Tam tạng Việt · Kinh Luật Luận Đại thừa · Kinh tạng
Kinh Kim Quang Minh Hợp Bộ
- Dịch giả
- Tam Tạng Pháp Sư Đàm Vô Sấm - Đời nhà Tùy Tam Tạng Pháp Sư Xà Na Quật Đa - Tam Tạng Pháp Sư Chân Đế Đời Lương
- Thông tin
- Đại Chính số 664Nguồn: adidaphat.net
Phẩm Thứ Bảy: Tán Thán
Lúc bấy giờ, đức Phật bảo Địa thần Kiên Lao rằng:
– Này thiện nữ thiên! Đời quá khứ có vị vua tên là Kim Long Tôn thường dùng lời tán thán khen ngợi các đức Phật quá khứ, vị lai và hiện tại rằng:
Con nay tôn trọng
Kính lễ ngợi khen
Khứ, lai, hiện tại
Chư Phật mười phương.
Chư Phật thanh tịnh
Tịch diệt nhiệm mầu
Sắc thượng trong màu
Ánh vàng chiếu sáng.
Ở trong các tiếng
Tiếng Phật trên cùng
Giống như Đại Phạm
Thâm viễn sấm vang.
Tóc Phật đen biếc
Bụt ốc sáng lên (ánh sáng tóc xoắn ốc của đức Phật)
Ong xanh, khổng tước
Màu chẳng thể bằng (chẳng ví được)
Răng ngài tươi trắng
Như ngọc tuyết băng
Kim nhan hiển phát
Phân đều rõ ràng
Mắt ngài dài rộng
Không bẩn sạch trong
Như đóa sen biếc
Nở soi nước xanh
Tướng lưỡi dài rộng
Hình sắc ánh hồng
Ánh sáng chiếu diệu
Như hoa mới sanh.
Vùng mi hào tướng
Trắng màu ánh trăng
Xoắn phải thấm nhuận
Lưu ly sạch trong
Mày cong dài nhỏ
Hình mảnh trăng non
Màu sắc đen mướt
Hơn cả chúa ong.
Mũi cao tròn thẳng
Như đúc thoi vàng
Mềm mại vi diệu
Đang ở diện môn.
Như Lai thắng tướng
Thứ lớp trên cùng (tối thượng)
Được vị chân chính
Không ai ngang bằng.
Mỗi lỗ chân lông
Sinh một lông xoắn
Mịn mềm biếc xanh
Giống cổ khổng tước (chim công).
Khi vừa mới sinh
Thân phóng ánh sáng
Soi khắp mười phương
Vô lượng đất nước
Ba cõi diệt tan
Tất cả các khổ
Khiến các chúng sinh
Hưởng thụ khoái lạc.
Địa ngục, súc sinh
Và cả ngã quỉ
Tất cả nhân thiên
Yên ổn không hoạn.
Tất cả diệt tan
Vô lượng ác thú.
Vi diệu sắc thân
Như nước vàng tụ.
Diện mạo sạch trong
Như vầng trăng tròn.
Thân Phật sáng rỡ
Như nhật mới lên (mặt trời mới mọc)
Uy nghi tấn chỉ (tiến tới, dừng lại)
Như Sư tử vương.
Tay dài buông xuống
Quá khỏi gối chân
Giống như gió động
Cành Ta La rung.
Một tầm vầng sáng
Chiếu sáng không lường
Giống như tụ tập.
Trăm ngàn trời, trăng (mặt trời, mặt trăng).
Thân Phật tịnh diệu
Dơ bẩn đều không
Sáng ấy soi khắp
Mọi cõi Thế Tôn (cõi Phật).
Phật quang lồng lộng
Sáng rực lửa hừng
Làm lu mờ hết
Nhật nguyệt không lường.
Phật nhật, đăng, cự (đuốc)
Soi cõi không lường
Đều khiến chúng sinh
Theo sáng thấy Phật.
Vốn đã tu hành
Trăm ngàn hạnh nghiệp
Công đức tụ thành
Trang nghiêm thân Phật.
Cánh tay nhỏ tròn
Như mũi vua tượng (chúa voi)
Tay chân sạch mềm
Kính ái không nhàm.
Khứ lai chư Phật (các đức Phật quá khứ, vị lai). Số như vi trần
Chư Phật hiện tại
Cũng lại như trên.
Như Lai (nhiều) như vậy
Con nay lễ lạy!
Thân miệng sạch trong
Ý cũng như vậy
Dùng hảo hoa hương
Cúng dường hiến dâng.
Trăm ngàn công đức
Tám vịnh ca khen.
Giả sử trăm lưỡi
Ngàn kiếp ở trong
Khen công đức Phật
Chẳng thể tận cùng!
Công đức sở hữu
Hiện tại Thế Tôn
Đủ thứ sâu bền
Vi diệu đệ nhất.
Ví lưỡi có ngàn
Muốn khen một Phật.
Còn chẳng thể xong
Phần nhỏ công đức!
Huống muốn ngợi khen
Công đức chư Phật!
Đại địa, thượng thiên
Lấy làm biển cả
Đến Hữu Đảnh thiên
Tràn đầy những nước
Còn dùng sợi lông
Đếm biết số giọt.
Không có thể biết
Đức một Thế Tôn!
Con nay đã lễ
Khen ngợi Thế Tôn!
Nghiệp thân miệng ý
Thảy đều sạch trong.
Tất cả nghiệp thiện
Đã tu không lường
Cùng các sinh chúng
Chứng đạo Vô Thượng.
Như vậy nhân vương
Đã khen ngợi Phật
Lại phát thề nguyền
Như vậy không lường.
Nếu con lai thế (đời sau)
Vô lượng vô biên
A tăng kỳ kiếp
Tại khắp chỗ sinh
Thường ở trong mộng
Nhìn thấy trống vàng
Được nghe âm vang
Thâm áo sám hối!
Nay đã ngợi khen
Diện mạo thanh tịnh
Đời sau con nguyền
Cũng được như vậy.
Công đức Thế Tôn
Chẳng thể nghĩ bàn
Ở trăm ngàn kiếp
Rất khó được gặp.
Nguyện ở không lường
Đương lai đời sống
Đêm thấy mơ màng
Ngày nói như thật.
Con sẽ tu hành
Đầy đủ Lục độ
Cứu bạt chúng sinh
Vượt qua biển khổ
Nhiên hậu thân con
Thành đạo Vô Thượng
Khiến thế giới con
Không gì đồng đẳng
Dâng cống trống vàng
Nhân duyên khen Phật.
Do báo này nên
Vào đương lai thế
Gặp đức Thích Tôn
Được thọ ký biệt
Đồng khiến hai con
Kim Long, Kim Quang
Thường sinh nhà con
Đồng chung thọ ký.
Nếu có chúng sinh
Không người cứu hộ
Bức thiết mọi khổ
Không chỗ nương dừng
Thì đương lai, con
Vì bọn người đó
Làm đại cứu hộ
Và chỗ nương dừng
Có thể trừ khổ
Khiến diệt tận cùng.
Thí cho sinh chúng
Những an vui lành.
Đời vị lai, con
Hành Bồ Đề đạo
Chẳng kể kiếp số
Như đời tận cùng
Do Kim Quang ấy
Sám hối nhân duyên:
Giả sử biển ác
Biển nghiệp của con
Và biển phiền não
Đều cạn không còn,
Biển công đức, nguyện
Của con viên thành,
Biển cả trí tuệ
Đầy đủ sạch trong
Công đức không lường,
Trợ Bồ Đề đạo
Như biển mênh mông
Trân bảo cụ túc
Do sám hối lực
Của ánh sáng vàng
Bồ Đề công đức
Vô ngại quang minh
Tuệ quang không bẩn
Soi suốt sạch trong.
Ánh sáng thân con
Đời sau chiếu khắp.
Ánh sáng uy thần
Công đức rực rỡ
Ba cõi ở trong
Đặc thù tối thắng
Nhứng sức đức công
Không gì giảm thiểu
Sẽ độ chúng sinh
Vượt qua biển khổ
Đều đem đặt yên
Biển cả công đức.
Đời sau nhiều kiếp
Hành đạo Bồ Đề
Như xưa chư Phật
Hành đạo Bồ Đề
Ba đời chư Phật
Tịnh diệu đất nước.
Chư Phật chí tôn
Vô lượng công đức
Đời sau khiến con
Được những khác biệt
Cõi tịnh công đức
Như Phật Thế Tôn!
(Này) Tín Tướng phải biết!
Bấy giờ, quốc vương
Kim Long tôn giả
Chính là thân ông!
Hai con lúc đó
Kim Long, Kim Quang
Là con ông đó
Ngân Tướng vân vân…
Phẩm Thứ Tám: Không
Vô lượng kinh khác
Đã rộng nói không
Nên Kinh này chỉ
Lược mà giải nói.
Chúng sinh độn căn
Trí tuệ ít ỏi
Chẳng rộng biết thông
Nghĩa không vô lượng
Nên Kinh này chỉ
Lược mà nói “không”.
Phương tiện diệu lạ
Đủ thứ nhân duyên.
Vì kẻ căn độn
Khởi đại bi tâm
Nay ta diễn nói
Điển này diệu Kinh.
Như điều ta giải
Biết ý chúng sinh
Thân này hư ngụy
Giống như tụ không.
Lục nhập xóm làng
Chỗ dừng giặc kết
Tất cả tự trụ
Với nhau chẳng biết.
Nhãn căn thọ sắc
Tai phân biệt thanh
Mũi ngữi các hương
Lưỡi nếm đến vị
Sở hữu thân căn
Tham thọ các xúc
Ý căn phân biệt
Tất cả pháp trần.
Sáu tình các căn
Tự duyên từng thứ
Cảnh giới các trần
Chẳng hành duyên khác.
Tâm như huyễn hóa
Chạy theo sáu tình
Mà vọng tưởng luôn
Phân biệt các pháp
Giống như thế nhân
Chạy đuổi hư không.
Tai hại sáu giặc
Ngu chẳng dè chừng (đề phòng tránh xa)
Tâm luôn y chỉ
Cảnh giới sáu căn
Mỗi mỗi tự biết
Là chỗ rập rình
Đi theo sắc, thanh
Hương, vị, xúc, pháp
Tâm ở sáu tình
Như chim mắc lưới
Tâm ấy mọi chỗ
Luôn ở các căn
Theo đuổi các trần
Không có tạm bỏ.
Hư ngụy thân không (rỗng)
Chẳng thể trưởng dưỡng
Không có tranh tụng
Chủ chính cũng không.
Từ các nhân duyên
Hòa hợp mà có
Không có thật, bền
Vọng tưởng khởi lên
Cơ quan nghiệp lực
Giả nguy tụ không.
Địa, thủy, hỏa, phong
Tập hợp thành lập
Tuy lúc giảm, tăng
Chung nhau tàn hại.
Như bốn rắn chung
Nhốt cùng một rọ
Rắn bốn Đại đó
Tính chúng khác rõ
Trên hai, dưới hai
Các phương cũng hai.
Như vậy rắn Đại
Đều diệt không còn.
Hai rắn Địa, Thủy
Tính chúng nặng chìm.
Hai rắn Phong, Hỏa
Tính nhẹ thăng lên.
Hai tính tâm thức
Tháo động chẳng dừng
Theo nghiệp thọ báo
Các đường nhân, thiên
Theo nghiệp sở tác
Ba hữu đọa lạc.
Địa, thủy, hỏa, phong
Khi hoại diệt tan
Đại, tiểu bất tịnh
Bên ngoài chảy tràn
Thân sinh ra trùng
Không thể yêu thích
Ném bỏ nghĩa trang (bãi tha ma).
Như cây mục nát
Thiện nữ phải xem (nữ thần sông Hằng).
Các pháp như vậy
(Thì) chỗ nào có nhân (người) .
Và cả sinh chúng.
Vốn tính Tịch không
Vô minh nên có
Các Đại như trên
Mỗi một chẳng thật.
Vốn tự chẳng sinh
Tính không hòa hợp
Do nhân duyên trên
Ta nói các Đại
Vốn chẳng thật chân
Hòa hợp mà có.
Thể tính vô minh
Vốn tự chẳng có
Vọng tưởng nhân duyên
Hòa hợp mà sinh
Không sở hữu vậy
Vô minh giả danh
Vậy nên ta nói
Gọi rằng: Vô minh
Hành, Thức, Danh sắc
Lục nhập, xúc, thọ
Ái, Thủ, Hữu, Sinh
Lão tử, ưu não
Các nghiệp khổ hành
Chẳng thể nghĩ bàn
Sinh tử vô tế
Chẳng dứt xoay vần.
Vốn không có sinh
Cũng không hòa hợp,
Suy nghĩ chẳng lành
Tạo tác tâm hành
Ta đoạn tất cả
Các kiến buộc ràng
Dùng dao trí tuệ
Cắt lưới não phiền.
Ngôi nhà năm ấm
Xem đều tịch không
Chứng đạo Vô Thượng.
Vi diệu đức cộng
Mở cam lộ môn (cửa)
Bày cam lộ khí (đồ)
Vào cam lộ thành (thành quách).
Ở cam lộ thất (nhà)
Khiến cho chúng sinh
Ăn vị cam lộ
Thổi đại pháp loa
Đánh đại pháp cổ (trống)
Thắp đại pháp đăng (đèn)
Mưa Thắng pháp vũ.
Ta nay phá tan
Tất cả oán kết
Dựng lên pháp tràng
Vi diệu đệ nhất.
Độ các chúng sinh
Khỏi biển sinh tử
Đoạn tuyệt ba đường (ác)
Vô lượng khổ não.
Rực lửa não phiền
Đốt cháy chúng sinh
Không ai cứu hộ
Không chỗ nương dừng
Ta dùng cam lộ
Vị ngon thanh lương
Sung mãn bọn đó
Nóng cháy khỏi liền.
Ở vô lượng kiếp
Các hạnh tu hành
Cúng dường cung kính
Chư Phật Thế Tôn
Kiên cố tu tập
Đạo Bồ Đề luôn
Cầu được thân pháp
Như Lai thật chân
Bỏ những cái trọng (những cái mà mình xem trọng):
Chi tiết tay chân
Đầu mắt não tủy
Tình yêu nữ nam
Tiền tài trân bảo
Trân châu, kim ngân
Lưu ly, anh lạc
Mọi vật dị thường
Trong ba ngàn đại thiên thế giới
Mà cây cối chặt làm thẻ xong,
Ba ngàn đại địa tán thành bụi
Những bụi này cùng khắp hư không,
Tất cả chúng sinh có trí tuệ
Đem trí này cho một người thông,
Người thông như vậy nhiều như bụi.
Tính số bụi này, biết số lường.
Trí tuệ Như Lai chẳng thể tính
Một niệm trí tuệ của Thế Tôn
Kiếp chẳng thể tính, tính không hết.
Phẩm Thứ Chín: Y Không Mãn Nguyện
Lúc đó, Như Ý Bảo Quang Diệu Thiện nữ thiên, ở giữa đại chúng đứng dậy, trật áo vai phải, gối phải quì xuống đất, chắp tay cung kính, dùng kệ bạch đức Phật rằng:
Con hỏi Lưỡng Túc Tôn
Tối Thắng soi thế giới:
Pháp Bồ tát chánh hành?
Nguyện rũ lòng cho phép!
Phật dạy: Thiện nữ thiên
Ngươi nếu có nghi hoặc
Thì mặc ý hỏi han
Ta sẽ phân biệt nói!
– Sao các Bồ tát hành
Hạnh Bồ Đề chân chánh
Lìa sinh tử, Niết Bàn
Lợi mình, ích người vậy?
Đức Phật dạy rằng:
– Này thiện nữ thiên! Nương theo pháp giới mà hành pháp Bồ Đề, tu hạnh bình đẳng. Này thiện nữ thiên! Thế nào gọi là nương nơi pháp giới tu pháp Bồ đề, tu hạnh bình đẳng. Này thiện nữ thiên! Năm ấm có thể hiện pháp giới, pháp giới tức là năm ấm. Năm ấm cũng chẳng thể nói, chẳng phải năm ấm cũng chẳng thể nói. Vì sao vậy? Vì nếu năm ấm là pháp giới thì tức là đoạn kiến. Nếu lìa khỏi năm ấm thì tức là thường kiến. Lìa khỏi hai biên, chẳng chấp trước hai biên, chẳng thể thấy lầm (lỗi). Cái thấy vô danh, vô tướng thì đó gọi là nói đến pháp giới. Này thiện nữ thiên! Làm sao năm ấm có thể hiện ra pháp giới? Này thiện nữ thiên! Như vậy năm ấm chẳng từ nhân duyên sinh. Vì sao vậy? Vì nếu từ nhân duyên sinh thì đã sinh nên được sinh và chưa sinh nên được sinh. Nếu đã được sinh thì vì nhân duyên gì sinh? Nếu đã sinh chẳng từ nhân duyên sinh thì nếu khi chưa sinh chẳng thể được sinh. Vì sao vậy? Vì chưa sinh các pháp thì tức là không có, vô danh, vô tướng mà chẳng phải là khả năng biết của tính toán thí dụ. Sự sinh của chẳng phải nhân duyên, này thiện nữ thiên! Ví như tiếng trống nương vào gỗ, nương vào da, nương vào dùi, nương vào nhân công … nên được phát ra tiếng. Tiếng trống đó không, quá khứ cũng không, vị lai cũng không, hiện tại cũng không. Vì sao vậy? Vì âm thanh của trống đó chẳng từ gỗ sinh ra, chẳng từ da sinh ra, chẳng từ dùi sinh ra, chẳng từ nhân công sinh ra. Tiếng này chẳng ở ba đời sinh ra thì tức là chẳng sinh. Nếu chẳng thể được sinh thì chẳng thể được diệt. Nếu chẳng thể được diệt thì không có chỗ từ đó đến. Nếu không có chỗ từ đó đến thì cũng không có chỗ để đi. Nếu không có chỗ để đi thì chẳng thường chẳng đoạn. Nếu chẳng thường chẳng đoạn thì chẳng một chẳng khác. Vì sao vậy? Vì nếu chẳng một chẳng khác thì tức là pháp giới. Nếu vậy thì người phàm phu có thể thấy Chân Đế, được Niết Bàn an lạc vô thượng. Nghĩa này chẳng đúng! Vậy nên chẳng một. Nếu nói sinh ấy khác thì tất cả hành tướng của chư Phật Bồ tát tức là chấp trước, chưa được giải thoát phiền não trói buộc thì chẳng thể được Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Vì sao vậy? Vì tất cả Thánh nhân ở trong pháp hành pháp phi hành đồng với trí tuệ hành. Vậy nên chẳng khác. Vậy nên năm ấm chẳng phải có, chẳng từ nhân duyên sinh, chẳng phải chẳng có năm ấm, chẳng qua cảnh giới Thánh, chẳng phải khả năng theo kịp của ngôn ngữ, vô danh, vô tướng, vô nhân, vô duyên, không có cảnh giới, không có thí dụ, thỉ chung tịch tịnh, bản lai tự không! Vậy nên năm ấm có thể hiện pháp giới. Này thiện nữ thiên! Nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân muốn cầu Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, chân khác tục khác. Như vậy khó có thể nghĩ lường! Đối với cảnh giới Thánh, phàm chẳng khác nghĩ suy, chẳng bỏ tục, chẳng bỏ chân, nương theo pháp giới làm hạnh Bồ Đề.
Bấy giờ, khi đức Thế Tôn nói lời đó rồi thì thiện nữ thiên hớn hở vui mừng, liền đứng dậy, trật áo vai phải, quì gối phải xuống đất, chắp tay cung kính, một lòng đảnh lễ mà bạch đức Phật rằng:
– Thưa đức Thế Tôn! Lời nói về Chánh hạnh Bồ Đề, con nay phải học tập!
Khi đó, Chủ thế giới Ta Bà, vua trời Đại Phạm, ở giữa đại chúng, hỏi thiện nữ thiên Như Ý Bảo Quang Diệu rằng:
– Hạnh Bồ Đề này khó có thể tu hành. Lòng người làm sao đối với hạnh Bồ Đề này mà được tự tại?
Thiện nữ thiên đáp Phạm vương rằng:
– Thưa Đại Phạm Vương! Nếu lời đức Phật nói là thậm thâm chân thật thì tất cả phàm phu chẳng được mùi vị ấy. Cảnh giới Thánh này vi diệu khó biết! Nếu giả sử lòng tôi nương theo pháp này mà được an lạc trụ, là chân thật ngữ thì tôi nguyện cho vô lượng vô biên chúng sinh của tất cả ngũ trược ác thế đều được ba mươi hai tướng kim sắc, chẳng phải nam, chẳng phải nữ, ngồi hoa sen báu, hưởng thụ vô lượng khoái lạc, mưa xuống hoa đẹp của trời, các âm nhạc của trời chẳng tấu mà tự kêu, tất cả cúng dường đều đầy đủ.
Thiện nữ thiên đó nói rồi thì chúng sinh sẵn có trong tất cả ngũ trược ác thế đều kim sắc đầy đủ ba mươi hai tướng, chẳng phải nam chẳng phải nữ, ngồi hoa sen báu, hưởng thọ vô lượng khoái lạc giống như cung trời Tha Hóa Tự Tại, không các đường ác, cây báu hàng lối la liệt, hoa sen bảy báu đầy khắp thế giới, mưa xuống hoa trời bảy báu thượng diệu, kỹ nhac trời tấu lên, Như Ý Bảo Quang Diệu tức thời chuyển hình dáng nữ làm thân Phạm thiên.
Vua trời Đại Phạm hỏi Bồ tát Như Ý Bảo Quang Diệu rằng:
– Ông ngày xưa dùng hành động gì để hành hạnh Bồ đề?
Bồ tát đáp rằng:
– Thưa Phạm vương! Nếu trăng trong nước có thể hành hạnh Bồ Đề thì tôi cũng đã hành hạnh Bồ Đề! Nếu mơ thấy hành hạnh Bồ Đề thì tôi cũng hành hạnh Bồ Đề! Nếu hơi nước trong ánh lửa hành hạnh Bồ Đề thì tôi cũng hành hạnh Bồ Đề! Nếu âm vang của tiếng hành hạnh Bồ Đề thì tôi cũng hành hạnh Bồ Đề!
Vua trời Đại Phạm nghe lời này rồi, nói với Bồ tát rằng:
– Ông nương vào đâu mà nói lời nói này?
Đáp rằng:
– Thưa Phạm Vương! Không có một pháp nào mà có thật tướng! Tướng nhân quả thành vậy!
Phạm Vương lại bạch Bồ tát rằng:
– Nếu như đây thì các người phàm phu đều nên được Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác!
Bồ tát đáp rằng:
– Do suy nghĩ gì mà ngài nói lời đó? Thưa Phạm Vương! Người si hoặc khác, người trí tuệ khác, Bồ Đề khác, chẳng phải Bồ Đề đề khác, giải thoát khác, chẳng phải giải thoát khác! Thưa Phạm Vương! Như vậy các pháp bình đẳng không khác, đối với pháp giới này Như Như chẳng khác, không có trung gian mà có thể chấp trì, không tăng không giảm. Thưa Phạm Vương! Ví như vị huyễn sư thiện xảo huyễn thuật và đệ tử huyễn ở tại ngã tư đường, lấy những đất, cát, cây, lá.v.v… gom lại một chỗ, rồi làm đủ thứ huyễn thuật, khiến cho mọi người nhìn thấy những voi, những ngựa, những xe, những quân, từng đống bảy báu, đủ thứ kho lẫm…. Nếu có chúng sinh ngu si vô trí, chẳng khả năng tư duy, chẳng biết gốc huyễn mà hoặc thấy hoặc nghe rồi tác khởi suy nghĩ rằng: “Đúng như sự thấy của ta là những voi ngựa.v.v…” Rồi họ cho đó là chân thật. Như thấy như nghe tùy theo năng lực chấp trước cái thấy, họ tự nói là thật mà đối với người khác chẳng phải chân, sau chẳng lặp lại suy nghĩ. Người có trí thì có thể suy nghĩ rõ được gốc huyễn, hoặc thấy hoặc nghe mà suy nghĩ rằng: “Những voi, ngựa.v.v… ta thấy chẳng phải là chân thật, chỉ có việc huyễn hóa mê hoặc mắt người. Cái gọi là những voi, ngựa.v.v… và những kho lẫm ở chỗ đó thì chỉ có danh tự, không có thật thể!” Rồi như điều đã thấy, như điều đã nghe, tùy theo năng lực chẳng chắp trước cái thấy và tự nói là thật, đối với người khác chẳng phải là chân, sau chẳng lặp lại suy nghĩ. Những người trí này nói theo lời nói của đời đều muốn khiến người khác biết nghĩa chân thật. Nhưng như thấy, như nghe thì chẳng như vậy. Thưa Phạm Vương! Như vậy nếu có chúng sinh phàm phu ngu si chưa được trí tuệ Thánh xuất thế, chưa biết tất cả các pháp Như Như chẳng thể ngôn thuyết thì những phàm phu đó hoặc thấy hoặc nghe hành pháp hay chẳng phải hành pháp mà suy rằng: “Thật có như vậy các pháp, đúng như cái ta thấy, đúng như cái ta nghe!” Những người phàm phu đó như thấy, như nghe, rồi tùy theo năng lực mà chấp trước cái thấy, tự nói là thật, đối với người khác chẳng phải chân, sau chẳng lặp lại suy nghĩ. Nếu có chúng sinh chẳng phải người phàm phu, đã thấy đệ nhất nghĩa đế, được Thánh tuệ xuất thế, biết tất cả pháp Như Như chẳng thể ngôn thuyết. Các Thánh nhân này hoặc thấy hoặc nghe hành pháp hoặc chẳng phải hành pháp, tùy theo năng lực chẳng chấp trước cái thấy, tự nói rằng là thật, đối với người khác chẳng phải là chân, sau chẳng lặp lại suy nghĩ, không thật hành pháp, không thật chẳng phải hành pháp, như điều đã nghe như điều đã thấy chỉ là suy nghĩ hư vọng hành tướng chẳng phải hành tướng mê hoặc trí tuệ của người. Chỗ đó gọi là hành pháp chẳng phải hành pháp chỉ có danh tự không có thật thể. Như điều đã thấy, như điều đã nghe tùy theo năng lực chẳng chấp trước cái thấy, tự nói là thật, đối với người khác chẳng phải chân, sau chẳng lặp lại suy nghĩ. Những Thánh nhân này đúng như lời nói của đời, thuận theo lời ấy vì muốn khiến cho người khác biết nghĩa chân thật. Như vậy, thưa Phạm vương! Thánh trí kiến của những Thánh nhân này chẳng thể nói là pháp Như Như nhiếp lấy hành pháp, chẳng phải hành pháp. Pháp Như Như này là trí Tha chứng nên nói bằng đủ thứ tên.
Vua trời Đại Phạm hỏi Bồ tát Như Ý Bảo Quang Diệu rằng:
– Có bao nhiêu chúng sinh có thể hiểu có thể thông chánh pháp thậm thâm vi diệu như vậy?
Bồ tát đáp rằng:
– Thưa Phạm Vương! Phàm là ngần ấy những số lòng người huyễn hóa thì ngần ấy chúng sinh có thể hiểu có thể thông pháp thậm thâm đó.
Phạm Vương lại hỏi:
– Người huyễn hóa này tức là chẳng có thì số tâm như vậy từ đâu mà được?
Bồ tát đáp rằng:
– Thưa Phạm Vương! Như vậy Pháp giới chẳng có chẳng không. Như vậy chúng sinh có thể hiểu có thể thông là nghĩa thậm thâm!
Khi đó, Phạm Vương bạch đức Phật rằng:
– Thưa đức Thế Tôn! Bồ tát Như Ý Bảo Quang Diệu này thông đạt chẳng thể nghĩ bàn nghĩa thậm thâm như vậy!
Đức Phật dạy rằng:
– Đúng vậy! Đúng vậy! Này Phạm Vương! Đúng như lời ông nói! Vì sao vậy? Vì Bồ tát Như Ý Bảo Quang Diệu này đã dạy Phạm Vương học quan sát pháp Vô Sinh nhẫn!
Đến đây, vua trời Đại Phạm cùng các Phạm chúng đứng dậy trật áo vai phải, gối phải quì xuống đất, chắp tay cung kính, đảnh lễ dưới chân Bồ tát Như Ý Bảo Quang Diệu, nói lời như vầy:
– Hy hữu thay! Hy hữu thay! Hôm nay chúng tôi được thấy đại sư, được nghe chính pháp!
Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn, đối với tất cả pháp thông đạt vô ngại, bảo Phạm Vương rằng:
– Bồ tát Như Ý Bảo Quang Diệu này, ở đời vị lai sẽ được làm Phật hiệu là Đức Bảo Diệm Cát Thượng Tạng Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Tri.
Khi nói Kinh điển vi diệu Kim Quang Minh này thì ba ngàn ức Bồ tát được Bất Thoái Chuyển Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Tám ngàn ức thiên tử được Vô Cấu Tịnh đối với pháp thành tựu Thanh Tịnh Pháp Nhãn. Vô lượng vô số quốc vương, thần dân được pháp nhãn tịnh. Năm mươi ức Tỳ kheo làm hạnh Bồ Đề muốn thoái tâm Bồ Đề nghe Bồ tát Như Ý Bảo Quang Diệu nói pháp, được nguyện kiên cố chẳng thể nghĩ bàn đủ đầy, trở lại phát tâm Bồ Đề, đều tự cởi áo cúng dường Bồ tát, một lần nữa phát tâm Vô Thượng Thắng Tấn. Phát tâm Vô Thượng Thắng Tấn rồi thì nguyện rằng: “Xin khiến cho thiện căn công đức của chúng con đều chẳng thoái chuyển, xin hồi hướng Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Như vậy những Tỳ kheo nương theo công đức này tu hành, qua chín mươi đại kiếp sẽ được thành tựu. Những Tỳ kheo này ra khỏi sinh tử, đức Phật vì họ thọ ký rằng, qua ba mươi atăngkỳ kiếp sẽ ở nước Phật hiệu Nan Thắng Quang Vương, nước Phật ấy tên là Vô Cấu Quang, họ đồng thời được Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, đều đồng một danh hiệu gọi là Nguyện Trang Nghiêm Gian Xí Vương Phật.
Lúc bấy giờ, đức Phật bảo Phạm Vương rằng:
– Kinh Kim Quang Minh này chánh văn chánh thính có thân lực lớn. Này Phạm Vương! Ông hàng trăm ngàn đại kiếp tu hành sáu Ba la mật mà không có phương tiện, nhưng nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân đã được nghe Kinh Kim Quang Minh này, ghi chép, hàng nửa tháng, nửa tháng một lần chuyên đọc tụng thì thiện công đức tụ này so với công đức trước nhân lên trăm ngàn phần chẳng bì kịp một phần, thậm chí tính toán thí dụ đã chẳng thể bì kịp. Này Phạm Vương! Vậy nên ta nay phải lệnh cho tu học, thọ trì, vì người khác giải nói rộng rãi.Vì sao vậy! Vì Kinh điển vi điệu thậm thâm như vậy, khi ta hành đạo Bồ Đề đã như đối với chiến trận chẳng tiếc thân mạng để được thông hiểu Kinh này mà thọ trì, đọc tụng, vì người khác giải nói. Này Phạm Vương! Ví như Chuyển Luân Thánh Vương, nếu vua tại thế thì bảy thứ báu của vua chẳng diệt, còn nếu vua qua đời thì tất cả bảy báy tự nhiên mà hết. Này Phạm Vương! Kinh điển vi diệu Kim Quang Minh này nếu hiện ở đời thì báu đại Chánh pháp đều chẳng diệt. Vậy nên phải nương theo Kinh Kim Quang Minh mà nghe, đọc tụng, thọ trì, vì người khác giải nói, ghi chép ở trong công đức hành Tinh tấn Ba la mật, chẳng tiếc thân mạng, chẳng sợ mệt nhọc. Những đệ tử của ta cần phải tinh cần tu học như vậy!
Lúc đó chúa trời vua trời Đại Phạm cùng với vô lượng Phạm chúng, Đế Thích, Tứ Thiên Vương và Dạ xoa chúng đều đứng cả dậy, trật áo vai phải, quì gối phải xuống đất, chắp tay cung kính mà bạch đức Phật rằng:
– Tất cả chúng con sẽ vì chánh pháp mà thủ hộ, lưu thông Kinh điển vi diệu Kim Quang Minh này! Pháp sư nói pháp, nếu có những ách nạn, chúng con sẽ loại trừ, khiến cho đủ các thiện sắc và ý vị đủ đầy, biện tài vô ngại, thân tâm rộng mở! Người của pháp hội đều khiến cho họ khoái lạc. Chỗ nói pháp đó, nếu đất nước đói kém, oán tặc, bị phi nhân khủng bố… thì chúng con tống khứ hết. Giả sử nhân dân nước ấy giàu có, thịnh vượng, hoan lạc, thong dong là đều do ân lạc của bốn vua chúng con.v.v… Nếu có người cúng dường quyển Kinh này thì chúng con cũng sẽ vì họ tạo tác đại ủng hộ như đối với đức Phật không khác.
Phẩm Thứ Mười: Tứ Thiên Vương
Bấy giờ, vua trời Tỳ Sa Môn, vua trời Đề Đầu Lại Tra, vua trời Tỳ Lưu Lặc Xoa, vua trời Tỳ Lưu Bác Xoa đều đứng dậy, trật áo vai phải, đặt gối phải xuống đất, hồ qui chắp tay bạch đức Phật rằng:
– Thưa đức Thế Tôn! Kinh điển vi diệu Kim Quang Minh, vua của mọi Kinh này, được sự hộ niệm của các đức Phật Thế Tôn, trang nghiêm công đức thâm diệu của Bồ tát, thường được sự cung kính của chư thiên, có thể khiến cho vua trời, lòng sinh hoan hỷ, cũng được sự khen ngợi của các vị Hộ Thế. Kinh này có thể chiếu soi cung điện của chư Thiên. Kinh này có thể cho chúng sinh khoái lạc. Kinh này có thể khiến cho các dòng sông địa ngục, ngã quỉ, súc sinh khô cháy cạn kiệt. Kinh này có thể trừ được tất cả sự khủng bố. Kinh này có thể đẩy lui oán tặc ở phương khác đến. Kinh này có thể trừ nạn lúa gạo khan hiếm, đói kém. Kinh này có thể trị khỏi tất cả dịch bệnh. Kinh này có thể diệt sao xấu biến dị. Kinh này có thể khử bỏ tất cả ưu não. Nói tóm lại, Kinh này có thể diệt vô lượng vô biên trăm ngàn khổ não của tất cả chúng sinh.
Thưa đức Thế Tôn! Kinh điển vi diệu Kim Quang Minh này, nếu khi ở tại đại chúng tuyên nói rộng rãi thì chúng con, Tứ thiên và quyến thuộc khác nghe vị pháp Cam lộ vô thượng này được tăng thêm thân lực, lòng tinh tấn, dũng nhuệ, đủ các uy đức.
Thưa đức Thế Tôn! Chúng con, bốn vua có thể nói Chánh pháp, tu hành Chánh pháp, làm vua thế pháp đem pháp trị đời.
Thưa đức Thế Tôn! Chúng con, bốn vua và trời, rồng, quỉ thần, Càn thát bà, A tu la, Khẩn na la, Ca lâu la, Ma hầu la già dùng pháp trị đời, ngăn chận các quỉ ác ăn nuốt tinh khí.
Thưa đức Thế Tôn! Chúng con, bốn vua, hai mươi tám bộ những quỉ thần.v.v… và vô lượng trăm ngàn quỉ thần dùng mắt trời thanh tịnh hơn mắt loài người luôn quan sát ủng hộ cõi Diêm Phù Đề này.
Thưa đức Thế Tôn! Vậy nên chúng con gọi là vua hộ thế. Nếu đất nước này có những suy hao, oán tặc xâm phạm cảnh giới, đói kém dịch bệnh đủ thứ gian nan mà nếu có Tỳkheo thọ trì Kinh này thì chúng con bốn vua sẽ chung khuyến thỉnh khiến cho vị Tỳkheo này, do sức của chúng con, nên mau chóng đi đến làng xóm, quận huyện của nước gian nan kia, tuyên nói, lưu hành rộng rãi Kinh điển vi diệu Kim Quang Minh đó. Nhờ đó khiến cho đủ thứ trăm ngàn sự suy hao như vậy.v.v… đều tận diệt hết. Thưa đức Thế Tôn! Như đất nước sở hữu của các quốc vương, nếu có người trì Kinh này đến nước ấy thì vua nước đó phải đến chỗ này để thính thọ Kinh điển vi diệu như vậy, nghe rồi vui mừng, lại phải hộ niệm cung kính người đó.
Thưa đức Thế Tôn! Chúng con, bốn vua lại sẽ hết lòng siêng năng ủng hộ vua nước đó và nhân dân trong nước, vì họ trừ hoạn nạn, suy bại, khiến cho họ được yên ổn.
Thưa đức Thế Tôn! Nếu có Tỳkheo, Tỳkheo ni, ưu bà tắc, ưu bà di thọ trì Kinh này mà nếu những nhân vương (vua loài người) có thể cung cấp cho họ sự yên ổn thì chúng con, bốn vua sẽ khiến cho vua đó và nhân dân trong nước tất cả đều yên ổn, không bệnh hoạn.
Thưa đức Thế Tôn! Nếu có bốn chúng thọ trì, đọc tụng Kinh điển vi diệu này mà nếu những nhân vương có thể cúng dường, cung kính, tôn trọng, tán thán thì bốn vua chúng con cũng lại sẽ khiến cho nhân vương như vậy, ở trong các vua, thường được sự cúng dường, cung kính tôn trọng, tán thán đệ nhất, cũng khiến cho những vua khác khâm phục, hâm mộ, ngợi khen vua ấy tốt.
Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn khen ngợi bốn thiên vương hộ thế:
– Hay thay! Hay thay! Bốn vua các ông, đời quá khứ, đã từng cúng dường, cung kính, tôn trọng, khen ngợi vô lượng trăm ngàn vạn ức các đức Phật. Ở chỗ các đức Phật, các ông đã gieo trồng thiện căn, nói ra chánh pháp, tu hành chánh pháp, dùng pháp trị đời, làm vua người, trời. Các ông ngày hôm nay ích lợi lâu dài, đối với các chúng sinh làm đại từ đại bi, ban cho chúng sinh tất cả niềm vui, có thể ngăn chận các ác, siêng cho các thiện. Do nghĩa này nên nếu có nhân vương có thể cúng dường, cung kính Kinh điển vi diệu Kim Quang Minh này thì các ông thích ứng hộ niệm như vậy, diệt khổ não của vua ấy, cho vua ấy an lạc. Bốn vua các ông và các quyến thuộc, vô lượng vô biên trăm ngàn quỉ thần nếu có thể hộ niệm Kinh điển như vậy thì tức là hộ trì chánh pháp của chư Phật quá khứ, vị lai và hiện tại. Bốn vua các ông và thiên chúng khác, trăm ngàn quỉ thần cùng với A tu la khi chung chiến đấu thì chư thiên các ông luôn được thắng lợi. Các ông, nếu có thể hộ niệm Kinh này thì đều có thể tiêu diệt, hàng phục tất cả khổ như là giặc oán, đói kém, dịch bệnh…. Nếu bốn bộ chúng có thể thọ trì, đọc tụng Kinh này thì các ông cũng nên cẩn tâm thủ hộ, vì họ trừ khử suy hao, phiền não và ban cho an lạc.
Lúc bấy giờ, bốn thiên vương lại bạch đức Phật rằng:
– Thưa đức Thế Tôn! Kinh điển vi diệu Kim Quang Minh này, ở đời vị lai, chỗ mà Kinh này lưu bố, hoặc đất nước, thành ấp, quận huyện, xóm làng… tùy theo chỗ lưu bố đến của Kinh đó, nếu các quốc vương dùng luật trời trị thế, lại có thể cung kính chí tâm thính thọ Kinh điển vi diệu này, đồng thời lại tôn trọng cúng dường, cung cấp cho bốn bộ chúng thọ trì Kinh điển này. Do nhân duyên này nên chúng con từng lúc, từng lúc được nghe Kinh điển vi diệu này, nghe rồi liền được tăng thêm sức mạnh của thân, lòng tinh tấn dũng nhuệ, đủ các uy đức. Vậy nên chúng con và vô lượng quỉ thần thường phải ẩn hình theo chỗ lưu bố của Kinh điển ấy mà làm sự ủng hộ khiến cho không lưu lại nạn, cũng lại hộ niệm những quốc vương.v.v… nghe Kinh đó và nhân dân nước ấy trừ khỏi mọi hoạn nạn, khiến cho họ đều được yên ổn, các giặc oán cũng khiến cho chúng thoái lui tan rã. Nếu có nhân vương khi nghe Kinh này mà oán địch, nước bên cạnh dấy khởi ý niệm như vầy: “Ta sẽ đem đủ bốn thứ binh hủy hoại đất nước kia” thì thưa đức Thế Tôn! Do thần lực Kinh điển này nên bấy giờ, kẻ địch bên cạnh lại có oán khác tạo tác lưu nạn. Ở đất nước ấy khởi lên những tai họa suy hao não hại khác và dịch bệnh. Lúc bấy giờ, nếu oán địch khởi lên những việc ác như vậy rồi, chuẩn bị đầy đủ bốn thứ binh khởi đi hướng đến đất nước đó thảo phạt thì chúng con bấy giờ sẽ cùng với quyến thuộc vô lượng vô biên trăm ngàn quỉ thần che giấu hình thể của mình, vì đất nước đó tạo tác sự hộ trợ, khiến cho oán địch kia tự nhiên thoái lui, tan vỡ, dấy lên những sợ hãi, đủ thứ lưu nạn. Binh chúng nước kia còn chẳng thể đến, huống là lại có thể có sự phá hoại!
Lúc bấy giờ, đức Phật khen bốn vua trời rằng:
– Hay thay! Hay thay! Bốn vua các ông mới có thể ủng hộ ta trăm ngàn ức na do tha kiếp đã có thể tu tập Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác và cung kính cúng dường những nhân vương thọ trì Kinh này, vì họ tiêu trừ suy hao hoạn nạn, khiến cho các vua ấy an lạc, lại có thể ủng hộ cung điện, nhà cửa, thành ấp, xóm làng, biên cương đất nước… cho đến cả oán tặc đều khiến cho chúng thoái lui tan rã, diệt hết suy hao não hại, khiến cho được yên ổn. Các ông cũng khiến cho các vua sẵn có trong cõi Diêm Phù Đề không có những việc hung hiểm, suy hao, đấu tụng. Bốn vua phải biết tám muôn bốn ngàn thành ấp, tụ lạc của cõi Diêm Phù Đề này, tám muôn bốn ngàn những vị nhân vương.v.v… đều ở nước của họ vui sướng khoái lạc, mỗi mỗi ở nước mình mà được tự tại, đối với tiền tài trân bảo sở hữu của mình mỗi mỗi đều tự túc, chẳng xâm đoạt nhau. Theo đúng sự tu tập nghiệp đời trước của họ mà tùy nghiệp thọ quả báo, chẳng sinh lòng ác, tham cầu nước của người khác, mỗi mỗi đều tự sinh lòng lợi ích, sinh ra lòng từ, lòng an lạc, lòng chẳng tranh tụng, lòng chẳng phá hoại, lòng không trói buộc, lòng không khổ sở, đều ở đất nước của họ tự sinh ra hoan lạc, trên dưới hòa mục giống như nước với sữa, lòng họ ái niệm nhau, tăng thêm các căn lành. Do những nhân duyên này nên cõi DiềmPhu Đề này yên ổn, giàu thịnh, khoái lạc, nhân dân đông đúc, đất đai mầu mỡ, âm dương điều hòa, thời tiết chẳng vượt thứ tự, mặt trời mặt trăng tinh tú chẳng mất độ bình thường, gió mưa theo đúng thời tiết, không có các tai ương ngang trái, nhân dân giàu có, tự đủ với của cải, lòng không tham lam bỏn xẻn cũng không ganh ghét.v.v… làm mười điều thiện. Người ở cõi ấy mạng chung phần nhiều được sinh lên trời, cung trời sung mãn tăng thêm thiên chúng. Nếu đời vị lai có các nhân vương nghe Kinh điển này và cúng dường bốn bộ chúng thọ trì Kinh này thì nhân vương này được an lạc lợi ích. Bốn vua các ông và quyến thuộc, vô lượng trăm ngàn quỉ thần.v.v… Vì sao vậy? Vì bốn vua các ông nếu lúc nào cũng được nghe Kinh điển này thì vì đã được nước Chánh pháp, uống vị cam lồ, tăng thêm sức mạnh của thân, lòng tinh tấn dũng nhuệ, đủ các uy đức. Các nhân vương này nếu có thể chí tâm thỉnh thọ Kinh điển này thì vì Kinh điển đã có thể cúng dường ta. Nếu cúng dường ta thì tức là cúng dường chư Phật, quá khứ, vị lai và hiện tại. Nếu có thể cúng dường chư Phật quá khứ, vị lai và hiện tại thì được vô lượng chẳng thể nghĩ bàn công đức tụ. Do nhân duyên này nên các nhân vương này đáng được ủng hộ và trong cung hậu phi, thể nữ, quyến thuộc, các vương tử.v.v… cũng đáng được ủng hộ, suy hao não hại tiêu diệt, khoái lạc hưng thịnh, cung điện nhà cửa yên ổn thanh tịnh, không các tai biến, thần hộ gia trạch tăng trưởng uy đức, cũng thọ vô lượng vui sướng khoái lạc, trong các quốc độ ấy, nhân dân đều thọ niềm vui của ngũ dục tất cả việc ác đều tiêu diệt.
Lúc bấy giờ, bốn vua trời bạch đức Phật rằng:
– Thưa đức Thế Tôn! Đời vị lai, nếu có vị nhân vương muốn được hộ thân và hậu phi, thể nữ, các vương tử.v.v… cung điện nhà cửa, được hộ thân đệ nhất, chỗ vua cai trị rất là thù thắng, đủ công đức vương giả chẳng thể nghĩ bàn, muốn được nhiếp lấy vô lượng phước tụ, đất nước không có oán tặc từ phương khác đến, không có các ưu não và những việc khổ thì thưa đức Thế Tôn! Vị nhân vương như vậy chẳng nên buông lung, tán loạn tâm mình, nên sinh lòng cung kính nhún nhường, nên trang nghiêm cung điện nhà cửa tối thắng vi diệu đệ nhất, đủ thứ nước thơm đem dùng tưới lên đất, tung đủ thứ hoa, trải lên đại pháp tòa sư tử và dùng vô lượng vật trân quí kỳ lạ mà trang sức, giăng lên đủ thứ vô số những tràng phan, bảo cái vi diệu. Rồi vua phải tắm gội sạch sẽ, dùng hương thơm xoa thân, mặc áo sạch đẹp, tự nghiêm sức chuỗi ngọc, ngồi ở tòa ngồi nhỏ thấp, chẳng tự cao tự đại, trừ khử tự tại, lìa khỏi các phóng dật, khiêm hạ tự ty, trừ khử kiêu mạn mà chánh niệm thính thọ Kinh điển như vậy. Đối với người nói pháp thì vua ấy sinh Thế Tôn tưởng (nghĩ như là Thế Tôn). Lại đối với hậu phi, vương tử, thể nữ, quyến thuộc ở nội cung thì vua sinh lòng từ ai, nhan mạo hòa nhã, cùng nói khuyên họ đem đủ thứ đồ cúng dường mà cúng dường pháp sư. Vị vua này, bấy giờ, đã khuyến hóa rồi liền phát sinh vô lượng hoan hỷ khoái lạc, lòng vui mừng bội phần, lại tự khích lệ mình, chẳng sinh mệt ỏi, tạo tác nhiều lợi ích, đối với người nói pháp sinh ra lòng cung kính bội phần.
Lúc ấy, đức Phật bảo bốn vị vua trời tiếp rằng:
– Bấy giờ vị nhân vương nên mặc áo trắng sạch sẽ tinh khiết, với đủ thứ chuỗi ngọc tề chỉnh trang nghiêm, cầm bảo cái thượng diệu bằng lụa là, phục sức dung nghi chẳng mất phép tắc đời thường, đích thân ra phụng nghênh người nói pháp. Vì sao vậy? Vì vị vua này như vậy tùy theo bước chân ông ấy, trong từng bước, từng bước tức là đã cúng dường, gặp gỡ trăm ngàn ức na do tha các đức Phật Thế Tôn, lại được siêu việt nạn sinh tử bằng số kiếp như vậy. Lại vào đời sau, trong số kiếp như thế, thường được phong thọ địa vị Chuyển Luân Vương. Tùy theo từng bước từng bước của vua ấy mà cũng được công đức đời hiện tại như vậy, lực tự tại chẳng thể nghĩ bàn, thường được cung điện người trời bằng thất bảo cực diệu tối thắng, ở tại khắp chỗ sinh ra được tăng thêm thọ mạng, lời nói luận biện được sự tin dùng của mọi người không điều úy kỵ, có danh xưng lớn, thường được sự cung kính của người trời, hưởng thụ thượng diệu lạc trên trời, trong loài người, được tự tại thế lực, đầy đủ uy nghi, thân sắc vi diệu, đoan nghiêm đệ nhất, thường gặp các đức Phật, gặp gỡ thiện tri thức, thành tựu đầy đủ vô lượng phước tụ. Này bốn vua các ông! Như vậy, các ông thấy, nhân vương được vô lượng đủ thứ công đức lợi ích như vậy.v.v… Vậy nên vị vua này cần phải đích thân ra phụng nghênh vị pháp sư, hoặc từ một do tuần đến trăm ngàn do tuần, đối với pháp sư nên sinh Phật tưởng, nên tác khởi ý niệm này: “Ngày hôm nay Chánh trí của đức Thích Ca Như Lai vào cung của ta, nhận sự cúng dường của ta, vì ta nói pháp. Ta nghe pháp này liền chẳng thoái chuyển Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, vì đã được gặp trăm ngàn vạn ức na do tha đức Phật, vì đã cúng dường các đức Phật quá khứ, vị lai và hiện tại, đã được rốt ráo khổ ba đường ác, ta nay đã gieo trồng trăm ngàn vô lượng nhân của Chuyển luân thánh vương, Đế thích, Phạm vương, đã gieo trồng vô biên hạt giống căn lành, đã khiến cho vô lượng trăm ngàn vạn ức những chúng sinh.v.v… qua khỏi sinh tử, đã tập hợp vô lượng vô biên phước tụ, hậu cung quyến thuộc đã được ủng hộ cung điện nhà cửa, các suy bại, hao tổn đều đã tiêu diệt, đất nước không có oán tặc, chông gai, oán địch phương khác chẳng thể xâm lăng”. Này bốn vua các ông! Như vậy nhân vương nên tạo tác sự cúng dường chính pháp như vậy, thỉnh thọ thanh tịnh Kinh điển vi diệu này và cung kính cúng dường tôn trọng tán thán bốn bộ chúng thọ trì Kinh điển này, cũng sẽ hồi hướng phần công đức tối thắng sở đắc này ban cho các ông và quyến thuộc, chư thiên, quỉ thần khác.v.v… Tụ tập các công đức thiện như vậy thì hiện thế thường được vô lượng vô biên chẳng thể nghĩ bàn lợi ích tự tại, uy đức thế lực thành tựu đầy đủ, có thể dùng Chánh pháp tiêu diệt hàng phục các ác.
Lúc bấy giờ, bốn vua trời bạch đức Phật rằng:
– Thưa đức Thế Tôn! Nếu đời vị lai có các nhân vương tạo tác sự cung kính chánh pháp như vậy, chí tâm thỉnh thọ Kinh điển vi diệu này và cung kính cúng dường, tôn trọng khen ngợi bốn bộ chúng thọ trì Kinh điển này, sửa sang nhà cửa, tưới nước thơm lên đất, chuyên tâm chánh niệm khi nghe nói pháp thì chúng con, bốn vua cũng sẽ ở tại trong đó chung nghe pháp này. Nguyện cho các nhân vương được tự lợi, đem một phần ít công đức sở đắc của mình ban cho chúng con! Thưa đức Thế Tôn! Các nhân vương đó ở chỗ ngồi của người nói pháp, vì chúng con nên đốt đủ thứ hương thơm cúng dường Kinh này. Hơi thơm vi diệu này ở trong khoảnh khắc một niệm liền đến những cung điện tròi của chúng con. Hương thơm ấy tức thời biến thành lọng hương. Lọng hương vi diệu ấy màu vàng chói sáng chiếu vào cung chúng con, cung của Đế Thích, cung của Phạm Vương, của Đại Biện thần thiên, của Công Đức thần thiên, của Kiên Lao địa thần, của Tán Chỉ Quỉ Thần tối đại tướng quân, của Nhị Thập Bát Bộ quỉ thần đại tướng, Ma Ê Thủ La Kim Cương Mật Tích, Ma Ni Bạt Đà quỉ thần đại tướng, Quỉ Tử Mẫu cùng năm trăm con trẻ vây quanh giáp vòng, A Nâu Đạt long vương, Bà Yết La long vương… Những chúng như vậy tự ở cung điện mà mỗi mỗi đều được nghe mùi diệu hương này và thấy ánh sáng của lọng hương soi khắp. Ánh sáng của lọng hương này cũng chiếu soi tất cả cung điện của chư thiên.
Đức Phật bảo bốn vua trời rằng:
– Ánh sáng của lọng hương này chẳng phải chỉ đến cung điện của bốn vua các ông. Vì sao vậy? Vì những nhân vương này khi tay bưng lò hương cúng dường Kinh thì hương ấy lan cùng khắp, trong khoảnh khắc một niệm, đến khắp ba ngàn đại thiên thế giới: trăm ức mặt trời mặt trăng, trăm ức biển cả, trăm ức núi Tu Di, trăm ức núi Đại Thiết Vi, núi Tiểu Thiết Vi và các vua núi, trăm ức bốn thiên hạ, trăm ức bốn thiên vương, trăm ức Tam Thập Tam Thiên, cho đến trăm ức Phi Tưởng Phi Phi Tưởng thiên, ở ba ngàn đại thiên thế giới này, tất cả cung điện của rồng, quỉ, Càn thát bà, A tu la, Ca lâu la, Khẩn na la, Ma hầu la già đều đầy đủ thứ khói thơm lọng mây trong hư không, ánh sáng lọng mây hương cái ấy cũng soi chiếu cung điện. Như vậy đủ thứ khói thơm lọng mây sở hữu của ba ngàn đại thiên thế giới đều chính là sức uy thần của Kinh này. Những nhân vương này khi tay bưng lò hương cúng dường Kinh thì đủ thứ mùi thơm chẳng chỉ lan khắp ba ngàn đại thiên thế giới này mà trong khoảnh khắc một niệm cũng lan khắp mười phương vô lượng vô biên hằng hà sa số trăm ngàn vạn ức thế giới của chư Phật. Ở trên các đức Phật, trong hư không hương thơm cũng kết thành lọng hương màu vàng chiếu soi khắp cũng lại như vậy, các đức Phật Thế Tôn nghe được diệu hương này, thấy được lọng hương đó và ánh sáng màu vàng. Hằng hà sa số của đức Phật Thế Tôn của thế giới mười phương thấy những thần lực biến hóa như vậy rồi, khác miệng đồng lời, đối với người nói pháp mà khen ngợi rằng: “Hay thay! Hay thay! Thưa Đại sĩ! Ông nay có thể tuyên nói lưu bố Kinh điển vi diệu thậm thâm như vậy tức là đã thành tựu vô lượng vô biên chẳng thể nghĩ bàn công đức tụ. Nếu có người nghe Kinh điển thậm thâm này thì công đức sở đắc chẳng ít, huống là thọ trì đọc tụng vì chúng sinh khác mở bày phân biệt diễn nói nghĩa Kinh ấy. Vì sao vậy? Này thiện nam tử! Vì Kinh điển vi diệu Kim Quang Minh này mà vô lượng vô biên ức na do tha những Bồ tát.v.v… nếu được nghe thì tức là chẳng thoái chuyển Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác”. Lúc ấy, các đức Phật hiện tại của vô lượng vô biên hằng hà sa số thế giới chư Phật trong mười phương, khác miệng đồng thanh nói rằng: “Này thiện nam tử! Ông vào đời sau, nhất định sẽ được ngồi dưới cây Bồ Đề Đạo Tràng, bậc tối tôn tối thắng ở trong ba cõi, vượt lên trên tất cả chúng sinh, do sức cần tu nên thọ các khổ hạnh, khéo có thể trang nghiêm Bồ Đề đạo tràng, có thể phá hoại tà luận của ngoại đạo trong ba ngàn đại thiên thế giới, tiêu diệt hàng phục những ma oán tặc dị hình, giác ngộ rõ những pháp tịch diệt thanh tịnh vô cấu đệ nhất, đạo Bồ Đề Vô Thượng thậm thâm. Này thiện nam tử! Ông đã có thể ngồi ở chỗ tòa ngồi Kim Cương chuyển pháp luân mười hai thứ hạnh thậm thâm được chư Phật khen là Vô thượng, có thể đánh trống Pháp tối đại Vô thượng, có thể thổi tù và cực vi diệu vô thượng, có thể dựng pháp tràng tối thắng vô thượng, có thể nhen đuốc pháp cực sáng Vô thượng, có thể mưa pháp vũ cam lộ Vô thượng, có thể đoạn dứt vô lượng oán kết phiền não, có thể khiến cho vô lượng trăm ngàn vạn ức na do tha chúng qua khỏi biển lớn không bờ đáng sợ, có thể thoát khỏi sự sinh tử luân chuyển không bờ cõi, lại gặp được vô lượng trăm ngàn vạn ức na do tha đức Phật.
Lúc bấy giờ, bốn Thiên vương lại bạch đức Phật rằng:
– Thưa đức Thế Tôn! Kinh điển vi diệu Kim Quang Minh này có thể được đủ thứ công đức vị lai, hiện tại. Vậy nên nhân vương nếu được nghe Kinh điển vi diệu này thì tức là họ đã ở trăm ngàn vạn ức chỗ Phật gieo trồng các căn lành. Con do kính niệm nhân vương này nên lại thấy vô lượng phước đức. Bốn vua chúng con và quyến thuộc khác, trăm ngàn vạn ức quỉ thần, ở từ cung điện khi thấy đủ thứ khói hương lọng mây ứng điềm thì chúng con ẩn giấu chẳng hiện thân, vì nghe pháp nên sẽ đến chỗ vua đó, dừng ở chỗ cung điện có giảng pháp. Đại Phạm thiên vương, Thích Đề Hoàn Nhân, Đại Biện thiên thần, Công Đức thiên thần, Kiên Lao địa thần, Tán Chỉ Quỉ Thần đại tướng quân.v.v… Hai mươi tám bộ quỉ thần đại tướng, Ma Ê Thủ La, Kim Cương Mật Tích, Ma Ni Bạt Đà quỉ thần đại tướng, Quỉ Tử Mẫu và năm trăm quỉ tử vây quanh giáp vòng, A Nậu Đạt long vương, Ta Yết La long vương… vô lượng trăm ngàn vạn ức na do tha quỉ thần, chư thiên. Những chúng như vậy vì nghe pháp nên đều ẩn che, chẳng hiện thân mình, đi đến chỗ vị nhân vương, dừng ở chỗ cung điện có nói pháp.
Thưa đức Thế Tôn! Chúng con, bốn thiên vương và vô lượng quỉ thần quyến thuộc khác đều sẽ đồng tâm lấy vị nhân vương này làm thiện tri thức, đồng chung một hạnh làm thiện tương ứng, vua ấy có thể làm thí chủ đại pháp Vô thượng, dùng vị cam lộ làm sung mãn chúng con. Chúng con cần phải ủng hộ vị vua đó, trừ khử hoạn nạn suy bại khiến cho được yên ổn và khiến cho những tai ương hoạn nạn của cung điện, nhà cửa, đất nước thành ấp của vua ấy đều bị tiêu diệt.
Thưa đức Thế Tôn! Nếu có nhân vương đối với Kinh điển này, lòng phát sinh lìa bỏ, chẳng ưa nghe và lòng vua ấy chẳng muốn cung kính, cúng dường, tôn trọng, khen ngợi, hoặc bốn bộ chúng có người thọ trì, đọc tụng, khen ngợi mà các vua ấy cũng lại chẳng thể cung kính, cúng dường, tôn trọng, khen ngợi thì bốn vua chúng con và vô lượng quỉ thần, quyến thuộc khác tức là chẳng được nghe chánh pháp này, quay lưng với vị cam lộ, mất pháp lợi lớn, không có thế lực và cả uy đức, tổn giảm thiên chúng, thêm lớn đường ác.
Thưa đức Thế Tôn! Bốn vua chúng con và vô lượng quỉ thần bỏ đất nước của vị nhân vương ấy. Chẳng chỉ riêng chúng con mà cũng có vô lượng vị thủ hộ đất nước, các cựu thiện thần đều bỏ đi. Chúng con, chư thiên và các quỉ thần đã bỏ đi rồi thì đất nước ấy sẽ có đủ thứ tai họa khác thường, tất cả nhân dân mất đi thiện tâm của mình, chỉ có sự trói buộc, sân nhuế, đấu tranh, phá hoại lẫn nhau, nhiều những dịch bệnh, Tuệ tinh (ác tinh) xuất hiện, lưu tinh quái lạ tan vỡ rơi rụng, năm sao và các tinh tú lạc mất tiến độ bình thường (đi sai quĩ đạo), hai mặt trời cùng xuất hiện, mặt trời mặt trăng bị nhật nguyệt thực, cầu vòng trắng đen xấu xuất hiện từng lúc từng lúc, đại địa chấn động phát ra âm thanh lớn, gió dữ, mưa dữ không ngày nào không có, lúa gạo kham hiếm, cơ cẩn đói rét, có nhiều giặc oán phương khác đến xâm lấn, nhân dân đất nước ấy chịu nhiều khổ não, đất nước ấy không có chỗ nào đáng yêu thích cả.
Thưa đức Thế Tôn! Bốn vua chúng con và những vô lượng trăm ngàn quỉ thần cùng các cựu thiện thần thủ hộ đất nước khi rời đi xa thì ở đó sinh ra vô lượng việc ác như vậy.v.v…. Thưa đức Thế Tôn! Nếu có vị nhân vương muốn được tự hộ và vương quốc của mình thọ nhiều an lạc, muốn khiến cho tất cả chúng sinh của đất nước đều thành tựu đầy đủ khoái lạc, muốn được tiêu diệt và hàng phục tất cả ngoại địch, muốn được sự ủng hộ tất cả đất nước, muốn dùng chánh pháp để chánh trị đất nước, muốn được diệt trừ sự sợ hãi của chúng sinh, thưa đức Thế Tôn! Thì vị nhân vương này nhất định cần phải nghe Kinh điển này và cung kính cúng dường người đọc tụng thọ trì Kinh điển này! Bốn vua chúng con và vô lượng quỉ thần do nhân duyên thiện căn ăn được pháp này, được uống vị pháp cam lộ Vô thượng nên tăng trưởng sức mạnh của thân, lòng tinh tấn dũng nhuệ tăng thêm chư thiên. Vì sao vậy? Vì do vị nhân vương này chí tâm thính thọ Kinh điển này. Như các Phạm thiên nói ra Dục luận, Thích Đề Hoàn Nhân nói ra đủ thứ Thiện luận, thần tiên Ngũ thông nói ra Thần tiên luận.
Thưa đức Thế Tôn! Phạm thiên, Thích Đề Hoàn Nhân, người năm thần thông tuy có trăm ngàn ức na do tha vô lượng Thắng luận nhưng Kinh Kim Quang Minh là tối thắng ở trong số đó. Sở dĩ vì sao? Là vì đức Như Lai nói Kinh Kim Quang Minh này vì chúng sinh, vì khiến cho các nhân vương bên trong tất cả cõi Diêm phù đề dùng Chánh pháp trị, vì cho tất cả chúng sinh sự an lạc, vì muốn ái hộ tất cả chúng sinh, muốn khiến cho chúng sinh không các khổ não, không có oán tặc chông gai của phương khác, các ác hại sở hữu đều quay lưng lại mà chẳng hướng đến, muốn khiến cho đất nước không có ưu não, dùng Chánh pháp giáo hóa, không có tranh tụng. Vậy nên nhân vương ở mỗi đất nước nên nhen đuốc pháp sáng rực chánh pháp để tăng thêm thiên chúng, bốn Thiên vương chúng con và vô lượng quỉ thần, chư thiên, thiện thần ở bên trong cõi Diêm phù đề, do nhân duyên này nên được uống pháp vị cam lộ sung mãn, được uy đức lớn và tinh tấn lực đầy đủ. Bên trong cõi Diêm phù đề yên ổn, giàu có an vui, nhân dân đông đúc an vui. Ở chỗ ấy lại vào đời sau vô lượng trăm ngàn chẳng thể nghĩ bàn na do tha kiếp, nhân dân thường hưởng thọ khoái lạc đệ nhất vi diệu, lại được gặp gỡ vô lượng chư Phật, gieo trồng các thiện căn, rồi nhiên hậu chứng thành Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Vô lượng công đức như vậy.v.v… đều chính đức Như Lai Chánh Biến Tri nói. Như Lai qua khỏi trăm ngàn ức na do tha các Phạm thiên do lực Đại bi vậy, cũng qua khỏi vô biên trăm ngàn ức na do tha Thích Đề Hoàn Nhân do lực khổ hạnh vậy. Vậy nên Như Lai vì chúng sinh diễn nói Kinh Kim Quang Minh như vậy. Nếu tất cả chúng sinh của cõi Diêm phù đề và những nhân vương thế gian hay xuất thế gian mà làm việc nước, tạo thế luận đều nhân Kinh này muốn làm cho chúng sinh được an lạc thì đức Thích Ca Như Lai thị hiện Kinh này, tuyên nói rộng rãi, lưu bố khắp nơi.
Thưa đức Thế Tôn! Do nhân duyên này nên các vị nhân vương cần phải nhất định thính thọ, cúng dường, cung kính, tôn trọng, khen ngợi Kinh này.
Lúc bấy giờ, đức Phật lại bảo bốn vua trời rằng:
– Bốn vua các ông và quyến thuộc, vô lượng trăm ngàn na do tha quỉ thần khác, nếu các nhân vương này có thể chí tâm nghe Kinh điển này và chúng sinh cung kính tôn trọng khen ngợi thì bốn vua các ông chính nên ủng hộ, diệt cho họ hoạn nạn suy bại mà cho họ an vui. Nếu có người có thể tuyên nói rộng rãi, lưu hành cùng khắp diệu điển như vậy, ở trong cõi trời, người làm việc Phật lớn lao, có thể đem lại lợi ích lớn cho vô lượng chúng sinh… người như vậy thì bốn vua các ông nhất định phải ủng hộ chớ khiến cho họ vì duyên khác mà bị nhiễu loạn, phải làm cho lòng họ điềm tĩnh hưởng thụ khoái lạc để tiếp tục lại sẽ được tuyên nói rộng rãi Kinh này.
Lúc bấy giờ, bốn vị vua trời liền đứng dậy, trật áo vai phải, đặt gối phải xuống đất, quì dài chắp tay, ở trước đức Thế Tôn dùng kệ khen rằng:
Trăng Phật thanh tịnh
Đủ đầy trang nghiêm
Phật nhật sáng rỡ
Phóng ngàn hào quang.
Như Lai diện mục
Tối thượng tịnh minh.
Răng trắng không bẩn
Như căn hoa sen.
Công đức vô lượng
Như biển mênh mông.
Vực trí không đáy
Nước pháp đầy tràn.
Tam muội trăm ngàn
Không có khuyết giảm.
Dưới chân phẳng bằng (bên dưới bàn chân) Tướng thiên bức hiện
Ngón chân lưới màn
Giống như vua ngỗng
Quang minh chói sáng
Như Bảo Sơn Vương
Vi diệu thanh tịnh
Như vàng luyện ròng.
Phước đức sở hữu
Chẳng thể nghĩ bàn
Núi công đức Phật
Con nay lễ mừng.
Chân pháp thân Phật
Giống như hư không
Ứng vật hiện hình
Như trăng trong nước
Không có chướng ngăn
Như diệm (ngọn lửa) như hóa (huyễn hóa)
Vậy nên nay con
Cúi lạy Phật nguyệt (vầng trăng Phật).
Bấy giờ, đức Thế Tôn dùng kệ đáp rằng:
Kinh Kim Quang Minh
Vua của các Kinh
Thậm thâm tối thắng
Vì không gì trên.
Thập lực Thế Tôn
Kinh đã tuyên nói.
Bốn vua các ông
Cần phải siêng hộ
Do nhân duyên đó
Kinh thâm diệu này
Hay cho sinh chúng
Khoái lạc không lường
Vì lợi an lạc
Của các chúng sinh
Nên mãi lưu bố
Ở Diêm phù đề
Hay diệt ba ngàn
Đại thiên thế giới
Đường ác sẵn có
Vô lượng các khổ
Các vị nhân vương
Diêm phù đề nội
Lòng sinh xót thương
Chánh pháp trị thế.
Nếu hay lưu bố
Diệu Kinh điển này
Thì khiến cõi ấy
Yên ổn thịnh giàu
Chúng sinh của nước
Đều thọ khoái lạc.
Nếu có nhân vương
Muốn yêu thân thể
Và đất nước mình
Muốn được phong thịnh
Thì phải hết lòng
Tắm rửa sạch trong
Đến chỗ pháp hội
Nghe Kim Quang Minh.
Kinh này có thể
Làm nên việc lành
Tiêu diệt tất cả
Oán tặc ngoài trong,
Lại hay trừ diệt
Sợ hãi không lường.
Những vua Kinh đó
Ban cho tất cả
Vô lượng chúng sinh
Yên ổn khoái lạc.
Như cây trân bảo
Ở trong nhà dân
Có thể sinh sản
Tất cả bảo trân.
Diệu Kinh điển đó
Cũng lại như trên
Có thể sinh sản
Các công đức vương.
Như nước lạnh trong
Có thể trừ khát
Kinh Kim Quang Minh
Cũng lại như vậy
Trừ khử các vương (các vua)
Công đức khao khát
Như hòm đựng dùng
Chứa vật báu lạ
Ở tại tay mình
Sử dụng tùy ý.
Kinh Kim Quang Minh
Cũng lại như vậy
Cho theo ý mình
Như vương pháp bảo
Kinh Kim Quang Minh
Kinh điển vi diệu
Thường được chư thiên
Cung kính cúng dường
Cũng được hộ thế
Bốn Đại Thiên Vương
Uy thần thế lực
Theo hộ, giữ gìn.
Chư Phật mười phương
Thường niệm Kinh ấy
Có người diễn nói
Lành thay! Ngợi khen
Cũng có trăm ngàn
Vô lượng thần quỉ
Đến từ mười phương
Ủng hộ người đó.
Kinh này nếu có
Người được nghe xong
Lòng sinh hoan hỷ
Hớn hở không lường.
Diêm phù đề nội
Đại chúng không lường
Hết thẩy vui mừng
Tập họp nghe pháp,
Nghe Kinh Kim Quang (Minh)
Đủ các uy đức
Thiên chúng tăng thêm
Tinh khí thân lực.
Lúc bấy giờ, bốn vua trời nghe kệ này xong, bạch đức Phật rằng:
– Thưa đức Thế Tôn! Chúng con từ xưa đến nay chưa từng được nghe pháp tịch diệt vi diệu như vậy. Chúng con nghe rồi, lòng sinh ra buồn vui, nước mắt tuôn trào, toàn thân rung động, chi thể rã rời, nhưng lại được vô lượng chẳng thể nghĩ bàn diệu lạc đầy đủ.
Rồi họ dùng hoa Mạn đà la, hoa Đại mạn đà la của trời tung lên trên đức Như Lai để cúng dường. Làm như vậy để cúng dường đức Phật rồi, bốn vua trời lại bạch đức Phật rằng:
– Thưa đức Thế Tôn! Bốn vua chúng con, mỗi người đều có năm trăm quỉ thần luôn luôn theo người nói pháp mà thủ hộ.
Nguồn: Kinh · Luật · Luận Đại thừa bản Việt — Không Hoa tập hợp. Bốn bộ A-hàm đã gỡ khỏi gói ngày 8/9/2026: gói Nikāya có đúng bốn bộ ấy, chia theo từng bài và kèm chú thích của dịch giả. Hai mục còn bản quyền đã chuyển sang gói cài tay, không phát hành lại. Tác phẩm của mình có trong gói mà không muốn, xin báo, sẽ gỡ ngay. Đợt 13 (9/2026): thêm các bộ kinh · luật · luận bản Việt phổ biến trên mạng (bộ chưa có trong gói), ghi công theo dịch giả từng bộ. Đợt 20 (10/2026): thêm và thay bản chép một số bộ kinh · luận bản Việt từ ebook của Pháp Thí Hội (phapthihoi.org), ghi công theo dịch giả từng bộ. Luật tạng (Tứ Phần Luật, Ma-ha Tăng-kỳ Luật): Bản tiếng Việt: HT. Thích Minh Châu, Bhikkhu Indacanda, HT. Tuệ Sỹ, HT. Thích Đức Thắng, HT. Tịnh Sự, HT. Thích Thanh Từ, HT. Thích Đỗng Minh, HT. Thích Phước Sơn, Nguyễn Văn Ngân, Tỳ kheo Thiện Minh, Tâm An – Minh Tuệ và các dịch giả khác. Bản tiếng Anh: Bhikkhu Sujato, Bhikkhu Brahmali, Bhikkhu Bodhi, I.B. Horner, T.W. Rhys Davids, Thanissaro Bhikkhu, Marcus Bingenheimer, Samuel Beal và các dịch giả khác. Dữ liệu từ SuttaCentral, budsas.net (Bình Anson) và tamtangpaliviet.net.
