Kinh Đại Bát Nhã Ba La Mật Đa 12

QUYỂN THỨ 296 - HỘI THỨ NHẤT

QUYỂN THỨ 296 - HỘI THỨ NHẤT

Phẩm THUYẾT TƯỚNG BÁT NHÃ

Thứ 37 - 5

Phật nói: Thiện Hiện! Năm nhãn chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh; sáu thần thông chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh. Bạch Thế Tôn! Vì sao năm nhãn chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh? Sáu thần thông chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh? Thiện Hiện! Năm nhãn rốt ráo không nên chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh; sáu thần thông rốt ráo không nên chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh. Do đấy, Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh.

Phật nói: Thiện Hiện! Phật mười lực chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh; bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh.. Bạch Thế Tôn! Vì sao Phật mười lực chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh? Bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp Phật bất cộng chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh? Thiện Hiện! Phật mười lực rốt ráo không nên chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh; bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp Phật bất cộng rốt ráo không nên chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh. Do đấy, Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh.

Phật nói: Thiện Hiện! Pháp vô vong thất chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh; tánh hằng trụ xả chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh. Bạch Thế Tôn! Vì sao pháp vô vong thất chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh? Tánh hằng trụ xả chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh? Thiện Hiện! Pháp vô vong thất rốt ráo không nên chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh; tánh hằng trụ xả rốt ráo không nên chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh. Do đấy, Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh.

Phật nói: Thiện Hiện! Nhất thiết trí chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh. Bạch Thế Tôn! Vì sao nhất thiết trí chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh? Đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh? Thiện Hiện! Nhất thiết trí rốt ráo không nên chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí rốt ráo không nên chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh. Do đấy, Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh.

Phật nói: Thiện Hiện! Tất cả đà la ni môn chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh; tất cả tam ma địa môn chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh. Bạch Thế Tôn! Vì sao tất cả đà la ni môn chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh? Tất cả tam ma địa môn chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh? Thiện Hiện! Tất cả đà la ni môn rốt ráo không nên chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh; tất cả tam ma địa môn rốt ráo không nên chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh. Do đấy, Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh.

Phật nói: Thiện Hiện! Quả Dự lưu chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh; quả Nhất lai, Bất hoàn, A la hán chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh. Bạch Thế Tôn! Vì sao quả Dự lưu chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh? Quả Nhất lai, Bất hoàn, A la hán chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh? Thiện Hiện! Quả Dự lưu rốt ráo không nên chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh; quả Nhất lai, Bất hoàn, A la hán rốt ráo không nên chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh. Do đấy, Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh.

Phật nói: Độc giác Bồ đề chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh. Bạch Thế Tôn! Vì sao Độc giác Bồ đề chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh? Thiện Hiện! Độc giác Bồ đề rốt ráo không nên chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh. Do đấy, Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh.

Phật nói: Thiện Hiện! Tất cả hạnh Bồ tát ma ha tát chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh. Bạch Thế Tôn! Vì sao tất cả hạnh Bồ tát ma ha tát chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên tất cả hạnh Bồ tát ma ha tát thanh tịnh? Thiện Hiện! Tất cả hạnh Bồ tát ma ha tát rốt ráo không nên chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh. Do đấy, Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh.

Phật nói: Thiện Hiện! Chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh. Bạch Thế Tôn! Vì sao chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh? Thiện Hiện! Chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề rốt ráo không nên chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh. Do đấy, Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh

Lại nữa, Thiện Hiện! Hư không chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh. Bạch Thế Tôn! Vì sao hư không chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh nên Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh? Thiện Hiện! Hư không rốt ráo không nên chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh. Do đấy, Bát nhã Ba la mật đa thanh tịnh.

Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân đối Bát nhã Ba la mật đa này thọ trì đọc tụng, suy nghĩ như lý, vì người diễn nói. Các thiện nam tử, thiện nữ nhân này sáu căn không bịnh hoạn, chi thể đầy đủ, thân chẳng suy yếu, cũng không chết yểu, thường được vô lượng trăm ngàn thiên thần vây quanh cung kính theo dõi hộ niệm. Các thiện nam tử, thiện nữ nhân này với nữa tháng tối sáng, mỗi ngày thứ tám, ngày thứ mười bốn, ngày thứ mười lăm đọc tụng tuyên nói Bát nhã Ba la mật đa như thế. Khi ấy, trời Bốn đại vương chúng, trời Ba mươi ba, trời Dạ ma, trời Đổ Sử đa, trời Lạc biến hóa, trời Tha hóa tự tại, trời Phạm chúng, trời Phạm phụ, trời Phạm hội, trời Đại phạm, trời Quang, trời Thiểu quang, trời Vô lượng quang, trời Cực quang tịnh, trời Tịnh, trời Thiểu tịnh, trời Vô lượng tịnh, trời Biến tịnh, trời Quảng, trời Thiểu quảng, trời Vô lượng quảng, trời Quảng quả, trời Vô phiền, trời Vô nhiệt, trời Thiện Hiện, trời Thiện Kiến, trời Sắc cứu cánh, các chúng trời này đều đến nhóm họp chỗ pháp sư đây để lóng nghe lãnh thọ Bát nhã Ba la mật đa này; Các thiện nam tử, thiện nữ nhân đây, do ở trong vô lượng đại tập hội đọc tụng, tuyên nói Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu, bèn được công đức thù thắng vô lượng vô số biên, chẳng khá nghĩ bàn, chẳng khá cân lường cho hết được!

Phật nói: Thiện Hiện! Như vậy, như vậy! Như lời người vừa nói. Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân đối Bát nhã Ba la mật đa đây thọ trì đọc tụng, suy nghĩ như lý, vì người diễn nói, thời các thiện nam tử, thiện nữ nhân này sáu căn không bịnh hoạn, chi thể đầy đủ, thân chẳng suy yếu, cũng không chết yểu, thường được vô lượng trăm ngàn thiên thần vây quanh cung kính theo dõi hộ niệm. Các thiện nam tử, thiện nữ nhân này với nữa tháng tối sáng, mỗi ngày thứ tám, ngày thứ mười bốn, ngày thứ mười lăm đọc tụng tuyên nói Bát nhã Ba la mật đa như vậy, là khi ấy trời Bốn đại vương chúng cho đến trời Sắc cứu cánh đều đến nhóm họp chỗ pháp sư này, nghe thọ Bát nhã Ba la mật đa. Các thiện nam tử, thiện nữ nhân này, do ở trong vô lượng đại tập hội đọc tụng, tuyên nói Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu, bèn được công đức thù thắng vô lượng vô số biên, chẳng khá nghĩ bàn, chẳng khá cân lường được. Vì cớ sao! Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế là Đại bảo tạng. Do Bát nhã Ba la mật đa Đại bảo tạng đây, nên năng giải thoát nghèo cùng đại khổ cho vô lượng vô biên hữu tình địa ngục, bàng sanh, qủy giới, người, trời các thú. Năng cho vô lượng vô biên hữu tình giàu sang vui khoái của đại tộc Sát đế lợi, đại tộc Bà la môn, đại tộc Trưởng giả, đại tộc Cư sĩ. Năng cho vô lượng vô biên hữu tình giàu sang vui khoái của trời Bốn đại vương chúng, trời Ba mươi ba, trời Dạ ma, trời Đổ Sử đa, trời Lạc biến hóa, trời Tha hóa tự tại. Năng cho vô lượng vô biên hữu tình giàu sang vui khoái của trời Phạm chúng, trời Phạm phụ, trời Phạm hội, trời Đại phạm, trời Quang, trời Thiểu quang, trời Vô lượng quang, trời Cực quang tịnh, trời Tịnh, trời Thiểu tịnh, trời Vô lượng tịnh, trời Biến tịnh, trời Quảng, trời Thiểu quảng, trời Vô lượng quảng, trời Quảng quả, trời Vô phiền, trời Vô nhiệt, trời Thiện Hiện, trời Thiện Kiến, trời Sắc cứu cánh. Năng cho vô lượng vô biên hữu tình giàu sang vui khoái của trời Không vô biên xứ, trời Thức vô biên xứ, trời Vô hữu xứ, trời Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Năng cho vô lượng vô biên hữu tình giàu sang an lạc của quả Dự lưu, quả Nhất lai, quả Bất hoàn, quả A la hán, Độc giác Bồ đề. Năng cho vô tướng, vô nguyện giải thoát môn lượng vô biên hữu tình giàu sang an lạc của Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Sở dĩ vì sao? Vì trong Bát nhã Ba la mật đa Đại bảo tạng như thế rộng nói mở chỉ mười thiện nghiệp đạo, bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định, bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi, ba giải thoát môn, tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ, bốn thánh đế, Phật Pháp Tăng bảo. Rộng nói mở chỉ bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã, xảo, nguyện, lực trí Ba la mật đa; Bồ tát thập địa, tất cả hạnh Bồ tát ma ha tát; nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bổn tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không; chơn như, pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sanh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới. Rộng nói mở chỉ năm nhãn, sáu thần thông, Phật mười lực, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng, pháp vô vong thất, tánh hằng trụ xả, nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, tất cả đà la ni môn, tất cả tam ma địa môn, vô lượng đại pháp trân bảo như thế.

Vô số hữu tình với trong ấy tu học sanh đại tộc Sát đế lợi, đại tộc Ba la môn, đại tộc Trưởng giả, đại tộc Cư sĩ. Vô số hữu tình với trong ấy tu học sanh trời Bốn đại thiên vương chúng cho đến trời Tha hóa tự tại. Vô số hữu tình với trong ấy tu học sanh trời Phạm chúng cho đến trời Sắc cứu cánh. Vô số hữu tình với trong ấy tu học sanh trời Không vô biên xứ cho đến trời Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Vô số hữu tình với trong ấy tu học được quả Dự lưu, quả Nhất lai, quả Bất hoàn, quả A la hán. Vô số hữu tình với trong ấy học được Độc giác Bồ đề. Vô số hữu tình với trong ấy tu học được vào Bồ tát Chánh tánh ly sanh. Vô số hữu tình với trong ấy tu học được chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Thiện Hiện! Do nhân duyên đây, nên Bát nhã Ba la mật đa như thế tên là Đại bảo tạng.

Thiện Hiện! Trong Đại bảo tạng Bát nhã Ba la mật đa như thế, chẳng nói chút pháp có sanh có diệt, có nhiễm có tịnh, có lấy có bỏ. Sở dĩ vì sao? Vì không có chút pháp khá sanh khá diệt, khá nhiễm khá tịnh, khá lấy khá bỏ.

Thiện Hiện! Trong Đại bảo tạng Bát nhã Ba la mật đa như thế, chẳng nói có pháp: này thiện này phi thiện, này thế gian này xuất thế gian, này hữu lậu này vô lậu, này hữu tội này vô tội, này tạp nhiễm này thanh tịnh, này hữu vi này vô vi. Thiện Hiện! Do nhân duyên đây, nên Bát nhã Ba la mật đa như thế tên là Vô sở đắc Đại pháp bảo tạng.

Thiện Hiện! Trong Đại bảo tạng Bát nhã Ba la mật đa như thế, chẳng nói chút pháp là năng nhiễm ô. Sở dĩ vì sao? Vì không chút pháp khá ô nhiễm vậy. Thiện Hiện! Do nhân duyên đây, nên Bát nhã Ba la mật đa như thế là Vô nhiễm Đại pháp bảo tạng.

Thiện Hiện! Nếu Bồ tát ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa không nên tưởng như vầy, không nên phân biệt như vầy, không nên đắc như vầy, không nên hý luận như vầy: " Ta hành Bát nhã Ba la mật đa, ta tu Bát nhã Ba la mật đa". Là Bồ tát ma ha tát này mới năng như thật tu hành Bát nhã Ba la mật đa, cũng năng gần gũi kính lễ phụng sự các Phật. Nghĩa là từ một nước Phật đến một nước Phật cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen các Phật Thế Tôn. Dạo qua nước các Phật thành thục hữu tình, nghiêm tịnh Phật độ, tu các hạnh Bồ tát ma ha tát mau chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề.

Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế, đối tất cả pháp chẳng thuận chẳng trái, chẳng dẫn tới chẳng khước lui, chẳng lấy chẳng bỏ, chẳng sanh chẳng diệt, chẳng nhiễm chẳng tịnh, chẳng thường chẳng đoạn, chẳng một chẳng khắc, chẳng đến chẳng lui, chẳng vào chẳng ra, chẳng tăng chẳng giảm. Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng phải quá khứ, chẳng phải vị lai, chẳng pphải hiện tại. Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng vượt cõi Dục, chẳng trụ cõi Dục; chẳng vượt cõi Sắc, chẳng trụ cõi Sắc; chẳng vượt cõi Vô sắc, chẳng trụ cõi Vô sắc.

Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế đối bố thí Ba la mật đa chẳng cùng chẳng bỏ; đối tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã, xảo, nguyện, lực, trí Ba la mật chẳng cùng chảng bỏ.

Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế đối nội không chẳng cùng chẳng bỏ; đối ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bổn tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không chẳng cùng chẳng bỏ. Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế đối chơn như chẳng cùng chẳng bỏ; đối pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sanh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới chẳng cùng chẳng bỏ. Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế đối khổ thánh đế chẳng cùng chẳng bỏ; đối tập diệt đạo thánh đế chẳng cùng chẳng bỏ.

Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế đối bố thí Ba la mật đa chẳng cùng chẳng bỏ; đối bốn vô lượng, bốn vô sắc định chẳng cùng chẳng bỏ. Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế đối tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ chẳng cùng chẳng bỏ.

Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế đối bốn niệm trụ chẳng cùng chẳng bỏ; đối bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi chẳng cùng chẳng bỏ. Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế đối không giải thoát môn chẳng cùng chẳng bỏ; đối vô tướng, vô nguyện giải thoát môn chẳng cùng chẳng bỏ. Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế đối Bồ tát thập địa chẳng cùng chẳng bỏ. Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế đối năm nhãn chẳng cùng chẳng bỏ, đối sáu thần thông chẳng cùng chẳng bỏ.

Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế đối Phật mười lực chẳng cùng chẳng bỏ; đối bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng chẳng cùng chẳng bỏ. Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế đối pháp vô vong thất chẳng cùng chẳng bỏ, đối tánh hằng trụ xả chẳng cùng chẳng bỏ. Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế đối nhất thiết trí chẳng cùng chẳng bỏ; đối đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí chẳng cùng chẳng bỏ. Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế đối tất cả đà la ni môn chẳng cùng chẳng bỏ, đối tất cả tam ma địa môn chẳng cùng chẳng bỏ.

Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế đối quả Dự lưu chẳng cùng chẳng bỏ; đối quả Nhất lai, Bất hoàn, A la hán chẳng cùng chẳng bỏ. Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế đối Độc giác Bồ đề chẳng cùng chẳng bỏ. Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế đối tất cả hạnh Bồ tát ma ha tát chẳng cùng chẳng bỏ. Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế đối chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng cùng chẳng bỏ.

Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế chẳng cùng pháp Thanh văn, chẳng bỏ pháp dị sanh; chẳng cùng pháp Độc giác, chẳng bỏ pháp Thanh văn; chẳng cùng pháp chư Phật, chẳng bỏ pháp Độc giác; chẳng cùng pháp vô vi, chẳng bỏ pháp hữu vi. Sở dĩ vì sao?

Thiện Hiện! Hoặc Phật ra đời hoặc chẳng ra đời các pháp như thế thường không biến đổi. Pháp tánh, pháp giới, pháp định, pháp trụ tất cả Như Lai bình đẳng giác ngộ hiện quán. Đã tự đẳng giác tự hiện quán rồi, vì các hữu tình tuyên nói mở chỉ, phân biệt rõ ràng, khiến đồng ngộ vào, lìa các vọng tưởng phân biệt điên đảo.

Bấy giờ, vô lượng trăm nghìn Thiên tử trụ giữa hư không vui mừng nhảy nhót đem bao nhiêu hoa sen trời sẵn có, hoa ốt bát la, hoa bát đặt ma, hoa câu mẫu đà, hoa bôn trà lợi, mùi hoa thơm mầu nhiệm và các thứ bột hương mà rải trên Đức Phật, mới cùng nhau vui mừng đồng thanh xướng rằng: Ngày nay, các chúng con ở châu Thiệm bộ thấy Phật chuyển pháp luân diệu lần thứ hai. Trong đây có vô lượng trăm nghìn Thiên tử nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa, cùng thời chứng được Vô sanh pháp nhẫn.

Bấy giờ, Phật bảo cụ thọ Thiện Hiện rằng: Pháp luân như thế chẳng phải chuyển thứ nhất, chẳng phải chuyển thứ hai. Sở dĩ vì sao? Thiện Hiện! Bát nhã Ba la mật đa như thế, đối tất cả pháp chẳng vì chuyển, chẳng vì hườn nên mới xuất hiện ra thế gian. Vì cớ sao? Vì vô tánh tự tánh không vậy.

Cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Vì những pháp nào vô tánh tự tánh không, nên Bát nhã Ba la mật đa như thế đối tất cả pháp chẳng vì chuyển, chẳng vì hườn nên mới xuất hiện ra thế gian?

Phật nói: Thiện Hiện! Vì Bát nhã Ba la mật đa, tánh Bát nhã Ba la mật đa không vậy; tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, tánh tĩnh lự cho đến bố thí Ba la mật đa, tánh tĩnh lự cho đến bố thí Ba la mật đa không vậy. Thiện Hiện! Vì nội không, tánh nội không không vậy; ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bổn tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không, tánh ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không không vậy.

Thiện Hiện! Vì chơn như, tánh chơn như không vậy; pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sanh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới, tánh pháp giới cho đến bất tư nghì giới không vậy. Thiện Hiện! Vì khổ thánh đế, tánh khổ thánh đế không vậy; tập diệt đạo thánh đế, tánh tập diệt đạo thánh đế không vậy. Thiện Hiện! Vì bốn tĩnh lự, tánh bốn tĩnh lự không vậy; bốn vô lượng, bốn vô sắc định, tánh bốn vô lượng, bốn vô sắc định không vậy. Thiện Hiện! Vì tám giải thoát, tánh tám giải thoát không vậy; tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ, tánh tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ không vậy. Thiện Hiện! Vì bốn niệm trụ, tánh bốn niệm trụ không vậy; bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi, tánh bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi không vậy. Thiện Hiện! Vì không giải thoát môn, tánh không giải thoát môn không vậy; vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, tánh vô tướng, vô nguyện giải thoát môn không vậy. Thiện Hiện! Vì Bồ tát thập địa, tánh Bồ tát thập địa không vậy.

Thiện Hiện! Vì Phật mười lực, tánh Phật mười lực không vậy; bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, dại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng, tánh bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp Phật bất cộng không vậy. Thiện Hiện! Vì pháp vô vong thất, tánh pháp vô vong thất không vậy; tánh hằng trụ xả, tánh tánh hằng trụ xả không vậy. Thiện Hiện! Vì nhất thiết trí, tánh nhất thiết trí không vậy; đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, tánh đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí không vậy. Thiện Hiện! Vì tất cả đà la ni môn, tánh tất cả đà la ni môn không vậy; tất cả tam ma địa môn, tánh tất cả tam ma địa môn không vậy.

Thiện Hiện! Vì quả Dự lưu, tánh quả Dự lưu không vậy; quả Nhất lai, Bất hoàn, A la hán, tánh quả Nhất lai, Bất hoàn, A la hán không vậy. Thiện Hiện! Vì Độc giác Bồ đề, tánh Độc giác Bồ đề không vậy. Thiện Hiện! Vì tất cả hạnh Bồ tát ma ha tát, tánh tất cả hạnh Bồ tát ma ha tát không vậy. Thiện Hiện! Vì chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, tánh chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề không vậy.

Thiện Hiện! Vì các pháp như thế vô tánh tự tánh không, nên Bát nhã Ba la mật đa như thế đối tất cả pháp chẳng vì chuyển, chẳng vì hườn nên xuất hiện ra thế gian.

Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Bồ tát ma ha tát Bát nhã Ba la mật đa là Đại Ba la mật đa, vì đạt tất cả pháp tự tánh không vậy. Tuy đạt tất cả pháp đều không, mà các Bồ tát ma ha tát nhờ Bát nhã Ba la mật đa này chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, chuyển diệu pháp luân độ vô lượng chúng. Tuy chứng Bồ dề mà vô sở chứng, vì chứng pháp chẳng chứng chẳng khá được vậy. Tuy chuyển pháp luân mà vô sở chuyển, vì chuyển pháp hườn pháp chẳng khá được vậy. Tuy độ hữu tình mà vô sở độ, Vì sao thấy pháp chẳng thấy chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Trong Đại Bát nhã Ba la mật đa như thế, việc chuyển pháp luân rốt ráo chẳng khá được, vì tất cả pháp đều hẳn chẳng sanh vậy. Sở dĩ vì sao? Vì chẳng phải trong pháp không, vô tướng, vô nguyện khá có việc năng chuyển và năng hườn.

Bạch Thế Tôn! Với Bát nhã Ba la mật đa này, nếu năng tuyên nói mở chỉ, phân biệt rõ ràng như thế, khiến dễ ngộ vào, đấy tên là Thiện tịnh tuyên thuyết Bát nhã Ba la mật đa. Trong đây đều không kẻ thuyết giả, kẻ thọ giả; đã không kẻ thuyết, kẻ thọ nên các năng chứng cũng chẳng khá được; vì không có kẻ năng chứng nên cũng không có kẻ năng được Niết bàn. Với trong pháp khéo thuyết Bát nhã Ba la mật đa đây cũng không có phước điền; kẻ thí, kẻ thọ và vật thí, tánh đều không vậy.

HỘI THỨ NHẤT

Phẩm BA LA MẬT ĐA Thứ 38 - 1

Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật ràng: Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là vô biên Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy, in như hư không không có ngằn mé vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là bình đẳng Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì tất cả pháp tánh bình đẳng vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là xa lìa Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì rốt ráo không vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là khó uốn dẹp Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì tất cả pháp tánh chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là không có dấu vết Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì không có danh thể vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là hư không Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì thở vào thở ra chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là chẳng khá nói Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì trong ấy tầm từ chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là vô danh Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì thọ tưởng hành thức chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là vô hành Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì tất cả pháp không đi không đến vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là chẳng khá đoạt Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì tất cả pháp chẳng khá lấy vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là tận Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì tất cả pháp rốt ráo tận vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là chẳng sanh diệt Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì tất cả pháp không sanh diệt vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là vô tác Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì các tác giả chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là vô tri Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì các tri giả chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là vô di chuyển Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì kẻ tử sanh chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là không thất hoại Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì tất cả pháp không thất hoại vậy.

Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là như mộng Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì tất cả pháp như mộng được thấy chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là như vang Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì năng sở nói nghe chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là như bóng tượng Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì các pháp đều như sáng gương hiện ra chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là như nắng huyẽn Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì tất cả pháp như tướng lưu biến chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là như việc biến hoá Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì các pháp đều như việc biến hoá vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là như thành tầm hương Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì các pháp đều như thành tầm hương vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là không nhiễm tịnh Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì nhân nhiễm tịnh chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là vô sở đắc Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì chỗ nương các pháp chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là vô hý luận Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì phá hoại tất cả việc hý luận vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là không mạn chấp Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì phá hoại tất cả việc mạn chấp vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là không động chuyển Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì trú pháp giới vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là lìa nhiễm trước Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì giác tất cả pháp chẳng hư vọng vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là vô đẳng khởi Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì đối tất cả pháp không phân biệt vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là rất vắng lặng Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì đối các pháp tướng vô sở đắc vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là không tham dục Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì các việc tham dục chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là không giận dữ Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì phá hoại tất cả sự giận dữ vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là không ngu si Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì diệt các việc vô tri đen tối vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là không phiền não Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì lìa phân biệt vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là lìa hữu tình Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì đạt các hữu tình vô sở hữu vậy.

Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là vô đoạn hoại Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì tất cả pháp vô đẳng khởi vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là vô nhị biên Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vi lìa hai bên vậy, Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là không tạp hoại Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì biết tất cả pháp không tạp hoại vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là không lấy chấp Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì vượt qua bậc Thanh văn, Độc giác vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là vô phân biệt Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì tất cả phân biệt chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là vô phân lượng Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì các pháp phân hạn chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là như hư không Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì đạt tất cả pháp không trệ ngại vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là vô thường Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì năng hoại diệt hẳn tất cả pháp vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là khổ Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì năng xua đuổi tất cả pháp vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là vô ngã Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì đối tất cả pháp không chấp đắm vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là không Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì đạt tất cả pháp vô sở đắc vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là vô tướng Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì chứng tướng tất cả pháp vô sanh vậy.

Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là nội không Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì rõ thấu nội pháp chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là ngoại không Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì rõ thấu ngoại pháp chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là nội ngoại không Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì biết pháp nội ngoại chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là không không Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì rõ pháp không không chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là đại không Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì rõ pháp đại không chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là thắng nghĩa không Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì rõ pháp thắng nghĩa không chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là hữu vi không Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì các pháp hữu vi chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là vô vi không Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì các pháp vô vi chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là rốt ráo không Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì pháp rốt ráo không chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là vô tế không Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì pháp vô tế không chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là tán không Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì các pháp tán không chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là vô biến dị không Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì pháp vô biến dị không chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là bổn tánh không Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì pháp hữu vi, vô vi chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là tự tướng không Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì đạt tất cả pháp lìa tự tướng vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là cộng tướng không Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì đạt tất cả pháp lìa cộng tướng vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là tất cả pháp không Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì biết pháp trong ngoài chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là bất khả đắc không Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì tánh tất cả các pháp chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là vô tánh không Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì pháp vô tánh không chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là tự tánh không Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì pháp tự tánh không chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là vô tánh tự tánh không Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì pháp vô tánh tự tánh không chẳng khá được vậy.

Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là chơn như Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì biết tánh chơn như chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là pháp giới Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì đạt các pháp giới chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là pháp tánh Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì đạt tánh các pháp chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là bất hư vọng tánh Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì tánh chẳng hư vọng chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là bất biến dị tánh Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì tánh chẳng biến dị chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là bình đẳng tánh Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì đạt tánh bình đẳng chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là ly sanh tánh Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì biết tánh ly sanh chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là pháp định Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì rõ thấu pháp định chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là pháp trụ Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì rõ thấu pháp trụ chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là thật tế Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì rõ thấu tánh thật tế chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là hư không giới Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì rõ thấu cõi hư không chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là bất tư nghì giới Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì cõi bất tư nghì giới chẳng khá được vậy.

Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là bốn thánh đế Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì rõ thấu bốn thánh đế chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là bốn niệm trụ Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì thân, thọ, tâm, pháp chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là bốn chánh đoạn Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì pháp thiện, bất thiện chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là bốn thần túc Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì tánh bốn thần túc chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là năm căn Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì tự tánh năm căn chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là năm lực Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì tự tánh năm lực chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là bảy đẳng giác chi Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì tánh bảy đẳng giác chi chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là tám thánh đạo chi Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì tám thánh đạo chi chẳng khá được vậy.

Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là không giải thoát môn Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì hành tướng không ly chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là vô tướng giải thoát môn Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì hành tướng vắng lặng chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là vô nguyện giải thoát môn Ba la mật đa. Phật nói: Như vậy. Vì hành tướng vô nguyện chẳng khá được vậy.

Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là tám giải thoát Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì tánh tám giải thoát chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là tám thắng xứ Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì tánh tám thắng xứ chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là chín thứ đệ định Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì tánh chín thứ đệ định chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là mười biến xứ Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì tánh mười biến xứ chẳng khá được vậy.

Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là bố thí Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì khắp cho hay bỏn xẻn chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là tịnh giới Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì trì giới hay phạm giới chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là an nhẫn Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vi nhịn nhục hay giận dữ chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là tinh tiến Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì ròng tiến hay biếng nhác chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là tĩnh lự Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì tĩnh lự hay tán loạn chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là bát nhã Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì thiện huệ hay ác huệ chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là phương tiện khéo léo Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì phương tiện khéo léo hay không phương tiện khéo léo chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là nguyện Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì việc nguyện hay chẳng nguyện chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là lực Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì việc lực hay vô lực chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là trí Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì việc trí hay vô trí chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là Bồ tát mười địa Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì mười địa hay chẳng mười chướng chẳng khá được vậy.

Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là bốn tĩnh lự Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì việc bốn tĩnh lự chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là bốn vô lượng Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì việc bốn vô lượng chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là bốn vô sắc định Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì việc bốn vô sắc định chẳng khá được vậy.

Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là năm nhãn Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì việc cảnh năm nhãn chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là sáu thần thông Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì việc sáu thần thông chẳng khá được vậy.

QUYỂN THỨ 297 - HỘI THỨ NHẤT

QUYỂN THỨ 297 - HỘI THỨ NHẤT

Phẩm BA LA MẬT ĐA

Thứ 38 - 2

Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là Phật mười lực Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì đạt tất cả pháp khó uốn dẹp vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là bốn vô sở úy Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì được trí đạo tướng không lui chìm vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là bốn vô ngại giải Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì được nhất thiết tướng không trệ ngại vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là đại từ Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì an vui tất cả hữu tình vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là đại bi Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì lợi ích tất cả hữu tình vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là đại hỷ Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì chẳng bỏ tất cả hữu tình vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là đại xả Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì đối tất cả hữu tình tâm bình đẳng vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là mười tám pháp Phật bất cộng Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì vượt hơn tất cả pháp Thanh văn và Độc giác vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là pháp vô vong thất Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì việc không quên mất chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là tánh hằng trụ xả Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì việc tánh hằng trụ xả chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là tất cả đà la ni môn Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì việc các tổng trì chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là tất cả tam ma địa môn Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì việc các đẳng trì chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là nhất thiết trí Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì việc nhất thiết trí chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là đạo tướng trí Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì việc đạo tướng trí chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là nhất thiết tướng trí Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì việc nhất thiết tướng trí chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là tất cả hạnh Bồ tát ma ha tát Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì việc tất cả hạnh Bồ tát ma ha tát chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì việc chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng khá được vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là Như Lai Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì năng như thật nói tất cả các pháp vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là tự nhiếp Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì đối tất cả pháp được tự tại vậy. Bạch Thế Tôn! Bát nhã Ba la mật đa như thế là Chánh đẳng giác Ba la mật đa? Phật nói: Như vậy. Vì đối tất cả pháp năng chắnh đẳng giác tất cả tướng vậy.

HỘI THỨ NHẤT

Phẩm CÔNG ĐỨC KHÓ NGHE

Thứ 39 - 1

Khi ấy, Thiên Đế Thích tác nghĩ này rằng: Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân từng ở quá khứ vô lượng Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, gần gũi cúng dường, phát hoằng thệ nguyện, trồng các căn lành, đưọc nhiều thiện tri thức nhiếp thọ, nay mới được nghe danh tự công đức Bát nhã Ba la mật đa như thế. Huống năng thơ tả, đọc tụng thọ trì, suy nghĩ như lý, vì người diễn nói, hoặc năng tùy lực như thuyết tu hành. Phải biết người này đã ở chỗ vô lượng Đức Phật quá khứ gần gũi thừa sự, cúng dường cung kính, tôn trọng ngợi khen, trồng nhiều cội đức, từng nghe Bát nhã Ba la mật đa, nghe rồi thọ trì, suy nghĩ đọc tụng vì người diễn nói, như giáo mà hành, hoặc đối kinh này năng hỏi năng đáp; do phước lực đây nay hiện việc này. Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân đã tùng cúng dường vô lượng Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, công đức thuần tịnh, nghe Bát nhã Ba la mật đa này tâm họ chẳng kinh, chẳng e, chẳng sợ, nghe rồi tin vui như thuyết tu hành. Phải biết người này nhiều trăm ức kiếp đã từng tu tập bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, Bát nhã Ba la mật đa nên với đời này năng thành việc đây.

Bấy giờ, cụ thọ Xá Lợi Tử thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân nghe nghĩa thú thẳm sâu Bát nhã Ba la mật đa đây, tâm họ chẳng kinh chẳng e chẳng sợ; nghe rồi thơ tả, thọ trì, đọc tụng, suy nghĩ như lý, vì người diễn nói; hoặc lại tùy sức như giáo tu hành. Phải biết ngườì này như các Bồ tát ma ha tát ở ngôi Bất thối. Vì cớ sao? Bạch Thế Tôn! Nghiã thú thẳm sâu Bát nhã Ba la mật đa như thế rất khó tin hiểu. Nếu ở đời trước chẳng lâu tu tập bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa, dễ đâu tạm thời nghe liền năng tin hiểu!

Bạch Thế Tôn! nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa hủy báng chê bai, phải biết người này đời trước đối Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu này cũng từng hủy báng. Vì cớ sao? Bạch Thế Tôn! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu như thế, do sức thói quen đời trước chẳng tin, chẳng vui, tâm chẳng thanh tịnh.

Bạch Thế Tôn! Các thiện nam tử, thiện nữ nhân này chưa từng gần gũi chư Phật Bồ tát và chúng đệ tử, chưa từng thỉnh hỏi, thời làm sao hành được bố thí Ba la mật đa; làm sao hành được tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa. Làm sao trụ đưọc nội không; làm sao trụ được ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bổn tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không. Làm sao trụ được chơn như; làm sao trụ được pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sanh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới. Làm sao trụ được khổ thánh đế, làm sao trụ được tập diệt đạo thánh đế. Làm sao tu được bốn tĩnh lự; làm sao tu được bốn vô lượng, bốn vô sắc định. Làm sao tu được tám giải thoát; làm sao tu được tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ. Làm sao tu được bốn niệm trụ; làm sao tu được bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi . Làm sao tu được không giải thoát môn; làm sao tu được vô tướng, vô nguyện giải thoát môn. Làm sao tu được Phật mười lực; làm sao tu được bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng. Làm sao tu được pháp vô vong thất, làm sao tu được tánh hằng trụ xả. Làm sao tu được nhất thiết trí; làm sao tu được đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Làm sao tu được tất cả đà la ni môn, làm sao tu được tất cả tam ma địa môn. Làm sao tu được tất cả hạnh Bồ tát ma ha tát. Làm sao tu được chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Vậy nên nay nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu hủy báng chê bai, chẳng tin, chẳng vui, tâm chẳng thanh tịnh!

Bấy giờ, Thiên Đế Thích bảo Xá Lợi Tử rằng: Thưa Đại đức! Bát nhã Ba la mật đa nghĩa thú thẳm sâu như thế rất khó tin hiểu. Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân đối bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa chưa lâu tin hiểu, chẳng lâu tu hành, nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa chẳng tin hiểu được hoặc sanh hủy báng, chưa là hiếm có. Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân đối nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bổn tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không, chưa lâu tin hiểu, chẳng lâu an trụ, nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa chẳng tin hiểu được hoặc sanh hủy báng, chưa là hiếm có. Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân đối chơn như, pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sanh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới chưa lâu tin hiểu, chẳng lâu an trụ, nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa chẳng tin hiểu được hoặc sanh hủy báng, chưa là hiếm có. Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân đối bốn thánh đế chưa lâu tin hiểu, chẳng lâu an trụ, nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa chẳng tin hiểu được hoặc sanh hủy báng, chưa là hiếm có.

Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân đối bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định; hoặc tám giải thoát, tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ; hoặc bốn niệm trụ, bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi; hoặc không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn; hoặc Bồ tát thập địa chưa lâu tin hiểu, chẳng lâu tu tập, nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa chẳng tin hiểu được hoặc sanh hủy báng, chưa là hiếm có. Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân đối năm nhãn, sáu thần thông; hoặc Phật mười lực, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng; hoặc pháp vô vong thất, tánh hằng trụ xả; hoặc nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; hoặc tất cả đà la ni môn, tất cả tam ma địa môn chưa lâu tin hiểu, chẳng lâu tu tập, nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa chẳng tin hiểu được hoặc sanh hủy báng, chưa là hiếm có. Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân đối các hạnh Bồ tát ma ha tát, hoặc chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chưa lâu tin hiểu, chẳng lâu tu tập, nghe thuyết Bát nhã Ba la mật đa chẳng tin hiểu được hoặc sanh hủy báng, chưa là hiếm có. Thưa Đại đức! Nay tôi kính lễ Bát nhã Ba la mật đa thẳm sâu. Kính lễ Bát nhã Ba la mật đa tức là kính lễ thiết trí trí.

Bấy giờ, Phật bảo Thiên Đế Thích rằng: Kiều Thi Ca! Như vậy, như vậy! Như lời người vừa nói. Kính lễ Bát nhã Ba la mật đa tức là kính lễ Nhất thiết trí trí. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Nhất thiết trí trí của chư Phật Thế Tôn đều từ Bát nhã Ba la mật đa mà được sanh ra vậy. Kiều Thi Ca! Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân muốn trụ Nhất thiết trí của chư Phật, phải trụ Bát nhã Ba la mật đa. Muốn khởi nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, phải học Bát nhã Ba la mật đa. Muốn dứt tập khí tất cả phiền não, phải học Bát nhã Ba la mật đa. Muốn chứng Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, quay xe diệu pháp độ vô lượng chúng sanh, phải học Bát nhã Ba la mật đa. Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân, muốn phương tiện khéo léo an lập hữu tình nơi quả Dự lưu, hoặc quả Nhất lai, hoặc quả Bất hoàn, hoặc quả A la hán, hoặc Độc giác Bồ đề, hoặc tự muốn học, phải học Bát nhã Ba la mật đa. Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân muốn phương tiện khéo léo, an lập hữu tình nơi các hạnh Bồ tát ma ha tát khiến chẳng quay trở lại, hoặc tự muốn hành phải học Bát nhã Ba la mật đa. Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân, muốn phương tiện khéo léo an lập hữu tình nơi Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, phải học Bát nhã Ba la mật đa. Nếu các thiện nam tử, thiện nữ nhân muốn dẹp chúng ma, xô các ngoại đạo, phải học Bát nhã Ba la mật đa. Nếu Bồ tát ma ha tát muốn khéo nhiếp thọ các Bí sô Tăng, phải học Bát nhã Ba la mật đa.

Bấy giờ, Thiên Đế Thích thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Các Bồ tát ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa làm sao trụ sắc, làm sao trụ thọ tưởng hành thức? Làm sao học sắc, làm sao học thọ tưởng hành thức? Làm sao trụ nhãn xứ, làm sao trụ nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ? làm sao học nhãn xứ, làm sao học nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ? Làm sao trụ sắc xứ, làm sao trụ thanh hương vị xúc pháp xứ? Làm sao học sắc xứ, làm sao học thanh hương vị xúc pháp xứ? Làm sao trụ nhãn giới; làm sao trụ sắc giới, nhãn thức giới và nhãn xúc, nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ? Làm sao học nhãn giới; làm sao học sắc giới cho đến nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ? Làm sao trụ nhĩ giới; làm sao trụ thanh giới, nhĩ thức giới và nhĩ xúc, nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ? Làm sao học nhĩ giới; làm sao học thanh giới cho đến nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ? Làm sao trụ tỷ giới; làm sao trụ hương giới, tỷ thức giới và tỷ xúc, tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ? Làm sao học tỷ giới, làm sao học hương giới cho đến tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ? Làm sao trụ thiệt giới; làm sao trụ vị giới, thiệt thức giới và thiệt xúc, thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ? Làm sao học thiệt giới, làm sao học vị giới cho đến thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ? Làm sao trụ thân giới; làm sao trụ xúc giới, thân thức giới và thân xúc, thân xúc làm duyên sanh ra các thọ? Làm sao học thân giới, làm sao học xúc giới cho đến thân xúc làm duyên sanh ra các thọ? Làm sao trụ ý giới; làm sao trụ pháp giới, ý thức giới và ý xúc, ý xúc làm duyên sanh ra các thọ? Làm sao học ý giới, làm sao học pháp giới cho đến ý xúc làm duyên sanh ra các thọ?

Làm sao trụ địa giới, làm sao trụ thủy hỏa phong không thức giới? Làm sao học địa giới, làm sao học thủy hỏa phong không thức giới? Làm sao trụ vô minh; làm sao trụ hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sanh, lão tử sầu thán khổ ưu não? Làm sao học vô minh; làm sao học hành cho đến lão tử sầu thán khổ ưu não? Làm sao trụ bố thí Ba la mật đa; làm sao trụ tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa? Làm sao học bố thí Ba la mật đa, làm sao học tịnh giới cho đến bát nhã Ba la mật đa?

Làm sao trụ nội không; làm sao trụ ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bổn tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không? Làm sao học nội không, làm sao học ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không? Làm sao trụ chơn như; làm sao trụ pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sanh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giới? Làm sao học chơn như, làm sao học pháp giới cho đến bất tư nghì giới? làm sao trụ khổ thánh đế, làm sao trụ tập diệt đạo thánh đế? Làm sao học khổ thánh đế, làm sao học tập diệt đạo thánh đế?

Làm sao trụ bốn tĩnh lự; làm sao trụ bốn vô lượng, bốn vô sắc định? Làm sao học bốn vô lượng, bốn vô sắc định? Làm sao trụ tám giải thoát; làm sao trụ tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ? Làm sao học tám giải thoát, làm sao học tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ? Làm sao trụ bốn niệm trụ; làm sao trụ bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi? Làm sao học bốn niệm trụ, làm sao học bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi? Làm sao trụ không giải thoát môn; làm sao trụ vô tướng, vô nguyện giải thoát môn? Làm sao học không giải thoát môn; làm sao học vô tướng, vô nguyện giải thoát môn? Làm sao trụ Bồ tát thập địa? Làm sao học Bồ tát thập địa? Làm sao trụ năm nhãn, làm sao trụ sáu thần thông? Làm sao học năm nhãn, làm sao học sáu thần thông?

Làm sao trụ Phật mười lực; làm sao trụ bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng? Làm sao học Phật mười lực, làm sao học bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp Phật bất cộng? Làm sao trụ pháp vô vong thất, làm sao trụ tánh hằng trụ xả? Làm sao học pháp vô vong thất, làm sao học tánh hằng trụ xả? Làm sao trụ nhất thiết trí; làm sao trụ đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí? Làm sao học nhất thiết trí; làm sao học đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí? Làm sao trụ tất cả đà la ni môn, làm sao trụ tất cả tam ma địa môn? Làm sao học tất cả đà la ni môn, làm sao học tất cả tam ma địa môn?

Làm sao trụ quả Dự lưu; làm sao trụ quả Nhất lai, Bất hoàn, A la hán? Làm sao học quả Dự lưu; làm sao học quả Nhất lai, Bất hoàn, A la hán? Làm sao trụ Độc giác Bồ đề? Làm sao học Độc giác Bồ đề? Làm sao trụ tất cả hạnh Bồ tát ma ha tát? Làm sao học tất cả hạnh Bồ tát ma ha tát? Làm sao trụ chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề? Làm sao học chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề?

Bấy giờ, Phật bảo Thiên Đế Thích rằng: Kiều Thi Ca! Hay thay, hay thay! Ngươi nay nhờ Phật thần lực mới năng hỏi Như Lai nghĩa thẳm sâu như thế. Lóng nghe, lóng nghe, khéo nghĩ nhớ lấy, sẽ vì ngươi nói.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối sắc chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học sắc; nếu đối thọ tưởng hành thức chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học thọ tưởng hành thức. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học cho đến thức chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối nhãn xứ chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học nhãn xứ, nếu đối nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học nhãn xứ cho đến ý xứ chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối nhãn giới chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học nhãn giới; nếu đối sắc giới, nhãn thức giới và nhãn xúc, nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học sắc giới cho đến nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học nhãn giới cho đến nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối nhĩ giới chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học nhĩ giới; nếu đối thanh giới, nhĩ thức giới và nhĩ xúc, nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học thanh giới cho đến nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học nhĩ giới cho đến nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối tỷ giới chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học tỷ giới; nếu đối hương giới, tỷ thức giới và tỷ xúc, tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học hương giới cho đến tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học tỷ giới cho đến tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối thiệt giới chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học thiệt giới; nếu đối vị giới, thiệt thức giới và thiệt xúc, thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học vị giới cho đến thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học thiệt giới cho đến thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối thân giới chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học thân giới; nếu đối xúc giới, thân thức giới và thân xúc, thân xúc làm duyên sanh ra các thọ chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học xúc giới cho đến thân xúc làm duyên sanh ra các thọ. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học thân giới cho đến thân xúc làm duyên sanh ra các thọ chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối ý giới chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học ý giới; nếu đối pháp giới, ý thức giới và ý xúc, ý xúc làm duyên sanh ra các thọ chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học pháp giới cho đến ý xúc làm duyên sanh ra các thọ. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học ý giới cho đến ý xúc làm duyên sanh ra các thọ chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối địa giới chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học địa giới; nếu đối thủy hỏa phong không thức giới chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học thủy hỏa phong không thức giới. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học địa giới cho đến thức giới chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối vô minh chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học vô minh; nếu đối hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sanh, lão tử sầu thán khổ ưu não chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học hành cho đến lão tử sầu thán khổ ưu não. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học vô minh cho đến lão tử sầu thán khổ ưu não chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối bố thí Ba la mật đa chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học bố thí Ba la mật đa; nếu đối tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học tịnh giới cho đến bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học bố thí Ba la mật đa cho đến bát nhã Ba la mật đa chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối nội không chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học nội không; nếu đối ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bổn tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học nội không cho đến vô tánh tự tánh không chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối chơn như chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học chơn như; nếu đối pháp giới, pháp tánh, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, bình đẳng tánh, ly sanh tánh, pháp định, pháp trụ, thật tế, hư không giới, bất tư nghì giớichẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học pháp giới cho đến bất tư nghì giới. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học chơn như cho đến bất tư nghì giới chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối khổ thánh đế chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học khổ thánh đế; nếu đối tập diệt đạo thánh đế chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học tập diệt đạo thánh đế. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học khổ thánh đế, tập diệt đạo thánh đế chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối bốn tĩnh lự chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học bốn tĩnh lự; nếu đối bốn vô lượng, bốn vô sắc định chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học bốn vô lượng, bốn vô sắc định.Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối tám giải thoát chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học tám giải thoát; nếu đối tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học tám thắng xứ, chín thứ đệ định, mười biến xứ. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học tám giải thoát cho đến mười biến xứ chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối bốn niệm trụ chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học bốn niệm trụ; nếu đối bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối không giải thoát môn chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học không giải thoát môn; nếu đối vô tướng, vô nguyện giải thoát môn chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học vô tướng, vô nguyện giải thoát môn. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học không giải thoát môn, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối Bồ tát thập địa chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học Bồ tát thập địa. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học Bồ tát thập địa chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối năm nhãn chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học năm nhãn; nếu đối sáu thần thông chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học sáu thần thông. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học năm nhãn, sáu thần thông chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối Phật mười lực chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học Phật mười lực; nếu đối bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học bốn vô sở úy cho đến mười tám pháp Phật bất cộng. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học Phật mười lực cho đến mười tám pháp Phật bất cộng chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối pháp vô vong thất chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học pháp vô vong thất; nếu đối tánh hằng trụ xả chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học tánh hằng trụ xả. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học pháp vô vong thất, tánh hằng trụ xả chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối nhất thiết trí chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học nhất thiết trí; nếu đối đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối tất cả đà la ni môn chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học tất cả đà la ni môn; nếu đối tất cả tam ma địa môn chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học tất cả tam ma địa môn. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học tất cả đà la ni môn, tất cả tam ma địa môn chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối Độc giác Bồ đề chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học Độc giác Bồ đề. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học Độc giác Bồ đề chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối tất cả hạnh Bồ tát ma ha tát chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học tất cả hạnh Bồ tát ma ha tát. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học tất cả hạnh Bồ tát ma ha tát chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng trụ chẳng học, đấy là trụ học chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Vì sở trụ học chư Phật Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề chẳng khá được vậy.

Lại nữa, Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối sắc phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học sắc; nếu đối thọ tưởng hành thức phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học thọ tưởng hành thức. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát này quán sắc cho đến thức, ngằn mé trước sau giữa chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối nhãn xứ phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học nhãn xứ, nếu đối nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát này quán nhãn xứ cho đến ý xứ, ngằn mé trước sau giữa chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối sắc xứ phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học sắc xứ; nếu đối thanh hương vị xúc pháp xứ phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học thanh hương vị xúc pháp xứ. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát này quán sắc xứ cho đến pháp xứ, ngằn mé trước sau giữa chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối nhãn giới phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học nhãn giới; nếu đối sắc giới, nhãn thức giới và nhãn xúc, nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học sắc giới cho đến nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát này quán nhãn giới cho đến nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ, ngằn mé trước sau giữa chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối nhĩ giới phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học nhĩ giới; nếu đối thanh giới, nhĩ thức giới và nhĩ xúc, nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học thanh giới cho đến nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát này quán nhĩ giới cho đến nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ, ngằn mé trước sau giữa chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối tỷ giới phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học tỷ giới; nếu đối hương giới, tỷ thức giới và tỷ xúc, tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học hương giới cho đến tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát này quán tỷ giới cho đến tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ, ngằn mé trước sau giữa chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối thiệt giới phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học thiệt giới; nếu đối vị giới, thiệt thức giới và thiệt xúc, thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học vị giới cho đến thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát này quán thiệt giới cho đến thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ, ngằn mé trước sau giữa chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối thân giới phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học thân giới; nếu đối xúc giới, thân thức giới và thân xúc, thân xúc làm duyên sanh ra các thọ phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học xúc giới cho đến thân xúc làm duyên sanh ra các thọ. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát này quán thân giới cho đến thân xúc làm duyên sanh ra các thọ, ngằn mé trước sau giữa chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối ý giới phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học ý giới; nếu đối pháp giới, ý thức giới và ý xúc, ý xúc làm duyên sanh ra các thọ phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học pháp giới cho đến ý xúc làm duyên sanh ra các thọ. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát này quán ý giới cho đến ý xúc làm duyên sanh ra các thọ, ngằn mé trước sau giữa chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối địa giới phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học địa giới; nếu đối thủy hỏa phong không thức giới phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học thủy hỏa phong không thức giới. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát này quán địa giới cho đến thức giới, ngằn mé trước sau giữa chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối vô minh phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học vô minh; nếu đối hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sanh, lão tử sầu thán khổ ưu não phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học hành cho đến lão tử sầu thán khổ ưu não. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát này quán vô minh cho đến lão tử sầu thán khổ ưu não, ngằn mé trước sau giữa chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối bố thí Ba la mật đa phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học bố thí Ba la mật đa; nếu đối tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học tịnh giới cho đến bát nhã Ba la mật đa. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát này quán bố thí Ba la mật đa cho đến bát nhã Ba la mật đa, ngằn mé trước sau giữa chẳng khá được vậy.

Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát khi hành Bát nhã Ba la mật đa, nếu đối nội không phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học nội không; nếu đối ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cánh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bổn tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không phi trụ phi chẳng trụ, phi học phi chẳng học, đấy là trụ học ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không. Vì cớ sao? Kiều Thi Ca! Bồ tát ma ha tát này quán nội không cho đến vô tánh tự tánh không, ngằn mé trước sau giữa chẳng khá được vậy.