Tam tạng Việt · Kinh Luật Luận Đại thừa · Kinh tạng
Kinh Đại Bát Nhã Ba La Mật Đa 02
- Dịch giả
- HT Trí Nghiêm Dịch - HT Thiện Siêu Khảo Dịch
- Thông tin
- Đại Chính số 220
QUYỂN THỨ 46 - Hội Thứ Nhất
QUYỂN THỨ 46 - Hội Thứ Nhất
Phẩm BỒ TÁT
Thứ 12 - 2
Thiện Hiện! Như cú nghĩa huyễn sĩ bố thí Ba la mật đa vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa huyễn sĩ tịnh giới an nhẫn tinh tiến tĩnh lự bát nhã Ba la mật đa vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa huyễn sĩ năm nhãn vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa huyễn sĩ sáu thần thông vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa huyễn sĩ Phật mười lực vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa huyễn sĩ bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng, nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Lại nữa, Thiện Hiện! Như cú nghĩa huyễn sĩ hành nội không vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa huyễn sĩ hành ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bổn tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa huyễn sĩ hành bốn tĩnh lự vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa huyễn sĩ hành bốn vô lượng, bốn vô sắc định vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa huyễn sĩ hành bốn niệm trụ vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa huyễn sĩ hành bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa huyễn sĩ hành không giải thoát vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa huyễn sĩ vô tướng, vô nguyện giải thoát môn vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa huyễn sĩ hành bố thí Ba la mật đa vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa huyễn sĩ hành tịnh giới an nhẫn tinh tiến tĩnh lự bát nhã Ba la mật đa vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa huyễn sĩ hành năm nhãn vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa huyễn sĩ hành sáu thần thông vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa huyễn sĩ hành Phật mười lực vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa huyễn sĩ hành bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng, nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Lại nữa, Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng sắc vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng thọ tưởng hành thức vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng nhãn xứ vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng sắc xứ vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng thanh hương vị xúc pháp xứ vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng nhãn giới vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng sắc giới, nhãn thức giới và nhãn xúc, nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng nhĩ giới vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng thanh giới, nhĩ thức giới và nhĩ xúc, nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng tỷ giới vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng hương giới, tỷ thức giới và tỷ xúc, tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng thiệt giới vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng vị giới, thiệt thức giới và thiệt xúc, thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng thân giới vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng xúc giới, thân thức giới và thân xúc, thân xúc làm duyên sanh ra các thọ vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng ý giới vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng pháp giới, ý thức giới và ý xúc, ý xúc làm duyên sanh ra các thọ vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng địa giới vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng thủy hỏa phong không thức giới vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng khổ tập thánh đế vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng diệt đạo thánh đế vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng vô minh vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sanh, lão tử sầu thán khổ ưu não vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng bốn tĩnh lự vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng bốn vô lượng, bốn vô sắc định vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng bốn niệm trụ vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng không giải thoát môn vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng vô tướng, vô nguyện giải thoát môn vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng bố thí Ba la mật đa vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng tịnh giới an nhẫn tinh tiến tĩnh lự bát nhã Ba la mật đa vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng năm nhãn vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng sáu thần thông vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng Phật mười lực vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác tướng bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng, nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Lại nữa, Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, hành tướng nội không vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, hành tướng ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác hành tướng bốn tĩnh lự vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, hành tướng bốn vô lượng, bốn vô sắc định vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác hành tướng bốn niệm trụ vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, hành tướng bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác hành tướng không giải thoát môn vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, hành tướng vô tướng, vô nguyện giải thoát môn vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác hành tướng bố thí Ba la mật đa vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, hành tướng tịnh giới an nhẫn tinh tiến tĩnh lự bát nhã Ba la mật đa vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác hành tướng năm nhãn vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, hành tướng sáu thần thông vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác hành tướng Phật mười lực vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác, hành tướng bốn vô sở úy, bốn ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng, nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Lại nữa, Thiện Hiện! Như cú vô vi giới trong hữu vi giới vô sở hữu, bất khả đắc, cú nghĩa hữu vi giới trong vô vi giới vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Thiện Hiện! Như cú nghĩa vô sanh vô diệt, vô tác vô vi, vô đắc vô thủ, vô nhiễm vô tịnh đều vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Những pháp nào cú nghĩa vô sanh vô diệt vô tác vô vi, vô đắc vô thủ, vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc?
Phật bảo: Thiện Hiện! Cú nghĩa sắc vô sanh vô diệt, vô tác vô vi, vô đắc vô thủ, vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa thọ tưởng hành thức vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc.
Thiện Hiện! Cú nghĩa nhãn xứ vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc.
Thiện Hiện! Cú nghĩa sắc xứ vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa thanh hương vị xúc pháp xứ vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc.
Thiện Hiện! Cú nghĩa nhãn giới vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa sắc giới, nhãn thức giới và nhãn xúc, nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc.
Thiện Hiện! Cú nghĩa nhĩ giới vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa thanh giới, nhĩ thức giới và nhĩ xúc, nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc.
Thiện Hiện! Cú nghĩa tỷ giới vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa hương giới, tỷ thức giới và tỷ xúc, tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc.
Thiện Hiện! Cú nghĩa thiệt giới vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa vị giới, thiệt thức giới và thiệt xúc, thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc.
Thiện Hiện! Cú nghĩa thân giới vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa xúc giới, thân thức giới và thân xúc, thân xúc làm duyên sanh ra các thọ vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc.
Thiện Hiện! Cú nghĩa ý giới vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa pháp giới, ý thức giới và ý xúc, ý xúc làm duyên sanh ra các thọ vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc.
Thiện Hiện! Cú nghĩa địa giới vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa thủy hỏa phong không thức vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc.
Thiện Hiện! Cú nghĩa khổ thánh đế vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa tập diệt đạo thánh đế vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc.
Thiện Hiện! Cú nghĩa vô minh vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sanh, lão tử sầu thán khổ ưu não vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc.
Thiện Hiện! Cú nghĩa bốn tĩnh lự vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa bốn vô lượng, bốn vô sắc định vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc.
Thiện Hiện! Cú nghĩa bốn niệm trụ vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc.
Thiện Hiện! Cú nghĩa không giải thoát môn vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa vô tướng, vô nguyện giải thoát môn vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc.
Thiện Hiện! Cú nghĩa bố thí Ba la mật đa vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa tịnh giới an nhẫn tinh tiến tĩnh lự Bát nhã Ba la mật đa vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc.
Thiện Hiện! Cú nghĩa năm nhãn vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa sáu thần thông vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc.
Thiện Hiện! Cú nghĩa Phật mười lực vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Pật bất cộng, nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí vô sanh vô diệt cho đến vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu, bất khả đắc.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa các pháp như vậy, vô sanh vô diệt, vô tác vô vi, vô đắc vô thủ, vô nhiễm vô tịnh vô sở hữu bất khả đắc. Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng lại như vậy.
Lại nữa, Thiện Hiện! Như cú nghĩa sắc tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa thọ tưởng hành thức tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát Ma ha tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa nhãn xứ tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa nhĩ tỷ thiệt thân ý tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát Ma ha tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa sắc xứ tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa thanh hương vị xúc pháp xứ tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát Ma ha tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa nhãn giới tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa sắc giới, nhãn thức giới và nhãn xúc, nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát Ma ha tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa nhĩ giới tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa thanh giới, nhĩ thức giới và nhĩ xúc, nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát Ma ha tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa tỷ giới tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa hương giới, tỷ thức giới và tỷ xúc, tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát Ma ha tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa thiệt giới tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa vị giới, thiệt thức giới và thiệt xúc, thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát Ma ha tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa thân giới tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa xúc giới, thân thức giới và thân xúc, thân xúc làm duyên sanh ra các thọ tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát Ma ha tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa ý giới tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa pháp giới, ý thức giới và ý xúc, ý xúc làm duyên sanh ra các thọ tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát Ma ha tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa địa giới tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa thủy hỏa phong không thức giới tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát Ma ha tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa khổ thánh đế tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa tập diệt đạo thánh đế tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát Ma ha tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa vô minh tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sanh, lão tử sầu thán khổ ưu não tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát Ma ha tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa bốn tĩnh lự tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa bốn vô lượng, bốn vô sắc định tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát Ma ha tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa bốn niệm trụ tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát Ma ha tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa không giải thoát môn tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa vô tướng, vô nguyện giải thoát môn tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát Ma ha tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa bố thí Ba la mật đa tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa tịnh giới an nhẫn tinh tiến tĩnh lự Bát nhã Ba la mật đa tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát Ma ha tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa năm nhãn tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa sáu thần thông tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát Ma ha tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa Phật mười lực tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng, nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát Ma ha tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Lại nữa, Thiện Hiện! Như cú nghĩa ngã tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa ngã chẳng phải có nên hữu tình, mạng giả, sanh giả, dưỡng giã, sát thủ thú, ý sanh, nho đồng, tác giả, khiến tác giả, khởi giả, khiến khởi giả, thọ giả, khiến thọ giả, tri giả, kiến giả tướng rốt ráo tịnh vô sở hữu, bất khả đắc; vì hữu tình cho đến kiến giả chẳng phải có vậy. Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát Ma ha tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như khi mặt trời mọc, cú nghĩa tối tăm vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như thời kiếp thiêu tận, cú nghĩa các hành vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa phá giới trong giới uẩn Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa tán loạn trong định uẩn Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa ngu si trong huệ uẩn Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa phi giải thoát trong giải thoát uẩn Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa phi giải thoát tri kiến trong giải thoát tri kiến uẩn Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa các tối trong các sáng chói của nhật nguyệt vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy.
Thiện Hiện! Như cú nghĩa sáng chói của tất cả nhật nguyệt châu hỏa điện thảy trong Phật quang vô sở hữu, bất khả đắc; cú nghĩa sáng chói của tất cả trời Bốn đại vương chúng cho đến trời Sắc cứu cánh vô sở hữu, bất khả đắc; Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, quán cú nghĩa Bồ tát vô sở hữu, bất khả đắc cũng như vậy. Vì sao thế? Thiện Hiện! Nghĩa câu: Hoặc Bồ đề, hoặc Tát đỏa, hoặc Bồ tát, tất cả như vậy đều chẳng phải tương ưng, chẳng chẳng tương ưng, vô sắc vô kiến, vô đối nhất tướng, chỗ gọi vô tướng. Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát đối tất cả pháp đều vô sở hữu, vô ngại, vô trước, cần học nên biết!
Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Những gì là tất cả pháp, mà khuyên các Bồ tát Ma ha tát đối tất cả pháp này đều vô sở hữu, vô ngại vô trước, cần học nên biết? Phật bảo: Thiện Hiện! Tất cả pháp ấy là pháp thiện, pháp phi thiện, pháp hữu ký, pháp vô ký, pháp thế gian, pháp xuất thế gian, pháp hữu lậu, pháp vô lậu, pháp hữu vi, pháp vô vi, pháp cộng, pháp bất cộng, Thiện Hiện! Đấy gọi là tất cả pháp. Các Bồ tát Ma ha tát đối tất cả pháp này đều vô sở hữu, vô ngại, vô trước, cần học nên biết!
Cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Sao là pháp thiện? Phật bảo: Thiện Hiện! Là hiếu thuận cha mẹ, cúng dường Sa môn, Bà la môn, kính nhờ Sư trưởng, chuyên làm thí tánh phước thiện, chuyên làm giới tánh phước thiện, chuyên làm tu tánh phước thiện, cung cấp kẻ bệnh, đều tu phước thiện nghiệp đạo, chỗ gọi là lìa đoạn sanh mạng, lìa chẳng cho lấy, lìa dục tà hành, lìa lời nói dối, lìa lời ly gián, lìa lời thô ác, lìa lời tạp uế, không tham, không sân và chánh kiến. Có mười pháp tưởng, chỗ gọi tưởng sình rán, tưởng mủ chảy, tưởng đỏ nám, tưởng xanh bầm, tưởng pháp vỡ, tưởng mổ nuốt, tưởng lìa ta, tưởng xương cốt, tưởng thiêu đốt và tưởng tất cả thế gian chẳng thể bảo tồn được. Bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định có mười tùy niệm, chỗ gọi tùy niệm Phật, tùy niệm Pháp, tùy niệm Tăng, tùy niệm giới, tùy niệm xả, tùy niệm trời, tùy niệm hơi thở vào ra, tùy niệm tịch tĩnh, tùy niệm chết và tùy niệm thân thể. Thiện Hiện! Những pháp đây gọi là pháp thiện.
Cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Sao là pháp bất thiện? Phật bảo: Thiện Hiện! Là mười bất thiện nghiệp đạo. Tức là đoạn sanh mạng, lấy chẳng cho, hành dục tà, nói hư dối, nói ly gián, nói thô ác, nói tạp uế, tham dục, sân nhuế, tà kiến và phẫn hận phú não siểm nịnh dối gạt kiêu ngạo ganh ghét keo kiết và ngã mạn thảy. Thiện Hiện! Những thứ đây gọi là pháp bất thiện.
Cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Sao là pháp hữu ký? Phật bảo: Thiện Hiện! Tức là các pháp thiện và pháp bất thiện gọi là pháp hữu ký.
Cụ thọ Thiện hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Sao là pháp vô kỷ? Phật bảo: Thiện Hiện! Là thân nghiệp vô ký, ngữ nghiệp vô ký, ý nghiệp vô ký, bốn đại chủng vô ký, năm căn vô ký, sáu xứ vô ký, vô sắc pháp vô ký, năm uẩn vô ký, mười hai xứ vô ký, mười tám giới vô ký, dị thúc pháp vô ký.
Cụ thọ Thiện hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Sao là pháp thế gian? Phật bảo: Thiện Hiện! Là năm uẩn thế gian, mười hai xứ, mười tám giới, mười nghiệp đạo, bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định và mười hai chi pháp duyên khởi. Thiện Hiện! Những pháp đây gọi là thế gian.
Cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Sao là pháp xuất thế gian? Phật bảo: Thiện Hiện! Pháp xuất thế gian là: Bốn niệm trụ, bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi; không giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn, vô nguyện giải thoát môn, vô tướng giải thoát môn, vô nguyện giải thoát môn; vị tri căn, đương tri căn, dĩ tri căn; hữu tầm hữu từ tam ma địa, vô tâm duy từ tam ma địa, vô tầm vô từ tam ma địa, minh giải thoát niệm chánh tri đúng như lý. Tác ý có tám giải thoát là: Trong hữu sắc quán các sắc là sơ giải thoát, trong vô sắc tưởng quán sắc ngoài là giải thoát thứ hai, thân tịnh thắng cả sắc tưởng diệt hữu đối tưởng, chẳng suy nghĩ các thứ tưởng, vào vô biên không, không vô biên xứ cụ túc trụ là giải thoát thứ tư; vượt tất cả không vô biên xứ vào vô biên thức, thức vô biên xứ cụ túc trụ là giải thoát thứ năm; vượt tất cả thức vô biên xứ vào vô sở hữu vô sở hữu xứ cụ túc trụ là giải thoát thứ sáu; vượt tất cả vô sở hữu xứ vào phi tưởng phi phi tưởng xứ cụ túc trụ là giải thoát thứ bảy; vượt tất cả phi tưởng phi phi tưởng xứ vào diệt tưởng thọ định cụ túc trụ là giải thoát thứ tám. Có chín thứ lớp định là: Lìa pháp dục ác bất thiện, có tầm có từ, lìa sanh vui mừng vào sơ tĩnh lự cụ túc trụ là sơ định; vắng lặng tầm từ, nội đẳng tĩnh tâm nhất thú, tánh vô tầm vô từ, định sanh vui mừng vào đệ nhị tĩnh lự cụ túc trụ là định thứ hai; lìa vui trụ xả, cụ niệm chánh tri, thân thọ lạc thánh thuyết trụ, xả cụ niệm lạc trụ vào đệ tam tĩnh lự cụ túc trụ là định thứ ba; dứt vui dứt khổ, mất mừng buồn trước kia, chẳng khổ chẳng vui, xả niệm thanh tịnh vào đệ tứ tĩnh lự cụ túc trụ là định thứ tư; vượt tất cả sắc tưởng, diệt hữu đối tưởng, chẳng suy nghĩ các thứ tưởng vào vô biên không, không vô biên xứ cụ túc trụ là định thứ năm; vượt tất cả không vô biên xứ vào vô biên thức, thức vô biên xứ cụ túc trụ là định thứ sáu; vượt tất cả thức vô biên xứ vào vô sở hữu vô sở hữu xứ cụ túc trụ là định thứ bảy; vượt tất cả vô sở hữu xứ vào phi tưởng phi phi tưởng xứ cụ túc trụ là định thứ tám và vượt tất cả phi tưởng phi phi tưởng xứ vào diệt tưởng thọ định cụ túc trụ là định thứ chín. Và nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cảnh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bổn tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không; sáu Ba la mật đa; năm nhãn, sáu thần thông; Phật mười lực, bốn vô sở úy, bốn ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng, nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Thiện Hiện! Những pháp như trên thảy gọi là pháp xuất thế gian.
Cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Sao là pháp hữu lậu? Phật bảo: Thiện Hiện! Thế gian năm uẩn, mười hai xứ, mười tám giới, bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định và có bao nhiêu pháp đọa ba cõi. Thiện Hiện! Đấy gọi là pháp hữu lậu.
Cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Sao là pháp vô lậu? Phật bảo: Thiện Hiện! Là xuất thế gian bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định, bốn niệm trụ, bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi, ba giải thoát môn, sáu Ba la mật đa, năm nhãn, sáu thần thông, Phật mười lực, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng, nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Thiện Hiện! Những pháp này gọi là vô lậu.
Cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Sao là pháp hữu vi? Phật bảo: Thiện Hiện! Là pháp buộc cõi Dục, pháp buộc cõi Sắc, pháp buộc cõi Vô sắc; năm uẩn, bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định; bốn niệm trụ, bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi; ba giải thoát môn; sáu Ba la mật đa; năm nhãn, sáu thần thông; Phật mười lực, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng, nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Có tất cả bao nhiêu pháp có sanh có trụ có dị có diệt. Thiện Hiện! Đấy gọi là pháp hữu vi.
Cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Sao là pháp vô vi? Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu pháp vô sanh vô trụ, vô dị vô diệt có thể được; chỗ gọi hết tham, hết sân, hết si; chơn như, pháp giới, pháp tánh, pháp trụ, pháp định, bất hư vọng tánh, bất biến dị tánh, ly sanh tánh, bình đẳng tánh, thật tế. Thiện Hiện! Những pháp này gọi là vô vi.
Cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Sao là pháp cộng? Phật bảo: Thiện Hiện! Là thế gian bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định, năm thần thông. Thiện Hiện! Những pháp này gọi là cộng. Vì sao thế? Vì cộng với dị sanh vậy.
Cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Sao là pháp bất cộng? Phật bảo: Thiện Hiện! Là vô lậu bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định; bốn niệm trụ, bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi; ba giải thoát môn; sáu Ba la mật đa; năm nhãn, sáu thần thông; Phật mười lực, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng, nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Thiện Hiện! Những pháp này gọi là bất cộng. Vì sao thế? Vì chẳng cộng với dị sanh vậy.
Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, đối pháp tự tướng không như vậy thảy chẳng nên chấp trước. Vì sao thế? Vì tự tướng các pháp chẳng thể phân biệt được. Thiện Hiện! Các Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, nên đem vô nhị mà làm phương tiện giác tất cả pháp. Vì sao thế? Vì tất cả pháp tướng vô động vậy. Thiện Hiện! Đối tất cả pháp vô nhị vô động là cú nghĩa Bồ tát. Vì vậy cho nên vô cú nghĩa là cú nghĩa Bồ tát.
QUYỂN THỨ 47 - Hội Thứ Nhất
QUYỂN THỨ 47 - Hội Thứ Nhất
Phẩm
MA HA TÁT
Thứ 13 - 1
Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Vì duyên cớ nào Bồ tát lại còn gọi Ma ha tát? Phật bảo: Thiện Hiện! Bồ tát ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải làm thượng thủ. Vì duyên cớ đấy nên Bồ tát lại gọi là Ma ha tát. Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Những kẻ nào là chúng đại hữu tình, mà Bồ tát ở trong ấy nhất định làm thượng thủ? Phật bảo: Thiện Hiện! Chúng đại hữu tình là kẻ trụ chủng tánh thứ tám, Dự lưu, Nhất lai, Bất hoàn, A la hán, Độc giác địa và từ sơ phát tâm cho đến Bất thối chuyển Đại Bồ tát Ma ha tát. Đấy gọi là chúng đại hữu tình, Bồ tát ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải làm thượng thủ, nên lại gọi là Ma ha tát.
Cụ thọ Thiện Hiện lại thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Bồ tát Ma ha tát như vậy, bởi nhân duyên gì ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm thượng thủ? Phật bảo: Thiện Hiện! Vì Bồ tát Ma ha tát này phát tâm Kim cương dụ, quả quyết chẳng lui hoại, do nhờ tâm này nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm thượng thủ.
Cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Kẻ nào được gọi là tâm Kim cương dụ Bồ tát Ma ha tát? Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát sanh tâm như vầy: Ta phải mặc áo giáp kiên cố, ở trong đồng nội mênh mông vô biên sanh tử, để đả phá kẻ oán địch vô lượng phiền não; ta phải làm khô cạn biển cả sanh tử thẳm sâu không ngằn mé; ta phải vứt bỏ tất cả của cải và thân mạng trong ngoài là vật sở trọng; ta phải đối tất cả hữu tình đem tâm bình đẳng làm đại lợi ích; ta phải đem Tam thừa cứu vớt tất cả hữu tình đều cho ở cõi Vô dư y Niết bàn mà vào Niết bàn; ta dù phải đem Tam thừa giáo pháp diệt độ tất cả hữu tình, nhưng thật chẳng thấy hữu tình nào được diệt độ; ta phải đối tất cả pháp như thật giác rõ vô sanh vô diệt; ta phải tinh thuần đem tâm tương ưng Nhất thiết trí trí, tu hành sáu Ba la mật đa; ta phải tu học nơi tất cả pháp thông đạt rốt ráo khắp vào diệu trí; ta pải thông đạt nhất lý thú môn của tất cả pháp tướng; ta phải thông đạt nhị lý thú môn cho đến vô biên lý thú môn của tất cả pháp tướng; ta phải đối tất cả pháp tu học cho thông đạt diệu trí nhất lý thú môn; ta phải đối tất cả pháp tu học cho thông đạt diệu trí nhị lý thú môn, cho đến thông đạt diệt trí vô biên lý thú môn; ta phải tu học dẫn phát vô biên tĩnh lự vô lượng vô sắc pháp môn; ta phải tu học dẫn phát vô biên ba mươi bảy Bồ đề phần pháp, ba giải thoát môn, sáu Ba la mật đa pháp môn; ta phải tu học dẫn phát vô biên năm nhãn, sáu thần thông, mười lực Phật, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng, nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí pháp môn. Thiện Hiện! Như vậy gọi là tâm Kim cương dụ Bồ tát Ma ha tát. Nếu Bồ tát Ma ha tát đem vô sở đắc làm phương tiện, an trụ tâm này cũng chẳng ỷ lại mà sanh kiêu cử. Cho nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm bậc thượng thủ.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát sanh tâm như vầy: Tất cả các loại hữu tình đang bị khổ não trong địa ngục, bàng sanh, quỷ giới, trong thú người trời, ta phải thảy chịu khiến kia an vui. Nếu Bồ tát Ma ha tát sanh tâm như vầy: Ta phải vì một hữu tình trải qua vô lượng trăm ngàn trăm ức muôn ức đại kiếp chịu các hình khổ dữ dội các nơi địa ngục, dùng vô số phương tiện giáo hóa khiến chứng Vô dư Niết bàn. Cứ thứ lớp như thế, vì tất cả hữu tình mỗi mỗi đều trải qua vô lượng trăm ngàn trăm ức muôn ức đại kiếp chịu các khổ hình nơi các địa ngục, cũng mỗi mỗi đều dùng vô số phương tiện giáo hóa khiến chứng Vô dư Niết bàn. Làm việc này rồi, tự trồng căn lành, lại trải qua vô lượng trăm ngàn trăm ức muôn ức đại kiếp, tu tập viên mãn Bồ đề tư lương, nhiên hậu chứng lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Thiện Hiện! Như vậy gọi là tâm Kim cương dụ Bồ tát Ma ha tát. Nếu Bồ tát Ma ha tát đem vô sở đắc mà làm phương tiện, an trụ tâm này cũng chẳng tự ỷ lại mà sanh kiêu cử, cho nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm bậc thượng thủ.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì Bồ tát Ma ha tát này phát tâm Thù thắng quảng đại, quyết chẳng lui hoại. Do nhờ tâm này, nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm thượng thủ.
Cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Kẻ nào được gọi là Bồ tát Ma ha tát phát tâm Thù thắng quảng đại? Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát sanh tâm như vầy: Ta nên từ sơ phát tâm cho đến chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, ở thời gian giữa thề sẽ chẳng khởi tâm tham dục, tâm sân nhuế, tâm ngu si, tâm giận, tâm hờn, tâm giấu, tâm não, tâm dối, tâm gạt, tâm nịnh, tâm ganh, tâm kiết, tâm kiêu, tâm hại và tâm tà kiến khinh dễ thảy, cũng lại chẳng khởi tâm hướng về bậc Thanh văn, Độc giác. Thiện Hiện! Như vậy gọi là Bồ tát Ma ha tát tâm Thù thắng quảng đại. Nếu Bồ tát Ma ha tát đem vô sở đắc làm phương tiện, an trụ tâm này cũng chẳng tự ỷ lại mà sanh kiêu cử, cho nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm thượng thủ.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì Bồ tát Ma ha tát này phát tâm Bất khả khuynh động, quyết chẳng lui hoại. Do nhờ tâm này nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm thượng thủ.
Cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Kẻ nào được gọi là Bồ tát Ma ha tát tâm Bất khả khuynh động? Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát sanh tâm như vầy: Ta phải đem tâm tương ưng với Nhất thiết trí trí, tu tập phát khởi tất cả đáng tu đáng nên làm việc. Thiện Hiện! Như vậy gọi là Bồ tát Ma ha tát tâm Bất khả khuynh động. Nếu Bồ tát Ma ha tát đem vô sở đắc mà làm phương tiện, an trụ tâm này cũng chẳng tự ỷ lại mà sanh kiêu cử, nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải làm thượng thủ.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì Bồ tát Ma ha tát này phát tâm Lợi ích an vui, quyết chẳng lay động. Do nhờ tâm này nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm thượng thủ.
Cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Kẻ nào được gọi là Bồ tát Ma ha tát tâm Lợi ích an vui? Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát sanh tâm như vầy: Ta phải tột đời vị lai, đối tất cả hữu tình vì làm chỗ nương về: cầu, thuyền, sông, biển cứu vớt che chở thường chẳng nới bỏ. Thiện Hiện! Như vậy gọi là Bồ tát Ma ha tát tâm Lợi ích an vui. Nếu Bồ tát Ma ha tát đem vô sở đắc mà làm phương tiện, an trụ tâm này cũng chẳng tự ỷ lại mà sanh kiêu cử, cho nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải làm thượng thủ.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì Bồ tát Ma ha tát này khu tu hành Bát nhã Ba la mật đa, thường hay ái pháp, lạc pháp, hân pháp, hỷ pháp. Do nhờ duyên này nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm thượng thủ.
Cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Những là pháp nào? Làm sao Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, thường đối pháp này ái lạc hân hỷ? Phật bảo: Thiện Hiện! Nói rằng pháp, nghĩa là pháp tất cả hữu tình và sắc, phi sắc đều vô tự tánh, đều bất khả đắc, thật tướng bất hoại, đấy gọi là pháp. Nói rằng ái pháp, nghĩa là đối với pháp ấy khởi muốn mong cầu. Nói rằng lạc pháp, nghĩa là đối với pháp ấy ngợi khen công đức. Nói rằng hân pháp, nghĩa là đối với pháp ấy vui mừng tín thọ. Nói rằng hỷ pháp, nghĩa là đối với pháp ấy mến mộ tu tập nhiều. Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát như vậy, khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, đem vô sở đắc mà làm phương tiện, thường hay ái pháp, lạc pháp, hân pháp, hỷ pháp; cũng chẳng tự ỷ lại mà sanh kiêu cử, nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải làm thượng thủ.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì Bồ tát Ma ha tát này khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, đem vô sở đắc mà làm phương tiện, an trụ nội không, ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cảnh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bổn tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không, cho nên được ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm thượng thủ.
Cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Kẻ nào được gọi là tâm Kim cương dụ Bồ tát Ma ha tát? Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát sanh tâm như vầy: Ta phải mặc áo giáp kiên cố, ở trong đồng nội mênh mông vô biên sanh tử, để đả phá kẻ oán địch vô lượng phiền não; ta phải làm khô cạn biển cả sanh tử thẳm sâu không ngằn mé; ta phải vứt bỏ tất cả của cải và thân mạng trong ngoài là vật sở trọng; ta phải đối tất cả hữu tình đem tâm bình đẳng làm đại lợi ích; ta phải đem pháp Tam thừa cứu vớt tất cả hữu tình đều cho ở cõi Vô dư y Niết bàn mà vào Niết bàn; ta dù phải đem Tam thừa giáo pháp diệt độ tất cả hữu tình, nhưng thật chẳng thấy hữu tình nào được diệt độ; ta phải đối tất cẳ pháp như thật giác rõ vô sanh vô diệt; ta phải tinh thuần đem tâm tương ưng Nhất thiết trí trí, tu hành sáu Ba la mật đa; ta phải tu học nơi tất cả pháp thông đạt nhất lý thú môn của tất cả pháp tướng; ta phải thông đạt nhị lý thú môn cho đến vô biên lý thú môn của tất cả pháp tướng; ta phải đối tất cả pháp tu học cho thông đạt diệu trí nhất lý thú môn; ta phải đối tất cả pháp tu học cho thông đạt diệu trí nhị lý thú môn, cho đến thông đạt diệu trí vô biên lý thú môn; ta phải tu học dẫn phát vô biên tĩnh lự vô lượng vô sắc pháp môn; ta phải tu học dẫn phát vô biên ba mươi bảy Bồ đề phần pháp, ba giải thoát môn, sáu Ba la mật đa pháp môn; ta phải tu học dẫn phát vô biên năm nhãn, sáu thần thông, mười lực Phật, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng, nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí pháp môn. Thiện Hiện! Như vậy gọi là tâm Kim cương dụ Bồ tát Ma ha tát. Nếu Bồ tát Ma ha tát đem vô sở đắc làm phương tiện, an trụ tâm này cũng chẳng ỷ lại mà sanh kiêu cử. Cho nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm bậc thượng thủ.
Lại nữa, Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát sanh tâm như vầy: Tất cả các loại hữu tình đang bị khổ não trong địa ngục, bàng sanh, quỷ giới, trong thú người trời, ta phải thảy chịu khiến kia an vui. Nếu Bồ tát Ma ha tát sanh tâm như vầy: Ta phải vì một hữu tình trải qua vô lượng trăm năm ngàn trăm ức muôn ức đại kiếp chịu các hình khổ dữ dội các nơi địa ngục, dùng vô số phương tiện giáo hóa khiến chứng Vô dư Niết bàn. Cứ thứ lớp như thế, vì tất cả hữu tình mỗi mỗi đều trải qua vô lượng trăm ngàn trăm ức muôn ức đại kiếp chịu các khổ hình nơi các địa ngục, cũng mỗi mỗi đều dùng vô số phương tiện giáo hóa khiến chứng Vô dư Niết bàn. Làm việc này rồi, tự trồng căn lành, lại trải qua vô lượng trăm ngàn trăm ức muôn ức đại kiếp, tu tập viên mãn Bồ đề tư lương, nhiên hậu chứng lấy Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề. Thiện Hiện! Như vậy gọi là tâm Kim cương dụ Bồ tát Ma ha tát. Nếu Bồ tát Ma ha tát đem vô sở đắc mà làm phương tiện, an trụ tâm này cũng chẳng tự ỷ lại mà sanh kiêu cử, cho nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm bậc thượng thủ.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì Bồ tát Ma ha tát này phát tâm Thù thắng quảng đại, quyết chẳng lui hoại. Do nhờ tâm này, nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm thượng thủ.
Cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Kẻ nào được gọi là Bồ tát Ma ha tát phát tâm Thù thắng quảng đại? Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát sanh tâm như vầy: Ta nên từ sơ phát tâm cho đến chứng được Vô thượng Chánh đẳng Bồ đề, ở thời gian giữa thề sẽ chẳng khởi tâm tham dục, tâm sân nhuế, tâm ngu si, tâm giận, tâm hờn, tâm giấu, tâm não, tâm dối, tâm gạt, tâm nịnh, tâm ganh, tâm kiết, tâm kiêu, tâm hại và tâm tà kiến khinh dễ thảy, cũng lại chẳng khởi tâm hướng về bậc Thanh văn, Độc giác. Thiện Hiện! Như vậy gọi là Bồ tát Ma ha tát tâm Thù thắng quảng đại. Nếu Bồ tát Ma ha tát đem vô sở đắc làm phương tiện, an trụ tâm này cũng chẳng tự ỷ lại mà sanh kiêu cử, cho nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm thượng thủ.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì Bồ tát Ma ha tát này phát tâm Bất khả khuynh động, quyết chẳng lui hoại. Do nhờ tâm này nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm thượng thủ.
Cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Kẻ nào được gọi là Bồ tát Ma ha tát phát tâm Bất khả khuynh động? Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát sanh tâm như vầy: Ta phải đem tâm tương ứng với Nhất thiết trí trí, tu tập phát khởi tất cả đáng tu đáng nên làm việc. Thiện Hiện! Như vậy gọi là Bồ tát Ma ha tát tâm Bất khả khuynh động. Nếu Bồ tát Ma ha tát đem vô sở đắc mà làm phương tiện, an trụ tâm này cũng chẳng tự ỷ lại mà sanh kiêu cử, nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm thượng thủ.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì Bồ tát Ma ha tát này phát tâm Lọi ích an vui, quyết chẳng lay động. Do nhờ tâm này nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm thượng thủ.
Cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Kẻ nào được gọi là Bồ tát Ma ha tát phát tâm Lợi ích an vui? Phật bảo: Thiện Hiện! Nếu Bồ tát Ma ha tát sanh tâm như vầy: Ta phải tột đời vị lai, đối tất cả hữu tình vì làm chỗ nương về: cầu, thuyền, sông, biển cứu vớt che chở thường chẳng nới bỏ. Thiện Hiện! Như vậy gọi là Bồ tát Ma ha tát tâm Lợi ích an vui. Nếu Bồ tát Ma ha tát đem vô sở đắc mà làm phương tiện, an trụ tâm này cũng chẳng tự ỷ lại mà sanh kiêu cử, nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm thượng thủ.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì Bồ tát Ma ha tát này khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, thường hay ái pháp, lạc pháp, hân pháp, hỷ pháp. Do nhờ tâm này nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm thượng thủ.
Cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Những là pháp nào? Làm sao Bồ tát Ma ha tát khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, thường đối pháp ấu ái lạc hân hỷ? Phật bảo: Thiện Hiện! Nói rằng pháp, nghĩa là pháp tất cả hữu tình và sắc, phi sắc đều vô tự tánh, đều bất khả đắc, thật tướng bất hoại, đấy gọi là Pháp. Nói rằng ái pháp, nghĩa là đối với pháp ấy khởi muốn mong cầu. Nói rằng lạc pháp, nghĩa là đối với pháp ấy ngợi khen công đức. Nói rằng hân pháp, nghĩa là đối với pháp ấy vui mừng tín thọ. Nói rằng hỷ pháp, nghĩa là đối với pháp ấy mến mộ tu tập nhiều. Thiện Hiện! Bồ tát Ma ha tát như vậy, khi tu hành Bát nhã Ba la Mật đa, đem vô sở đắc mà làm phương tiện, thường hay ái pháp, lạc pháp, hân pháp, hỷ pháp; cũng chẳng ỷ lại mà sanh kiêu cử, cho nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm thượng thủ.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì Bồ tát Ma ha tát này khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, đem vô sở đắc mà làm phương tiện, an trụ nội không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cảnh không, vô tế không tán không, vô biến dị không, bổn tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không, cho nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm thượng thủ.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì Bồ tát Ma ha tát này khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, đem vô sở đắc mà làm phương tiện, an trụ bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định, cho nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm thượng thủ.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì Bồ tát Ma ha tát này khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, đem vô sở đắc mà làm phương tiện, an trụ bốn niệm trụ, bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi, cho nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm thượng thủ.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì Bồ tát Ma ha tát này khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, đem vô sở đắc mà làm phương tiện, an trụ không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, cho nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm thượng thủ.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì Bồ tát Ma ha tát này khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, đem vô sở đắc mà làm phương tiện, an trụ bố thí, tịnh giới, an nhẫn, tinh tiến, tĩnh lự, bát nhã Ba la mật đa, cho nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm thượng thủ.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì Bồ tát Ma ha tát này khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, đem vô sở đắc mà làm phương tiện, an trụ năm nhãn, sáu thần thông, cho nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm thượng thủ.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì Bồ tát Ma ha tát này khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, đem vô sở đắc mà làm phương tiện, an trụ Phật mười lực, bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng, nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, cho nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm thượng thủ.
Lại nữa, Thiện Hiện! Vì Bồ tát Ma ha tát này khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, đem vô sở đắc mà làm phương tiện, an trụ Kim cương dụ tam ma địa, cho đến đem vô sở đắc mà làm phương tiện, an trụ Vô trước vô vi vô nhiễm giải thoát như hư không tam ma địa, cho nên ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm thượng thủ.
Thiện Hiện! Vì nhiều các nhân duyên như vậy thảy, cho nên Bồ tát Ma ha tát này ở trong chúng đại hữu tình nhất định phải được làm thượng thủ. Thiện Hiện! Vậy nên Bồ tát lại gọi là Ma ha tát.
Bấy giờ, cụ thọ Xá Lợi Tử thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Tôi cũng muốn nói Bồ tát do nghĩa này nên lại gọi là Ma ha tát. Phật nói: Xá Lợi Tử! Tùy ý ngươi nói. Xá Lợi Tử nói: Bạch Thế Tôn! Do các Bồ tát năng vì hữu tình, đem vô sở đắc làm phương tiện, thuyết pháp dứt ngã kiến, hữu tình kiến, mạng giả kiến, sanh giả kiến, dưỡng giả kiến, sĩ phu kiến, bổ đắc già la kiến, ý sxanh kiến, nho đồng kiến, tác giả kiến, sử giả kiến, khởi giả kiến, sử khởi giả kiến, thọ giả kiến, sử thọ giả kiến, tri giả kiến và kiến giả kiến; cho nên Bồ tát này lại gọi là Ma ha tát. Bạch Thế Tôn! Do các Bồ tát năng vì hữu tình, đem vô sở đắc mà làm phương tiện, thuyết pháp dứt thường kiến, đoạn kiến, nên Bồ tát này lại gọi là Ma ha tát. Bạch Thế Tôn! Do các Bồ tát năng vì hữu tình, đem vô sở đắc mà làm phương tiện, thuyết pháp dứt hữu kiến, vô kiến, nên Bồ tát này lại gọi là Ma ha tát. Bạch Thế Tôn! Do các Bồ tát năng vì hữu tình, đem vô sở đắc mà làm phương tiện, thuyết pháp dứt uẩn kiến, xứ kiến, giới kiến, đế kiến, duyên khởi kiến, nên Bồ tát này lại gọi là Ma ha tát. Bạch Thế Tôn! Do các Bồ tát năng vì hữu tình, đem vô sở đắc mà làm phương tiện, thuyết pháp dứt bốn tĩnh lự kiến, bốn vô lượng kiến, bốn vô sắc định kiến, nên Bồ tát này lại gọi là Ma ha tát. Bạch Thế Tôn! Do các Bồ tát năng vì hữu tình, đem vô sở đắc mà làm phương tiện, thuyết pháp dứt bốn niệm trụ kiến, bốn chánh đoạn kiến, bốn thần túc kiến, năm căn kiến, năm lực kiến, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi kiến, nên Bồ tát này lại gọi là Ma ha tát. Bạch Thế Tôn! Do các Bồ tát năng vì hữu tình, đem vô sở đắc mà làm phương tiện, thuyết pháp dứt ba giải thoát môn kiến, sáu Ba la mật kiến, nên Bồ tát này lại gọi là Ma ha tát. Bạch Thế Tôn! Do các Bồ tát năng vì hữu tình, đem vô sở đắc mà làm phương tiện, thuyết pháp dứt năm nhãn kiến, sáu thần thông kiến, nên Bồ tát này lại gọi là Ma ha tát. Bạch Thế Tôn! Do các Bồ tát năng vì hữu tình, đem vô sở đắc mà làm phương tiện, thuyết pháp dứt Phật mười lực kiến, bốn vô sở úy kiến, bốn vô ngại giải kiến, đại từ đại bi đại hỷ đại xả kiến, mười tám pháp Phật bất cộng kiến, nhất thiết trí kiến, đạo tướng trí kiến, nhất thiết tướng trí kiến, nên Bồ tát này lại gọi là Ma ha tát. Bạch Thế Tôn! Do các Bồ tát năng vì hữu tình, đem vô sở đắc mà làm phương tiện, thuyết pháp dứt thành thục hữu tình kiến, nghiêm tịnh Phật độ kiến, Bồ tát kiến, Phật Đà kiến và Chuyển pháp luân kiến, nên Bồ tát này lại gọi là Ma ha tát. Bạch Thế Tôn! Dùng tóm mà nói: Do các Bồ tát năng vì hữu tình, đem vô sở đắc mà làm phương tiện, thuyết pháp dứt tất cả kiến chấp, cho nên Bồ tát này được gọi là Ma ha tát.
Khi ấy, cụ thọ Thiện Hiện hỏi Xá Lợi Tử rằng: Nếu Bồ tát Ma ha tát năng vì hữu tình, đem vô sở đắc làm phương tiện để thuyết pháp dứt các kiến chấp ấy, duyên gì Bồ tát Ma ha tát tự có sở đắc làm phương tiện, khởi kiến sắc, kiến thọ tưởng hành thức. Khởi kiến nhãn xứ, kiến thanh hương vị xúc pháp xứ. Khởi kiến nhãn giới, kiến sắc giới, nhãn thức giới và nhãn xúc, nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ. Khởi kiến nhĩ giới, kiến thanh giới, nhĩ thức giới và nhĩ xúc, nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ. Khởi kiến tỷ giới, kiến hương giới, tỷ thức giới và tỷ xúc, tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ. Khởi kiến thiệt giới, kiến vị giới, thiệt thức giới và thiệt xúc, thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ. Khởi kiến thân giới, kiến xúc giới, thân thức giới và thân xúc, thân xúc làm duyên sanh ra các thọ. Khởi kiến ý giới, kiến pháp giới, ý thức giới và ý xúc, ý xúc làm duyên sanh ra các thọ. Khởi kiến địa giới, kiến thủy hỏa phong không thức giới. Khởi kiến khổ thánh đế, kiến tập diệt đạo thánh đế. Khởi kiến vô minh, kiến hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sanh, lão tử sầu thán khổ ưu não. Khởi kiến bốn tĩnh lự, bốn vô sắc định, Khởi kiến bốn niệm trụ, kiến bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi. Khởi kiến không giải thoát môn, kiến vô tướng, vô nguyện giải thoát môn. Khởi kiến bố thí Ba la mật đa, kiến tịnh giới an nhẫn tinh tiến tĩnh lự bát nhã Ba la mật đa. Khởi kiến năm nhãn, kiến sáu thần thông. Khởi kiến Phật mười lực, kiến bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng, nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí. Khởi kiến thành thục hữu tình, kiến nghiêm tịnh Phật độ, kiến Bồ tát, kiến Phật Đà và kiến Chuyển pháp luân ư?
Cụ thọ Xá Lợi Tử đáp Thiện Hiện rằng: Nếu Bồ tát Ma ha tát, khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa không có phương tiện, bèn khởi kiến sắc, kiến thọ tưởng hành thức cho đến bèn khởi kiến Phật Đà, kiến Chuyển pháp luân, là Bồ tát Ma ha tát này chẳng năng vì các hữu tình, đem vô sở đắc làm phương tiện, thuyết phát dứt các kiến chấp. Nếu Bồ tát Ma ha tát, khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa có phương tiện khéo léo ấy, năng vì hữu tình đem vô sở đắc làm phương tiện, thuyết phát dứt các kiến chấp, là Bồ tát Ma ha tát này chẳng khởi kiến sắc, kiến thọ tưởng hành thức, cho đến chẳng khởi kiến Phật Đà, kiến Chuyển pháp luân.
Bấy giờ, cụ thọ Thiện Hiện thưa Phật: Bạch Thế Tôn! Tôi cũng muốn nói Bồ tát do nghĩa này nên lại gọi là Ma ha tát. Phật nói: Thiện Hiện! Tùy ý Ngươi nói. Thiện Hiện thưa rằng: Bạch Thế Tôn! Do các Bồ tát Nhất thiết trí trí phát tâm Bồ đề, tâm Vô đẳng đẳng, tâm Bất cộng tất cẳ Thanh văn, Độc giác. Đối với các tâm như vậy cũng chẳng chấp lấy. Vì sao thế? Bạch Thế Tôn! Tâm Nhất thiết trí kia là chơn vô lậu, chẳng đọa ba cõi; tâm cầu Nhất thiết trí trí cũng là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Đối với các tâm như vậy chẳng nên chấp lấy. Cho nên Bồ tát này cũng lại gọi là Ma ha tát.
Khi ấy, Xá Lợi Tử hỏi Thiện Hiện rằng: Bồ tát Ma ha tát tâm Vô đẳng đẳng, tâm Bất cộng tất cả Thanh văn, Độc giác là thế nào? Thiện Hiện đáp: Các Bồ tát Ma ha tát từ sơ phát tâm, chẳng thấy các pháp có sanh có diệt, có giảm có tăng, có lai có khứ, có nhiễm có tịnh, cũng chẳng thấy có tâm Thanh văn, Độc giác, tâm Bồ tát, tâm Như Lai. Xá Lợi Tử! Đây gọi là Bồ tát Ma ha tát tâm Vô đẳng đẳng, tâm Bất cộng tất cả Thanh văn, Độc giác. Các Bồ tát Ma ha tát đối các tâm như vậy cũng chẳng chấp lấy.
Khi ấy, Xá Lợi Tử hỏi Thiện Hiện rằng: Nếu với tâm như vậy chẳng nên chấp lấy ấy, thời đối tất cả tâm ngu phu, dị sanh, Thanh văn, Độc giác thảy cũng chẳng nên chấp lấy. Và với tâm sắc chẳng nên chấp lấy, với tâm thọ tưởng hành thức cũng chẳng nên chấp lấy. Với tâm nhãn xứ chẳng nên chấp lấy, với tâm nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ cũng chẳng nên chấp lấy. Với tâm sắc xứ chẳng nên chấp lấy, với tâm thanh hương vị xúc pháp xứ cũng chẳng nên chấp lấy. Với tâm nhãn giới chẳng nên chấp lấy, với tâm sắc giới, nhãn thức giới và nhãn xúc, nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ cũng chẳng nên chấp lấy. Với tâm nhĩ giới chẳng nên chấp lấy, với tâm thanh giới, nhĩ thức giới và nhĩ xúc, nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ cũng chẳng nên chấp lấy. Với tâm tỷ giới chẳng nên chấp lấy, với tâm hương giới, tỷ thức giới và tỷ xúc, tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ cũng chẳng nên chấp lấy. Với tâm thiệt giới chẳng nên chấp lấy, với tâm vị giới, thiệt thức giới và thiệt xúc, thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ cũng chẳng nên chấp lấy. Với tâm thân giới chẳng nên chấp lấy, với tâm xúc giới, thân thức giới và thân xúc, thân xúc làm duyên sanh ra các thọ cũng chẳng nên chấp lấy. Với tâm ý giới chẳng nên chấp lấy, với tâm pháp giới, ý thức giới và ý xúc, ý xúc làm duyên sanh ra các thọ cũng chẳng nên chấp lấy. Với tâm địa giới chẳng nên chấp lấy, với tâm thủy hỏa phong không thức giới cũng chẳng nên chấp lấy. Với tâm khổ thánh đế chẳng nên chấp lấy, với tâm tập diệt đạo thánh cũng chẳng nên chấp lấy. Với tâm vô minh chẳng nên chấp lấy, với tâm hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sanh, lão tử sầu thán khổ ưu não cũng chẳng nên chấp lấy. Với tâm bốn tĩnh lự chẳng nên chấp lấy, với tâm bốn vô lượng, bốn vô sắc định cũng chẳng nên chấp lấy. Với tâm bốn niệm trụ chẳng nên chấp lấy, với tâm bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi cũng chẳng nên chấp lấy. Với tâm không giải thoát môn chẳng nên chấp lấy, với tâm vô tướng, vô nguyện giải thoát môn cũng chẳng nên chấp lấy. Với tâm bố thí Ba la mật đa chẳng nên chấp lấy, với tâm tịnh giới an nhẫn tinh tiến tĩnh lự bát nhã Ba la mật đa cũng chẳng nên chấp lấy. Với tâm năm nhãn chẳng nên chấp lấy, với tâm sáu thần thông cũng chẳng nên chấp lấy. Với tâm Phật mười lực chẳng nên chấp lấy, với tâm bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng, nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí cũng chẳng nên chấp lấy. Vì sao thế? Vì các tâm như vậy đều vô tâm tánh vậy. Thiện Hiện, như vậy. Thật như lời vừa nói.
Khi ấy, Xá Lợi Tử hỏi Thiện Hiện rằng: Nếu tất cả tâm vì không có tâm tánh vậy, chẳng nên chấp lấy ấy, thời sắc vì không có tánh sắc vậy, chẳng nên chấp lấy; thọ tưởng hành thức, vì không có tánh thọ tưởng hành thức vậy, cũng chẳng nên chấp lấy. Nhãn xứ, vì không có tánh nhãn xứ vậy, chẳng nên chấp lấy; nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ, vì không có tánh nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ vậy, cũng chẳng nên chấp lấy. Sắc xứ, vì không có tánh sắc xứ vậy, chẳng nên chấp lấy; thanh hương vị xúc pháp xứ, vì không có tánh thanh hương vị xúc pháp xứ vậy, cũng chẳng nên chấp lấy. Nhãn giới, vì không có tánh nhãn giới vậy, chẳng nên chấp lấy; sắc giới, nhãn thức giới và nhãn xúc, nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ, vì không có tánh sắc giới cho đến nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ vậy, cũng chẳng nên chấp lấy. Nhĩ giới, vì không có tánh nhĩ giới vậy, chẳng nên chấp lấy; thanh giới, nhĩ thức giới và nhĩ xúc, nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ, vì không có tánh thanh giới cho đến nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ vậy, cũng chẳng nên chấp lấy. Tỷ giới, vì không có tánh tỷ giới vậy, chẳng nên chấp lấy; hương giới, tỷ thức giới và tỷ xúc, tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ, vì không có tánh hương giới cho đến tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ vậy, cũng chẳng nên chấp lấy. Thiệt giới, vì không có tánh thiệt giới vậy, chẳng nên chấp lấy; vị giới, thiệt giới và thiệt xúc, thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ, vì không có tánh vị giới cho đến thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ vậy, cũng chẳng nên chấp lấy. Thân giới, vì không có tánh thân giới vậy, chẳng nên chấp lấy; xúc giới, thân thức giới và thân xúc, thân xúc làm duyên sanh ra các thọ, vì không có tánh xúc giới cho đến thân xúc làm duyên sanh ra các thọ vậy, cũng chẳng nên chấp lấy. Ý giới, vì không có tánh ý giới vậy, chẳng nên chấp lấy; pháp giới, ý thức giới và ý xúc, ý xúc làm duyên sanh ra các thọ, vì không có tánh pháp giới cho đến ý xúc làm duyên sanh ra các thọ vậy, cũng chẳng nên chấp lấy. Địa giới, vì không có tánh địa giới vậy, chẳng nên chấp lấy; thủy hỏa phong không thức giới, vì không có tánh thủy hỏa phong không thức giới vậy, cũng chẳng nên chấp lấy. Khổ thánh đế, vì không có tánh khổ thánh đế vậy, chẳng nên chấp lấy; tập diệt đạo thánh đế, vì không có tánh tập diệt đạo thánh đế vậy, cũng chẳng nên chấp lấy. Vô minh, vì không có tánh vô minh vậy, chẳng nên chấp lấy; hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sanh, lão tử sầu thán khổ ưu não, vì không có tánh hành cho đến lão tử sầu thán khổ ưu não vậy, cũng chẳng nên chấp lấy. Bốn tĩnh lự, vì không có tánh bốn tĩnh lự vậy, chẳng nên chấp lấy; bốn vô lượng, bốn vô sắc định, vì không có tánh bốn vô lượng, bốn vô sắc định vậy, cũng chẳng nên chấp lấy. Bốn niệm trụ, vì không có tánh bốn niệm trụ vậy, chẳng nên chấp lấy; bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi, vì không có tánh bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi vậy, cũng chẳng nên chấp lấy. Không giải thoát môn, vì không có tánh không giải thoát môn vậy, chẳng nên chấp lấy; vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, vì không có tánh vô tướng, vô nguyện giải thoát môn vậy, cũng chẳng nên chấp lấy. Bố thí Ba la mật đa, vì không có tánh bố thí Ba la mật đa vậy, chẳng nên chấp lấy; tịnh giới an nhẫn tinh tiến tĩnh lự bát nhã Ba la mật đa, vì không có tánh tịnh giới an nhẫn tinh tiến tĩnh lự bát nhã Ba la vậy, cũng chẳng nên chấp lấy. Năm nhãn, vì không có tánh năm nhãn vậy, chẳng nên chấp lấy; sáu thần thông, vì không có tánh sáu thần thông vậy, cũng chẳng nên chấp lấy. Phật mười lực vì không có tánh Phật mười lực vậy, chẳng nên chấp lấy; bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng, nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, vì không có tánh bốn vô sở úy cho đến nhất thiết tướng trí vậy, cũng chẳng nên chấp lấy. Thiện Hiện đáp rằng: Như vậy, như vậy. Thật như lời vừa nói.
Khi ấy, Xá Lợi Tử hỏi Thiện Hiện rằng: Nếu tâm Nhất thiết trí trí là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi ấy, thời tất cẳ tâm ngu phu, dị sanh, Thanh văn, Độc giác thảy cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Vì sao thế? Vì các tâm như vậy cũng là bản tánh không. Sở vì sao? Vì pháp bản tánh không, là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Thiện Hiện đáp rằng: Như vậy, như vậy. Thật như lời vừa nói.
Xá Lợi Tử nói: Sắc cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi; thọ tưởng hành thức cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Vì sao thế? Vì sắc thọ tưởng hành thức bản tánh đều không vậy. Sở vì sao? Vì pháp bản tánh không, là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Thiện Hiện đáp rằng: Như vậy, như vậy. Thật như lời vừa nói.
Xá Lợi Tử nói: Nhãn xứ cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi; nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ, cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Vì sao thế? Vì nhãn nhĩ tỷ thiệt thân ý xứ bản tánh đều không vậy. Sở vì sao? Vì pháp bản tánh không, là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Thiện Hiện đáp rằng: Như vậy, như vậy. Thật như lời vừa nói.
Xá Lợi Tử nói: Sắc xứ cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi; thanh hương vị xúc pháp xứ, cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Vì sao thế? Vì sắc thanh hương vị xúc pháp xứ bản tánh đều không vậy. Sở vì sao? Vì pháp bản tánh không, là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Thiện Hiện đáp rằng: Như vậy, như vậy. Thật như lời vừa nói.
Xá Lợi Tử nói: Nhãn giới cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi; sắc giới, nhãn thức giới và nhãn xúc, nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ, cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Vì sao thế? Vì nhãn giới cho đến nhãn xúc làm duyên sanh ra các thọ, bản tánh đều không vậy. Sở vì sao? Vì pháp bản tánh không, là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Thiện Hiện đáp rằng: Như vậy, như vậy. Thật như lời vừa nói.
Xá Lợi Tử nói: Nhĩ giới cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi; thanh giới, nhĩ thức giới và nhĩ xúc, nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ, cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Vì sao thế? Vì nhĩ giới cho đến nhĩ xúc làm duyên sanh ra các thọ, bản tánh đều không vậy. Sở vì sao? Vì pháp bản tánh không, là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Thiện Hiện đáp rằng: Như vậy, như vậy. Thật như lời vừa nói.
Xá Lợi Tử nói: Tỷ giới cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi; hương giới, tỷ thức giới và tỷ xúc, tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ, cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Vì sao thế? Vì tỷ giới cho đến tỷ xúc làm duyên sanh ra các thọ, bản tánh đều không vậy. Sở vì sao? Vì pháp bản tánh không, là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Thiện Hiện đáp rằng: Như vậy, như vậy. Thật như lời vừa nói.
Xá Lợi Tử nói: Thiệt giới cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi; vị giới, thiệt thức giới và thiệt xúc, thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ, cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Vì sao thế? Vì thiệt giới cho đến thiệt xúc làm duyên sanh ra các thọ, bản tánh đều không vậy. Sở vì sao? Vì pháp bản tánh không, là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Thiện Hiện đáp rằng: Như vậy, như vậy. Thật như lời vừa nói.
Xá Lợi Tử nói: Thân giới cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi; xúc giới, thân thức giới và thân xúc, thân xúc làm duyên sanh ra các thọ, cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Vì sao thế? Vì thân giới cho đến thân xúc làm duyên sanh ra các thọ, bản tánh đều không vậy. Sở vì sao? Vì pháp bản tánh không, là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Thiện Hiện đáp rằng: Như vậy, như vậy. Thật như lời vừa nói.
Xá Lợi Tử nói: Ý giới cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi; pháp giới, ý thức giới và ý xúc, ý xúc làm duyên sanh ra các thọ, cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Vì sao thế? Vì ý giới cho đến ý xúc làm duyên sanh ra các thọ, bản tánh đều không vậy. Sở vì sao? Vì pháp bản tánh không, là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Thiện Hiện đáp rằng: Như vậy, như vậy. Thật như lời vừa nói.
Xá Lợi Tử nói: Địa giới cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi; thủy hỏa phong không thức giới, cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Vì sao thế? Vì địa thủy hỏa phong không thức giới, bản tánh đều không vậy. Sở vì sao? Vì pháp bản tánh không, là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Thiện Hiện đáp rằng: Như vậy, như vậy. Thật như lời vừa nói.
Xá Lợi Tử nói: Khổ thánh đế cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi; tập diệt đạo thánh đế, cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Vì sao thế? Vì khổ tập diệt đạo thánh đế, bản tánh đều không vậy. Sở vì sao? Vì pháp bản tánh không, là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Thiện Hiện đáp rằng: Như vậy, như vậy. Thật như lời vừa nói.
Xá Lợi Tử nói: Vô minh cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi; hành, thức, danh sắc, lục xứ, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sanh, lão tử sầu thán khổ ưu não, cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Vì sao thế? Vì vô minh cho đến lão tử sầu thán khổ ưu não, bản tánh đều không vậy. Sở vì sao? Vì pháp bản tánh không, là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Thiện Hiện đáp rằng: Như vậy, như vậy. Thật như lời vừa nói.
Xá Lợi Tử nói: Bốn tĩnh lự cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi; bốn vô lượng, bốn vô sắc định, cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Vì sao thế? Vì bốn tĩnh lự, bốn vô lượng, bốn vô sắc định, bản tánh đều không vậy. Sở vì sao? Vì pháp bản tánh không, là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Thiện Hiện đáp rằng: Như vậy, như vậy. Thật như lời vừa nói.
Xá Lợi Tử nói: Bốn niệm trụ cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi; bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi, cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Vì sao thế? Vì bốn niệm trụ cho đến tám thánh đạo chi, bản tánh đều không vậy. Sở vì sao? Vì pháp bản tánh không, là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Thiện Hiện đáp rằng: Như vậy, như vậy. Thật như lời vừa nói.
Xá Lợi Tử nói: Không giải thoát môn cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi; vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Vì sao thế? Vì không, vô tướng, vô nguyện giải thoát môn, bản tánh đều không vậy. Sở vì sao? Vì pháp bản tánh không, là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Thiện Hiện đáp rằng: Như vậy, như vậy. Thật như lời vừa nói.
Xá Lợi Tử nói: Bố thí Ba la mật đa cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi; tịnh giới an nhẫn tinh tiến tĩnh lự bát nhã Ba la mật đa, cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Vì sao thế? Vì bố thí Ba la mật đa cho đến Bát nhã Ba la mật đa, bản tánh đều không vậy. Sở vì sao? Vì pháp bản tánh không, là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Thiện Hiện đáp rằng: Như vậy, như vậy. Thật như lời vừa nói.
Xá Lợi Tử nói: Năm nhãn cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi; sáu thần thông, cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Vì sao thế? Vì năm nhãn, sáu thần thông bản tánh đều không vậy. Sở vì sao? Vì pháp bản tánh không, là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Thiện Hiện đáp rằng: Như vậy, như vậy. Thật như lời vừa nói.
Xá Lợi Tử nói: Phật mười lực cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi; bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng, nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí, cũng nên là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Vì sao thế? Vì Phật mười lực cho đến nhất thiết tướng trí, bản tánh đều không vậy. Sở vì sao? Vì pháp bản tánh không, là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi. Thiện Hiện đáp rằng: Như vậy, như vậy. Thật như lời vừa nói.
Khi ấy, Xá Lợi Tử hỏi Thiện Hiện rằng: Nếu pháp tâm sắc thảy vì không có tánh tâm sắc thảy vậy, đều chẳng nên chấp lấy ấy, thời tất cẳ pháp lẽ nên đều bình đẳng, không có sai khác? Thiện Hiện đáp rằng: Như vậy, như vậy. Thật như lời vừa nói. Xá Lợi Tử nói: Nếu tất cả pháp nhất định không sai khác ấy, vì sao Như Lai thuyết tâm sắc thảy pháp có món món sai khác? Thiện Hiện đáp rằng: Đấy là Như Lai tùy theo lời nói thế tục thi thiết có món món sai khác này, chớ chẳng phải do thật nghĩa.
Khi ấy, Xá Lợi Tử hỏi Thiện Hiện rằng: Nếu tất cả ngu phu, dị sanh, Thanh văn, Độc giác, Bồ tát, Như Lai tâm sắc thảy pháp, vì bản tánh đều không vậy, là chơn vô lậu chẳng đọa ba cõi ấy, thời thánh giả, dị sanh và nhất thiết trí cùng phi nhất thiết trí, lẽ nên đều bình đẳng, không có sai khác? Thiện Hiện đáp rằng: Như vậy, như vậy. Thật như lời nói. Xá Lợi Tử nói: Nếu các phàm thánh nhất định không sai khác ấy, vì sao Như Lai thuyết các phàm, thánh có thứ thứ sai khác? Thiện Hiện đáp rằng: Đây cũng là Như Lai tùy theo lời nói thế tục thi thiết, mới có các thứ sai khác này, chớ chẳng phải do thật nghĩa.
Xá Lợi Tử! Như vậy Bồ tát Ma ha tát, khi tu hành Bát nhã Ba la mật đa, nên đem vô sở đắc mà làm phương tiện vậy, đối với chỗ phát tâm Bồ đề, tâm Vô đẳng đẳng, tâm Bất cộng tất cả Thanh văn, Độc giác, chẳng ỷ, chẳng đắm. Đối với tất cả pháp cũng không chấp ấy. Do nghĩa này vậy, nên gọi là Ma ha tát.
Bấy giờ, cụ thọ Mãn Từ Tử thưa Phật rằng: Bạch Thế Tôn! Tôi cũng muốn nói Bồ tát do nghĩa này nên lại gọi là Ma ha tát? Phật bảo: Mãn Từ Tử! Tùy ý Ngươi nói. Mãn Từ Tử thưa: Bạch Thế Tôn! Do các Bồ tát vì muốn lợi vui cho tất cả hữu tình, nên mặc áo giáp đại công đức, phát ý Đại thừa, nên cõi xe Đại thừa, lại được gọi là Ma ha tát.
Khi ấy, Xá Lợi Tử hỏi Mãn Từ Tử rằng: Sao là Bồ tát Ma ha tát, vì muốn lợi vui cho tất cả hữu tình, mặc áo giáp đại công đức? Mãn Từ Tử nói: Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát tu hạnh Bồ đề, chẳng vì số ít hữu tình nên được lợi vui, mà vì tất cả hữu tình được lợi vui nên tu hạnh Bồ đề. Xá Lợi Tử! Như vậy gọi là Bồ tát Ma ha tát, vì muốn lợi vui cho tất cả hữu tình, mặc áo giáp đại công đức.
Lại nữa, Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát trụ bố thí Ba la mật đa, khi tu bố thí Ba la mật đa, chẳng vì số ít hữu tình nên được lợi vui, mà vì tất cả hữu tình được lợi vui nên tu bố thí Ba la mật đa. Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát trụ tịnh giới Ba la mật đa, khi tu tịnh giới Ba la mật đa, chẳng vì số ít hữu tình nên được lợi vui, mà vì tất cả hữu tình nên được lợi vui, mà vì tất cả hữu tình được lợi vui, nên tu tịnh giới Ba la mật đa. Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát trụ an nhẫn Ba la mật đa, khi tu an nhẫn Ba la mật đa, chẳng vì số ít hữu tình nên được lợi vui, mà vì tất cả hữu tình được vui nên tu an nhẫn Ba la mật đa. Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát trụ tinh tiến Ba la mật đa, khi tu tinh tiến Ba la mật đa. Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát trụ tĩnh lự Ba la mật đa, khi tu tĩnh lự Ba la mật đa, chẳng vì số ít hữu tình nên được lợi vui, mà vì tất cả hữu tình được lợi vui, nên tu tĩnh lự Ba la mật đa. Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát trụ Bát nhã Ba la mật đa, khi tu Bát nhã Ba la mật đa, chẳng vì số ít hữu tình nên được lợi vui, mà vì tất cả hữu tình được lợi vui, nên tu Bát nhã Ba la mật đa. Xá Lợi Tử! Như vậy gọi là Bồ tát Ma ha tát, vì muốn lợi vui cho tất cả hữu tình mà mặc áo giáp đại công đức.
Lại nữa, Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát mặc áo giáp đại công đức lợi vui hữu tình chẳng bị hạn cục, nghĩa là chẳng tác lên nghĩ này: Ta giáo hóa ngần ấy hữu tình khiến được Vô dư Niết bàn, ngần ấy hữu tình chẳng cho nó được. Ta giáo hóa ngần ấy hữu tình khiến trụ Vô thượng Bồ đề, ngần ấy hữu tình chẳng cho nó trụ. Nhưng Bồ tát Ma ha tát này, khắp khiến tất cẳ hữu tình được Vô dư Niết bàn và trụ Vô thượng Bồ đề, vậy nên mặc áo giáp đại công đức.
Lại nữa, Xá Lợi Tử! Bồ tát Ma ha tát lại tác lên nghĩ như vầy: Ta phải tự viên mãn bố thí Ba la mật đa, cũng giáo hóa tất cả hữu tình nơi bố thí Ba la mật đa tu cho viên mãn. Ta phải tự viên mãn tịnh giới an nhẫn tinh tiến tĩnh lự bát nhã Ba la mật đa, cũng giáo hóa tất cả hữu tình nơi tịnh giới cho đến bát nhã Ba la mật đa cho viên mãn. Ta phải tự trụ nội không, cũng giáo hóa tất cả hữu tình khiến trụ nội không. Ta phải tự trụ ngoại không, nội ngoại không, không không, đại không, thắng nghĩa không, hữu vi không, vô vi không, tất cảnh không, vô tế không, tán không, vô biến dị không, bổn tánh không, tự tướng không, cộng tướng không, nhất thiết pháp không, bất khả đắc không, vô tánh không, tự tánh không, vô tánh tự tánh không; cũng giáo hóa tất cả hữu tình khiến trụ ngoại không cho đến vô tánh tự tánh không. Ta phải tự trụ bốn tĩnh lự, cũng giáo hóa tất cả hữu tình khiến tu bốn tĩnh lự. Ta phải tự trụ bốn vô lượng, bốn vô sắc định; cũng giáo hóa tất cả hữu tình khiến tu bốn vô lượng, bốn vô sắc định. Ta phải tự trụ bốn niệm trụ, cũng giáo hóa tất cả hữu tình khiến tu bốn niệm trụ. Ta phải tự trụ bốn chánh đoạn, bốn thần túc, năm căn, năm lực, bảy đẳng giác chi, tám thánh đạo chi; cũng giáo hóa tất cả hữu tình khiến tu bốn chánh đoạn cho đến tám thánh đạo chi. Ta phải tự trụ không giải thoát môn, cũng giáo hóa tất cả hữu tình khiến tu không giải thoát môn. Ta phải tự trụ vô tướng, vô nguyện giải thoát môn; cũng giáo hóa tất cả hữu tình khiến tu vô tướng, vô nguyện giải thoát môn. Ta phải tự trụ năm nhãn, cũng giáo hóa tất cả hữu tình khiến tu năm nhãn. Ta phải tự trụ sáu thần thông, cũng giáo hóa tất cả hữu tình khiến tu sáu thần thông. Ta phải tự trụ Phật mười lực, cũng giáo hóa tất cả hữu tình khiến tu Phật mười lực. Ta phải tự trụ bốn vô sở úy, bốn vô ngại giải, đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả, mười tám pháp Phật bất cộng, nhất thiết trí, đạo tướng trí, nhất thiết tướng trí; cũng giáo hóa tất cả hữu tình khiến tu bốn vô sở úy cho đến nhất thiết tướng trí. Xá Lợi Tử! Như vậy gọi là Bồ tát Ma ha tát vì muốn lợi vui tất cả hữu tình, mà mặc áo giáp đại công đức.
Nguồn: Kinh · Luật · Luận Đại thừa bản Việt — Không Hoa tập hợp. Bốn bộ A-hàm đã gỡ khỏi gói ngày 8/9/2026: gói Nikāya có đúng bốn bộ ấy, chia theo từng bài và kèm chú thích của dịch giả. Hai mục còn bản quyền đã chuyển sang gói cài tay, không phát hành lại. Tác phẩm của mình có trong gói mà không muốn, xin báo, sẽ gỡ ngay. Đợt 13 (9/2026): thêm các bộ kinh · luật · luận bản Việt phổ biến trên mạng (bộ chưa có trong gói), ghi công theo dịch giả từng bộ. Đợt 20 (10/2026): thêm và thay bản chép một số bộ kinh · luận bản Việt từ ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org), ghi công theo dịch giả từng bộ. Luật tạng (Tứ Phần Luật, Ma-ha Tăng-kỳ Luật): Bản tiếng Việt: HT. Thích Minh Châu, Bhikkhu Indacanda, HT. Tuệ Sỹ, HT. Thích Đức Thắng, HT. Tịnh Sự, HT. Thích Thanh Từ, HT. Thích Đỗng Minh, HT. Thích Phước Sơn, Nguyễn Văn Ngân, Tỳ kheo Thiện Minh, Tâm An – Minh Tuệ và các dịch giả khác. Bản tiếng Anh: Bhikkhu Sujato, Bhikkhu Brahmali, Bhikkhu Bodhi, I.B. Horner, T.W. Rhys Davids, Thanissaro Bhikkhu, Marcus Bingenheimer, Samuel Beal và các dịch giả khác. Dữ liệu từ SuttaCentral, budsas.net (Bình Anson) và tamtangpaliviet.net.
