại Long, Đại sư tử

Vô trước, Đại Tỳ-kheo

Thế Tôn, Đại trí huệ

Cứu tế chúng trần lao

Tinh tấn có đại lực

Phương tiện rất kiên cường

Hàng phục chúng trời, người

Đạo lớn, tịch tịnh an

Phật Đại Thiên Trung Thiên

Tất cả các quỷ thần

Đều lạt chân trí tuệ

Phật thương xót thế gian

Hằng tại sanh tử lớn

Xé rách lưới Ma vương

Thần thông thương tất cả

Độ thoát ngục chắc lớn

Đại Long, Đại Thiên nhơn

Ở trước các chúng hội

Rộng thí, thí vô cùng

Đã được đại tịch tịnh

Bậc tôn trưởng tiên nhơn

Đã độ các tôn pháp

Thành tựu Đại đệ tử

Đạo sư đức to lớn

Trên hết trong các Thần

Vô thượng trừ sầu lo

Các nơi độ được khắp

Bậc đủ các tướng tốt

Đoạn tuyệt các sắc dục

Dứt sạch các ân ái

Khi du hóa Long-vương

Ao lớn A-nậu-đạt

Các việc làm thành tựu

Bay lên trên hư không

Chúng đệ tử vây quanh

Năm trăm vị tịch nhiên

Xót thương các chúng sanh

Từ hộ với mọi người

Quán sát chúng Tỳ-kheo

Liền tự nói lời rằng:

Nghe rõ lời ta nói

Việc làm ở đời trước

Thân xưa có tạo tác

Nay phải bị dư ương

Thân mạng ta lúc trước

Làm người tên Văn La

Phỉ báng Bích-chi-phật

Thiện diệu, không tỳ vết

Mọi người đều đến hội

Bắt trói Thiệu Diệu sĩ

Bỏ vào ngục, đóng lại

Bắt đi như tử tù

Lúc ấy thấy Sa-môn

Bị trói buộc khổ não

Trong lòng bỗng thương xót

Nên cứu thoát cho Ngài

Bởi do tội ương này

Đọa địa ngục rất lâu

Sau được sanh làm người

Thường bị đời phỉ báng

Vì nghiệp ương xót lại

Nay là đời cuối cùng

Đi dạo Tu-đà-lợi

Nghị luận phỉ náng ta

Từng là Bà-la-môn

Nghe nhiều, trì đạo thuật

Có năm trăm học chí

Giảng thuật trong rừng cây

Thì có đại thần túc

Tỳ-kheo ngũ thông đến

Ta thấy đạo nhân tới

Phỉ báng dương điều ác

Tiên nhơn nhiều ái dục

Tự cao sống trong rừng

Các Ma-nạp nghe tiếng

Cùng bắt chước ta nói

Thì tất cả học chí

Nhà nhà đi xin ăn

Trong đại chúng phỉ báng

"Tiên nhân có dục uế"

Vì vậy mợi phạm tội

Cô gái Tu-đà-lợi

Năm trăm đệ tử Phật

Cũng đều bị phỉ báng

Phật là hết sức sáng

Bị chửi mắng sai lầm

Biết đệ tử Thế Tra

Người là Sa-môn sao:

Sanh trong ngục Thái Sơn

Khổ đau rất tàn khốc

Vì do dư ương này

Bị điều đạt đôi đá,

Khi ấy đá rơi xuống

Trúng dập ngón chân Phật.

Chèo thuyền vào sông biển

Cùng muốn vượt nước sâu

Khi cùng đi trên thuyền

Rút giao giết thương nhơn

Vì phạm tội báo này

Thân đọa trong địa ngục

Bởi do dư ương này

Gươm sắc hiện trước Phật

Từng ở chợ bắt cá

Lúc đó ta vui mừng

Vì phạm tội này vậy

Đọa địa ngục Thái Sơn

Thiêu đốt trong Hắc Hằng

Khổ đau rất độc hại

Quốc vương Tỳ-lâu-lặc

Khi giết hại họ Thích

Vì có dư ương này

Ngày nay bị đau đầu

Thời Thế Tôn Duy Vệ

Mắng chửi đệ tử ông

Không nên ăn lúa thơm

Thường bảo ăn lúa sống

Bởi vì phạm tội này

Là do nói lời ác

Đọa vào ngục Hắc hằng

Thọ khổ không thể được

Vì có dư ương này

Oán kết Bà-la-môn

Thỉnh ta suốt một thời

Ba tháng ăn lúa mạch

Từng là thầy cha bệnh

Chữa bệnh Tôn-giả-tử

Cố ý hốt nhầm thuốc

Khiến bệnh càng thêm nặng

Vì phạm tội lỗi này

Đọa địa ngục rất khổ

Vì có dư ương này

Cho nên bị kiết lỵ

Ta vào lúc tiền thế

Từng là thầy dạy võ

Cùng lực sĩ đấu nhau

Giết hại người đối thủ

Bởi vì phạm tội này

Thọkhổ không lường được

Vì dư ương này vậy

Nên đau nhừ bên hông

Rằng Nan-đề-hòa-lợi

Khinh chê Phật Ca-diếp

Vì thấy Sa-môn này

Nói:-Không đắc Phật Đạo.

KINH NĂM TRĂM ĐỆ TỬ NÓI VỀ BỔN KHỞI.

Hết