Kinh Bát Nê Hoàn

Quyển Hạ

Bấy giờ Đức Phật bảo tôn giã A Nan đồng đi đến thôn Câu Di, Vào trong thành Lạc Ba Tuần, đang đi nửa đường Đức Phật bị bệnh, toàn thân đau đớn, Ngài ngồi dưới gốc cây, bảo hiền giả A Nan:

-Hãy cầm bát đến sông Câu Di múc nước đem về đây!

Tôn giả vâng lời ra đi. Bấy giờ có năm trăm cổ xe đang chạy ầm ầm trên giòng sông làm cho nước bị đục. Tôn giả A Nan lấy nước xong trở về bạch Đức Phật:

-Vừa rồi có rất nhiều xe chạy qua làm cho nước bị đục, chưa được trong, vậy Ngài có thể dùng nó để tắm rửa. Có con sông Hy Liên cách đây không xa, con sẽ đem nước về để Thế Tôn uống.

Đức Phật lấy nước trong bát rửa mặt và rửa chân. Bấy giờ cơn đau của Đức Phật dịu bớt.

Sau một thời gian đại thần xứ Hoa Thị tên là Phước Kế từ xa trông thấy đức Phật các căn vắng lặng, được định tịch tịnh, điều phục ý vô thượng, nhan sắc hết sức quang minh rực rỡ, trong lòng hoan hỷ, đến trước đảnh lễ đức Phật, rồi đứng qua một bên. Đức Phật hỏi Phước Kế:

-Do đâu mà ngươi được pháp hỷ.

Thưa rằng:

-Do Tỳ kheo Lực Lam. Ngày xưa con hành đạo thấy Lực Lam ngồi ở dưới một gốc cây. Bấy giờ ở trên đường có năm trăm cổ xe chạy qua, có người đến sau, xuống xe hỏi Tỳ kheo:

-Ngài có thấy đoàn xe chạy ở trước chăng?

-Không thấy.

-Vậy Ngài không nghe tiếng xe à?

-Không nghe.

-Khi đó Ngài ngủ à?

-Không ngủ, do vì ta đang suy nghĩ về đạo vậy.

Người ấy khen rằng:

-Tiếng xe chạy ầm ầm, thức nhưng vẫn không nghe, giữ tâm sao mà được chuyên nhất như vậy, thật khó có người làm được. Tiếng của năm trăm cỗ xe chạy qua mà còn không nghe, há lại còn nghe tiếng khác sao?!

Ông liền cúng dường vị ấy một tấm y vải nhuộm.

Lúc ấy con nghe việc ấy, trong lòng hết sức sung sướng liền được pháp hỷ cho đến ngày hôm nay.

Đức Phật hỏi Phước Kế:

-Ngươi xem tiếng sấm sét ầm ầm dữ dội so với tiếng của 500 cổ xe chạy qua thì thế nào?

-Cho dù có 1.000 (một ngàn) cổ xe cùng một lúc chạy thật nhanh, thì tiếng động ấy cũng không thể so với tiếng sấm sét được.

Đức Phật nói:

-Ngày trước, có một thời ta du hóa ở A Trầm, hôm đó vào lúc nửa trưa, trời đổ mưa to, sấm sét dữ dội, làm chết hết 4 con trâu và hai anh em người đi cày. Thiên hạ xúm tới chật ních để xem. Lúc ấy ta ở trong Định- Giác- Ý, đang thong thả đi kinh hành, có một người đến, cúi đầu đảnh lễ, rồi đi theo ta. Ta hỏi:

-Người ta làm gì đông vậy?

-Vừa rồi trời sấm sét, đánh chết bốn con trâu và hai anh em người đi cày, vậy thế tôn không nghe sao?

-Không nghe.

-Lúc đó ngài ngủ à?

-Không ngủ. Tự ta trong Tam muội vậy.

Người ấy khen ngợi nói:

-Ít nghe có người định như đức Phật. Tiếng sấm sét vang rền trời đất, nhưng Ngài đã được định tịch lặng mà không nghe sao? Người đó trong lòng hoan hỷ cũng được pháp hỷ.

Phước Kế tán thán rằng:

-Gặp Phật, xem thấy Phật ,

Ai mà không hoan hỷ,

Phước nguyện cùng gặp thời,

Khiến con được pháp lợi.

Đức Phật đáp lại bài tụng rằng:

-Người mến pháp ngủ yên,

Hoan hỷ, tâm thanh tịnh,

Chơn nhân đã thuyết pháp,

Bậc hiền thường làm theo,

Pháp che chở người tu,

Như mưa làm cây tốt.

Khi ấy Đại thần ra lệnh cho người hầu trở về lấy tấm giạ bằng vàng mới dệt dâng lên đức Phật thưa rằng:

-Con biết Đức Phật không dùng thứ này, nhưng mong Ngài thương xót nhận cho.

Đức Phật nhận tấm giạ rồi thuyết pháp, chánh hóa nhiều điều căn bản. Phước Kế tránh qua một bên thưa rằng:

-Kể từ ngày hôm nay, con đích thân tự quy y Phật, tự quy y đạo pháp, tự quy y Thánh chúng, thọ giới của Thánh Tín, thân không sát sanh, không dối lấy của người, không dâm dật, không lừa dối tà ngụy, không uống rượu, không ăn thịt, không vi phạm những giới ấy. Vì việc nước đa đoan vậy con xin kiếu từ trở về.

Ông liền lạy dưới chân đức Phật, nhiễu quanh ba vòng rồi đi ra.

Đức Phật bảo hiền giả A Nan lấy tấm giạ dệt bằng vàng của Phước Kế đem đến. Tôn giả vâng lời dâng lên, đức Phật mặc vào người. Tôn giả A Nan thấy đức Phật nhan sắc sáng ngời, hân hoan chói lọi, giống sắc vàng tía, quỳ dài thưa rằng:

-Từ khi con được làm thị giả đến nay hơn hai mươi năm, nhưng chưa lúc nào thấy nhan sắc của đức Phật quang minh rực rỡ như hôm nay. Con không rõ đó là ý gì?

Đức Phật dạy:

-Này A Nan ! Có hai nguyên nhân làm cho sắc của đức Phật sáng rạng. Những gì là hai? - Đó là lúc đầu đêm đức Phật được đạo chơn chánh vô thượng, vi diệu chánh giác và đến sau đêm khi Ngài xả bỏ tuổi thọ còn lại, tâm vô vi để diệt độ. Nay nữa đêm này ta sẽ Bát- Nê- Hoàn, cho nên nhan sắc phát ra ánh sáng.

Tôn giả A Nan kêu khóc thưa rằng:

-Đức Phật nhập Niết-bàn sao mà nhanh quá. Con mắt của thế gian tắt mất, sao mà nhanh thế.

Bấy giờ đức Phật bảo Hiền giả A Nan đi đến sông Hi Liên. Đức Phật đến bên bờ sông cởi bỏ y phục lội vào nước, tay nâng y, tự tắm rửa thân thể, rồi qua đứng ở bờ bên kia, sửa lại y phục, bảo tôn giả A Nan:

-Buổi sáng ta thọ thực ở nhà đệ tử Thuần, buổi tối sẽ diệt độ. Ngươi hãy giải thích cho ý của Thuần rõ : "Đức Phật ăn cơm ở nhà của ngươi, tối nay Ngài sẽ diệt độ. Thiên hạ có hai điều khó gặp; nếu được gặp mà đích thân cúng dường liền giải trừ hết nghi, sợ, lại có quả báo chơn chánh. Những gì là hai? -1/ Nếu cúng dường trai phạn, nhờ bữa cơm đó Ngài được khí lực thành bậc vô thượng chánh chơn, cho đến chí thánh. 2/ Nếu cúng dường trai phạn, sau bữa cơm đó Ngài xả bỏ tuổi thọ, tâm vô vi mà diệt độ. Nay Thuần đã cúng trai phạn cho đức Phật ông sẽ được trường thọ, được vô dục, được đại phước, được hết sức tôn quý, được làm quan viên, sau khi mạng chung được sanh lên trời, được năm thứ phước đó. Hãy bảo Thuần chớ buồn, phải nên vui mừng. Người cúng dường trai phạn cho đức Phật một lần là được nhiều phước báo. Cho nên biết rằng đối với Phật không thể không cung kính, đối với kinh pháp không thể không học, đối với Thánh chúng không thể không tôn thờ.

Tôn giả A Nan bạch đức Phật:

-Tỳ kheo Như Diên tánh tình xấu ác, nóng nảy, thích mắng chửi, nói nhiều, sau khi Phật Nê-Hoàn rồi đối trị hạng người ấy như thế nào?

Đức Phật bảo tôn giả A Nan:

-Sau khi ta nhập Nê- hoàn rồi đối với Tỳ kheo hung ác phải phạt bằng pháp Phạm- Đàn (mặc tẩn), bảo đại chúng hãy im lặng lánh đi, đừng nói chuyện với kẻ ấy, kẻ ấy sẽ thấy xấu hổ mà tự cải hối.

Bấy giờ đức Phật bảo Hiền giả A Nan:

-Hãy trãi giường gối, lưng ta đau nhức.

Tôn giả liền trãi giường gối. Đức Phật nằm nghiêng về hông bên hữu, hai chân chồng lên nhau, tư duy về đạo trí tuệ chơn chánh. Khi ấy đức Phật bảo hiền giả A Nan:

-Hãy nên nói về bảy giác ý.

Tôn giả A Nan thưa:

-Dạ vâng, ngày xưa con theo Phật được nghe:

1.- Giác của chí niệm, đức Phật dùng tự giác thành bậc thánh tối thượng, nương vào vô vi, đình chỉ, không dâm, bỏ ý tán loạn.

2.- Giác của pháp giải. Đức Phật dùng tự giác thành bậc thánh tối thượng, nương vào vô vi, đình chỉ không dâm, bỏ ý tán loạn.

3.- Giác của tinh tấn, Phật dùng tự giác thành bậc thánh tối thượng, nương vào vô vi đình chỉ không dâm, bỏ ý tán loạn.

4.- Giác của Ái hỷ. Phật dùng tự giác thành bậc thánh tối thượng, nương vào vô vi, đình chỉ không dâm, bỏ ý tán loạn.

5.- Giác của Nhất hướng. Phật dùng tự giác thành bậc thánh tối thượng, nương vào vô vi, đình chỉ không dâm, bỏ ý tán loạn.

6.- Giác của Duy định. Phật dùng tự giác thành bậc thánh tối thượng, nương vào vô vi đình chỉ không dâm, bỏ ý tán loạn.

7.- Giác của hành hộ. Phật dùng tự giác thành bậc thánh tối thượng, nương vào vô vi, bỏ ý tán loạn

Đức Phật nói:

-A Nan đã có thể nói được như thế, vậy phải nên tinh tấn.

Thưa rằng:

-Xin vâng, con đã nói được, vậy con sẽ tinh tấn.

-Như vậy, này A nan! Người nổi lực tu hành sẽ mau đắc đạo.

Đức phật đứng dậy khỏi chỗ ngồi, tư duy về pháp lý, có Tỳ kheo nói bài tụng rằng:

-Từ đức Phật, hóa cam lồ,

Nhanh như vang, đệ tử thưa:

Dạy đều này khuyên hậu học,

Thất giác ý hỏi thánh hiền,

Nhờ Phật dạy con mới hiểu,

Hạnh thanh bạch, không tỳ vết,

Học phải biết, niệm chánh chí,

Siêng thâm nhập pháp ái hỷ,

Phải chuyên nhất giữ định ý,

Hiểu như pháp là trí tịnh,

Người nhanh trí nên nghe đây,

Biết tưởng nhỏ trừ tà ý,

Bậc nhanh trí là pháp vương,

Có đạo báu do từ đây,

Bậc như vậy còn nghe pháp,

Huống phàm phu mà không nghe?!

Thượng thủ tài, dạy đệ tử.

Đến hỏi mau, nghe lời chơn,

Nơi Thánh Triết, còn không chán

Huống người khác, lại không nghe.

Nếu quá khứ, nghe đạo nhiều,

Nghĩ chuyện gì, tâm khác thường,

Vị ấy làm, không ái hỷ

Lời Phật dạy, không nghĩ bậy.

Người ái hỷ chuyên nghe pháp,

Vì vô vi, tâm vắng lặng,

Đã chánh định, không nghe tưởng,

Đó gọi là pháp giải giác,

Diệt các hành, trí thuần thục,

Tự quy y, Tam Thế tôn,

Cầu tất cả Nhân, Thiên, Thần,

Học tâm từ, chơn đại - đạo,

Nay Thánh sư đa diệt độ,

Các hiền giả tiếp tục dạy,

Tùy thời giảng tụng pháp âm,

Mong Thần cốt (xá lợi) giúp giáo hóa.

Bấy giờ đức Phật bảo hiền giả A Nan:

-Ngươi hãy đến giữa hai cây Song - thọ ở Tô Liên, treo giường bằng dây, đầu quay về hướng bắc, vào lúc nữa đêm hôm nay ta sẽ diệt độ.

Tôn giả thọ giáo liền làm như lời Phật dạy, rồi trở về thưa với đức Phật là đã làm xong. Đức Phật đến Song-thọ, nằm lên giường bằng dây, hông nghiên về phía hữu. Tôn giả A Nan đứng ở sau giường, gục đầu mà khóc, tức tối thở dài thưa rằng:

-Đức Phật nhập Niết-bàn sao mà nhanh quá, con mắt của thế gian sao mà tắt nhanh thế?! Các đồng bạn của con từ bốn phương về, là muốn được thấy Phật, vậy là tuyệt vọng sao?! Khó mà được thấy lại Phật! Khó mà được hầu hạ lại Phật! Đến mà không thấy Ngài, họ sẽ buồn tủi. Sao lòng con buồn quá!!!

Đức Phật hỏi Tỳ kheo:

-Tôn giả A Nan đang làm gì?

-Tôn giả đang đứng phía sau buồn khóc.

Đức Phật bảo Tôn giả A Nan:

-Ngươi chớ khóc lóc. Vì sao? Từ lúc ngươi hầu Phật cho tới nay, thân hành thường từ bi, khẩu hành cũng từ bi, ý hành cũng từ bi, rộng lượng để ban bố sự an lạc, ý nghĩ suy xét rõ ràng, có tâm với đức Phật . Tuy các thị giả của Phật ở quá khứ, có hết lòng cúng dường cũng không hơn ngươi; Các thị giả ở đương lai và thị giả của Phật ở đời hiện tại dù có hết lòng cúng dường cũng không thể hơn ngươi, Vì sao? - Vì ngươi đã hiểu rõ ý của Phật nên biết lúc nào là thích nghi. Nếu có chúng Tỳ kheo mỗi khi yết kiến đức Phật, ngươi cho vào yết kiến luôn luôn đúng lúc. Nếu có Tỳ kheo ni và chúng Thanh-tín-sĩ, thanh-tín-nữ mỗi khi đến yết kiến đức Phật ngươi cũng cho vào yết kiến đúng lúc, mỗi khi chúng dị học và các Phạm Chí, cư sĩ, đến để thưa hỏi, lúc ngươi cho vào yết kiến thường đúng thời nghi. Đức Phật bảo các Tỳ kheo:

-Bậc tôn quý nhất của thiên hạ đó là chuyển luân Thánh-vương. Vua có bốn đức tự nhiên khó ai bì kịp. Những gì là bốn?

+ Nếu lúc các Vua Sát Lợi của các nước chư hầu đến để thân cận chầu vua, Thánh vương hoan hỷ thuyết pháp cho họ nghe, làm cho tất cả đều thích lắng nghe, vâng lời phụng hành. Đó là đức thứ nhất.

+ Nếu các người Phạm Chí thờ đạo đích thân đến chầu vua, Ngài hoan hỷ xuất hiện, thuyết pháp cho họ nghe, là cho họ đều ưa thích lắng nghe, vâng lời phụng hành. Đó là đức thứ hai.

+ Nếu có các người Lý gia cư sĩ đích thân đến để chầu vua, Ngài hoan hỷ xuất hiện, thuyết pháp cho họ nghe, làm cho họ đều ưa thích lắng nghe, vâng lời phụng hành. Đó là đức thứ ba.

+ Nếu có người Nho-lâm dị học đích thân đến để chầu vua, Thánh vương liền xuất hiện, thuyết pháp cho họ nghe, làm cho họ đều ưa thích lắng nghe, vâng lời phụng hành. Đó là đức thứ tư.

Lại nữa, này Tỳ kheo! Hiền giả A Nan cũng có bốn đức tốt đẹp khó ai bì kịp. Những gì là bốn ?

+ Nếu các Tỳ kheo đến chỗ tôn giả A Nan, tôn giả liền hoan hỷ cùng họ tương kiến, thuyết kinh pháp cho họ nghe, không ai mà không được khai mở, ưa thích thọ giáo phụng hành. Các Tỳ kheo ni, các thanh-tín-sĩ đến chỗ tôn giả A Nan, tôn giả liền hoan hỷ cùng họ tương kiến, thuyết kinh pháp cho họ nghe, làm cho không ai mà không được khai mở, ưa thích thọ trì phụng hành. Đó là đức thứ nhất trong bốn đức của tôn giả. Hiền giả A Nan vì các Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, Thanh tín sĩ, Thanh tín nữ, lúc thuyết kinh pháp, tâm và lời đều đoan chánh, không có hai ý, làm cho người nghe cung kính, im lặng nghe. Nhờ im lặng cho nên tôn giả A Nan nhớ rộng, không quên không quên mất thình lình. Đó là đức tính thứ hai trong bốn đức của tôn giả.

Lại có bốn chúng hoặc các Tỳ kheo, các Tỳ kheo ni, các Thanh-tín-sĩ, các Thanh-tín-nữ, có người không hiểu nghĩa của kinh và pháp luật, đều đến hỏi tôn giả A Nan. Tôn giả A Nan liền phân biệt thuyết, làm cho họ đều được hiểu rõ. Sau khi ra về không ai mà không khen ngợi tôn giả A Nan. Đó là đức thứ ba trong bốn đức của tôn giả.

Lại có bốn chúng, đức Phật đã nói mười hai bộ kinh, hiền giả A Nan đều đọc tụng nhớ biết, truyền nói lại cho bốn chúng đệ tử như tôn giả được nghe, không có thêm bớt, cũng chưa từng chán mỏi. Đó là đức thứ tư trong bốn đức của tôn giả A Nan , khó ai bì kịp, thế gian hy hữu.

Bấy giờ có Hóa Tỳ kheo đang đứng trước đức Phật. Đức Phật bảo:

-Này Tỳ kheo! Hãy tránh đi, đừng đứng trước ta.

Hiền giả A Nan bạch đức Phật:

-Con được hầu hạ đức Thế Tôn hai mươi lăm năm, nhưng chưa thấy có Tỳ kheo nào như vậy, không hỏi ý con mà lại đi thẳng đến trước.

Đức Phật bảo:

-Này A Nan! Đó là Hóa- Tỳ kheo vậy. Vã trong nhiều kiếp vị ấy là Đại- Tôn- Thiên trí Thần- diệu có oai đức, đã trừ sạch buồn lo, biết đức Phật nữa đêm hôm nay sẽ nhập Niết- bàn, cho nên mới đến đây. Vì từ nay về sau vĩnh viễn không thấy đức Phật nữa.

Tôn giả A Nan thưa rằng:

-Chỉ có một vị Trời này biết đức Phật sắp diệt độ sao?

Đức Phật đáp:

-Từ Đông, Tây, Nam, Bắc, chu vi 480 dặm (bốn trăm tám mươi dặm) của thành Câu Di, Chư Thiên đứng chật cả hư không, đều buồn than, bối rối không an, trong tâm họ nghĩ rằng:

-Đức Phật diệt độ sao mà nhanh quá!

Hiền giả A Nan thưa đức Phật rằng:

-Gần hai bên đây có các nước lớn như: Văn Vật, Vương Xá, Mãn La, Duy Da, tại sao đức Phật không ở những chỗ ấy mà nhập Niết- bàn mà lại ở chỗ thành nhỏ thô lậu thấp bé này?!

Đức Phật bảo:

-Này A Nan! Đừng gọi thành này là thô lậu thấp bé. Vì sao? - Ngày xưa nước này tên là Câu Na Việt, là kinh đô của Đại vương, thành dài 480 dặm, rộng 280 dặm, trang nghiêm đẹp như tranh vẽ, có bảy lớp tường thành, dưới nền có bốn tầng, cao tám tầm, bên trên rộng ba tầm, đều làm bằng hoàng kim, bạch ngân, thủy tinh, lưu ly, dùng bốn thứ báu làm ngói trên tường có xếp nhiều tường ngắn điêu khắc, chạm trỗ, dưới đất thì lát gạch nung, và phòng ốc của nhân dân đều do bốn báu tạo thành, dọc theo đường đi tự nhiên sanh trưởng nhiều cây mọc san sát với nhau. Cây cũng bằng bốn báu. Cây bằng vàng thì lá, hoa, quả bằng bạc. Cây bằng bạc thì lá hoa, quả bằng vàng. Cây bằng lưu ly, thủy tinh cũng giống như vậy. Gió hiu hiu thổi làm cây lay động thường phát ra năm thứ âm thanh, âm thanh ấy từ bi mềm mại, như năm dây đàn cầm rung lên. Ở giữa hàng cây có ao tắm, bên bờ ao có lát ngói, các bờ để đi bộ nối tiếp nhau, bên trong có bốn đài báu, bực thềm của đài có hàng lan can. Vách tường, giường, ghế trong nhà tất cả đều làm bằng bốn báu. Trong ao thường có hoa sen đủ màu, Thanh- liên-câu-bát, Tử-liên-câu-điềm, Hoàng-liên-văn- na, Hồng- liên- phù- dung, nhìn bốn bên đều thẳng hàng. Hai bên đường đi lại có bảy thứ hoa lạ, mùi hương thơm ngát, thường sanh trong mùa Đông, mùa Hạ, có năm màu rực rỡ. Trong nước thường nghe mười ba loại tiếng: Tiếng voi, tiếng ngựa, tiếng trâu, tiếng xe, tiếng loa, tiếng chuông, tiếng kinh, tiếng trống, tiếng múa, tiếng ca, tiếng đàn tiếng nhạc, tiếng ca tụng nhân nghĩa, tiếng tán thán những hạnh cao quý của đức Phật.

Bấy giờ có chuyển luân Thánh vương tên là Đại Khoái Kiến, làm vua bốn châu thiên hạ, lấy chánh pháp để trị dân, có bảy báu tự nhiên: 1/ Kim luân báu. 2/ Bạch tượng báu. 3/ Cam mã báu. 4/ Thần châu báu. 5/ Ngọc nữ báu. 6/ Lý gia báu. 7/ Thánh đạo báu.

Vua có bốn thần đức. Lúc còn nhỏ, tám vạn bốn ngàn năm lúc làm thái tử tám vạn bốn ngàn năm, lúc làm Chuyển luân vương tám vạn bốn ngàn năm, lúc bỏ thế gian mặc pháp y tám vạn bốn ngàn năm, tuổi thọ của vua là ba mươi ba vạn sáu ngàn năm. Đó là thần đức thứ nhất của Vua. Ngày có thể phi hành, chu du bốn châu thiên hạ, bảy báu tùy tùng, cùng các quan viên. Đó là thần đức thứ hai của vua. Ngài có sắc đẹp đoan chánh, khỏe mạnh ít bệnh, trong thân điều hòa, không lạnh, không nóng. Đó là thần đức thứ ba của vua. Ngài có oai thần thù thắng, tâm thường hiền hòa vui vẻ, thấy rõ chánh đạo, lấy chánh pháp giáo hóa nhân dân. Đó là thần đức thứ tư của vua.

Mỗi lần nhà vua đi dạo, Ngài bố thí để tạo thêm phước, đáp ứng những mong muốn của con người, ai xin nước uống thì cho uống, ai cầu thức ăn thì cho ăn, ai cầu áo quần xe ngựa, hương hoa tiền bạc châu báu, ngài đều cho tất cả. Ngài thương yêu người, vật như cha mẹ thương yêu con. Sĩ dân kính mến vua như con kính mến cha. Mỗi khi vua đi dạo, bảo người đánh xe đi từ từ để cho sĩ dân ở trong nước được nhìn vua lâu hơn. Thể tánh của vua thì thuần hậu nhân từ, bốn phương thì thái bình; Đó chính là cái đức cùng tột của Vua vậy.

Nhà vua thống lãnh các nước có đến tám vạn bốn ngàn. Các tiểu vương mỗi lần vào chầu vua, khi ấy Vua Đại Khoái Kiến đều mời lên điện, hoan hỷ an ủi, nói chánh pháp cho họ nghe, hỏi họ trong nước có thiếu thốn gì không?

Các tiểu vương thưa rằng:

- Nhờ thọ ân nặng của Thiên vương, nên đất nước chúng thần tự thấy đầy đủ điều vui sướng.

Nhà vua lại bảo sứ giả:

-Các ngươi hãy sửa sang lại cung điện của mình như cung điện của ta vậy, lấy chánh pháp giáo hóa nhân dân, chớ làm khổ dân của Trời. Ngài lại ban bố cho các Tiểu vương áo mão, giày dép, xe cộ, bảo vật. Các tiểu vương thọ nhận lời dạy bảo của nhà vua rồi cáo từ lui ra, ai nấy cũng đều hoan hỷ.

Bấy giờ Đại vương sửa lại pháp điện, dài bốn mươi dặm, có bốn tầng cấp bậc, tất cả đều làm bằng Hoàng Kim, Bạch Ngân, Thủy Tinh, Lưu Ly. Nhà, tường, lan can, cây trụ cầu, xà ngang gác trên cửa, trụ trên cây vuông, cái xà ngắn, cây đòn dông dưới mái hiên che từ trên xuống dưới, giường tòa, ghế, chiếu đều làm bằng bốn báu.

Lại ở trên Pháp- điện có tám mươi bốn ngàn giao lộ, xe cộ, nhà gác đều bày ra như sao Bắc- đẩu, có giát vàng ở khoảng trống giao nhau, ở trước bày ra cái bệ bằng bạc. Hễ nhà gác bằng bạc thì bệ bằng vàng, nhà gác thủy tinh, lưu ly thì cấp bậc cũng lại như vậy. Ở giữa giao lộ thì treo hoa kết quả, bốn báu xen lẫn che ở trên trướng, do vàng bạc dệt thành, nhung đỏ dệt bằng lông thú màu sắc rực rỡ, bốn góc thì làm bằng san hô, ở trong giao lộ thì dùng bốn báu, riêng ở trên điện, bốn mặt điện đều có ao tắm, tất cả vuông vức 1 do diên.

Trong ao Hiệp Trì sanh ra nhiều cây Lâm- Thọ, có 8 vạn bốn ngàn gốc, cao 1 do diên, mọc dọc theo các giao lộ.

Mỗi lần Đại Vương đi dạo, thì Ngài dùng xe voi. Khi đó, Vua Khoái Kiến dùng những vật sở hữu của Ngài để làm phước đối với dân chúng. Buổi sáng Ngài mời các sa môn Phạm lên trên điện để thọ thực. Nhà Vua tự suy nghĩ: " Ngày tháng trôi mau mà ta sắp già rồi, ta đang dùng 5 thứ dục này, làm các thứ như nhà báu... Ta hãy kiềm chế lòng dục tự thân, tu hạnh thanh tịnh ". Nhà vua chỉ đi với thị giả, lên Pháp- điện, đi vào giao lộ bằng vàng, ngồi trên ngự sàng bằng bạc, tư duy rằng: " Thiên hạ tham dâm vô độ, đã có sanh thì chắn chắc phải có tử, hình hài rồi trở về với đất bụi. Tất cả vạn vật thảy đều vô thường. Nhà vua đứng dậy, đi vào giao lộ bằng bạc, ngồi trên giường bằng vàng, suy nghĩ: Hễ có hội hiệp, thì phải có biệt ly, luyến ái hâm mộ chỉ vô ích mà thôi. Hãy xả bỏ ân ái, tịnh tu phạm hạnh ". Xong, nhà vua đứng dậy đi vào giao lộ bằng thủy tinh, ngồi trên giường bằng lưu ly, tự suy nghĩ: " Ta chiến đấu cùng với cái già, cái bệnh, cái chết, sửa tâm, đổi thay hành động, để trừ bỏ dâm, nộ, si, tư duy về đạo vô vi. Rồi nhà vua lại đứng dậy đi vào giao lộ lưu ly, ngồi trên giường bằng thủy tinh chuyên tâm tinh tấn tư duy, để trừ bỏ pháp ác, tham dục của thế gian, suy tư về đạo Vô- vi, Ngài giữ tâm thanh tịnh, thành hạnh Nhất thiền, như vậy thật lâu, bao trùm tất cả.

Bấy giờ 8 vạn bốn ngàn ngọc nữ cùng thưa với Ngọc nữ báu đệ nhất rằng:

-Thiên Hậu biết cho, chúng tôi nghe tiếng, nhưng chưa được thân cận đứng hầu, tỏ tình cung kính đức vua, chúng tôi muốn được bái kiến.

Đáp rằng:

-Các em hãy trở về tự trang điềm, chúng ta đồng đến bái kiến.

Bà liền bảo Thánh đạo rằng: " Chị em phụ nữ chúng ta đã từ lâu rồi chưa được thân cận hầu hạ để tỏ lòng kính ngưỡng, nay chị em chúng ta thảy đều muốn bái kiến đức vua ". Đạo thần liền sửa soạn 8 vạn bốn ngàn thớt voi, trang sức bằng chiến giáp da tê ngưu lát vàng, dây cương bằng bảo châu là con bạch tượng vương có lông đuôi dài màu đỏ là thứ nhất, 8 vạn bốn ngàn con ngựa trang sức bằng chiến giáp, da tê ngưu lát vàng, dây cương bằng ngọc báu, chỉ có con Lực Mã Vương thân nó màu xanh biếc, đuôi dài màu đỏ tía là thứ nhất. 8 vạn bốn ngàn cổ xe, dùng chiến giáp da tê ngưu bao phủ, trang sức bằng bốn báu, nhưng Thánh- đạo- Thần là thứ nhất. Có 8 vạn bốn ngàn người nữ, mỗi người nữ ngồi một xe, nhưng Ngọc- nữ ngọc nữ báu là thứ nhất. Các ngọc nữ đi theo sau, đến Pháp điện thì xuống xe.

Quân hầu thưa với đức vua rằng:

-Các voi, ngựa, xe cộ, phu nhân và tiểu vương đều muốn đến bái yết nhà vua.

Nhà vua ra lệnh quân hầu hãy trải giường ở dưới điện. Vua đi xuống Pháp- điện, thấy tám vạn bốn ngàn người nữ, trang sức lộng lẫy. Khi ấy mọi người đều trầm trồ khen rằng: " Thật là không có bút mực nào diễn tả vẻ đẹp của các người nữ giòng vua chúa, chỉ có họ mới tuyệt đẹp như vậy.

Ngọc nữ thưa:

-Chúng tôi cách vua đã lâu, không được thân cận để hầu hạ, cho nên mới trang điểm y phục đến đây, mong được bái kiến vua.

Khi ấy, đức vua đang ngồi, các người nữ đều đến phía trước, cúi lại xong rồi ngồi qua một bên. Ngọc nữ báu đến trước đức vua thưa:

-Nay đây tất cả voi, ngựa, xe, ngọc nữ, tiểu vương là sở hữu của vua, mong Thiên Vương để ý lưu tâm mà hân hoan vui sướng. Lại trong tám vạn bốn ngàn nước thì Thiên vương là đứng đầu, tám vạn bốn ngàn nhà gác thì nhà gác Đại- chánh là đứng đầu, mong Thiên vương lưu tâm để nuôi dưỡng tánh mạng.

Đức vua đáp:

-Này các em! Sở dĩ ta ngày đêm kiểm thúc bản thân, chánh tâm, hành từ là chỉ muốn xa lìa cái tham dục này thôi. Vì sao? - Vì tánh tật đố của người nữ làm hại đến thân ta. Cho nên ta bỏ dục để xa lìa lỗi lầm này.

Ngọc Nữ báu rơi lệ thưa rằng:

-Này Thiên Vương! Vì sao riêng vua cắt bỏ ái dục? Gọi chúng tôi là các em? Lìa bỏ ân tình, làm tuyệt vọng các người nữ? Chúng tôi muốn biết Thiên Vương giữ giới, chánh tâm, hành từ là để làm gì? Chúng tôi cũng nguyện cùng nhau đốc thúc tu theo vua .

Đức vua đáp:

-Tâm từ, hạnh chánh thì không rớt vào các hữu lậu, vứt bỏ dục lạc, tu đức để giữ sự thanh tịnh, vì nghĩ rằng sự sống ngày càng rút ngắn mà mạng người thì qua mau, người và vật đều phi thường, chỉ có đạo mới là chơn thật. Do đó ta đối với các thứ voi, ngựa, xe, nhà, quốc độ, tiểu vương, phụ nữ ái dục, xa lìa tất cả, không còn trói buộc tâm ý ta nữa; Nếu ai muốn thương thân mình hãy xem giữa đất trời này hễ không sanh thì không tử. Vậy các em hãy nên giữ tâm chơn chánh, hành từ bi, đừng nên phóng túng tâm, đọa lạc vào các lậu.

Ngọc Nữ báu rơi nước mắt thưa rằng:

-Nay Thiên Vương đã kiểm thúc thân mình, không muốn rơi vào các lậu, vì Ngài nghĩ rằng sự sống ngày càng rút ngắn, mà mạng người thì qua mau, vậy nên ở ẩn lo cho thân, phòng thủ, tu hạnh thanh tịnh. Do suy biết, con người và vạn vật, hễ không sanh thì không tử, nên xa lìa sở hữu, để tâm ý không ô uế, chúng em nguyện thờ giới sáng suốt ấy không bao giờ dám quên.

Đức vua dùng tâm từ đáp tạ các người nữ, rồi báo họ lui ra. Ngài lên Pháp- điện vào giao lộ bằng vàng, ngồi suy niệm về tâm từ, quên hết tất cả những oán hận, không còn tâm ganh tỵ độc ác, tiến lên suy tư về đại đạo, vô lượng đức hạnh, lòng từ rãi khắp thế gian, để tự mình thức tĩnh, kiểm thúc Ngài lại đứng dậy đi vào giao lộ bằng bạc ngồi suy niệm về tâm bi, quên hết sự oán hận, không còn tật đố hung ác, tiến lên suy tư về đại đạo, vô lượng đức hạnh, lòng bi rãi khắp thế gian, để tự kiểm thúc thức tĩnh. Ngài lại đứng dậy đi vào giao lộ bằng thủy tinh, ngồi suy niệm về tâm hỷ quên hết tất cả những oán hận, không còn tật đố hung ác, tiến lên suy tư về đại đạo, dùng vô lượng đức hạnh, lòng từ tung rãi khắp thế gian, để tự kiểm thúc và thức tĩnh. Ngài lại đứng lên đi vào giao lộ bằng lưu ly, ngồi suy niệm về sự phòng hộ tâm, quên hết những oán hận, không còn tâm tật đố hung ác, tiến lên suy tư đại đạo, dùng vô lượng đức hạnh muốn che chở tất cả, để tự kiểm thúc thức tĩnh.

Nhờ thực hành tư duy bốn đại phạm hạnh này nên bỏ được tâm ái dục, tu nhiều hạnh thanh tịnh. Nhà vua thực hành như vậy, nên liền được tự tại, lúc chết được an ổn, thân không đau khổ, giống như lực sĩ, trong khoảng thời gian một bữa ăn ngon, thần hồn đã sanh lên cõi phạm thiên thứ bảy.

Vua chuyển Luân Đại Khoái Kiến lúc ấy chính là thân của ta lúc xưa vậy.

Như vậy, này A Nan! Ai có thể biết được điều này, kiếp trước của ta là chuyển luân vương, có bảy báu tự nhiên thực hành chánh pháp, có bốn đức, thường không tham.

Bấy giờ bên thành Câu Di, trải ra tám bốn mươi dặm đều ở trong thành của Thiên Vương. Thời trước của ta lại làm Vua Sát Lợi, đã 6 lần bỏ thân trong đất này và nay nữa là lần thứ bảy. Nay ta được thành Phật, đã đoạn trừ sanh tử, từ nay về sau, không còn tạo thân nữa. Ta cũng đối với tất cả (chúng sanh) đều đã hóa độ xong. Ta hiện ở phương Đông, phương Nam, phương Tây, phương Bắc, tùy phương mà giáo hóa. Sau ba tháng nữa, ta cũng để xương cốt nơi đây.

Hiền giả A Nan thưa đức Phật:

-Sau khi Phật diệt độ, phải làm phép tẩn táng như thế nào?

Đức Phật dạy:

-Ngươi hãy im lặng. Các phạm chí cư sĩ sẽ tự vui thích lo việc ấy.

Lại hỏi:

-Các phạm chí cư sĩ sẽ tẩn táng bằng cách nào?

Đức phật dạy:

-Hãy làm theo phương pháp tẩn táng của Chuyển luân vương. Hãy dùng lụa Kiếp Ba mới quấn quanh thân thể rồi lấy năm trăm xấp giạ tiếp tục quấn lên trên, đặt vào kim quan, rưới dầu mè, làm chất dấu thấm đều xong nâng kim quan lên đặt vào trong cái quách lớn bằng sắt. Lấy các thứ hương (gỗ) Chất lên trên mà xà duy (Trà tỳ) rồi thâu xá lợi, đặt ở ngã tư đường, lập tháp, dựng đền, lập đàn tràng, treo phan, dâng cúng hương hoa, bái yết, lễ lạy. Đó là phương pháp tấn tán của chuyển luân vương vậy.

Đức Phật bảo tôn giả A Nan:

-Hãy vào thành bảo cho các Hoa Thị biết rằng: "Nửa đêm hôm nay, đức Phật sẽ diệt độ, ai muốn cúng dường cái gì thì hãy cố gắng cho kịp thời, đừng để sau này phải hối hận, ai muốn gặp đức Phật để mong được khai mở, hãy nên kịp thời ".

Tôn giả liền vâng lời vào thành Câu Di, thấy năm trăm Hoa Thị đang hăng say những lời trong hội nghị. Tôn giả A Nan báo cho các tôn giả biết: " Nửa đêm hôm nay, đức Phật sẽ diệt độ. Ai muốn cúng dường hãy cố gắng cho kịp thời, đừng để sau này phải hối hận. Ai muốn gặp đức Phật để được khai mở thì hãy nên đến cho kịp thời. "

Mọi người đều kinh ngạc, buồn bã than rằng: " Sao mà nhanh quá, đức Phật nhập Niết-bàn?! Con mắt của thế gian hủy diệt, sao mà nhanh thế?! Tiếng kêu bi ai đã lan đến cung vua. Vua bảo Thái Tử và các Hoa Thị hãy đem gia thuộc của mình, cùng đến Song- Thọ, bạch với tôn giả A Nan là: " Chúng con muốn đến trước để đảnh lễ và thăm hỏi ".

Tôn giả A Nan vào bạch với đức Phật:

-Thái tử A Thần cùng các gia thuộc hào tộc đồng đến để xin thọ Tam- tự-quy, vì không bao lâu nữa, đêm này đức Phật sẽ bị diệt độ.

Đức Phật cho vào. Tất cả đều đến trước cúi lạy xong, rồi ngồi qua một bên. Thái tử thưa:

-Đức Phật diệt độ, sao mà nhanh quá?!

Đức Phật đáp:

-Ta vốn đã nói: " Thế gian là không chân thật, chẳng có gì là vui, hể ai ham sống lâu, tham luyến năm dục, thì sẽ mê hoặc mà chẳng cò lợi, chỉ tăng thêm sự sanh tử, thọ khổ vô lượng. Nay ta là Phật, đã được tự nhiên, vô dục đối với các thứ ấy, mà lại còn phải tự mình siêng năng. Những bậc trí giả trong thiên hạ, thường muốn gặp Phật, ưa nghe kinh pháp. Người đã có ý như vậy cốt phải an lập trên tín, an lập trên giới, bố thí, nghe nhiều, học rộng trí tuệ, xây dựng năm chí này để xa lìa xan tham cấu uế. Như vậy đời đời sẽ được phú quý, danh tiếng đồn xa, sanh lên trời, được an lạc, có thể được Nê- hoàn "

Đức Phật nói như vậy, Thái tử và các Hoa Thị đều đảnh lễ Phật rồi cáo lui.

Bấy giờ Vua là mười bốn vạn người nam nữ lớn nhỏ trong nước, theo giờ đã định, liền đi đến Sông- Lâm, thưa với tôn giả A Nan rằng:

-Cho phép chúng tôi đến bái yết đức Phật để nghe lời Ngài dạy.

Tôn giả đến phía trước xin đức Phật cho phép họ được vào. Nhà vua dẫn các hiền giả trong nước tiến lên đảnh lễ đức Phật xong rồi ngồi qua một bên. Ở phía trước không có đèn đuốc gì cả, đức Phật phóng một luồng hào quang từ trên đảnh của Ngài chiếu sáng đến hai ngàn dặm. Đức Phật dạy:

-Thật là cực nhọc cho Đại vương và các quần thần đã đến đây.

Vua thưa:

-Đức Phật sắp diệt độ, vậy Ngài có dạy bảo gì không?

Đức Phật bảo nhà vua:

-Từ khi ta thành Phật đến nay là 49 năm (Bốn mươi chín năm) những kinh giới nói ra, tất cả đã đầy đủ rồi. Những bậc hiền tài ở trong nước của vua đều đã tiếp thu.

Nhà vua cùng quần thần đều thương xót bi ai.

Đức Phật bảo nhà vua:

-Từ xưa đến nay, Thiên thần, nhân vật, hễ không sanh thì không tử, tử mà không biến mất, chỉ có Nê- Hoàn là khoái lạc. Vua không nên khóc làm gì, chỉ nên nghĩ đến điều lành, cải đổi lỗi lầm quá khứ, tu tĩnh ở tương lai, để sửa trị việc nước, đừng vô cớ tăng thêm bạo ác, phải hậu đãi kẻ hiền lương, hãy ân xá, khoan thứ kẻ bị mắc lỗi nhỏ, thi hành bốn ân để an ủi vỗ về lòng người. Những gì là bốn?.

-1/ Thường bố thí cấp hộ, không lúc nào thấy là đủ,

-2/ Nên lấy lòng nhân ái xem dân như con của mình.

-3/ Vì lợi người nên giáo hóa họ theo đường lành.

-4/ Nên chia lợi cho kẻ dưới để cùng vui sướng.

Nếu làm vua như vậy thì thường được phước. Kiếp trước của ta, nhờ thực hành bốn ân này, tích lũy nhiều đời, cho nên mới được thành Phật.

Lúc ban đầu Phật đã thấy, Nê hoàn là an vui, tự nói bài tụng rằng:

-Nay biết Phật tôn quý,

Bỏ dâm, sạch, vô lậu,

Bậc trí, Thầy Thiên nhân,

Theo Ngài được an vui,

Phước báo được khoái lạc,

Diệu nguyện chí thành tựu,

Dõng mãnh được giải thoát,

Ta sắp nhận Nê- hoàn.

Vua cùng mọi người đồng đứng dậy lạy Phật, nhiễu quanh ba vòng rồi lui ra.

Bấy giờ ở trong thành có một lão dị học, tuổi đã 120 tên là Tu Bạt, nghe đức Phật vào nữa đêm nay sẽ diệt độ. Ông tự nghĩ: " Ta có sự nghi ngờ về pháp, thường mong được Cù Đàm một lần khai mở, ý của ta đã đúng lúc! " Khi ấy ông liền đứng dậy, tự cố sức đi đến Song- Thọ, thưa với tôn giả A Nan rằng:

-Tôi nghe Cù Đàm, vào nữa đêm hôm nay sẽ diệt độ, vậy tôi muốn được gặp Ngài để giải quyết sự nghi ngờ.

Tôn giả A Nan đáp:

-Thôi đi, thôi đi! Này Tu Bạt! Đừng có xúc nhiễu đức Phật.

Tu Bạt năn nỉ đến hai, ba lần rằng:

-Tôi nghe đức Phật là Như Lai, chí chơn chánh - đế giác, Minh-hạnh-thành, Thiện-thệ, Thế-gian-giải, Vô-thượng sĩ, Đạo-pháp-ngự, Thiên-nhân-sư, hiệu là Phật Chúng hựu, rất khó được gặp Ngài, như hoa Âu Đàm, trăm ngàn vạn năm mới nở một lần. Mong được gặp Ngài một lần để gỡ mối nghi. Tôn giả A Nan vì sợ làm xúc nhiễu đức Như Lai cho nên không muốn thông báo. Thần tâm của Phật nghe suốt, thanh tịnh hơn người thường, do đó Ngài biết được, liền bảo tôn giả A Nan: " Đừng ngăn chận, hãy cho vào, đây là lúc cuối cùng ta sẽ hóa độ cho Dị Học Tu Bạt vậy ".

Tu Bạt được vào, trong lòng vui mừng, pháp sanh thiện tâm, thấy Phật hoan hỷ, lạy thưa cung kính, hơi thở yếu ớt, khiêm nhượng, đứng qua một bên, bạch đức Phật rằng:

-Tôi có điều muốn hỏi, vậy Ngài có vui lòng quyết nghi cho tôi được chăng?

-Cứ hỏi, tùy theo ý ngươi muốn, nghe rồi sẽ hiểu.

Tu Bạt thưa rằng:

-Học giả đời nay ai cũng tự xưng là thầy. Đó là Cổ Quy Thị, Vô Thất Thị, Chí Hành Thị, Bạch Lộ Tử Thị, Diên Thọ Thị, Kế Kim Phàn Thị, Đa Tích Nguyên Thị, và Ni Kiền Tử. Tám người ấy là do người khác thuật lại, hay tự do biết được?

Đức Phật bảo Tu Bạt:

-Những người khác với Phật, họ tự tạo tư tưởng ham sống, đó là tà đạo.

1/ Tà kiến, không biết đời này đời sau, việc làm tự đắc, ưa thích bói toán để được sống lâu cầu phước.

2/ Tà tư, nhớ nghĩ ái dục, có tâm tranh cãi, sân hận.

3/ Tà ngôn, nói lời dèm pha một cách hư ngụy, nịnh hót, sàm tấu, thêu dệt.

4/ Tà hạnh, có ý sát sanh, trộm cắp, dâm dật.

5/ Tà mạng, cầu lợi, cơm áo không đúng chánh đạo.

6/ Tà thị, không thể ngăn chận điều ác, không thể thực hành điều thiện.

7/ Tà chí, tâm tham thường lạc, thân đau khổ mà cho là thanh tịnh.

tám / Tà định, chú tâm mong cầu, không thấy được con đường giải thoát.

Như vậy, này Tu Bạt! Ngày trước ta đi xuất gia có 12 năm, được đắc đạo thành Phật, khai giảng Kinh pháp trải qua 50 năm. Từ lúc bỏ nhà ta có giới, có định, có huệ, có giải, được giải thoát tri kiến. Người giảng chánh đạo chỉ có sa môn của Phật mới làm được chứ không phải kẻ phàm phu ngoại đạo mà làm được. Ta vốn có tám chơn đạo. Sa môn thứ nhất cũng nhờ đó mà đắc đạo. Sa môn thứ 2, thứ 3, cho đến thứ tư đều từ đó mà thành. Nếu ai không thấy tám chơn đạo này thì kẻ ấy không thể được bốn đạo sa môn. Cái gọi là tám chơn đạo là:

1/ Chánh kiến, thất đời này và đời sau, làm thiện thì có phước, làm ác thì bị tai ương, biết khổ, biết tập, diệt hành đắc đạo.

2/ Chánh tư, nghĩ đến sự xuất gia an lạc, bỏ tâm tranh chấp sân hận.

3/ Chánh ngôn, lời nói chân thật chí thành, mềm mại, trung tín.

4/ Chánh hạnh, không sát sanh, không tà vạy, không có tâm dâm.

5/ Chánh mạng, cầu lợi cơm áo, vì đạo không tà.

6/ Chánh trí, ức chế hạnh ác, phát khởi ý thiện.

7/ Chánh chí, tư duy bốn pháp quán thân, thống, ý, pháp, hiểu phi thường, khổ, phi thân, bất tịnh.

tám / Chánh định, một mực vô vi, thành bốn thiền hạnh, Sa môn Phạm chí thực hành tám điều chơn chánh này, mới thành bốn đạo, có thể rống lên tiếng rống của sư tử. Hiền đệ tử của ta thực hành không phóng dật, ý niệm về thế gian đã diệt, cho nên được quả La hán.

Bấy giờ Tu Bạt nói với tôn giả A Nan rằng:

-Vui thay, này Hiền giả! Sự lợi lạc này vừa rộng lớn vừa tốt đẹp. Thật chưa từng có. Bởi vì đệ tử thượng tôn được gặp điều này, há chẳng vi diệu sao? Nay tôi đã thọ ân của Thánh, được nghe pháp này, mong được bỏ nhà, thọ giới thành tựu.

Tôn giả A Nan thưa đức Phật:

-Dị học Tu Đạt mong được thọ giới luật tự nhiên của Chúng- Hựu, bỏ nhà, thành tựu hạnh sa môn.

Đức Phật dùng giới thành tựu trao cho Phạm Chí nói rằng: - Người cuối cùng chúng đắc kiến tịnh của ta chính là Dị học Tu Bạt vậy.

Ngài liền trao giới làm Tỳ kheo, Hiền giả được nhất tâm thọ không phóng dật, nhờ kiềm chế dõng mãnh, nhờ tư duy, nhờ đoạn trừ, như lòng mong muốn, râu tóc tự rụng, mình khoát cà sa, nhờ đức tin ở nhà, lìa nhà, đắc pháp đối với đạo, ý đầy đủ tịnh hạnh, tự biết đã được chứng ngộ, thành tựu giải thoát, cứu cánh hoan lạc, làm những điều nên làm, nhờ ý đã hiểu biết thông suốt. Hiền giả Tu Bạt đã vượt qua khỏi cuộc đời, đắc quả ứng chơn. Hiền giả ngồi tự suy nghĩ:

-Ta không thể chờ đức Phật Bát Nê Hoàn, tôn giả liền diệt độ trước khi đức Phật diệt độ.

Bấy giờ đức Phật bảo các Tỳ kheo:

-Sau khi ta diệt độ, hoặc có kẻ học bên ngoài có những thuật khác về các dị sanh ( chúng sanh ), muốn bỏ râu tóc trói buộc, bước chân lên con đường pháp, tắm rữa trở thành thanh tịnh, bỏ nhà theo giới, nên cho kẻ ấy làm sa môn. Tại sao? - Vì kẻ ấy có ý lớn vậy. Trước hết phải thí nghiệm ba tháng để biết kẻ ấy có thể tự kiềm chế bớt tâm mình hay chăng? Nếu kẻ ấy lời nói và hành động phù hợp nhau, có thể xá tội, trước trao cho mười giới, nếu ba năm không phạm lỗi, rồi mới trao cho 250 giới. Trong đó mười giới là gốc 240 giới là phần lễ tiết oai nghi. Nếu ai có thể làm được như vậy, chư thiên hoan hỷ, người phàm phu trông nhờ. Người thọ luật, giữ giới làm Sa môn có bốn nhân duyên, đều do có ý gần đạo thích an lạc mà ra. Sau khi ta diệt độ, hoặc có người bỏ huyện quan nên mong làm sa môn, hoặc có người vì tuổi cao, già cả nên mong là sa môn hoặc có người bần cùng nên muốn làm sa môn, hoặc có người vì tập hạnh chánh nên muốn làm sa môn. Nếu người hiền tài tu tập chánh hạnh, kẻ già cả bần cùng khốn khổ kẻ xa lìa huyện quan đến mà vì đạo. Những người ấy đối với y thực đã đầy đủ rồi, phải thọ tụng lời pháp, như có hạnh thanh tịnh, thì có thể làm chánh pháp được lâu dài, vì nhờ người ấy nên khiến cho nhiều người được an ổn, nhiều người được đắc độ, thế gian được nương nhờ, lợi lạc như thiên, nhân. Cho nên mới nói: " người theo pháp thì đời này được an, đời này được giải thoát ". Vậy hãy thọ trì thật kỹ. Người đó nhờ pháp gì mà đời này được an, được giải thoát đắc độ? - Đó là đức Phật đã nói 12 bộ kinh: 1/ Văn. 2/ Ca. 3/ Ký. 4/ Tụng. 5/ Thí dụ. 6/ Bổn kỷ. 7/ Sự giải. tám / Sanh truyện. 9/ Quảng bác. 10/ Tự nhiên. 11/ Đạo hạnh. 12/ Lưỡng hiện. Đó gọi là pháp. Nếu ai phụng trì, gìn giữ đúng như pháp thì đời này được an ổn, có thể được giải thoát đắc độ, hãy nên thọ trì thật kỹ, hộ trì, đọc tụng, chánh tâm suy nghĩ, khiến cho đạo thanh tịnh được cữu trụ.

Này các đệ tử, hãy nên tự nỗ lực, tinh tấn, đừng có giải đãi, ngạo mạn, rồi bảo rằng: " Đức Phật đã diệt độ không còn ai để nương tựa ". Hãy vâng theo pháp giáo cứ mỗi nữa tháng, vào ngày rằm và ngày 30 hãy giảng giới, ngày lục trai, ngồi trên tòa cao mà tụng kinh, để tâm nơi kinh, giống như đức Phật còn tại thế. Lại nữa tộc tánh tử và tộc tánh nữ hãy nên truy niệm bốn việc sau đây:

1- Khi đức Phật làm Bồ tát mới hạ sanh.

2- Lúc đức Phật mới đắc đạo chánh giác vi diệu.

3- Lúc thuyết kinh chuyển pháp luân đầu tiên.

4- Lúc bỏ tuổi thọ còn lại, tâm vô vi nhập nê hoàn.

Hãy nên bàn luận tư duy việc này. Nhớ đức Phật lúc sanh ra, phước đức như vậy. lúc đức Phật đắc đạo, thần lực như vậy. Lúc chuyển pháp luân độ người như vậy. Lúc sắp diệt độ, để lại giáo pháp như vậy.

Tiếp theo thời gian trung gian, thời cuối cùng, nếu ai suy tư nhớ nghĩ điều này, khởi ý thực hành đều được sanh lên cõi Trời. Nếu ai thọ trì điều này mà có nghi ngờ về Phật, và Pháp, Thánh chúng, về Khổ, Tập, Tận, Đạo. Này các Tỳ kheo! hãy nên giải đáp các nghi vấn kẻ ấy như lúc ta còn tại thế. Vậy nay hãy đem lời nói ấy đích thân hỏi đức Phật và chơn đệ tử, hãy tự mình đến hỏi ta và nghe ta giải thích.

Tôn giả A Nan đứng ở sau, quạt đức Phật, thưa rằng:

-Dạ vâng! Tất cả đều đã mong chờ ân Phật mà được an lạc. Không có một Tỳ kheo nào có ý nghi về Phật, Pháp, Chúng và bốn đế.

Đức Phật bảo tôn giả A Nan:

-Tất cả đều đã được an lạc, nhờ Như Lai chánh hóa, nên đối với Phật, Pháp và Chúng, Khổ, Tập, Tận, Đạo, không còn nghi ngờ nữa. Vậy hãy bỏ tâm tham dục ngạo mạn đi, vâng theo lời Phật dạy, dùng tâm tinh tấn mà thọ trì, tư duy một cách vắng lặng mà hành đạo. Đó là giáo mệnh cuối cùng của đức Phật, hãy cung kính tùy thuận.

Này các Tỳ kheo! Hãy quan sát nghi dung của đức Phật, khó mà có dịp để nhìn lại Ngài. Về sau hơn một ức bốn ngàn năm nữa mới lại có đức Phật Di Lặc ra đời. Thật mà khó mà luôn luôn được gặp Ngài. Trong thiên hạ có cây Âu-Đàm-Bát, không hoa nhưng có trái. Nhưng nếu lúc đó sanh hoa thì thế gian mới có Phật. Đức Phật là mặt trời của thế gian, luôn luôn lo trừ diệt bóng tối cho chúng sanh. Chính ta là Thánh Sư, tuổi đã 79, điều cần làm thì cũng đã làm xong, các ngươi hãy siêng năng tinh tấn, trời cũng đã nữa đêm rồi.

Bấy giờ đức Phật tư duy về thiền thứ nhất, thông qua thiền thứ nhất, Ngài lại tư duy về thiền thứ hai, thông qua thiền thứ hai Ngài lại tư duy về thiền thứ ba, thông qua thiền thứ ba Ngài lại tư duy về thiền thứ tư, thông qua thiền thứ tư Ngài lại tư duy về định Không-Vô-Tế, thông qua Không-Vô-Tế Ngài lại tư duy về định Thức-vô-lượng, thông qua thức-vô-lượng Ngài lại tư duy về định vô-sở-dụng, thông qua vô-sở-dụng Ngài lại tư duy về định Bất-tưởng-nhập, thông qua Bất-tưởng-nhập Ngài lại tư duy về định Tưởng-tri-diệt.

Bấy giờ tôn giả A Nan hỏi tôn giả A Na luật:

-Đức Phật đã diệt độ rồi chăng?

A Na luật nói:

-Chưa diệt độ. Đức Phật mới tư duy nhớ nghĩ về định Tưởng-tri-diệt. Tôi nghe đức Phật nói:" Từ lúc tư duy Tứ thiền cho đến vô tri, xả tuổi thọ còn lại, tâm vô vi mới nhập Nê-Hoàn. Khi đức Phật xả tưởng -tri-diệt, trở lại tư duy Bất-tưởng-nhập, xả Bất-tưởng-nhập suy tư về Vô-sở-dụng xả Vô-sở-dụng suy tư về Thức- vô-lượng, xả Thức-vô-lượng suy tư về Không- vô-tế, xả Không-vô-tế tư duy về thiền thứ 4, xả thiền thứ bốn suy tư về thiền thứ 3, xả thiền thứ 3 suy tư về thiền thứ 2, xả thiền thứ 2 suy tư về thiền thứ nhất. Từ thiền thứ nhất suy tư lại đến thiền thứ 3, rồi thiền thứ bốn trở lại Vô-tri, xả bỏ tuổi thọ còn lại, tâm nhập Nê-Hoàn, liền Bát-Nê-Hoàn ". Ngay lúc ấy, đại địa chấn động, chư thiên rồng, thần, đứng chật cả không trung, tung hoa như mưa, chẳng ai mà chẳng than thở, luyến tiếc, đi đến cúng dường.

Bấy giờ Đế-Thích ở tầng Trời thứ 2 hạ xuống nói bài tụng:

-Âm, hành đều vô thường

Chỉ là Pháp hưng, suy

Có sanh thì có tử

Phật diệt độ, an lạc.

Vị Phạm Thiên thứ 7 hạ xuống nói bài tụng:

-Tuyệt thay, Phật đã bỏ

Điều thế gian nương tựa

Rộng dạy điều thanh tịnh,

Tam giới không ai bằng.

Sức Thần Chơn, Vô uý,

Anh sáng mất từ nay,

Hiền Giả A Na Luật nói bài tụng:

-Phật đã trụ Vô-vi,

Không dùng hơi ra vào

Vốn từ tự nhiên đến,

Linh diệu từ đây mất,

Ý tịnh, không đắm trước,

Vì người, chịu khổ đau

Giáo hóa đã hoàn tất,

Mới trở về Tịch diệt,

Từ nay được gặp Phật,

Ai chẳng mong ơn trạch,

Như hư không thanh tịnh,

Biết lúc lại xuất hiện.

Bấy giờ các Tỳ kheo điều rối loạn bồi hồi, kêu rằng:

-Đức Phật Bát-Nê-Hoàn, sao mà nhanh quá! Con mắt của thế gian đã tắt mất, sao mà nhanh quá?! Trong đo có người buồn rầu than khóc, tự buồn nghĩ đến cái khổ của thế gian không đạt được đạo này. Có người nhìn vào thi thể của đức Phật chú tâm tư duy về hữu là từ nhân duyên sanh, đã tạo tác thì lại tạo tác, chúng phải bị phi thường, khổ, đã sanh thì phải tử, tử rồi lại sanh, sanh tử qua lại nhưng tinh thần bất diệt không bị chi phối.

Hiền giả A Na luật nói:

-Thôi đi, thôi đi! này A Nan! Hãy bảo cho các Tỳ kheo biết, Chư Thiên trên Trời thấy việc đó cho là mê mờ. Vì có ai bỏ nhà nhập vào luật tự nhiên mà lại không thể dùng pháp lợi để tự giải thoát?.

Tôn giả A Nan gạt nước mắt thưa rằng:

-Ở trên đó có bao nhiêu vị trời?

-Từ Oai Da Việt cho đến Âu Trà Miếu và sông Hi Liên, khoảng cách 4tám 0 dặm, Chư Thiên đầy ặp, chẳng có khoảng hư không nào mà chẳng có họ đang bồi hồi, rối loạn, đều nói rằng:

-Đức Phật Bát- Nê-Hoàn sao mà nhanh quá! con mắt của thế gian đã tắt mất, sao mà nhanh quá! Trong đó có người lo lắng than thở thương nỗi khổ của thế gian bị tham dục che lấp, không thấy được chánh đạo, hoặc họ cùng bảo nhau rằng: Đức Phật dạy: Sanh tử vốn từ duyên khởi, ý tạo tác liền bị tạo tác, bị vô thường, khổ, đã sanh thì phải tử, tử rồi lại sanh, thức theo hành mà di chuyển, đâu biết được Nê-Hoàn?! Đức Phật đã độ thoát thế gian, vậy mọi người phải nên tinh tấn, đã quá nửa đêm rồi!.

Tôn giả A Na luật bảo tôn giả A Nan:

-Hãy vào trong thành bảo cho mọi người biết là đức Phật đã diệt độ, ai muốn khâm liệm, hãy nên kịp thời.

Tôn giả A Nan liền vào trong thành, báo cho mọi người biết. Các Hoa Thị nghe được điều ấy, chẳng ai mà chẳng kinh ngạc, nhảy dựng, bò lết, bi ai nói rằng:

-Đức Phật Bát-Nê-Hoàn sau mà nhanh quá! con mắt của thế gian đã tắt mất, sao mà nhanh quá!

Người trong cả thành cùng nhau tụ hội mang dâng hương hoa đến xá lợi của Phật, cúi đầu đảnh lễ để thừa sự cúng dường. Họ cùng hỏi tôn giả A Nan:

-Phương pháp tẩn liệm đức Thể Tôn như thế nào?

-Như lời Đức Phật dạy: " Phải làm như phương pháp tẩn liệm của Chuyển-Luân-Vương, Đối với đức Phật còn phải hơn thế nữa ".

Các hào tánh thưa rằng:

-Xin hãy để trong bảy ngày, chúng con muốn dâng kỹ nhạc, hoa hương, đèn đuốc để được khai mở tấm lòng.

Tôn giả A Nam đáp:

-Tùy ý các ngươi mong muốn.

Các Hoa Thị liền cộng tác lại để làm bình bằng vàng, linh xa bằng vàng, kim quan bằng vàng, quách bằng thiết, đầy đủ gấm mới Kiếp-ba, 500 xấp giạ. Bấy giờ dân chúng ở bốn phương, chu vi trong khoảng 4tám 0 dặm, đều mang kỹ nhạc hoa hương đi đến song-thọ, đồng khiêng thân đức Phật đặt lên trên giường bằng vàng, rồi dùng kỹ nhạc, lễ bái cúng dường.

Bấy giờ các Hoa Thị tuyển chọn các đồng nam để giúp đỡ gìn giữ linh xa, họ muốn đưa đến vùng đất Âu Trà Thần để trà tỳ. Nhưng các đồng nam không thể đến gần phía trước linh xa của đức Phật được, chúng lại tiến lên đến 2,3 lần nhưng vẫn không thể đẩy được.

Hiền giả A Na luật nói với tôn giả A Nan:

-Sở dĩ không thể đẩy được linh xa của đức Phật, vì đó là ý của Chư Thiên, họ muốn bảo các đồng của Hoa Thị hãy vịn vào phía bên trái của cái giường, còn Chư Thiên thì ở phía bên mặt, dân trong nước thì đi theo sau, đồng khiêng cái giường (của đức Phật) vào cửa thành phía Đông lúc qua trong thành, tấu nhạc trời lên để cúng dường xong, đi ra cửa thành phía tây, đặt trên đất Âu Trà, chất các thứ gỗ hương nhiều lớp rồi xà duy.

Tôn giả A Nan thưa:

-Xin vâng, kính dâng như ý nguyện của Chư Thiên và tôn giả bảo cho các Hoa Thị biết ý nguyện đó.

Họ đều thưa:

-Kính tuân lệnh.

Họ liền bảo các đồng nam ở phía bên trái với nhiều dây lụa cột góc bên trái của cái giường, còn Chư Thiên thì thuộc về bên mặt, dùng dây lụa cột góc phải của cái giường. Ngoài ra có vô số Chư Thiên ở trên hư không, rải đủ thứ hoa trời, rưới các hương thơm.

Bấy giờ đại thần Bà Hiền cùng đại thần Câu Di nghị luận: " Muốn dùng âm nhạc của loài người để ca ngợi, tiếp theo nhạc trời cùng đưa xá lợi ".

Liền như lời nghị luận, cả đoàn đi từ từ vào cửa thành phía Đông, chung quanh trong thành, đến ngã tư đường, dừng chân nơi đường hẻm, rãi hương hoa và trỗi nhạc, ra khỏi cửa thành phía Tây , đến vùng đất Âu Trà, lấy lụa Kiếp Ba quấn quanh thân thể đức Phật, dùng 500 xấp giạ quấn tiếp theo hơn một ngàn lần, dùng dầu mè cao lại để tẩm, rưới đầy kim quan, rồi đậy thân của phật lại, khiêng kim quan lên đặt vào trong quách bằng sắt, đậy kín nắp kim quan lại rồi tẩn tán, chất các thứ gỗ hương lên xong, đại thần Âu Tô cầm lửa muốn đốt kim quan của đức Phật, lửa mới hừng lên liền tắt, đốt tới ba lần vẫn không cháy.

Hiền giả A Na Luật bảo tôn giả A Nan:

-Sở dĩ lửa không cháy là do ý của Chư thiên. Họ thấy tôn giả Đại Ca Diếp đang dẫn 500 đồ chúng từ Ba Tuần đến, đã đi được nữa đường, muốn diện kiến đảnh lễ đức Phật, cho nên làm cho lửa không cháy vậy.

Tôn giả A Nan thưa:

-Dạ vâng, xin tôn kính ý nguyện của chư thiên.

Bấy giờ có Dị đạo sĩ tên là A Di Duy, thấy đức Phật diệt độ, ông nhặt được đóa hoa Thiên mạn Na La ngược đường đi đến. Tôn giả Ca Diếp thấy đến hỏi:

-Ông có biết đức phật là bậc Thánh sư mà ta tôn thờ chăng?

Ông ta đáp:

-Tôi biết rõ điều này, Ngài đã Bát-Nê-Hoàn được bảy ngày, trời người đồng hợp lại để cúng dường Ngài, tôi từ đó đến đây nên được hoa trời này.

khi ấy tôn giả Ca Diếp buồn bã không vui, trong 500 Tỳ kheo có người bồi hồi, rối loạn, ngẩng mặt lên trời kêu than:

-Đức Phật Bát-Nê-Hoàn sao mà nhanh quá! Con mắt của thế gian đã tắt mất rồi, trong đó có người lo lắng, than thở buồn thương, nghĩ đến nỗi khổ của thế gian đã tắt mất rồi, trong đó có người lo lắng than thở buồn thương, nghĩ đến nỗi khổ của thế gian do ân ái trói buộc, không thể thấy được chánh đạo.

Tôn giả Ca Diếp bảo rằng:

-Các hiền giả chớ lo buồn. Nên biết rằng có thân là do duyên khởi, tâm tạo tác liền bị tạo tác, đưa đến phi thường, khổ, có sanh thì có tử, có tử thì có sanh. Ở trong năm đường thì không an lạc, chỉ có Nê-Hoàn mới an lạc. Người chưa đắc đạo hãy cầu pháp lợi, bỏ hữu vi, không còn tụ hội nữa thì sẽ đắc đạo vậy. Tất cả hãy thu nhiếp y bát đi nhanh mới có thể thấy được thân của đức Phật. Ở trong chúng có một người tên là Hoàn Đầu, cũng con giòng họ Thích, cùng xuất gia theo Phật, ngăn chận các Tỳ kheo rằng:

-Chuyện gì lại lo? chúng ta từ nay đã được tự tại. Ông già ấy thường bảo: " hãy nên làm cái này không nên làm cái kia ". Nay lão ta chết rồi há lại không phải là tốt sao?

Tôn giả Ca Diếp không vui, đi đến Song-Thọ để xem thân Phật, Ngài bảo tôn giả A Nan rằng:

-Nay chưa xà duy vậy hãy cho tôi thấy thân đức Phật.

Tôn giả A Nan thưa:

-Thân của đức Phật đã tẩn liệm rồi, ướp bằng dầu mè, rồi để trong kim quan, bên ngoài thì chất các thứ gỗ hương, chung quanh thì tẩm dầu, tuy chưa xà duy, nhưng khó có thể thấy được.

Tôn giả Ca Diếp yêu cầu cho đến lần thứ ba, nhưng tôn giả A Nan vẫn đáp như lúc đầu, do đó thân của đức Phật khó mà được thấy trở lại.

Bấy giờ thi hài của đức Phật từ trong nhiều lớp quan ló ra 2 cái chân. Mọi người đều thấy, chẳng ai mà chẳng vui mừng. Tôn giả Ca Diếp cuối đầu đảnh lễ, thấy trên chân của đức Phật có màu sắc lạ, liền hỏi tôn giả A Nan.

-Thân Phật sắc vàng, vậy do cớ gì mà đổi khác?

A Nan thưa:

-Có Ly lão mẫu, cúi lạy chân đức Phật làm nhỏ nước mắt trên chân Ngài cho nên mới có sắc khác như vậy.

Tôn giả Đại Ca Diếp lại không vui, than thở, tán bài tụng rằng:

-Ngài đã diệt độ rồi,

Cũng không còn gặp lại,

Vốn đã bỏ ân ái,

Bởi Ngài cầu phương tiện,

Ngũ âm Phật thanh tịnh,

Cũng không còn làm gì,

Khổ đau đã hết rồi,

Do cần cầu phương tiện,

Phật đã đoạn thế gian,

Ngài kham nhẫn tất cả,

Ngài đã tự an ẩn,

Phải nên cúi lạy Ngài,

Kinh giới Phật nói ra,

Ngài rộng hiện chánh đạo,

Cứu tất cả thế gian,

Những người gặp được Phật,

Không còn sanh tử nữa,

Không có ghét tương phùng,

Không còn sầu biệt ly,

Nên mới được như vậy,

Đã đoạn sạch không còn,

Để thọ lại năm ấn,

Gốc hữu cũng trừ sạch,

Mới an ổn như vậy,

Giải trừ mọi ái dục,

Nên lìa các hoạn nạn,

Cũng an ẩn chúng sanh,

Vĩnh viễn thoát ba cõi,

Sáng rực cả thế gian,

Chắc thật chẳng còn nghi,

Được thoát khỏi già chết.

Ai không thọ ân lớn?

Như trăng chiếu ban đêm,

Mặt trời chiếu ban ngày,

Cũng như ánh điện xẹt,

Hào quang Phật chiếu ra,

Những c on sông danh tiếng,

Những đại thủy danh tiếng,

Trong tất cả ngôi sao,

Phật dẫn dắt chúng sanh,

Phật cứu độ thế gian,

Giới hạnh đã thuyết giáo,

Cũng đem pháp lưu bổ,

Khiến Trời, Người, Quỹ, Thần...

Để phá tan bóng tối,

Để sáng soi thiên hạ,

Mây dầy liền rực sáng.

Ba cỏi liền sáng rạng,

Những côn Lôn lớn nhất,

Làm sao hơn biển cả,

Mặt trăng là sáng nhất,

Tôn quý trong thiên hạ,

Phước thí rãi cùng khắp,

Chỗ nào cũng phân minh,

Đệ tử thích thọ trì,

Đều cung kính đảnh lễ.

Tôn giả Ca Diếp nói xong, cuối lạy chân đức Phật, nhiễu quanh kim quang ba vòng, rồi đứng qua một bên. Các tỳ kheo, Tỳ kheo ni, Thanh tín sĩ, Thanh tín nữ, Trời, Rồng, Quỷ thần, vua Thần thiên-nhạc, thần chất-lược, Thần kim-sí điểu, Thần Ái -dục, Thần Xà-xu, đều đến trước đảnh lễ chân của đức Phật, nhiễu quanh kim quang 3 lần, rồi đứng qua một bên.

Bấy giờ kim quang của đức Phật không đốt nhưng tự nhiên bốc cháy. Hiền giả A Nan lúc ấy nói bài tụng rằng:

-Phật thanh tịnh trong ngoài,

Theo tinh thần hạ sanh,

Hơn ngàn lớp lụa, giạ,

Cũng không cần giặt giũ,

Là thân của phạm thế,

Nên nay mới như vậy,

Đâu cần áo che thân,

Như Trăng trong sáng ngời.

Cho đến hết đêm, Trà Tỳ Phật đã xong, thì tự nhiên mọc lên bốn cây: Cây tô-Thiền-Ni, cây Ca-Duy-Đồ, cây A-Thế-Đề, cây Ni-Câu-Loại. Các hào tánh trong nước cùng nhau thu xá lợi của Phật đựng đầy trong bình bằng vàng, đặt ở trên linh xa, đưa vào trong thành để trên Đại điện, rồi cùng nhau dùng kỹ nhạc tấu lên, rải hoa, xông hương lễ bái cúng dường.

Bấy giờ các Hoa Thị của nước Ba Tuần, các Câu Lân của nước Khả Lạc, các Mản Lý của nước Hữu Hành, các Phạm Chí của nước Thần Châu, các Ly Kiền của nước Duy Da nghe đức Phật dừng chân ở Song Thọ để Bát Nê Hoàn, họ đều sửa soạn bốn thứ binh đội, tượng binh, mã binh, xa binh, bộ binh để đi đến Câu-Di, dừng chân ở ngoài thành, bảo sứ vào thưa rằng:

Chúng tôi nghe đức Phật là bậc Chúng-Hựu diệt độ ở đây. Ngài cũng là Thầy của chúng tôi. Chúng tôi có lòng kính mộ Ngài, đồng đến với Vua để xin phân chia phần xá lợi, đem về bản quốc để lập bảo tháp cúng dường.

Vua Câu-Di bảo rằng:

-Đức Phật tự Ngài đến đây, vậy ta sẽ cúng dường Ngài. Thật là cực khổ cho các vua từ xa đến Đây muốn chia phần xá lợi, điều đó thì không thể được.

Các người dòng họ Thích nước Xích Trạch cũng kéo bốn loại binh, đi đến bảo rằng:

-Chúng tôi nghe đức Phật là bậc Chúng Hựu diệt độ ở đây. Ngài là bậc Thánh Hùng của dòng họ Thích, xuất thân từ bà con của chúng tôi. Ngài đúng là cha ông của chúng tôi, chúng tôi có lòng kính mộ, đến đây để xin chia phần xá lợi đem về để đựng bảo tháp cúng dường. Nhà vua vẫn trả lời như trước, không chịu chia phần.

Vua nước Ma Kiệt là A Xà Thế lại dẫn bốn loại binh, vượt qua sông Hà để đến, bảo Phạm Chí Mao Khuyết vào để hỏi tin tức, rồi ân cần thưa rằng:

-Ta vốn lâu nay, có lòng tin tưởng vào tình bạn của Ngài, không bảo thủ, không tranh chấp. Nay đức Phật là bậc Chúng-Hựu diệt độ nơi đây, Ngài là bậc tôn quý của ba cõi, chính thật Ngài là vị Trời của ta. Ta có lòng kính mộ, đến đây để xin phần xá lợi. Nếu Ngài cho ta xá lợi của Phật thì ta cùng Ngài nếu có những vật báu gì thì chúng ta nguyện cùng trao cho nhau chung hưởng.

Nhà vua đáp rằng:

-Đức Phật tự đến đây, ta sẽ cúng dường Ngài, cảm ơn Đại vương chứ không thể chia phần xá lợi cho Ngài được.

Khi ấy Mao Khuyết nhóm mọi người lại làm bài tụng thông báo rằng:

-Nay những người lỗi lạc,

Khiêm tốn mà xin phần,

Cử chỉ ấy động chúng,

Nếu không dùng đạo nghĩa

Từ xa đến lể bái,

Nếu như Ngài không cho,

Bốn binh chủng ở đây,

Thà bỏ mạng nơi đây.

Người của nước Câu Di cũng đáp lại bài tụng rằng:

-Phiền các Ngài từ xa,

Phật để thân nơi đây,

Các Ngài muốn đông binh,

Ta cùng nhau sống chết,

Cúi đầu đến bái thủ,

Không dám hứa cho ai,

Tôi đấy cũng sẵn sàng,

Chưa từng biết sợ ai.

Phạm Chí Mao Khuyết giải thích với các Vua rằng:

-Các vua đều vâng theo lời dạy của đức Phật một cách nghiêm túc, ban ngày thì tụng lời pháp, tâm cảm phục sự giáo hóa nhân từ của Ngài. Tất cả chúng sanh còn nghĩ đến việc muốn được an ổn. Vã lại đức Phật vì lòng đại từ nên thiêu hình để cốt, muốn rộng làm phước hựu cho thiên hạ. Vậy sao lại làm hủy diệt ý nhân từ của Ngài? Cho nên xá lợi hiện tại phải phân chia ra mà thôi.

Mọi người đều khen là hay, họ đều đến xá lợi, cúi lạy xong rồi đứng qua một bên, rồi bảo Mao Khuyết chia xá lợi. Bấy giờ Mao Khuyết lấy một cái bát đá dùng mật xoa bên trong, chia làm tám phần, rồi thưa với mọi người: Tôi đã cung kính đức Phật, và cũng theo ý tốt của mọi người, mong được chiếc bát chia xá lợi mang về nước để dựng bảo tháp cúng dường có được chăng?

Mọi người đều nói:

-Bật trí tuệ thì nên biết thời.

Họ liền đồng ý.

Lại có Phạm Chí tên là Ôn Vi, thưa với mọi người:

-Tôi trộm mến ý lành của chư vị, tôi chỉ xin than đốt ở dưới đất để đem về dựng bảo tháp để cúng dường.

Mọi người đều đồng ý.

Lại có Dị đạo sĩ ở nước Hữu Thành xin tro ở dưới đất còn lại.

Bấy giờ tám nước được tám phần xá lợi đều trở về để dựng tháp. Những tháp ấy đều trang nghiêm đẹp đẽ.

Phạm Chí Mao Khuyết, đạo nhân Đại ôn-vi ở Chủng-ấp trở về ấp Ti-phần. Đạo sĩ của Hành-quốc được tro đất, đều trở về dựng bảo tháp. Tám phần xá lợi có tám cái tháp, tháp thờ bát là chín, tháp thờ than là mười, tháp thờ tro là mười một.

Đức Phật giáng sanh ngày mồng tám tháng tư, xuất gia ngày mồng tám tháng tư, thành đạo ngày mồng tám tháng tư, Bát-nê-hoàn ngày mồng tám tháng tư. Tất cả đều vào lúc sao mai mới mọc. Khi ấy trăm thứ cây cỏ xanh tươi cây cối sầm uất.

Bấy giờ đức Phật đã Bát-nê-hoàn, ánh sáng của thiên hạ đã mất, chư thiên thần mười phương, chẳng ai chẳng tự quy y Phật.

Khi đã chia xá lợi, nhưng bốn chúng đệ tử ở phương xa có người chưa được nghe, cho nên phải để chín mươi ngày mới xây tháp, các Quốc vương đều đến dự, hào tánh, nhân dân, gia đình quyến thuộc và các nô bộc đều trai giới chín mươi ngày. Bốn chúng đệ tử ở phương xa đều hội họp ở Câu Di, đồng hỏi tôn giả A Nan:

-Nên dựng tháp ở đâu?

A Nan đáp:

-Nên ra khỏi thành bốn mươi dặm, đến ngã tư đường của làng tạo dựng bảo tháp.

Các hào tánh của nước Câu Di cùng nhau lấy ngọc làm ngói, viên ngói bề ngang và rộng ba thước, tập trung lại dùng để làm tháp, cao và rộng đều mười lăm thước, lấy bát vàng chứa xá lợi để ngay chính giữa, lập đàn pháp luân, treo tràng phan trên cao, thắp đèn chưng hoa, đốt hương, ca nhạc, lễ bái cúng dường, để nhân dân toàn quốc đều được hưng phước.

Tôn giả Đại Ca Diếp, tôn giả A Na luật và chúng Tỳ kheo cùng nhau hội họp nghị luận:

-Trong một ngày, ba mươi vạn dân chúng, quần thần, hào tánh của các nước, khi gặp được Phật, có ý cung kính, làm phước, khi chết đều được sanh lên cõi Trời thứ 4, cùng hội ngộ với đức Phật Di Lặc mà được giải thoát. Quốc vương của nước Câu Di sẽ sanh lên trên Trời Thủy Âm thứ 12, chờ khi đức Phật Di Lặc thành Phật sẽ đầu thai xuống tạo dựng tịnh xá cho đức Phật còn đẹp hơn vườn của Cấp Cô Độc hiện nay vậy.

Tôn giả A Nan hỏi tôn giả Đại Ca Diếp:

-Vua nước Câu Di vì sao không ở nơi đức Phật Di Lặc mà cầu đạo Ứng Chơn?

Đáp:

-Vì vua này chưa nhàm chán cái khổ sanh tử, ai không nhàm chán cái khổ của sanh thì không được Ứng Chơn.

A Nan thưa:

-Tôi đã nhàm chán cái khổ của thân, sao không được lìa thế gian, sao không được đạo?

-Vì người chỉ trì giới mà không hành thân quán, dựa vào sanh tử, có tưởng về ăn uống, cho nên hạnh sanh tử chưa dứt vậy.

Đến 90 ngày, tôn giả Đại Ca Diếp, tôn giả A Na Luật và chúng Tỳ kheo cùng nhau nghị luận:

-12 bộ kinh của đức Phật có bốn A Hàm, chỉ riêng tôn giả A Nan là hầu hạ đức Phật lâu. Đức Phật nói ra, tôn giả A Nan đọc tụng, vậy chúng ta phải nhờ tôn giả A Nan nói để chép lại. Nhưng sợ tôn giả là người chưa đắc đạo nên có tham tâm. Vậy chúng ta hãy đem việc xưa mà cật hỏi tôn giả A Nan. Vậy hãy cho đặt tòa cao, ba ở trên ba ở dưới. Làm như vậy mới có thể được lời thành thật.

Mọi người đều nói: - Hết sức hay.

Hội chúng đã ngồi yên, Tỳ kheo Trực Sự trục xuất tôn giả A Nan ra ngoài, giây lát lại thỉnh vào. Tôn giả A Nan Đi vào đảnh lễ chúng Tăng. Chúng Tăng nói:

-Ai chưa đắc đạo, tất cả hãy đứng lên. Trực Sự Tỳ kheo ngồi ở tòa cao chính giữa, khi ấy nói một cách khiêm nhường rằng:

-Đây không phải là tòa của tôn giả A Nan.

Chúng Tỳ kheo nói:

-Do vì Kinh Phật, cho nên hãy để tôn giả ngồi tòa cao để cho chúng tăng hỏi:

Tôn giả A Nan ngồi vào tòa. Chúng Tăng hỏi:

-Ngài có lỗi lớn, vậy có biết chăng?

Ngày xưa đức Phật nói: " Cõi Diêm Phù Đề an lạc, tại sao Ngài vẫn làm thinh? "

Tỳ kheo Trực Sự bảo tôn giả A Nan hạ tòa. Tôn giả liền hạ tòa thưa rằng:

-Há lại đức Phật không được tự tại nên mới chờ tôi nói sao?

Chúng Tăng im lặng, Tỳ kheo Trực Sự lại bảo tôn giả lên tòa. Chúng lại hỏi:

-Đức Phật nói với tôn giả, ai được bốn thần tức có thể kéo dài tuổi thọ hơn một kiếp, tại sao Ngài lại làm thinh?

Tôn giả A Nan lại xuống tòa nói:

-Đức Phật nói: Ặ Ngài Di Lặc sẽ hạ sanh thành Phật. Người nào mới nhập pháp nên theo Ngài Di Lặc để tu. Giả sử đức Phật tự lưu lại thì đối với đức Phật Di Lặc sẽ thế nào?

Tăng chúng lại im lặng. Tôn giả A Nan trong lòng sợ hãi. Chúng Tỳ kheo thưa rằng:

-Hiền giả nên như ý của Pháp nói đầy đủ về Kinh của đức Phật.

Tôn giả đáp:

-Thưa vâng.

Ba lần lên tòa như vậy, sau cùng tôn giả A nan lên tòa nói:

-Nghe như vậy. Một thời...

Trong tòa có những người chưa đắc đạo đều rơi nước mắt nói rằng:

-Đức Phật vừa mới nói Kinh, nay sao lại nhanh thế?!

Tôn giả Đại Ca Diếp liền chọn ở trong chúng được 40 vị Ứng chơn để theo tôn giả A Nan nghe truyền về bốn A- hàm. 1.- Trung A- Hàm. 2.- Trường A- Hàm. 3.- Tăng nhất A- Hàm. 4.- Tạp A- Hàm. Văn của bốn bộ này là: 1. ) Nói về tham dâm. 2) Nói về hỷ nộ. 3) Nói về ngu si. 4) Nói về không hiếu thảo với Thầy. Văn của bốn bộ A- Hàm, mỗi bộ gồm sáu mươi xấp.

Chúng Tỳ kheo thưa rằng:

-Hãy nên chép văn bốn bộ A- Hàm để hưng hóa nơi thiên hạ.

Do vậy, chỗ đức Phật xà duy tự nhiên mọc lên bốn cây danh mộc.

Tăng chúng liền cùng nhau kiểm điểm, phân biệt Kinh Phật ra thành 12 bộ loại: Giới, Luật, Pháp đầy đủ để lưu lại cả ngàn năm.

Những ai trì Kinh giới của Phật về sau đều được sanh chỗ đức Phật Di Lặc, tu học với Ngài mà được giải thoát sanh tử.

KINH BÁT NÊ HOÀN - QUYỂN HẠ

Hết